حزب جمعیت اسلامی افغانستان از اعلام پیروزی دستهی انتخاباتی «ثبات و همگرایی»، به رهبری عبدالله عبدالله در انتخابات ریاستجمهوری حمایت کرد و گفت حکومت ثبات و همگرایی علیه تقلبکاران انتخاباتی اقدام کند.
در پیامی که امروز (چهارشنبه، ۳۰ دلو) از سوی حزب جمعیت اسلامی به نشر رسید دستهی انتخاباتی ثبات و همگرایی پیروز انتخابات و حکومت «منتخب مردمی» خوانده شده و تاکید شده است این حکومت باید اقدامات حقوقی را علیه «مفسدانی که در جعل و تقلب ارادهی مردم دست داشته»، از مجرای نهادهای عدلی و قضایی روی دست گیرد.
در پیام، اعلام نتایج نهایی انتخابات ریاستجمهوری از سوی کمیسیون مستقل انتخابات «کودتای نرم علیه مردمسالاری و ارادهی واقعی شهروندان» عنوان شده و از عبدالله عبدالله خواسته شده به عنوان رییسجمهور منتخب دولتش را تشکیل دهد.
حزب جمعیت اسلامی به عبدالله عبدالله اطمینان داده است این حزب برای تشکیل حکومت و برپایی آن وی را یاری میکند.
با این حال اما، عطامحمد نور، رییس اجرایی این حزب از عبدالله عبدالله خواسته است که از خلق خشونت و چالشها اجتناب کند. او گفته است که هر انتخابات شکست و پیروزی در پی دارد و خلق خشونت و چالشها دموکراسی و دستاوردهای گذشته را آسیب میزند.
او افزوده است که توقع داد با توجه به جامعهی متکثر و متنوع افغانستان، حکومتی با قاعددهی وسیع و حضور پررنگ اقوام و گروههای مطرح تشکیل شود تا نظام به مشروعیت و ثبات بیشتر برسد.
سرور دانش، معاون دوم ریاستجمهوری کشور نیز از جوانب دخیل در انتخابات خواست که به روندهای ملی احترام بگذارند و نتیجهی انتخابات را بپذیرند.
او که امروز در مراسمی در کابل صحبت میکرد، گفت که اکنون زمان رقابتهای انتخاباتی به پایان رسیده و زمان ایجاد حکومت همهشمول ملی فرا رسیده است.
این در حالی است که نتیجهی انتخابات ریاستجمهوری دیروز (سهشنبه، ۲۹ دلو) از سوی کمیسیون مستقل انتخابات اعلام شد. براساس این نتایج، اشرف غنی یکبار دیگر بهحیث رییسجمهور منتخب مردم اعلام شده است.
عبدالله عبدالله رقیب اصلی اشرف غنی با این نتیجه مخالفت کرده و آنرا پر از تقلب خوانده است. ساعت پس از اعلام نتایج انتخابات آقای عبدالله در یک نشست در جمعی از هوادارانش ظاهر شد و گفت که تیم ثبات و همگرایی حکومت همهشمول تشکیل خواهد داد.
پس از آن امروز آقای عبدالله در مکتوبی به وزارت امور داخله، اعضای کمیسیونهای انتخاباتی را ممنوعالخروج کرد.
محمد اشرف غنی، برای دور دوم برنده انتخابات جنجالی ریاست جمهوری افغانستان اعلام شد.
محمد اشرف غنی که از چهرههای آکادمیک افغانستان نیز به حساب میآید، ۷۰ سال دارد، از قومیت پشتون و متولد ولایت لوگر در جنوب افغانستان است.
آقای غنی در دانشگاه آمریکایی در بیروت و دانشگاههای آمریکا تحصیل کرده است. دکترای مردم شناسی از دانشگاه کلمبیا و و سابقه کار در بانک جهانی دارد.
او بعد از سی سال زندگی در تبعید، با سرنگونی حاکمیت طالبان، به افغانستان بازگشت. نخست با سازمان ملل متحد کار میکرد و سپس در حکومت انتقالی به عنوان وزیر مالیه/دارایی وارد کابینه آقای کرزی شد.
آقای غنی نقش موثر در ایجاد پل ارتباط میان حکومت افغانستان و کشورهای تمویل کننده بازسازی افغانستان در دوره جدید را ایفا کرده و به سرازیر شدن کمکهای کلان مالى به افغانستان کمک کرد.
در دوره اول ریاست جمهوری آقای غنی، ژنرال عبدالرشید دوستم و سرور دانش، معاونان اول و دوم بودند. انتخابات جنجالی سال ۱۳۹۳ با میانجیگری جان کری، وزیر خارجه وقت آمریکا به یک توافق سیاسی و تشکیل حکومت وحدت ملی انجامید که در ۳۰ سنبله/شهریور ۱۳۹۳ اعلام شد.
در افغانستان، اشرف غنی را به چشم یک تکنوکرات نزدیک به غرب مىشناسند، صفتی که در افغانستان امروزی هم حسن و هم عیب یک سیاستمدار به شمار میرود. طرفدارانش او را در افغانستان نیازمند به همکارىهاى غرب مىدانند و مخالفانش، غربگرایى او را علیهاش به کار مىبرند.
در انتخابات ریاست جمهوری در ۲۰۰۹ در رقابت با حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین او فقط سه درصد رای گرفته بود.
در انتخابات ۱۳۹۳ در دور اول با کسب ۳۷ درصد کل آرا پس از عبدالله عبدالله، نامزد دوم انتخابات شد و به دور دوم راه یافت. در دور دوم انتخابات اما رئیس کمیسیون انتخابات او را رئیس جمهور افغانستان اعلام کرد.
یک سال و نیم بعد در اسفند/حوت سال ۱۳۹۴ کمیسیون انتخابات اعلام کرد که پس از باطل شدن آرای تقلبی، درانتخابات سال ۱۳۹۳آقای غنی بیش از ۳.۹ میلیون رای؛ ۵۵.۲۷ درصد آرا و آقای عبدالله بیشتر از ۳.۱ میلیون رای؛ ۴۴.۷۳ درصد آرا را بدست آوردهاند.
او موجودیت فساد در ادارات دولتی و عدم موفقیت برنامههای آقای کرزی برای مبارزه با فساد را ناشی از ضعف مدیریت میداند.
آقای غنی در مبارزات انتخاباتی خود از طرفدار حفظ نظام ریاستی بوده است. اما در توافقنامهای حکومت وحدت ملی که در ۲۰۱۴ با عبدالله عبدالله امضا کرد، تعهد کرد که تغییر نظام سیاسی افغانستان را به رای لویه جرگه بگذارد. این لویه جرگه باید دو سال بعد از اعلام ریاست جمهوری آقای غنی برگزار میشد که در نهایت برگزار نشد.
آقای غنی با رقیب انتخاباتی خود عبدالله عبدالله، رهبری پنجاه درصد حکومت ائتلافی را به نام “حکومت وحدت ملی” واگذار کرده بود ولی آقای عبدالله بارها اعتراض کرد که این توافقنامه از طرف آقای غنی نقض شده است.
آقای غنی در ماه جون ۲۰۰۲ میلادی به عنوان وزیر مالیه/دارایی به عضویت کابینه دولت انتقالی به رهبری حامد کرزی درآمد و تا دسامبر ۲۰۰۴ در این مقام بود.
او در وزارت مالیه دست به اصلاحات مالی زد و موفقیت هایی هم در این زمینه داشت؛ اما بعداً او در این کار با مخالفت هایی مواجه شد.
آقای غنی پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۳ خورشیدی به کابینه بعدی حکومت کرزی راه نیافت و به ریاست دانشگاه کابل منصوب شد.
او پس از دو سال کار از این مقام کناره گرفت و به یکی از منتقدان جدی حکومت آقای کرزی بدل شد.
آقای غنی در سال ۲۰۰۶ میلادی از سوی افغانستان به عنوان نامزد دبیر کلی سازمان ملل برای جانشینی کوفی عنان معرفی شد، اما در برابر بان کی مون، دبیر کل پیشین این سازمان شکست خورد.
او در دروان ریاست جمهوری خود نیز با انتقادهای زیادی مواجه شد. آقای غنی بعد از اینکه به ریاست جمهوری افغانستان رسیده، نام خانوادگیاش “احمدزی” را حذف کرد و دلیل این کار را عدم تعلقش به قوم خاص دانست.
محمد اشرف غنی، رییس جمهور افغانستان ساعاتی پس از اعلام نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری در جمع هوادارانش در ارگ ریاست سخنرانی نموده و گفت از حقوق مردم افغانستان دفاع میکند.
آقای غنی پیروزیاش را «پیروزی مردم و جمهوریت» خواند و گفت جمهوریت از دسایس و توطئههای فراوان نجات داده شده است. او از کمیسیونهای انتخاباتی به خاطر برگزاری و مدیریت انتخابات تشکر کرد و در ادامه افزود: «ما به وحدت آمدهایم، من به هیچکس به چشم حریف و رقیب نمیبینم. لحظهی رقابتها و مخالفتها امروز پایان یافت.»
رییس جمهور غنی در ادامهی سخنان خود گفت که زمان آن فرارسیده تا صلح در افغانستان برقرار شود و تیم او آمده است تا برای تمام افغانستان صلح بیاورد. او گفت که تفنگ گره را حل نمیکند بلکه مذاکره و گفتوگو گره را باز میکند. به گفتهی او، زمان آن فرا رسیده تا افغانستان متحد شده و بهسوی مذاکره با طالبان برود.
او گفت: «ما به جرأت به جانب مذاکرات صلح میرویم و مذاکره میکنیم ولی نتیجهی نهایی به تصمیم مردم افغانستان مربوط خواهد بود. هیچ کار خارج از چارچوب قانون اساسی افغانستان انجام نخواهیم داد.»
رییس جمهور غنی درحالی شام روز سهشنبه (۲۹ دلو) در ارگ ریاست جمهوری پیروزیاش را به هوادارانش تبریک گفت و در مورد آیندهی حکومتداری در کشور سخن گفت که پس از چاشت امروز کمیسیون مستقل انتخابات او را برنده اعلام کرد.
انتخابات ریاستجمهوری در ششم میزان برگزار و نتایج ابتدایی آن در تاریخ اول جدی اعلام شد. از آن زمان تا شانزدهم دلو کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی مصروف رسیدگی به شکایات ابتدایی و استثنایی بود. این کمیسیون نتایج بررسیهایش را در ۱۶ دلو اعلام و فیصلههایش را به کمیسیون انتخابات فرستاد.
رییس کمیسیون انتخابات هنگام اعلام نتایج نهایی گفت که پس از تطبیق تمامی فیصلههای کمیسیون شکایات انتخاباتی، یکمیلیون و ۸۲۳ هزار و ۹۴۸ رأی معتبر شناخته شده است. او گفت که پس از تفتیش ویژه با حضور ناظران کمیسیون شکایات، ۹۸ درصد محلات رأیدهی مربوط به ۱۰۲ هزار و ۱۲ معلومات بیومتریکی خارج از زمان و ۹۷.۷ درصد محلات مربوط به ۱۳۷ هزار رأی معیارهای لازم را تکمیل کرده و به تمام این آرا اعتبار داده شد.
حوا علم نورستانی گفت پس از تطبیق فیصلههای کمیسیون شکایات، نتایج نهایی انتخابات اعلام شده است.
او گفت براساس این نتایج، اشرف غنی با بهدست آوردن ۹۲۳ هزار و ۵۹۲ رأی (۵۰.۶۴ درصد) کل آرا، در جایگاه اول و عبدالله عبدالله نیز با کسب ۷۲۰ هزار و ۸۴۱ رأی معادل (۳۹.۵۲ درصد) کل آرا در جایگاه دوم قرار گرفته است.
عبدالله عبدالله، رییس اجراییۀ حکومت وحدت ملی و نامزد انتخابات ریاست جمهوری، نتیجه انتخابات را دزدی دزدی در انتخابات، کودتا علیه مردم سالاری و خیانت بر ارادۀ مردم” خواند و گفت آن را از “اساس غیرقانونی” میداند.
آقای عبدالله شام سه شنبه ۱۸ فبروری (۲۹ دلو) ساعاتی پس از اعلام نتیجه انتخابات گفت تیم ثبات و همگرایی بر اساس آرای شفاف و بایومتریک پیروز است.
او گفت: «ما پیروزی خود را اعلام میکنیم، ما حکومت همه شمول را تشکیل میدهیم.»
با اینحال آقای عبدالله نگفت که حکومت همه شمول را در کجا و چی زمانی تشکیل خواهد داد.
ساعاتی پیشتر از سخنرانی آقای عبدالله، کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان گفت آقای غنی با گرفتن ۹۲۳۵۹۲رای که ۵۰.۶۴ درصد مجموع آرا را تشکیل میدهد، برنده انتخابات شد.
بر اساس نتایج این کمیسیون، آقای عبدالله برندۀ ۷۲۰۸۴۱ رای ۳۹.۵۲ درصد مجموع آرا شده است.
آقای عبدالله تصامیم کمیسیون های انتخاباتی را در پیوند با ۳۰۰ هزار رای جنجالی غیرقانونی خواند و گفت: «آنانیکه در کمیسیونها در برابر پول، تطمیع و یا هر شرایط دیگر به این پروسۀ ملی خیانت کردند، واقعاً خیانت ملی انجام دادند و فراموش مردم افغانستان نخواهد شد.»
آقای عبدالله از آنانیکه به گفتۀ وی به مردم سالاری، حقوق شهروندی و تعیین سرنوشت از طریق رای باور دارند خواست تا مانند وی این “نتیجۀ تقلبی” را نپذیرند.
انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در تاریخ ششم میزان سال ۱۳۹۸ خورشیدی (۲۸ سپتمبر ۲۰۱۹) برگزار شد و کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان در تاریخ اول جدی ۱۳۸۹ نتایج ابتدایی آن را اعلام کرد که بر اساس آن محمد اشرف غنی ۵۰.۶۴ در صد آرا و عبدالله عبدالله ۳۹.۵۲ در صد آرا را کسب کرده بودند.
تیم ثبات و همگرایی که از روز اول انتخابات خود را برندۀ انتخابات میخواند، اعلام نتیجه ابتدایی توسط کمیسیون انتخابات را بر خلاف “احکام صریح قانون” عنوان کرد.
پیش از اعلام نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری افغانستان نیز اعضای تیم ثبات و همگرایی آقای عبدالله هشدار داده بودند در صورت تقلب در اعلام نتایج نهایی انتخابات حکومت موازی را اعلام خواهند کرد.
صدیق صدیقی، سخنگوی رییس جمهور می گوید: دولت افغانستان به عنوان نماینده واقعی مردم افغانستان پیشرفت های اخیر در پروسه صلح را گام مثبت تلقی نموده، خطرات ونگرانی های موجود در این زمینه را به گونه جدی در نظر داشته و در این راستا محتاطانه عمل خواهد کرد. او با تأکید بر آنکه دولت برای پیروزی صلح و پایان جنگ دایمی در کشور متعهد است، افزود: درک درست خطرات ونگرانی های موجود، مدیریت دقیق پروسه صلح را می طلبد که جلوگیری از آنها از مسوولیت های مهم حکومت به شمار می رود.
سخنگوی رییس جمهور که روز سهشنبه در یک کنفرانس خبری از نتایج اشتراک رییس جمهور در نشست امنیتی مونیخ و پیشرفت ها در پروسه صلح جزییات می داد گفت: خواست دولت جمهوری اسلامی افغانستان و مردم آتش بس کامل بوده، اما با کاهش چشمگیر خشونت موافقت شد تا این فرصت به نفع صلح تمام شود. او افزود در ملاقاتی که رییس جمهور افغانستان با وزیر خارجه و وزیر دفاع ایالات متحده امریکا در مونیخ داشت آنها تصریح کردند که توافق با طالبان که احتمالا در هفته آینده نهایی گردد، محتویات مشروط دارد وهیچ یک از بند های توافقنامه بدون شرط نیست وگروه طالبان حاضر شده اند دست از جنگ وخشونت برداشته و جامعه کثرت گرای افغانستان را بپذیرند.
صدیقی در رابطه به نتایج سفر رییس جمهور که اواخر هفته گذشته به هدف شرکت در کنفرانس امنیتی مونیخ آلمان صورت گرفت گفت: پروسه صلح افغانستان، ادامه مبارزه مشترک با تروریزم، امنیت جهانی وپشتیبانی از نیروهای دفاعی وامنیتی افغانستان، محور اصلی گفتگوهای رییس جمهور افغانستان در نشست مونیخ بود. او افزود رییس جمهور در حاشیه این نشست با وزیر امور خارجه و وزیر دفاع ایالات متحده امریکا، داکتر زلمی خلیلزاد نماینده ویژه وزارت خارجه امریکا برای صلح افغانستان وقوماندان عمومی نیروهای حمایت قاطع دیدار کرد. همچنان رییس جمهور با سرمنشی سازمان ناتو، رییس و شماری از اعضای مجلس نمایندگان وتعدادی از اعضای مجلس سنای ایالات متحده امریکا تحت ریاست سناتور لندسی گراهام، دیدار داشت. صدیقی گفت رییس جمهور افغانستان، با روسای جمهور آذربایجان و قزاقستان، صدر اعظم هالند، وزیر کابینه ومشاور امنیت ملی بریتانیا، وزرای خارجه آلمان و ترکیه نیز دیدار کرد. او گفت که در این دیدار ها بحث اساسی پروسه صلح افغانستان بود که رییس جمهور خواست تا با شرکاء ومتحدان اصلی افغانستان روی پروسه صلح، امنیت، مبارزه مشترک افغانستان ومتحدان آن علیه تروریزم صحبت شود. صدیقی گفت پیام اساسی مقامات کشورهای جهان ومتحدین افغانستان این بود که تعهد جامعه جهانی برای حمایت از مردم افغانستان، نظام جمهوریت وحمایت از نیروهای امنیتی افغانستان کاملا پا برجا است وهیچ نوع تغییری در این تعهدات به میان نیامده ونخواهد آمد. سخنگوی رییس جمهور گفت از پروسه صلح افغانستان به مالکیت و رهبری دولت جمهوری افغانستان اجماع جهانی وجود داشت و همگی حمایت شان را در این راستا اعلام نمودند.
صدیقی گفت که رییس جمهور کشور پس از بازگشت از نشست امنیتی مونیخ، به هدف توضیح پیشرفت ها در پروسه صلح وشریک ساختن، آن سلسله مشوره ها را با اقشار مختلف جامعه آغاز کرده ودیدار هایی با مسوولان حکومتی، والی ها وقوماندان های ارشد نیروهای دفاعی وامنیتی داشت. او افزود که آگاهی شهروندان، جریان های سیاسی، جامعه مدنی، زنان وجوانان، از پیشرفت های اساسی در عرصه صلح، مسوولیت دولت است که سلسله دیدار های مشترکی با آنها در روزهای پیش رو انجام خواهد شد.
توافق احتمالی آمریکایی ها و طالبان در دوحه موج جدیدی از امیدواری و نگرانی در خصوص اهداف و نیات پشت پرده واشنگتن و چشم انداز دستیابی به صلح پایدار در بین دولت ،احزاب و گروههای افغان بوجود آورده است.
وزیر امور خارجه آمریکا ۲۲ دلو در تماس تلفنی با رهبران دولت وحدت ملی از پیشرفت قابل ملاحظه ای گفت وگوی صلح با طالبان خبر داد.به دنبال این تماس رئیس جمهوری، رئیس اجرایی دولت وحدت ملی و مقامات سابق این کشور در اطلاعیه های جداگانه از این پیشرفت ها ابراز خرسندی کردند.
کاخ ریاست جمهوری افغانستان در بیانیه ای اعلام کرد پمپئو در این تماس تلفنی از پیشرفتهای قابل ملاحظه مذاکرات با طالبان در بحث کاهش خشونت خبر داده است.
در حاشیه نشست امنیتی مونیخ آلمان نیز رئیس جمهوری افغانستان با وزیر دفاع و خارجه آمریکا دیدار کرد که در آن نیز از توافق مشروط با طالبان سخن گفتند.
به گفته مقامات آمریکایی،طالبان پذیرفته، تا دست از جنگ و خشونت بردارند.
دفتر مطبوعاتی کاخ ریاست جمهوری افغانستان در بیانیه ای اعلام کرد که وزیران دفاع و خارجه آمریکا به رئیس جمهورغنی اطمینان داده است که هیچ یک از بندهای توافقنامه بدون شرط نیست و طالبان ممکن است دست به تبلیغات اغوا کننده بزنند، اما واقعیت این است که آنها حاضر شده اند، دست از جنگ و خشونت برداشته و جامعه کثرت گرا را بپذیرند.
درادامه براساس اطلاعیه، طالبان پذیرفته اند که دست از جنگ بردارند.
در همین حال منابع داخلی افغانستان به نقل از رسانه های خارجی نوشته اند که توافق نامه صلح بین آمریکا و طالبان در ۲۹ فوریه امضا خواهد شد و اگر طالبان براساس توافق نامه عمل کنند، گفت وگوی بین افغانستان پس از امضای توافق نامه بزودی در نروژ و یا آلمان آغاز خواهد شد.
این منابع نوشته اند سازمان ملل متحد، روسیه، چین، پاکستان، آلمان، قطر و نروژ بعنوان ضمانت کنندگان این توافق نامه حضور خواهند داشت.
«گلبدین حکمتیار» رهبر حزب اسلامی و از جمله احزاب مهمی که در جنگ های داخلی دهه هفتاد پس از خروج شوروی نقش مهمی داشت، شرایط کنونی را با آن زمان مقایسه کرد.
وی دیروز( شنبه) در نشستی به مناسبت سالروز خروج ارتش سرخ در کابل گفت: اجماع سیاسی وجود ندارد و اگر از فرصت موجود درست استفاده نشود، افغانستان با وضعیتی پس از خروج نیروهای شوروی سابق مواجه خواهد شد.
وی ضمن حمایت از گفت وگوی آمریکا و طالبان افزود: تلاش هایی برای تخریب کردن این روند جریان دارد.
او خواستار اتحاد سیاستمداران برای ارائه طرح جامع صلح شد.
حکمتیار با بیان اینکه تاکنون اعضای هیات مذاکره کننده با طالبان مشخص نشده است خاطرنشان کرد پیشنهاد می شود که تیم های انتخاباتی دولت ساز، ثبات و همگرایی، صلح و عدالت و زیر مجموعه ای بر محور حامد کرزی رئیس جمهوری سابق تصمیم نهایی را بگیرند.
وی ابراز امیدواری کرد که دولت و سیاستمداران افغانستان اشتباه نجیب الله رئیس جمهوری سابق را تکرار نکرده و مانع خروج زودهنگام نظامیان آمریکایی از افغانستان نشوند.
«اسماعیل خان» یکی دیگر از رهبران سابق جهادی از آمریکایی ها خواست که در امضای توافق نامه صلح با طالبان صادق باشند.
وی خواستار تشکیل دولت موقت برای امضای توافقنامه صلح شد و اظهار کرد پس از توافقنامه صلح باید انتخاباتی شفاف برای تعیین رئیس جمهوری آینده برگزار شود.
«عبدالله عبدالله» نیز پنجشنبه گذشته با استقبال از گفت وگوهای آمریکا و طالبان ،اظهار امیدواری کرد که کاهش خشونت منجر به آتش بس شود.
اشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان نیز در سخنانی با نگرانی از وجود پناهگاههای طالبان در پاکستان ،آن را چالش و مانع بزرگی برای صلح پایدار در افغانستان دانسته است.
وی در دیدار با خانم «نانسی پلوسی» رئیس مجلس نمایندگان آمریکا در آلمان یک بار دیگر تأکید کرد که تاکنون شاهد تغییر چشمگیر و اقدامات عملی پاکستان در باره مبارز با تروریسم نبوده است.
غنی اضافه کرده است که پناگاه های طالبان هنوز هم به یک معضل بزرگ تبدیل شده است.
با وجود آنکه شماری از سیاستمداران و دولتمردان افغانستان ابراز امیدواری کرده اند که توافق نامه صلح آمریکا و طالبان امضا شود و با این اقدام گامی برای مذاکرات بین گروههای افغانستانی فراهم شود اما به نظر می رسد هنوز راهی درازی برای تأمین صلح پایدار در این کشور وجود دارد.
دیرهنگام شام روز سهشنبه هفتۀ جاری بود که محمد اشرف غنی، رییس جمهوری افغانستان در تویتی از پیشرفتهای قابل ملاحظه در گفتوگوهای تیم مذاکرهکنندۀ امریکایی با رهبران طالبان خبر داد، خبری که از یک طرف خوشآیند به نظر میرسد؛ اما از سوی دیگر سوالهای نیز مانند: جایگاۀ دولت و ملت افغانستان که سالهای سال در جنگ قربانی دادند، در کجای مذاکرات قرار دارد و یا طالبان با چه پیش شرطی حاضر به امضای توافقنامه با امریکا شدهاند را به همرا داشتهاست.
آغاز مذاکرات دولت امریکا با رهبران گروه طالبان بهخاطر رسیدن به یک توافقنامۀ صلح و ختم جنگ در افغانستان بر میگردد به ماۀ اکتبر سال ۲۰۱۸؛ زمانی که زلمی خلیلزاد به عنوان نمایندۀ خاص واشنگتن در امور صلح افغانستان تعیین گردید و مسؤولیت مذاکرات مستقیم را با گروهی به دست گرفت که از سال ۲۰۰۱ بدینسو در نبرد مستقیم با نیروهای دولتی کابل و واشنگتن قرار دارد.
از ماه اکتوبر سال ۲۰۱۸ تا کنون امریکا با رهبران گروه طالبان حدودا ۱۰ بار نشست مفصل و پشت درهای بسته در کشورهای عربی داشته که در اخرین نشست هم روی کاهش خشونت و اعلام آتشبس از سوی گروه طالبان بحث صورت گرفت؛ اما باید گفت که در هیچ ازین نشستها نمایندهگان دولت افغانستان حضور نداشتند تا خواستهای دولت و مردمش را به طور مستقیم به طالبان ابراز میکردند.
از سوی هم قابل ذکرست که دولت افغانستان اما بارها گفتهاست که نشستهای هیئت مذاکرهکنندۀ امریکایی را با گروه طالبان از نزدیک تعقیب میکنند و از تمام جزئیات آن آگاهی کامل دارد و تاکید بر معامله نشدن بر سرحق شهروندان افغان کردند؛ اما هرازگاهی هم دیده شده که گاهی اظهارات دولت درست نبوده و در معرض بیاطلاعی از مذاکرات قرار گرفته؛ درست زمانی که حمد الله محب در یکی از نشست در قلب امریکا از زلمی خلیلزاد از بهر نرسانیدن اطلاعات دقیق به دولت افغانستان شکایت کرد.
شکایت آقای محب از زلمی خلیلزاد با واکنشهای گوناگون دولت امریکا روبرو شد و حتی موضوع به سرحدی رسید که واشنگتن اعلام نمود، پس ازین با مشاور امنیت ملی دولت افغانستان سروکار سیاسی ندارد. پس از این همه روابط تیره واشنگتن با کابل، یک بار دیگر خلیلزاد به کابل به خاطر آغاز گفتوگوها به کابل سفر کرد و روانۀ کشورهای همسایه افغانستان و قطر جهت بحث و گفتوگو گردید.
آخرین نشست آقای خلیلزاد با رهبران گروه که حدود ۶ روز دوام کرد، امیدوار کننده خوانده شده و به همین جهت، مایک پامپیو، وزیر امور خارجه امریکا پس از ختم دهمین نشست مذاکرهکنندهگان امریکایی با گروه طالبان در یک تماس تیلفونی به رییس جمهور کشور از پیشرفتهای قابل ملاحظه که منتج به کاهش خشونت و آتشبس از سوی طالبان خواهد گردید، خبر داد، در عین زمان، آقای غنی گفتهاست که هدف اصلی دولتش، قطع خونریزی و افغانکشی میباشد.
آقای غنی همچنان گفته که اکثریت افغانها اجماع به صلح دارند و بهخاطر بدستآورند این هدف حکومتش آمادهگی کامل دارد تا گامبعدی روند صلح توسط دولت افغانستان به وجه احسن مدیریت گردد.
در عین زمان رییس اجراییه کشور نیز در صحبتی که با وزیر خارجه امریکا داشته، کاهش خشونت را گام مهم برای امضای توافقنامه میان امریکا و طالبان و آغاز مذاکرات بینالافغانی دانسته و از طالبان خواسته تا از این فرصت استفاده و زمینه را برای برداشتن گامهای بعدی برای دست یافتن به صلح دایمی در کشور فراهم نمایند.
باید گفت که برخی از سیاسیون کشور نیز از اقدامهای اخیر در بخش مذاکرات صلح استقبال کردند؛ اما تاکید کردند که باید پروسۀ صلح همه شمول باشند. حامد کرزی در تازهترین دیدارش در قصر سپیدار با عبدالله عبدالله، رییس اجراییه کشور گفته، در مذاکرات بینالافغانی باید یک هیئت همهشمول و جامع از سوی دولت افغانستان اشتراک نماید.
روی هم رفته، شماری دیگر از شهروندان کشور از حوادث ناگوار پس از امضای توافقنامه امریکا با طالبان و خروج شان از افغانستان هشدار دادند. به عنوان مثال، احمد سعیدی، یکی از کارشناسان مسایل سیاسی در برگۀ فسبوکش نوشت” اگر قراردادی میان امریکا و طالبان به امضا میرسد باید ضمانت بین المللی بخاطر حفظ و تحکیم نظام، و بخاطر حفظ ارزش ها و دستآوردهای موجوده در افغانستان را به همراه داشته باشد، در غیر آن امضای توافق نامه نگرانی را به همراه خواهد داشت.”
هرچند برخی از رسانههای غربی از امضای توافقنامه زودهنگام امریکا با طالبان اطلاع داده و این را هم گفتند که رییس جمهور ترامپ نیز حکم امضای موافقتنامه را صادر کرده؛ اما موضوع مهم و اساسی اینست که طالبان با چه پیششرطی این توافقنامه را امضا خواهد کرد؛ در حالیکه نتیجۀ انتخابات ریاست جمهوری کشور هنوز نا اعلام باقی ماندهاست.
در گذشته نیز اطلاعاتی به رسانهها درز نموده بود که امریکا پیش از اعلام نهایی نتایج انتخابات ریاست جمهوری در تلاش امضای توافقنامه سیاسی و تشکیل یک دولت موقت میباشد که در حال حاضر دیده می شود این فورمول در حال مبدل شدن به حقیقت میباشد، چیزی که دولت کابل آن را همیشه رد کرده و تاکید بر ادامه نظام جمهوریت نمودهاست.
از سوی هم باید گفت که شهروندان افغان که قربانی اصلی جنگ چهار دهه که یکی از عوامل اصلیاش گروه طالبان است، جایگاهی شان را در مذاکرات صلح نمیبینند که این موضوع باعث نگرانی هریک از آنان گردید که مبادا با وجود همه قربانیها، یک باردیگر بر سر حقوق آنان معاملهیی صورت گیرد، اینها همه نگرانی و سوالهای اند که به احتمال زیاد در روزهای آیندۀ نزدیک برای همه روشن خواهد شد.
جررد بلنک، سرپرست سابق نمایندگی خاص ایالات متحده برای افغانستان و پاکستان، مذاکرات میان واشنگتن و طالبان را آغاز تلاش برای پایان جنگ در افغانستان خوانده و می گوید مذاکرات میان هردو طرف “ممکن آسانترین بخش” این روند باشد.
به گفتۀ این مقام سابق امریکایی، مرحلۀ بعدی این روند که شامل مذاکرات میان حکومت افغانستان-طالبان و افغانستان – کشورهای دیگر منطقوی می شود، دشوارتر خواهد بود.
آقای بلنک (چهارشنبه ١٢ فبروری) در یک مصاحبه با تلویزیون صدای امریکا گفت “نه کاهش خشونت و نه هم آتش بس می تواند که به تنهایی جنگ را پایان ببخشد”.
ولی افزود “چیزیکه م یتواند جنگ را پایان دهد، توافق سیاسی میان طالبان و جناح های سیاسی در افغانستان است”.
جررد بلنک این اظهارات را در حالی ابراز داشت که روزنامۀ نیویارک تایمز به قول از مقام های امریکایی گزارش داد رئیس جمهور دونالد ترمپ توافقنامۀ صلح با طالبان را مشروط تائید کرده است.
براساس این گزارش، رئیس جمهور ایالات متحده گفته است اگر طالبان به وعدههای شان مبنی بر کاهش خشونت عمل کنند، واشنگتن توافق صلح را با آن گروه امضا خواهد کرد.
آقای بلنک، آتش بس در جریان مذاکرات را با اهمیت خوانده، ولی تاکید می کند”در گذشته ها، بسیاری از مذاکرات صلح در جریان جنگ صورت گرفته، نه در جریان آتش بس. بناً نبود آتش بس به معنی ناکام شدن روند صلح نیست”.
مایک پمپیو، وزیرخارجۀ ایالات متحده به روز سه شنبه (١١ فبروری) طی مکالمه های جداگانۀ تلفنی با رهبران حکومت وحدت ملی، با آنان در مورد پیشرفت های مذاکرات میان ایالات متحده و طالبان صحبت کرد.
در عین حال، ینز ستولتنبرگ، منشی عمومی پیمان اتلانتیک شمالی یا ناتو گفته است هر اقدامی که منجر به کاهش خشونت در افغانستان شود، ناتو از آن استقبال می کند.
کمیتۀ خدمات قوای مسلح مجلس سنای کانگرس امریکا با نام “استراتیژی ایالات متحده در افغانستان” نشست استماعیه را برگزار کرد. مذاکرات صلح با طالبان، خروج قوای نظامی امریکا از افغانستان، نقش همسایگان افغانستان در جریانات این کشور و حفظ دستآوردهای دو دهۀ پسین نکات اصلی این بحث بود.
در این نشست که روز سه شنبه ۱۱ فبروری (۲۲ دلو) برگزار شده بود، کمبرلی فیلد، مشاور پیشین ماموریت حمایت قاطع ناتو در افغانستان، جان کینی، معاون پیشین لوی درستیز اردوی امریکا و کولین جکسن، دستیار معاون پیشین وزارت خارجۀ امریکا در امور افغانستان و پاکستان به سناتوران امریکایی معلومات دادند.
هر سه شرکت کنندۀ این جلسه و سناتوران امریکایی تاکید داشتند در صورت هرگونه توافق صلح با طالبان، باید زمینه برای مشارکت فراگیر سیاسی هموار شود و دستآوردهای دو دهۀ پسین به ویژه پیشرفتها در زمینۀ حقوق زنان حفظ شود.
یکی از پرسشهای عمدۀ سناتوران امریکایی این بود که در صورت خروج احتمالی قوای امریکایی از افغانستان، چی پیش خواهد آمد؟
آقای کین در پاسخ گفت: “فاجعه به بار خواهد آمد…تمام دستآوردها از بین خواهند رفت. داعش و القاعده از این وضعیت سود خواهند برد و به خود سر و سامان خواهند داد. طالبان و دیگر گروههای دهشت افگن، خروج امریکا را به عنوان پیروزی خود در جنگ تبلیغاتی کار خواهند گرفت. جنگ داخلی شعله ور خواهد شد.”
خانم فیلد که زمانی مشاور ناتو در افغانستان بود، نسبت به پیامد ناگوار خروج زود هنگام قوای خارجی از افغانستان هشدار داد. او گفت: “حکومت کنونی سرنگون خواهد شد، جنگسالاران حاکم شده و چیزهای زیادی را از دست خواهیم داد.”
از سوی دیگر، شماری از کارشناسان امریکایی هشدار داده اند از هم پاشیدن حکومت و آغاز بحران داخلی دیگر در افغانستان، زمینۀ دست اندازی بیرونی را در امور آن کشور هموارتر خواهد کرد.
کولین جکسن در این مورد اشارۀ مشخص داشت و گفت خروج زودهنگام قوای امریکایی از افغانستان عرصه را برای گسترش نفوذ دشمنان امریکا در افغانستان باز خواهد کرد.
او گفت: “دشمنان بیرونی امریکا دست به کار خواهند شد. ایران به جنگجویان نیابتی خود رو خواهد آورد. پاکستان نفوذ خود را بیشتر کرده و روسیه نیز وارد عمل خواهد شد.”
نقش کشورهای همسایه در امور افغانستان به ویژه نقش پاکستان و حمایت آن کشور از گروه طالبان، نکتۀ عمدۀ دیگر این بحث بود.
آقای جکسن که تجربۀ کار در امور افغانستان و پاکستان را در وزارت خارجۀ امریکا دارد، تاکید کرد که به پاکستان فهمانده شود که اگر خواهان رابطۀ خوب با امریکا است، باید از حمایت طالبان دست برداشته و از حکومت و مشارکت سیاسی در افغانستان حمایت صادقانه کند.
جان کینی همچنین گفت که باید واشنگتن از حکومت آیندۀ افغانستان حمایت جدی کرده و با آن کار کند.
با آنکه تا حال برندۀ انتخابات ریاست جمهوری افغانستان مشخص نیست، آقای کینی گفت که رییس جمهور غنی در صدد است تا هزینههای نظامی آن کشور را که امریکا میپردازد، در سالهای آینده کم کند. او همچنین از قول آقای غنی حکایت کرد که وی با عربستان سعودی، امارات متحدۀ عربی و شماری از کشورهای دیگر در تماس است تا در زمینۀ تامین مصارف دفاعی افغانستان، کمک آن کشورها را جلب کند.
نگرانی از خروج زودهنگام قوای امریکایی از افغانستان در حالی در سنای امریکا ابراز میشود که هم اکنون خروج کامل قوای نظامی امریکا یکی از نکات اساسی بحث میان نمایندگان طالبان و امریکا است.
دونالد ترمپ، رییس جمهور ایالات متحده نیز همواره با اشاره به پایان بخشیدن ماموریت نظامیان امریکایی در افغانستان تاکید کرده است که طولانیترین جنگ امریکا باید پایان یابد و نظامیان امریکایی به کشورشان برگردند.
اظهارات جو بایدن، یکی از داوطلبان نامزدی حزب دموکرات در انتخابات پیشرو در آمریکا در مورد افغانستان واکنش شماری از مقامها و فعالان سیاسی افغان را در پی داشته است.
آقای بایدن روز گذشته در یک مناظره تلویزیونی با سایر داوطلبان نامزدی حزب دموکرات گفت: “درباره افغانستان باید بگویم، من کاملا مخالف ایده ملتسازی در این کشور بودم…ممکن نیست که آن کشور متحد شود، هیچ امکان ندارد که آن کشور یکپارچه شود.” وی در همین خصوص اضافه کرد که اما شاید بتوان با اقداماتی از انجام حملات بیشتر از خاک افغانستان جلوگیری کرد.
صدیق صدیقی، سخنگوی رئیسجمهوری افغانستان در واکنش به این حرف آقای بایدن در توییتر نوشته است که افغانستان به عنوان “ملتی یکپارچه علیه ستمگریهایی مثل تهاجم شوروری، تروریسم” جنگیده و ایستادگی کرده است.
آقای صدیقی اضافه کرده است:” اکنون نیز افغانستان در خطوط مقدم قرار دارد تا کشورهای دیگر مصون باشند.”
در همین حال، رولاند کوبیا، نماینده اتحادیه اروپا برای افغانستان نیز در صفحه توییترش نوشته است که به نظر او مردم افغانستان قادر به ملتسازی هستند و میتوانند پیرامون ارزشها و اهداف صلحآمیز شان متحد شوند.
آقای کوبیا در ادامه نوشته است: “اتحادیه [اروپا] به ملتسازی در افغانستان باور دارد و افتخار میکند که در این راستار همکاری میکند.”
همچنین وحید عمر، مشاور رئیسجمهوری افغانستان در امور روابط عامه و استراتژیک نیز در واکنش به سخنان آقای بایدن گفته است که افغانستان نیازی به ملتسازی ندارد چرا که برای قرنها یک ملت بوده است.
آقای عمر نوشته است: “ما به شما برای یکپارچه ساختن کشور نیاز نداشتیم. ما کشوری یکپارچه بوده ایم. شما آمدید تا تروریسم بینالمللی را شکست بدهید که به نفع همه ماست. “
در همین حال شماری هم اظهارات آقای بایدن را مطابق به “واقعیتهای سیاسی و اجتماعی” افغانستان “آغاز یک گفتمان در مورد ملتسازی” خواندهاند.
از جمله رامین انوری، کنشگر اجتماعی در بخشی از یک پست فیسبوک خود نوشته است: “…اینکه ادعا میکنیم ما هزاران سال ملت بوده ایم و هستیم، یا نمایانگر شناخت ضعیف ما از ساختارهای قدرت در افغانستان است و یا اینکه نشان میدهد برای استمرار منافع خود، به عمد چشم از واقعیت میپوشیم؛ دلیل هر کدام باشد، هر دو برای آینده این سرزمین ویرانگر است.”
آقای بایدن چند ماه پیش نیز در یک مناظره انتخاباتی حزب دموکرات گفت بود “افغانستان درستشدنی نیست”.
آقای بایدن در این مناظره با اشاره به تجربیات خود درباره افغانستان گفت “وقتی که پاکستان سه استان افغانستان را در شرق کشور کنترل میکند. افغانستان را نمیتوانیم درست کنیم. درست شدنی نیست.”
معاون سابق ریاست جمهوری آمریکا پیشنهاد کرده بود نیروهای آمریکایی از افغانستان خارج شوند و در عوض پاکستان پایگاهی برای این سربازان در اختیار آمریکا بگذارد تا واشنگتن بتواند به “جلوگیری از حملات تروریستی از افغانستان به آمریکا” ادامه بدهد.
آقای بایدن گفت نیروهای آمریکایی می توانند با پرواز از این پایگاهها “عملیات ضدتروریستی” خود را در افغانستان ادامه دهند.
جنگ افغانستان و حضور نیروهای آمریکایی در کشور، یکی از موضوعات مورد بحث در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا است.
شمار نیروهای آمریکایی در افغانستان در حال حاضر ۱۲ هزار تا ۱۳ هزار نفر است. مقامهای آمریکایی حدود دو ماه پیش گفته بودند ممکن است روند خروج هزاران سرباز آمریکایی از افغانستان “به زودی” آغاز شود.
مذاکره کنندگان آمریکا و طالبان برای رسیدن به توافقی در تلاش هستند که به آمریکا اجازه میدهد هزاران سرباز خود را از افغانستان خارج کند.
مقامات چینی امروز دوشنبه گفتند شمار قربانیان ویروس کرونا در این کشور به بیش از ۹۰۰ تن رسیده است.
این در حالی ست که روز گذشته 97 تن دیگر در چین به دلیل ابتلا به ویروس کرونا جان باخته بودند که از این میان 91 نفر تنها در ولایت هوبئی اتفاق افتاد.
با این ارقام، شمار جان باختگان ناشی از ویروس کرونا در چین به ۹۰۸ تن رسیده است.
با در نظرداشت روند روبه رشد تلفات ناشی از ابتلا به ویروس کرونا بهتر است کمی بیشتر این ویروس کشنده را بشناسیم تا بتوانیم راهکارهای بهتری برای مقابله با آن روی دست بگیریم.
شیوع ویروس خطرناکی به نام «کرونا» که این روزها به یک ترس کشنده برای تمام مردم در کشورهای مختلف جهان تبدیل شده نخست از چین شروع شد اما به سرعت در 27 کشور و منطقه دیگر گسترش یافت و زنگ خطر را برای مسئولین و سازمان های صحی در این کشورها و کشورهای دیگر به صدا درآورد. در چنین وضعیتی دانستن مطالب بیشتر در مورد این ویروس می تواند به پیشگیری از ابتلا به آن کمک کند؛
ویروس کرونا چقدر خطرناک است؟
ویروس کرونا سبب سرماخوردگی معمولی و برخی بیماری های خطرناک تر از جمله سندروم حاد تنفسی(سارس) و سندروم تنفسی خاورمیانه ای(مرس) می گردد. تب، سرفه، نفس نفس زدن و تنگی نفس از علائم عمده کرونا می باشد.
بسیاری از کسانیکه به دلیل ابتلا به کرونا جان خود را از دست دادند قبلا از شرایط صحی نامساعد رنج می بردند یا افراد مسن با سیستم ایمنی ضعیف بودند. آمار در چین نشان می دهد در حدود 2 درصد از مبتلایان به ویروس جدید کرونا جان خود را از دست داده اند. این آمار تاکید می کند کرونا از سرماخوردگی فصلی مرگبار تر اما از سارس کم خطرتر است. سارس درحدود ده درصد از مبتلایان را می کشد و بیماری مرس در سال 2012 در حدود 35 درصد از افراد مبتلا را کشت.
ویروس کرونا چه طور منتقل می شود و چگونه می توان از آن جلوگیری کرد؟
وقتی فرد مبتلا به ویروس کرونا سرفه می کند، عطسه می زند یا باز دم خود را بیرون می دهد، ویروس در فضا پخش می شود. دستگیره های در یا هرچیز دیگر شبیه به این که بیمار به آن دست بزند و در ادامه فرد دیگری آن را لمس کند نیز سبب انتقال ویروس کرونا می شود. به گفته متخصصان رشته پزشکی ویروس کرونا آسان تر از ویروس سارس منتقل می شود. دوره نهفتگی کرونا در حدود 14 روز می باشد و فرد مبتلا قبل از بروز نشانه های بیماری می تواند ویروس را به دیگران منتقل نماید.
سازمان بهداشت جهانی توصیه می کند افراد مرتب دست های خود را بشویند، هنگام عطسه زدن دهان و بینی خود را بپوشانند و از تماس با افراد بیمار به شدت خودداری نمایند.
آیا زدن ماسک به بینی و دهان موثر است؟
متخصصان پزشکی می گویند بهتر است افرادی که نشانه های کرونا دارند دهان و بینی خود را با ماسک بپوشانند اما ویروس کرونا قادر است از طریق رطوبت بازدم هم منتقل شود بنابراین نمی توان گفت ماسک پوشیدن خطر عدم ابتلای شما به کرونا را تضمین می کند. برای افرادی که نشانه های ابتلا به کرونا را ندارند نیازی به ماسک نیست. مرکز کنترل بیماری ها در امریکا می گوید افراد عادی نیازی به پوشیدن ماسک ندارند.
درمانی برای کرونا وجود دارد؟
هیچ واکسنی برای کرونا ساخته نشده است. دانشمندان چینی قادر بوده اند دنباله های ژنتیکی ویروس کرونا را تشخیص بدهند. دانشمندان استرالیایی یک نمونه آزمایشگاهی ویروی کرونا را تولید کرده اند که این خود می تواند گامی به جلو برای ساخت واکسن ضد کرونا باشد. انتظار می رود داروسازان سراسر جهان واکسن های آزمایشی روی انسان را سه ماه بعد شروع کنند.
ویروس کرونا کجا پخش شده است؟
یک آمار منتشر شده از سوی خبرگزاری رویتر که براساس اظهار نظر مقامات صحی تهیه شده نشان می دهد در حدود 99 درصد از 20 هزار مورد در چین و 230 مورد در 27 کشور و منطقه دیگر مشاهده شده ادست. حدقل 490 نفر درچین مرده اند که بیشترشان در اطراف شهر ووهان بوده اند. ویروس اواخر سال گذشته از شهر ووهان برای اولین بار ظاهر شد. دو فرد که به شهر ووهان چین سفر کرده بودند در کشورهای هنگ کنگ و فیلیپین جان خود را از دست دادند.
در سنگاپور تا تاریخ 5 فبریه در حدود 4 مورد و در تایلند 25 مورد ابتلا به کرونا گزارش شده است.
ویروس تازه کرونا به 48 روز زمان نیاز دارد تا نزدیک به 1 هزار نفر را آلوده نماید در حالیکه بیماری سارس برای آلوده کردن 1 هزار نفر به 130 روز زمان نیاز دارد. زمان لازم برای بیماری مرس جهت آلوده کردن هزار نفر در حدود 2 و نیم سال می باشد.
مقامات کشورها تاکنون چه اقداماتی انجام داده اند؟
مقامات چینی ولایت مرکزی هوبی که نزدیک به 60 میلیون جمعیت دارد و همچنین شهر ووهان مرکز این ولایت را قرنطینه کرده اند. تمام پروازها به چین لغو شده است. ایالات متحده و استرالیا ورود تمام کسانیکه به تازگی به چین سفر کرده اند را به کشورهایشان ممنوع اعلام کرده اند. بسیاری از کشورهای دیگر نیز اتباع خود را از چین خارج کرده قرنطینه کرده اند. سازمان بهداشت جهانی سفر به چین یا تجارت با این کشور را توصیه نکرده است.
ویروس از کجا آمد؟
گفته می شود ویروس کرونا برای اولین بار از یک سوپرمارکت مواد غذایی در شهر ووهان که به طور غیرقانونی گوشت حیوانات وحشی می فروخت منتشر شده است. متخصصان می گویند احتمالا این ویروس ابتدا در خفاش ها تولید شده و سپس از طریق دیگر گونه ها به انسان ها سرایت کرده است.
کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی یکونیم ماه پس از اعلام نتایج ابتدایی انتخابات ریاستجمهوری افغانستان از سوی کمیسیون مستقل انتخابات، نتایج بررسیها و رسیدگی به شکایات در خصوص نتایج ابتدایی انتخابات را روز چهارشنبه (۱۶ دلو) در یک نشست خبری اعلام کرد.
این کمیسیون پس از رسیدگی به ۱۶ هزار و ۵۰۰ شکایت و اعتراض در مرحلهی ابتدایی و رسیدگی به بیش از ۶ هزار و ۲۰۰ شکایت و اعتراض استینافی از سوی دستههای انتخاباتی، تصمیم گرفت تا بیش از ۱۷۰۰ محل رایدهی را به بازشماری و تفتیش ویژه روان کند.
اعضای کمیسیون شکایات انتخاباتی بیشتر این تصامیم را در مورد بیش از ۱۳۷ هزار رای مشکوک، ۱۰۲ هزار رای خارج از زمان رایدهی، آرای بیومتریکنشده و تفاوت آرا میان برگهی کاغذی نتایج و معلومات بیومتریک گرفته است.
نتایج ابتدایی انتخابات ریاستجمهوری ششم میزان پس از هفتهها جنجال میان کمیسیون انتخابات و شماری از دستههای انتخاباتی، از جمله دستهی انتخاباتی ثبات و همگرایی به رهبری عبدالله عبدالله، در اول جدی اعلام شد. براساس این نتایج، اشرف غنی با کسب ۵۰.۶۴ درصد کل آرا در صدر، عبدالله عبدالله با کسب ۳۹.۵۲ درصد آرا در ردهی دوم، گلبدین حکمتیار با کسب ۳.۸۵ درصد آرا در ردهی سوم و رحمتالله نبیل با کسب ۱.۸۶ درصد آرا در ردهی چهارم قرار گرفتند.
نتایج ابتدایی از سوی شماری از دستههای انتخاباتی، بهویژه دستههای انتخاباتی عبدالله عبدالله، گلبدین حکمتیار و رحمتالله نبیل پذیرفته نشد. این سه دستهی انتخاباتی معترضاند که کمیسیون انتخابات به آرای باطل اعتبار داده و رییسجمهور اشرف غنی را برنده اعلان کرده است.
نتایج ابتدایی انتخابات ریاستجمهوری ششم میزان/ عکس: IEC
دستههای انتخاباتی حدود ۳۰۰ هزار رای را بیاعتبار میخوانند. این آرا شامل ۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای مشکوک، ۱۰۲ هزار و ۱۲ رای خارج از زمان رایدهی و آرای ۲ هزار و ۵۰۰ محل رایدهی که دستگاه بیومتریک و یا حافظه این دستگاهها گم شده، میباشد. کمیسیون انتخابات این آرا را پیش از اعلام نتایج ابتدایی معتبر شناخته است.
تصمیم کمیسیون شکایات چیست؟
زهره بیان شینواری، رییس کمیسیون شکایات انتخاباتی در نشست خبری روز چهارشنبه هفته گذشته گفت که این کمیسیون براساس قانون، طرزالعملها و لوایح انتخاباتی تصمیم خود را بهگونهی مستقل و بیطرف گرفته است.
رییس کمیسیون شکایات انتخاباتی گفت که آرای مشکوک (۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای) شامل ۴ هزار و ۵۶۳ محل در دو بخش (یک هزار و ۴۶۶ محل و ۳ هزار و ۹۷ محل) میشود. کمیسیون شکایات فیصله کرده است تا از مجموع ۳ هزار و ۹۷ محل رایدهی، ده درصد آن، یعنی ۳۰۹ محل، بهگونهی ویژه تفتیش شود. به این معنا که معلومات بیومتریک، ژورنال و ورق کاغذی نتایج بررسی شود.
او گفت: «در صورتی که از محلات تفتیش شده ۶۵ درصد معیارهای فوق را تکمیل کرده باشند، به تمام ۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای و ۳ هزار و ۹۷ محل حاوی ۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای اعتبار داده میشود اما در صورتیکه از محلات تفتیش شده، ۳۵ درصد آن، معیارهای فوق را تکمیل نکرده باشند، تمام محلات مربوط به ۱۳۷ هزار و ۶۳۰ به تفتیش ویژه با معیارهای فوق میرود.»
براساس فیصله کمیسیون شکایات انتخاباتی، پس از تفیتش تمامی محلات رایدهی مربوط به ۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای، هر محلی که معیارهای تعیینشده را تکمیل کرد، معتبر و هر محلی که معیارهای لازم را تکمیل نکرد، آرای آن باطل میباشد.
کمیسیون شکایات انتخاباتی در مورد آرای خارج از زمان رایدهی نیز تصمیم مشابه گرفته است. براساس تصمیم این کمیسیون، ۱۵ درصد این آرا که شامل یکهزار و ۱۰۳ محل میشود، به تفتیش ویژه میرود. اگر ۶۵ درصد محلات دارای معلومات بیومتریک، ژورنال و ورق نتیجه کاغذی بود، تمام آرای خارج از زمان رایدهی معتبر و در غیر آن همه ۱۰۲ هزار رای باطل میگردد.
کمیسیون شکایات انتخاباتی در مورد دوهزار و ۴۲۳ محلی که ادعا میشود آرای بیومتریک ندارد، تصمیم گرفته است تا تمام ۲۹۸ محلی که از سوی کمیسیون اعتبار داده شده است، به بازشماری دوباره برود. در صورتی که معیارهای لازم بازشماری، ثبت تصدیق بیومتریک و معیارات رای قابل اعتبار براساس طرزالعملهای کمیسیونهای انتخاباتی را تکمیل کرده باشند، اعتبار داده میشود و «به هر میزانی که معیارهای لازم را نداشته باشند، باطل میشود.»
کمیسیون مستقل انتخابات در ۱۳ عقرب امسال با صدور فیصله ۱۰۴ به آرای ۵۳۳ محل که میان فورمه نتایج و معلومات بیومتریک رایدهندگان آن بین یک تا پنج رای تفاوت وجود داشت، اعتبار بخشید. اما رییس کمیسیون شکایات انتخاباتی در این مورد گفت: «کمیسیون مستقل انتخابات از باب انعطافپذیری و مطابق طرزالعمل خویش در این زمینه، تفاوت بین ۱ تا ۵ رای در محلات رایدهی را دارای اعتبار دانسته که کمیسیون شکایات تصمیم به رد اتخاذ نمود.»
کمیسیون شکایات انتخاباتی درحالی این تصامیم را گرفته است که پیش از اعلام نتایج ابتدایی انتخابات، دستههای انتخاباتی معترض خواهان ابطال فوری حدود ۳۰۰ هزار بودند. این دستهها تأکید داشتند که کمیسیون انتخابات پس از تصفیهی این آرا، نتیجه را اعلام کند، اما کمیسیون انتخابات بهرغم بستهماندن دفاتر ولایتیاش برای چند هفته، به درخواست دستههای معترض تن نداد.
کار ناتمام
پس از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری، تنشها میان کمیسیون انتخابات و شماری از دستههای انتخاباتی شدت گرفت. سه دستهی انتخاباتی مطرح کمیسیون انتخابات را متهم به نقض قانون و جانبداری از دستهی انتخاباتی دولتساز به رهبری رییسجمهور غنی میکردند. در یک مورد دستهی انتخاباتی آقای عبدالله برای روزها دفاتر کمیسیون انتخابات را در ولایات شمالی بست و اجازه نداد این کمیسیون آرا را بازشماری و تفتیش کند.
تلاشها برای یافتن راهحل برای پایان دادن به تنشها نیز بینتیجه ماند. کمیسیون شکایات انتخاباتی پیش از اعلام نتیجهی ابتدایی نشستی را با حضور کمیسیون انتخابات، دستههای انتخاباتی و نهادهای ناظر بر انتخابات برگزار کرد. در آن زمان اعضای این کمیسیون وعده دادند تا به شکایات بهگونهی قاطع رسیدگی کنند.
نشست مشورتی کمیسیون شکایات انتخاباتی با حضور کمیسیون انتخابات و نمایندگان نامزدان برای حل اختلافات بر سر حدود ۳۰۰ هزار رای قبل از اعلام نتایج ابتدایی/ منبع عکس: IECC
پس از ثبت هزاران شکایت از سوی دستههای انتخاباتی، اعضای کمیسیون شکایات بار دیگر وعده دادند که بهگونهی قانونی، بیطرفانه و مستقل به شکایات رسیدگی میکنند. در آن زمان انتظار جدی این بود که این کمیسیون میتواند گره کور انتخابات ششم میزان را باز کند. اما یکونیم ماه پس از اعلام نتیجهی ابتدایی، گمانهزنیها در مورد تصامیم این کمیسیون شکل گرفته است.
نهادهای ناظر بر روند انتخابات تصامیم کمیسیون شکایات انتخاباتی را «کار ناتمام» خوانده و از طولانیشدن روند انتخابات هشدار دادهاند. تیفا و فیفا، دو نهاد ناظر بر انتخابات، با نشر اعلامیههای جداگانه گفتهاند که تصمیمهای جدید کمیسیون شکایات انتخاباتی نهتنها روند انتخابات را طولانی کرده، بلکه بر پیچیدگی کار نیز افزوده است.
تیفا یا بنیاد انتخابات شفاف افغانستان با نشر اعلامیهای گفته است که کمیسیون شکایات انتخاباتی با فیصله «محافظهکارانهیشان»، نهتنها تصویر روشن از نتیجه انتخابات ارایه نکرده است بلکه به «گُنگی اوضاع انتخابات افزوده، در تعدادی موارد نیز قانون انتخابات، لوایح و طرزالعملها را نیز نادیده گرفته است.»
تیفا تصمیم کمیسیون شکایات انتخاباتی در مورد تفتیش نمونهای آرای مشکوک را درست خوانده اما گفته است که «با میکانیزم تفتیشی که از سوی این کمیسیون ارایه شده است، موافق نبوده و نمونهگیری آرا را نه قانونی و نه منطقی میداند.»
در بخشی از اعلامیهی این نهاد آمده است: «تفتیش ویژهی آرای خارج از وقت رایدهی (۱۰۲۰۱۲ رای)، بازشماری مجدد ۲۹۸ محل دارای آرای غیربیومتریک و تفتیش و بازشماری محلاتی را که تفاوت بالاتر از ۶ رای میان رزلتشیت کاغذی و معلومات بیومتریک بوده گمراهکننده و خلاف قوانین نافذه افغانستان میداند.»
تیفا فیصلههای کمیسیون شکایات انتخاباتی را «محافظهکارانه» خوانده و گفته که تصویر روشن از نتیجه انتخابات ارایه نمیکند. عکس: TEFA
فیفا یا بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان نیز از تصمیم کمیسیون شکایات انتخاباتی انتقاد کرده است. در اعلامیهی این نهاد آمده است که «موضعگیری جدید کمیسیون در برگیرنده تفاوتهای سوالبرانگیز در فیصدیهای در نظر گرفته شده و میکانیزم متفاوت برای بررسی آرای مشکوک است.»
چرا تصمیم کمیسیون شکایات گنگ است؟
کمیسیون شکایات انتخاباتی گفته است که تصامیم گرفتهشده نهایی است و اگر کمیسیونهای ولایتی شکایات در مغایرت با تصامیم کمیسیون مرکزی شکایات فیصله کرده باشند، تصامیم آنان ملغی گردیده است. هرچند این کمیسیون گفته است که تصامیم خود را در مطابقت با قانون انتخابات، لوایح و طرزالعملهای انتخاباتی گرفته است، اما کارشناسان انتخاباتی به این باورند که تصامیم کمیسیون شکایات وضاحت لازم را ندارد.
عبدالله احمدزی، رییس بنیاد آسیا در افغانستان و رییس پیشین دبیرخانه کمیسیون انتخابات معتقد است که دربارهی بررسی کمیسیون شکایات انتخاباتی وضاحت کافی در اذهان عامه وجود ندارد و معلوم نیست که این کمیسیون برای بررسی و تحلیل اعتراضها چه شیوهای را اختیار کرده است. بهتر میبود که کمیسیون شکایات نتیجهی بررسی ۶ هزار و ۳۰۰ اعتراض استینافی را بررسی و براساس هر شکایت فیصلهی خود را صادر میکرد.
آقای احمدزی در گفتوگو با روزنامه اطلاعات روز گفت که شیوهی بهتر این بود که اعضای کمیسیون شکایات در وقت بررسی هر اعتراض در طول سه هفتهی گذشته تصمیم میگرفتند و فیصلهها را با کمیسیون انتخابات شریک میکردند تا روند سرعت مییافت، اما آنها منتظر ماندند تا در یک کنفرانس مطبوعاتی فیصلههای خود را اعلام کردند.
او گفت: «یک بُعد مثبت فیصلهی اینها به نظر من این است که وقتی نتیجه انتخابات اعلام شود، بسیار دشوار میشود که بعد از آن کمیسیونها فیصلهای کنند که خودشان بدانند آیا فیصلههایشان نتیجه را تغییر میدهد یا خیر. به یک شکلی روند اینها هدفمند است. کمیسیون شکایات فیصلههایی را که صادر کرده، برداشت عمومی این است که خودشان آگاهی ندارند که فیصلهیشان نتیجه انتخابات را به دور دوم میبرد یا انتخابات در دور اول نهایی میشود. اما اینکه معلومات و شیوهی کارشان را بیشتر با مردم شریک نکردند، یک کمی سکتگی در کارشان به میان آمده است.»
عبدالله احمدزی، رییس بنیاد آسیا در افغانستان و رییس پیشین دبیرخانه کمیسیون انتخابات عکس: AP
محمد یوسف رشید، رییس اجرایی فیفا به این باور است که کمیسیون شکایات انتخاباتی از روشی استفاده کرده است که خود را با دستههای انتخاباتی درگیر نسازد. با باور آقای رشید، تصمیم این کمیسیون روند انتخابات را طولانی کرد. او گفت که کمیسیون شکایات میتوانست چنین فیصلهای را در خصوص شکایات استثنایی در اول صادر کند تا وقت تلف نمیشد: «کمیسیون شکایات براساس قانون صلاحیت تایید، رد و راجع ساختن قضایا به بازشماری و تفتیش را داشت و اینها از صلاحیت سومی استفاده کردند، بیخطر و مصئونتر برای خودشان.»
رییس اجرایی فیفا در گفتوگو با روزنامه اطلاعات روز گفت که اکنون فیصله صادر شده و نیاز است که کمیسیون شکایات بیشتر در انتخاب محلاتی که برای بازشماری و تفتیش میرود و هم در قسمت تطبیقشدن معیارها به شکل درست آن، صلاحیت داشته باشد.
شیوهی معمول برای بررسی و تفتیش آرای اختلافی این است که نهادهای مسئول بهصورت نمونه آرا را تفتیش و بررسی میکنند. در صورتی که در یک فیصدی خاص یک روند مشکلات قابل ملاحظه داشت، صددرصد آرا یا اسناد تفتیش و بررسی میشود. هرچند کمیسیون شکایات انتخاباتی در مورد تصامیم خود وضاحت بیشتر نداده، اما به نظر میرسد این کمیسیون با استفاده از همین شیوهی جهانی، تصمیم گرفته است تا آرای اختلافی بهصورت نمونهای تفتیش و بررسی شود.
عبدالله احمدزی در این مورد گفت که نمونهگیری بهشکل اتفاقی صورت میگیرد. بهگفتهی او، اگر انتخابات افغانستان بهشکل الکترونیکی میبود، گزارش شرکت درملوگ برای تصمیمگیری در مورد ابطال و یا اعتباربخشیدن به آرای اختلافی کافی میبود، اما چون در انتخابات ششم میزان از دو شیوه بهصورت همزمان (ثبتنام بیومتریکی و رایدهی فیزیکی) استفاده شد، نیاز است تا برای تصمیمگیری در مورد آرای اختلافی به منبع اصلی معلومات به صندوق مراجعه شود.
او گفت: «یک خطایی که به میان آمده این است که تصمیم نهایی را براساس ده فیصد میگیرند. بهتر این خواهد بود که اگر در ده فیصد بیش از ۶۵ درصد مشکلات به میان میآمد، صددرصد را باید بررسی میکردند و اگر مشکلات مثلاً ۶۵ درصد یا ۷۰ درصد نمیبود، اگر کل را شامل شود بسیار سوالبرانگیز نخواهد بود، اما ابطال آرا و عملیکردن این تصمیم به بررسی بیش از هفت هزار محل ضرورت دارد که یک جنجال بزرگتر است. تصمیمی که گرفته شده است، روند انتخابات و نهایی شدن نتایج را طولانیتر میسازد و پذیرفتن آن هم کمی جنجالیتر خواهد شد.»
هنوز روشن نیست که مرحلهی تطبیق فیصلههای کمیسیون شکایات انتخاباتی چه زمانی از سوی کمیسیون انتخابات شروع میشود، اما به نظر میرسد مدت زمان زیادی تا اعلام نتایج نهایی انتخابات ریاستجمهوری ششم میزان سپری شود. از سوی هم هنوز روشن نیست که فیصلههای کمیسیون شکایات به چه شکلی تطبیق میشود و نتایج حاصل از آن آیا به شفافسازی نتایج انتخابات و پایانبخشیدن به اختلافات کمک میکند یا نه.
کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات انتخاباتی دیروز (چهارشنبه، ۱۶ دلو) تصمیمهایش را در مورد شکایتهای استثنایی و استینافی اعلام کرد. این کمیسیون در تصمیم تازه در مورد ابطال و اعتباردهی آرای جنجالی، معیارها و شرطهایی را وضع کرده است. براساس این تصامیم بیش از یکهزار و ۷۰۰ محل رایدهی به تفتیش ویژه و بازشماری مجدد رفته است. این تصامیم عمدتا در مورد شکایات استثنایی اتخاذ شده که به گفتهی مسئولان کمیسیون بیشتر شکایت استینافی را نیز شامل میشود.
تصمیمها عمدتا در مورد بیش از ۱۳۷ هزار رای مشکوک، ۱۰۲ هزار رای خارج از زمان رسمی رایدهی، آرای بیومتریکنشده و تفاوت آرا میان برگهی کاغذی نتایج و معلومات بیومتریک اتخاذ شده است.
۱۳۷ هزار رای مشکوک
کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات انتخاباتی فیصله کرده است که ده درصد (۳۰۹ محل) از سههزار و ۹۷ محل رایدهی که حاوی آرای مشکوک است، باید به تفتیش ویژه برود. در تفتیش ویژه سه معیار معلومات بیومتریک، ژورنال و برگهی نتایج کاغذی تطبیق میشود. اگر از محلات زیرتفتیش ۶۵ درصد معیارها را تکمیل کرده باشد، به تمام ۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای، اعتبار داده میشود.
اما اگر ۳۵ درصد از محلات زیر تفتیش معیارهای تعیینشده را تکمیل نکند، تمام محلات مربوط به ۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای مشکوک به تفتیش ویژه میرود. در آن صورت به هر میزان محلاتی و ارای که معیارهای سه گانه بیومتریک، ژورنال و برگهی نتایج کاغذی را تکمیل کند، اعتبار داده میشود و در غیر آن باطل میشود.
آرای خارج از زمانی رسمی رایدهی
کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات انتخاباتی در مورد حدود ۱۰۲ هزار رای خارج از زمان رسمی رایدهی در هفتهزار و ۳۵۴ محل شکایت استثنایی دریافت کرده است. اکنون این کمیسیون فیصله کرده که ۱۵ درصد این محلات که یکهزار و ۱۰۳ محل میشود، باید به تفتیش ویژه برود؛ تفتیشی که در آن مانند آرای مشکوک، معیارهای سه گانه در آن تطبیق میشود. اگر از محلات زیر تفتیش ۶۵ درصد آن معیارها را تکمیل کند، به تمام ۱۰۲ هزار رای و هفتهزار و ۳۵۴ محل اعتبار داده میشود.
اگر از محلات زیر تفتیش، ۳۵ درصد آن معیارهای سه گانهی بیومتریک، ژورنال و برگهی نتایج کاغذی را تکمیل نکند، تمام ۱۰۲ هزار رای خارج از زمان رسمی باطل خواهد شد.
آرای بیومتریکنشده
کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات انتخاباتی در مورد دو هزار و ۴۲۳ محل، شکایت استثنایی زیر عنوان آرای بیومتریکنشده دریافت کرده است. اکنون این کمیسیون در مورد این شکایات فیصله کرده که از میان این محلات ۲۹۸ محل آن به بازشماری مجدد میرود. در بازشماری مجدد اگر این محلات معیارهای ثبت بیومتریک و سایر معیارهای بازشماری براساس طرزالعملهای کمیسیونهای انتخاباتی را تکمیل کند، اعتبار داده میشود. به هر میزانی که این معیارها را نداشته باشد، باطل میشود.
تفاوت آرا از یک تا پنج رای
کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی تفاوت آرا میان نتایج برگهی کاغذی و معلومات بیومتریک بین یک تا پنج رای را در محلات رایدهی بیاعتبار شناخته است. این کمیسیون فیصله کرده است که تصمیم کمیسیون مستقل انتخابات مبنی بر اعتباردادن تفاوت آرای از یک تا پنج رای لغو است. در فیصلهنامهی کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی آمده است که این تصمیم اعتراضهای استینافی مرتبط به قضایای مشابه دیگر را نیز شامل میشود. پیش از این کمیسیون مستقل انتخابات تفاوت آرای بیومتریک و برگهی کاغذی از یک تا پنج رای را اعتبار داده بود.
همچنان کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات انتخاباتی فیصله کرده است که اعتراضها مبنی بر تفاوت بیش از شش رای میان برگهی کاغذی نتایج و معلومات بیومتریک به تفتیش و بازشماری میرود. در فیصلهنامهی کمیسیون آمده است که تصامیم قبلی دفاتر ولایتی این کمیسیون اگر بهگونهی دیگری باشد لغو است. این تصمیم اعتراضهای استینافی مرتبط به قضایای مشابه را نیز شامل میشود.
جریمهی نقدی
در نتیجهی بررسی شکایتهای استینافی، کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات انتخاباتی دو نفر از کارمندان دفتر ولایتی این کمیسیون در ولایت پنجشیر را جریمه نقدی کرده است. در این فیصله رییس امور انتخاباتی ولایت پنجشیر به دههزار افغانی و مدیر اداری آن پنجهزار افغانی جریمهی نقدی شده است.
ابطال آرا
دفتر مرکزی کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات انتخاباتی تصمیم دفتر ولایتی کمیسیون فاریاب مبنی بر ابطال شماری از محلات در این ولایت را تأیید کرده است. براساس این تصمیم آرای محلهای مردانه ۰۱۲ مرکز دونگ قلعه، محل ۰۱ مرکز مکتب ابتداییه یولدوز، محل ۰۲ مرکز مسجد جامع ینگی زرغون و محل ۰۱۷ مرکز دونگ قلعه باطل شده است.
کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات انتخاباتی گفته است که تصامیم این کمیسیون در مورد شکایات استثنایی نهایی است و شکایات مشابه استینافی را نیز شامل میشود. این کمیسیون همچنان گفته است که روند رسیدگی به شکایات استنثنایی و استینافی را با حفظ بیطرفی و استقلال کامل به انجام رسانده است. اکنون کمیسیون مستقل انتخابات براساس مادهی هشتادوهفتم قانون انتخابات مکلف است که تصامیم کمیسیون رسیدگی به شکایات را تطبیق و در نهایت نتیجهی نهایی انتخابات را اعلام کند.
انتخابات ریاستجمهوری در ششم میزان برگزار شد. نتایج ابتدایی این انتخابات پس از جنجالها و موضعگیریهای متفاوت شماری از دستههای انتخاباتی در شروع زمستان اعلام شد. با توجه به جنجالهای زیاد میان شماری از دستههای انتخاباتی، حجم زیادی از شکایات نیز در برابر آن ثبت شد. در مرحلهی اول رسیدگی به شکایات، دفاتر ولایتی کمیسیون به بیش از ۱۶ هزار شکایت رسیدگی کرد.
نگرانی نهادهای ناظر
شماری از نهادهای ناظر انتخاباتی تصمیمهای اعلامشده از سوی کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات انتخاباتی را همچنان ناتمام و غیرنهایی خوانده و از طولانیشدن روند انتخابات ابراز نگرانی کرده است. بنیاد انتخابات آزاد و عادلانهی افغانستان (فیفا) با نشر اعلامیهای گفته است انتظار میرفت که تصمیمهای کمیسیون قطعی و نهایی میبود، اما آنچه که دیده می شود، روند رسیدگی به شکایات انتخابات وارد مرحلهای تازهای شده است. فیفا گفته است که با این تصامیم روند انتخابات طولانیتر شده است.
فیفا همچنان در اعلامیهاش گفته است که در تصامیم بخشبندیشدهی کمیسیون تفاوتهای آشکار در نحوهی رسیدگی به شکایات استینافی و آرای مشکوک مشخصا در «تعیین درصدیها» دیده میشود و آن را پرسشبرانگیز کرده است. این نهاد گفته است که امیدوار است این تصامیم به دور از فشارهای احتمالی تکتهای انتخاباتی، در استقلال کامل اتخاذ شده باشد و فرار از فشار نباشد.
به پیشنهاد فیفا لازم است کمیسیون شکایات در مورد میکانیزم تطبیق تصمیمهایش توضیح بدهد. همچنان این کمیسیون لازم است برای تطبیق سریعتر و بهتر تصامیمش کارشیوههای مشخصی را در هماهنگی با نهادهای انتخاباتی بهویژه کمیسیون مستقل انتخابات تهیه کند. همچنان براساس پیشنهاد فیفا، کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی باید تقسیم اوقات جدید تهیه کند و از پایان کارش در وقت مشخص اطمینان دهد.
روند رسیدگی به شکایات در مرحلهی ابتدایی و استینافی پیش از این نیز با نگرانی و انتقاد نهادهای ناظر انتخاباتی روبهرو بود. یوسف رشید، رییس بنیاد انتخابات آزاد و عادلانهی افغانستان گفته بود که از ابتدا دفاتر ولایتی کمیسیون با در نظرداشت حجم وسیعی بیش از ۱۶ هزار شکایت، در تصامیمش سطحی برخورد کرد که ممکن است دفتر مرکزی را با چالشهای جدی روبهرو کند.
پس از اعلام فیصلههای دفاتر ولایتی بیش از ششهزار شکایت استینافی در دفتر مرکزی کمیسیون مستقل انتخابات ثبت شد. اکنون دفتر مرکزی این کمیسیون در ده روز کاری به این شمار از شکایتها پیش از اتمام زمان قانونی رسیدگی و فیصلههایشان را اعلام کرده است. این فیصلهها عمدتا در مورد ۱۱۱ شکایت استثنایی در مورد ۳۰۰ هزار آرای جنجالی است. مسئولان کمیسیون رسیدگی به شکایات در نشست خبری گفتند که رسیدگی به شکایات استثنایی بیشتر از شکایتهای شبیه استینافی را نیز شامل میشود. به همین علت این کمیسیون توانسته است پیش از اتمام قانونی ۱۵ روز، کارش را تمام کند.
رییس بنیاد انتخابات آزاد و عادلانهی افغانستان پیش از این همچنان گفته بود که تصمیمهای دفتر مرکزی کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی با در نظرداشت حجم زیاد از شکایات استینافی و حساسیت موضوع عاری از جنجال و مشکلات نخواهد بود. او به اطلاعات روز گفته بود که فیصلهی این کمیسیون در مورد شکایات استثنایی میتواند راهبردی باشد و تصمیمها در مورد بیش از ششهزار شکایت را آسان کند. به گفتهی آقای رشید، بیشترین شکایت استینافی در مورد شکایات استثنایی و ۳۰۰ هزار رای جنجالی ثبت شده است. با توجه به موضعگیریهای متفاوت و جدی دستههای انتخاباتی پیشتاز، نگرانی از این وجود دارد که تصامیم کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات بدون جنجال پذیرفته نشود.
از طرف دیگر بنیاد انتخابات شفاف افغانستان (تیفا) اخیرا در گزارشش کمیسیونهای انتخاباتی را به نقض قانون متهم کرده است. این نهاد گفته است که روند انتخابات در چهار ماه عملکرد کمیسیونهای انتخاباتی با نقض قانون روبهرو بوده است.
با اعلام فیصلههای جدید کمیسیون شکایات انتخاباتی بهنظر میرسد جنجالهای انتخابات وارد مرحلهی تازهای شده و ممکن است نتایج نهایی انتخابات را با تأخیر بیشتر روبهرو کند.
اتحادیه حقوق دانان اختلاف ها میان ارگ و سپیدار بر سر عزل و نصبهای سیاسی و آوردن اصلاحات دراین وزارت را به تمسخر گرفتن حاکمیت ملی می دانند.
پس از آن که رییس اجرایی در واکنش به گماشته شدن سرپرست تازه وزارت امورخارجه و عزل و نصبهای تازه در نمایندگیهای سیاسی در بیرون از افغانستان از سوی ریاستجمهوری در حکمی خواهان توقف این روند شد، اکنون ارگ میگوید بربنیاد قانون اساسی عزل و نصبها از صلاحیتهای رییس جمهور است.
صدیق صدیقی، سخنگوی رییس جمهور گفت:” در حکومت افغانستان بر اساس قانون اساسی صلاحیتها کاملا واضع است و رییس جمهور در راس حکومت افغانستان این صلاحیت را دارد که افراد را در کجا نصب و غزل کند.”
اما عبدالله عبدالله در نشست شورای وزیران تاکید میورزد تا نهایی شدن نتایج انتخابات ریاستجمهوری، حکومت وحدت ملی پابرجا خواهد بود و نباید تصامیم یک جانبه گرفته شود.
عبدالله عبدالله، رییس اجراییه میگوید:” در مورد حکومت وحدت ملی زیاد بحث نمیکنم ولی همین قدر اعلان میکنم که تا روز اعلام نتایج نهایی انتخابات ریاستجمهوری حکومت وحدت ملی است.”
ریاست اجرایی میگوید تنشها میان سپیدار و ارگ بالا گرفته اند و ادامه این وضعیت پذیرفتنی نیست.
در همین حال، اتحادیه حقوق دانان عزل و نصبهای تازه و تنشها میان ارگ و سپیدار را نبود هماهنگی و تمسخر حاکمیت ملی می داند.
تنشها میان ارگ و سپیدار پس از کنارگیری صلاحالدین ربانی از وزارت امور خارجه و و آغاز طرح اصلاحات که بربنیاد آن برخی از دیپلمات ها از بیرون کشور فراخونده شدند به میان آمد، آنچه که سپیدار آنرا یک برخورد سیاسی می داند.
سرانجام امریکا زلمی خلیزاد را به عنوان نماینده ویژه خود در امور صلح افغانستان گماشت و خلیزاد در کمتر از یکسال، ۹ دوره گفتگو با نمایندگان سیاسی طالبان در قطر را برگزار کرد. هرچند قبل از دور نهم این گفتگوها به نتیجه رسیدهبود و قرار بود تا توافقی میان نماینده امریکا و طالبان به امضا برسد؛ اما با کشتهشدن یک سرباز امریکایی در کابل، دونالد ترامپ؛ رییس جمهوری امریکا مذاکرات را به تعلیق درآورد و اکنون نیز با سقوط هواپیمای امریکایی که گمان میرود از سوی طالبان انجام شده باشد، احتمال شکست مذاکرات بار دیگر تشدید شدهاست.
چندی پیش که مذاکرات بار دیگر از سوی نماینده امریکا از سرگرفته شد و طالبان نیز درباره طرح «کاهش خشونت» در شهرهای بزرگ نرمش نشان دادند، از یک طرف ارگ ریاست جمهوری، امضای توافق با طالبان را مشروط به اعلام آتشبس کرد و از جانب دیگر دیده میشود که طالبان هم به توافق بر سر این طرح دیدگاه مشترکی ندارند.
زلمی خلیزاد که به منظور ارائه گزارش از آخرین جزئیات گفتگوهای صلح، به کابل سفر کرده، در دیدار با آقای غنی گفتهاست: «در مذاکرات با طالبان پیشرفت قابل ملاحظهای صورت نگرفته؛ ولی امیدواریم به نتیجه برسیم.»
چندصدایی طرفهای مذاکره آگاهان امور یکی از دلایل به نتیجهنرسیدن گفتگوهای صلح را چند دستگی مذاکرهکنندگان میدانند.
مسعود ترشتوال؛ آگاه امور صلح و روابط بینالملل میگوید: در سه حوزه، چندصدایی وجود دارد، هم در جانب ایالات متحده امریکا، هم بین طالبان و هم در داخل کشور، و این چندصدایی سبب میشود که گفتگوها به نتیجه نرسد و به گونه مبهم باقی بماند.
عزیز رفیعی؛ یکی دیگر از آگاهان سیاسی هم بر چنددستگی گروه طالبان تاکید میکند و میافزاید که طالبان به چند بخش تقسیم شدهاند؛ یک بخش که خیلی از جنگ خسته است، بخش دیگر نیز گروه ساسی آنها میباشد که آنها نیز در تفاوت دیدگاه با نظامیانشان قرار دارند، بخش دیگر نیز گروهی است که تحت تاثیر شدید استخبارات منطقه قرار دارد و بخش چهارم هم مستقل است و این چهار کتگوری در داخل طالبان سبب میشود که چگونگی تصمیمگیری در درون این کتگوریها دچار مشکل شود.
زلمی خلیل زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان در دور تازه ای از سفرهای زنجیره وارش به دوحه برای مذاکره با طالبان هفته گذشته یک بار دیگر وارد اسلام آباد پایتخت پاکستان شد. وی در دیدارهای جداگانه با مقامات پاکستانی در مورد صلح افغانستان گفت و گو کرد.
وزارت خارجه پاکستان گفت خلیل زاد با شاه محود قریشی وزیر خارجه این کشور دیدار و در مورد مذاکرات با طالبان در دوحه قطر به وی اطلاعات داده است.
وزارت خارجه پاکستان افزود توافق صلح امریکا با طالبان مسیر مذاکرات بین الافغانی را هموار خواهد ساخت.
خلیل زاد پس از پاکستان به کابل آمد و در دیدار با رئیس جمهور غنی گفت هنوز پیشرفت قابل ملاحظه ای در مذاکره امریکا با طالبان در مورد صلح افغانستان حاصل نشده است.
اینکه چرا خلیل زاد پس از نزدیک به ده دوره مذاکره با طالبان هنوز موفق به اجرای اصول کلی مورد توافق دو طرف که «اعلام آتش بس» یکی از آنها بود، نشده سوال بزرگی ست که برای جواب آن باید چندین جنبه را در نظر گرفت.
به نظر کارشناسان امر یکی از جوانب کار عدم صداقت پاکستان در پروسه صلح افغانستان است، حال خواه امریکا با طالبان مذاکره کند و خواه دولت افغانستان! این امر خود سبب به بن بست خورد مذاکرات زلمی خلیل زاد با طالبان در دوحه قطر نیز شده است.
غلام فاروق مجروح، وکیل پارلمان، می گوید سفرهای مکرر خلیل زاد به پاکستان نشان می دهد که مذاکرات صلح امریکا با طالبان به بن بست خورده است. وی می افزاید که بزرگترین حامی طالبان و اصلی ترین دلیل بحران در افغانستان است هیچگاه خواهان صلح کمک به پروسه صلح افغانستان نبوده است.
این کارشناس مسائل سیاسی تاکید می کند خلیل زاد به این نکته واقف است که پاکستان تا زمانیکه منافعش تامین نشود اجازه امضای توافق صلح با امریکا را به طالبان نمی دهد.
وی می گوید پاکستان تا زمانیکه از سوی امریکا تحت فشار قرار نگیرد در پروسه صلح افغانستان همکاری نمی کند.
از سویی هم یک مقام امریکا قبلا گفته بود رابطه نزدیک طالبان با سازمان استخبارات پاکستان باید علنی شود.
این مقام امریکایی تاکید کرده بود برخی افراد در ارگان های امنیتی پاکستان می خواهند حمایت از گروه های تندرو در افغانستان را ادامه دهند.
به گفته این مقام امریکایی توافق صلح میان امریکا و طالبان تنها روی کاغذ باقی خواهد ماند و طالبان قادر نخواهند بود خواسته های امریکا درمبارزه با تروریزم را برآورده کنند.
زلمی خلیلزاد، نمایندهی ویژهی وزارت خارجهی امریکا برای صلح افغانستان گفت تیم مذاکرهکنندهی افغانستان در مذاکرات صلح با طالبان باید فراگیر و همهشمول باشد و از تمام طرفهای دخیل نمایندگی کند.
آقای خلیلزاد این اظهارات را شب گذشته (شنبه، ۱۲ دلو) در دیدار با عبدالله عبدالله، رییس اجرایی کشور و رهبری تیم انتخاباتی ثبات و همگرایی مطرح کرده است.
خلیلزاد در حالی به فراگیر و همهشمول بودن تیم مذاکرهکنندهی افغانستان تأکید کرد که پیش از این وزیر دولت در امور صلح از آمادگی تیم مذاکرهکنندهی حکومت افغانستان برای حضور در مذاکرات صلح سخن گفته بود.
از سویی هم، ریاست اجراییه در اعلامیهای گفت آقای خلیلزاد در این دیدار دربارهی تلاشها و مذاکراتش با طالبان برای دستیافتن به صلح و دو سفر اخیرش به بروکسل و اسلامآباد معلومات داده است.
خلیلزاد افزود در سفر به بروکسل با اعضای ناتو و در سفر به اسلامآباد با مقامهای پاکستانی در مورد صلح افغانستان گفتوگو کرده است.
او دستیافتن به صلح در افغانستان را از اهداف عمدهی ایالات متحدهی امریکا خواند و گفت کشورش بر اصل کاهش خشونت با تعریف و میکانیزم مشخص و قابل قبول برای امریکا و حکومت و مردم افغانستان بهعنوان پیششرط امضای توافقنامهی صلح با طالبان، پابند است.
خلیلزاد تأکید کرد در این راستای هنوز پاسخی از طالبان دریافت نکرده و منتظر پاسخ این گروه است.
در همین حال، عبدالله عبدالله ضمن قدردانی از تلاشهای ایالات متحدهی امریکا و شخص خلیلزاد برای دستیافتن به صلح در افغانستان، صلح را از خواستها و نیازهای اصلی حکومت و مردم افغانستان دانسته است.
آقای عبدالله ابراز امیدواری کرد «طالبان با درک واقعیتهای جامعه و با استفاده از فرصت به دست آمده به صلح تن دهند و قتل و کشتار هرچه سریعتر در کشور پایان یابد».
او در عین حال تأکید کرد: «صلح و تلاشهای صلح در انحصار هیچ نهاد و گروهی نمیتواند باشد و باید با قضیهی صلح به صورت فراگیر و همهجانبه برخورد گردد.»
رییس اجرایی کشور در ادامه افزود تمام جریانهای سیاسی، شخصیتهای ملی، زنان و نهادهای جامعه مدنی کشور در مذاکرات صلح حضور داشته باشند و نظریات و دیدگاههای آنان در این زمینه در نظر گرفته شود.
آقای عبدالله پیش از این نیز گفته بود صلح خواست جمعی مردم افغانستان است و وزارت دولت در امور صلح نمیتواند به تنهایی کار صلح را در کشور به پیش ببرد.
گفتنی است آقای خلیلزاد از مدتی بدینسو در قطر مصروف گفتوگو با نمایندگان طالبان در مورد کاهش خشونت در افغانستان بود. او پس از سفر به بلجیم، روز جمعه به پاکستان رفت و پس از آن روز گذشته وارد کابل شد.
خلیلزاد پس از ورود به کابل با رییسجمهور اشرف غنی دیدار کرد. او در این دیدار گفت در گفتوگوهای او با طالبان پیشرفت قابل ملاحظهای صورت نگرفته است.
بازرس ویژه آمریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) در تازه ترین گزارشاش از افزایش حملههای مخالفان مسلح در افغانستان خبر داده است.
در گزارش سیگار آمده است افغانستان در سه ماه پایانی سال ۲۰۱۹ میلادی، شاهد بیشترین حملههای مخالفان مسلح نسبت به مدت مشابه در سالهای پس از 2010 میلادی بوده است.
گزارش سیگار افزوده، ماه سپتامبر سال 2019 میلادی که انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در آن برگزار شد، از خشونتبارترین ماهها در هفت سال اخیر بوده است.
سیگارگفته است خشونتها در افغانستان حتی پس از برگزاری انتخابات در ماه اکتبر 2019 نیز ادامه پیدا کرده است.
همچنان سیگار در این گزارش از کاهش عملیات نیروهای ویژۀ امنیتی خبر داده است. سیگار افزده، عملیات این نیروها در این مدت به 534 مورد رسیده است که 31 درصد این عملیاتها بدون حضور نیروهای آمریکایی انجام شده است.
سیگار گفته است شمار نیروهای امنیتی افغانستان در سه ماه پایانی سال گذشته میلادی، هفت درصدی افزایش یافته است. همچنان این نهاد میافزاید، بین ماههای مه تا اکتبر سال گذشته تلفات نیروهای امنیتی افغانستان در مقایسه با مدت مشابه در سال 2018 اندکی بیشتر بوده است.
در گزارش سیگار آمده است خشونتها در حالی در افغانستان افزایش یافته که نمایندگان آمریکا و طالبان در حال گفتوگو در قطر هستند و امیدواری برای رسیدن به توافقی درباره خروج نیروهای آمریکایی و آغاز گفتوگوهای صلح بینالافغانی بیشتر شده است.
کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایتهای انتخاباتی میگوید که روند رسیدگی به اعتراضات استثنایی انتخابات ریاستجمهوری بهشمول ۳۰۰ هزار رأی جنجالی تا آخر هفتهی جاری پایان مییابد.
محمدقاسم الیاسی، منشی و سخنگوی این کمیسیون که امروز (سهشنبه، ۸ دلو) در یک نشست خبری در کابل صحبت میکرد، گفت این اعتراضات در قالب موضوعات کلانتر مورد بررسی قرار میگیرد.
او افزود که کمیسیون رسیدگی به شکایتهای انتخاباتی قبل از زمان پیشبینیشده براساس قوانین و لوایح انتخاباتی کشور به همهی این اعتراضات رسیدگی میکند.
آقای الیاسی همچنان با اشاره به رسیدگی به پروندههای که مربوط به اشخاص میشود، نیز گفت که این قضایا در کمیسیون رسیدگی به شکایتهای انتخاباتی تحت بررسی قرار دارد. او تأکید کرد که به پروندهها بهصورت موردبهمورد رسیدگی میشود.
از سویی هم، او با اشاره به شکایتهای استینافی تأکید کرد که تا کنون تصنیفبندی اعتراضات استینافی مربوط به ۱۸ ولایت به پایان رسیده است.
این کمیسیون همزمان با پایان روند رسیدگی به شکایتها در پیوند به نتایج ابتدایی انتخابات ریاستجمهوری کشور اعلام کرده بود که بیش از شش هزار شکایت استینافی و ۱۱۱ شکایت استثنایی از این دور نتایج انتخابات به ثبت رسیده است.
مطابق بند ۳ ماده ۹۱ قانون انتخابات، کمیسیونهای ولایتی شکایات انتخاباتی مکلفاند در مدت ۱۵ روز کاری پس از ختم زمان ثبت شکایات و اعتراضات، نتایج بررسیهای خود را نهایی و منتشر کنند. هرگاه شکایت و یا اعتراض مستند نباشد، از سوی کمیسیون شکایات مسترد خواهد شد.
پس از ۱۵ روز دفترهای ولایتی کمیسیون شکایات انتخاباتی تصامیم خود در مورد شکایات را با طرفین قضایا شریک میکنند و در صورتی که شاکی و معترض به این تصامیم قناعت نداشته باشند، میتوانند در مطابقت با قانون استینافخواهی کنند.
مطابق قانون انتخابات، شکایات استینافی در مدت ۱۵ روز کاری در دفتر مرکزی کمیسیون شکایات انتخاباتی مورد رسیدگی قرار میگیرد.
حمدالله محب مشاور امنیت ملی کشور در سفر به ولایت جوزجان با جنرال دوستم معاون اول ریاست جمهوری دیدار کرد.
محب گفت هدف سفرش به ولایات شمال آمادگی برای عملیاتهای نظامی علیه گروههای مخالف مسلح دولت است. حمدالله محب مشاور امنیت ملی که به ولایات شمالی کشور رفته است، با جنرال دوستم معاون اول ریاست جمهوری دیدار و از آغاز عملیات برای تصفیه شمال خبرداد. آقای محب گفت تمام توجه و تلاش دشمن برای سال آینده به ولایات شمال و شمال شرق است و حکومت نیز آمادگی خود را دارد تا مخالفان را در این ولایات سرکوب کند. آقای محب همچنان گفت به زودی تغییرات جدیدی در قوای امنیتی و دفاعی شمال ایجاد میشود و عملیاتهای جدیدی علیه مخالفان مسلح راهاندازی میگردد. محب در رابطه به تلفات ملکی نیز گفت دشمن از افراد ملکی، زنان و کودکان به عنوان سپر استفاده میکنند. در همین حال، جنرال عبدالرشید دوستم معاون اول ریاست جمهور میگوید با آقای محب در مورد انتخابات و امنیت شمال صحبت کرده است. دوستم گفت اگر رییس جمهور بخواهد او میتواند تمام ولایات شمال را در چند ماه تصفیه کند. آقای دوستم همچنان افزود با آقای محب در مورد جنجالهای انتخاباتی و یافتن راه حل برای آن صحبت نموده است. با این همه، امنیت شمال و جنجالهای انتخاباتی دو موضوع مهم سفر مشاور امنیت ملی به این ولایات خوانده شده است.