دسته: برگزیده ها

سلام رحیمی، وزیر امور صلح دولت افغانستان گفت دولت آماده آزادی زندانیان طالبان است اما طالبان نیز باید به تعهدات خود عمل کرده، خشونت را کاهش دهد.

آقای رحیمی در مصاحبه اختصاصی با بی‌بی‌سی در کابل گفت در همین هفته اولین گروه زندانیان طالبان آزاد خواهد شد، از طرف حکومت افغانستان مانعی وجود ندارد. اما طالبان باید گام‌هایی را در راستای تعهداتشان بردارند.

آقای رحیمی می‌گوید کاهش دوام‌دار خشونت “یک امتحان” برای طالبان است که باید نشان دهند که می‌توانند. نیروهای دولتی هیچ حرکتی نکردند که باعث بالا بردن سطح خشونت‌ها شود.

آقای رحیمی همچنین گفت “توان و اراده” طالبان مهم است. اگر طالبان خشونت‌ها را کاهش ندهند و پایبند نمانند به این معناست که “به روند صلح پایبند نیستند”.

بنا به فرمان غنی قرار بود بخشی از زندانیان طالبان روز گذشته آزاد شوند اما نشدند؛ که آقای رحیمی دلیل آن را شروع نشدن گفتگوها با طالبان دانست و گفت “مذاکرات هم باید شروع می‌شد و یکجا پیش می‌رفت.”

گروه طالبان هر نوع گفتگو و تماس با حکومت آقای غنی را رد می‌کند.

آقای رحیمی می‌گوید موضع طالبان “مفهوم ندارد”. همه زندانیان “یکجا آزاد شده نمی‌تواند، عملا در یک روز ۵ هزار نفر را نمی‌توانید آزاد کنید. این پیش‌شرط طالبان مانع روند کار می‌شود.”

با آنهم تاخیر پیش آمده از نظر آقای رحیمی “عادی است، روندهای پیچیده چند روز پس و پیش” می‌شود.

آقای رحیمی در پاسخ به سوالی درباره نقش آمریکا می‌گوید “با آمریکا در جنگ شریک بودیم و درصلح نیز شریک هستیم. شراکت را نگه می‌داریم و پروسه صلح را به پیش می‌بریم.”

چالش تعیین هیات مذاکره‌کننده

وزیر امور صلح افغانستان همچنین گفت که اعضای هیات مذاکره کننده تکمیل شده، یک هیات ۱۵ نفری است که از جمهوری اسلامی افغانستان نمایندگی می‌کند. شورای رهبری صلح ایجاد می‌شود و یک شورای ۱۵۰ نفری مشورتی نیز ایجاد می‌شود.

آقای رحیمی تاکید دارد که فقط حدود ده درصد هیات مذاکره کننده در مذاکره با طالبان دولتی هستند. تنها دو نفر از ۱۵ نفر هیات از دولت است و حضور زنان و نمایندگان گروه‌های مختلف در نظر گرفته شده است.

امروز فهرستی از اعضای تیم مذاکره کننده افغانستان توسط زلیم خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا در صلح افغانستان منتشر شد که نام‌های: باتور دوستم، کریم امین، ضرار مقبل، محمد ناطقی، رسول طالب، حبیبه سرابی، کلیم‌الله نقیبی، جنرال ایوب انصاری، اورزلا نعمت، نادر نادری، متین بیگ، زینب موحد، عنایت الله بلیغ، شریفه زرمتی و عبدالهادی ارغندیوال دیده می‌شوند.

منابع در وزارت امور صلح به بی‌بی‌سی درباره این لیست گفتند که “نه تایید و نه رد” می‌کنیم.

مجیب رحیمی، سخنگوی عبدالله عبدالله، رئیس اجرائیه پیشین افغانستان، در فیس‌بوک نوشته که فهرستی که از طرف خلیلزاد به رسانه‌ها داده شده “مورد تایید ما نیست”

آقای عبدالله با بجا آوردن مراسم تحلیف همزمان خود را “رئیس جمهور حکومت همه‌شمول” افغانستان اعلام کرده است.

در نشست روز گذشته چهره‌های سیاسی در خانه کریم خلیلی، رهبر حزب وحدت که آقای عبدالله نیز حضور داشت ایجاد یک هیات برای گزینش افراد مذاکره کننده را اعلام کردند.

این چهره‌های سیاسی در اعلامیه‌ای تاکید کرده اند که “هیچ مساله‌ای نباید مانع پیشرفت روند صلح شود” و خواستار یک هیات مذاکره‌کننده شدند که “ملی، همه‌شمول و متشکل از شخصیت‌های شایسته، کارفهم و مورد اعتماد ملت و تمام طرف‌های سیاسی و محورهای ملی باشد.”

در این اعلامیه آمده که “هیاتی موظف شده تا روی انتخاب یک هیات مذاکره‌کننده جامع، همه‌شمول و قابل قبول کار کند. اما ذکر نشده که این هیات جدا از هیاتی است که ارگ ریاست جمهوری روی دست دارد یا مشترک خواهد بود.

ابتلای تعداد زیادی از جمعیت جهان به ویروس جدید کرونا روز به روز اجتناب ناپذیرتر به نظر می‌رسد.

تا کنون بیش از ۱۶۰ هزار نفر در سراسر جهان به نوع جدید ویروس کرونا مبتلا شده اند. شمار افرادی که به دلیل ابتلا به بیماری «کووید ۱۹» جان خود را از دست داده اند از شش هزار نفر فراتر رفته است.

ژن میشل بلانکه، وزیر آموزش ملی فرانسه گفته است که از نظر دانشمندان ۵۰ تا ۷۰ درصد جمعیت این کشور به ویروس جدید کرونا مبتلا خواهند شد.

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان نیز پیش از این گفته بود که احتمالا بین «۶۰ تا ۷۰ درصد» آلمانی ها به این ویروس مبتلا خواهند شد.

ویروس جدید کرونا در ایران تاکنون جان ۷۲۴ نفر را گرفته است. تعداد مبتلایان در ایران نیز ۱۳۹۳۸ نفر اعلام شده است. این در حالی است که این آمار تنها شامل افرادی می شود که تست کرونای آنها مثبت بوده است. بسیاری از افراد با وجود ابتلا به این ویروس یا علائم بیماری «کووید ۱۹» را ندارند و یا امکان انجام آزمایش کرونای آنها فراهم نمی شود.

شهروندان عادی کشورهای مختلف برای مقابله با شیوع این بیماری همه گیر به جز رعایت دستورالعمل های بهداشتی می توانند با تقویت سیستم ایمنی خود به کارکنان بخش بهداشت و درمان کشورشان کمک کنند. تقویت سیستم ایمنی بدن می تواند علاوه بر کمک به فرد، منفعتی جمعی هم دارد: بدن افراد در صورت ابتلا به ویروس جدید کرونا بهتر می تواند در برابر این ویروس مقاومت کند و در نتیجه در نهایت افراد کمتری در بیمارستان ها بستری خواهند شد.

اما افراد چگونه می توانند سیستم ایمنی بدن خود را تقویت کنند؟ در این گزارش تلاش شده است تا برخی از عواملی را که به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می کند بررسی کنیم.

کاهش استرس

بسیاری از افراد به دنبال شیوع ویروس کرونا و تبعات اقتصادی و اجتماعی آن استرس زیادی دارند. این در حالی است که استرس با تضعیف سیستم ایمنی بدن احتمال ابتلا به بیماری های تنفسی را افزایش می دهد.

تحقیقات مختلف نشان می دهد که استرس احتمال ظهور علائم سرماخوردگی در افراد را افزایش می دهد. یکی از پژوهش های انجام شده به طور خاص نشان می دهد که اختلافات زناشویی تاثیری منفی بر سیستم ایمنی بدن افراد می گذارد.

یکی از راه های تقویت سیستم ایمنی بدن تلاش برای کاهش استرس با استفاده از مدیتیشن، کنترل تنفس و یا مشاوره با روانشناس است.

بهبود کیفیت خواب

سیستم ایمنی بدن انسان برای مقابله با ویروس جدید کرونا به خواب کافی نیاز دارد. فردی که خواب کافی نداشته است نمی تواند به خوبی با بیماری ها مقابله کند. نتیجه یک تحقیق نشان می دهد که آن دسته از افراد که خواب کافی ندارند بیشتر در معرض ابتلا به ویروس های مختلف هستند. بنا به نتیجه این تحقیق احتمال بروز علائه سرماخوردگی در کسانی که کمتر از شش ساعت در شبانه روز می خوابند چهار برابر بیشتر از دیگران است.

دانشمندان در همین راستا تاکید می کنند که خواب کافی یکی از راه های مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن محسوب می شود. آنها همچنین توصیه می کنند که افراد هر شب در ساعت مشخصی بخوابند و عادات خواب خود را تغییر ندهند.

سطح ویتامین دی بدن

برخی از پژوهش ها نشان می دهد که اندازه گیری سطح ویتامین دی در بدن و مصرف مکمل دارویی حاوی ویتامین دی می تواند به بدن برای مقابله با بیماری های تنفسی کمک کند.

دانشمندان با این حال تاکید می کنند که همچنان باید تحقیقات بیشتری در مورد ارتباط سطح ویتامین دی و سیستم ایمنی بدن انجام شود.

مصرف ماهی و به ویژه ماهی سومون و شیر که سرشار از ویتامین دی است می تواند به افزایش سطح ویتامین دی در بدن و در نتیجه تقویت سیستم ایمنی کمک کند.

پرهیز از مصرف زیاد الکل

تحقیقات انجام شده نشان می دهد که مصرف زیاد الکل می تواند بر عملکرد سیستم ایمنی بدن تاثیر بگذارد. بنا به نتیجه این پژوهش ها افرادی که به میزان زیاد الکل مصرف می کنند بیشتر از بقیه در معرض ابتلا به بیماری های تنفسی و ذات الریه هستند.

مصرف زیاد الکل می تواند به ریه ها آسیب بزند. با این حال باید در نظر داشت که نوشیدن یک گیلاس مشروب در دوره شیوع ویروس کرونا خطرناک محسوب نمی شود.

رژیم غذایی متوازن

رژیم غذایی متوازن و ورزش از جمله عوامل موثر در تقویت سیستم ایمنی بدن هستند. دانشمندان همچنین توصیه می کنند که افراد در زمان شیوع ویروس جدید کرونا از مصرف مکمل های غذایی تائید نشده خودداری کنند.

شماری از چهره‌های سیاسی و رهبران احزاب در نشستی فیصله کرده‌اند که صلح برای مردم افغانستان یک ضرورت اساسی و اولویت حیاتی است و هیچ چالش و مسأله‌ای نباید روی این روند تأثیر منفی بگذارد.

محمدکریم خلیلی، رییس شورای عالی صلح و رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان در صفحه‌ی رسمی فیس‌بوک خود نوشت این موضوع در نشست روز گذشته (شنبه، 24 حوت) چهره‌های سیاسی و رهبران احزاب مطرح شده است.

عبدالله عبدالله، محمدکریم خلیلی، محمد محقق، حامد کرزی، صلاح‌الدین ربانی، گلبدین حکمتیار، عنایت‌الله بابر فرهمند و شماری دیگر از چهره‌های سیاسی در این نشست حضور داشته‌اند.

اشتراک‌کنندگان این نشست همچنان بر ضرورت ایجاد یک مرجع باصلاحیت برای رهبری روند صلح و توحید و هماهنگ‌سازی دیدگاه‌های همه طرف‌های سیاسی تأکید کرده‌اند.

به گفته‌ی آنان، تمامی طرف‌های سیاسی تلاش کنند تا به روند صلح سرعت داده شود. به باور آنان «پروسه‌ی صلح و مذاکرات در این زمینه، در صورتی به موفقیت می‌رسد که تحت رهبری و مالکیت افغان‌ها به پیش‌برود».

اشتراک‌کنندگان این نشست همچنان گفته‌اند هیأت مذاکره‌کننده‌ی حکومت افغانستان باید ملی، همه‌شمول و متشکل از شخصیت‌های شایسته، کارفهم و مورد اعتماد مردم و تمام طرف‌های سیاسی و محورهای ملی باشد.

در این نشست همچنان تأکید شد تعیین این هیأت به‌صورت یک‌جانبه نه تنها به پیشرفت صلح و موفقیت مذاکرات ملی مصالحه کمک نمی‌کند، بلکه روند را با مشکل و چالش جدید مواجه می‌سازد.

کریم خلیلی در ادامه نوشت آنان هیأتی را توظیف کرده‌اند تا روی انتخاب یک هیأت مذاکره‌کننده‌ی جامع، همه‌شمول و قابل قبول کار کند. از دیگر جوانب سیاسی نیز خواسته شده است برای «غنامندی و تأمین جامعیت و قابلیت هیأت مذاکره‌کننده، در کار این هیأت سهم بگیرند».

این در حالی است که وحید عمر، مشاور ارشد رییس‌جمهوری در امور روابط عامه و استراتژیک امروز در مرکز اطلاعات و رسانه‌های حکومت به خبرنگاران گفت هیأت مذاکره‌کننده‌ی حکومت برای مذاکرات بین‌الافغانی آماده شده و منتظر مشخص شدن زمان آغاز مذاکرات است.

در همین حال، برخی رسانه‌ها گزارش داد زلمی خلیل‌زاد، نماینده‌ی ویژه‌ی وزارت خارجه‌ی امریکا برای صلح افغانستان فهرست هیأت مذاکره‌کننده‌ی صلح را با شماری از سیاسیون شریک کرده است.

براساس این فهرست، باتور دوستم، کریم امین، ضراراحمد مقبل، محمد ناطقی، رسول طالب، حبیبه سرابی، کلیم‌الله نقیبی، جنرال ایوب انصاری، اورزلا نعمت، نادر نادری، متین بیگ، زینب موحد، عنایت‌الله بلیغ، شریف زرمتی و عبدالهادی ارغندیوال اعضای هیأت مذاکره‌کننده را تشکیل می‌دهند.

این فهرست تا کنون به‌گونه‌ی رسمی تأیید نشده است.

از سویی هم، در بند چهارم فیصله‌نامه‌ی چهر‌های سیاسی و رهبران احزاب آمده است: «بحران ملی ناشی از تقلب انتخابات پروسه ملی صلح را تحت تأثیر قرار داده و ممکن است اوضاع را بیشتر از این بحرانی کند.» براساس این بند فیصله‌نامه، بحران کنونی انتخاباتی باید از طریق گفت‌وگو و تفاهم در راستای منافع ملی افغانستان به‌طور معقول و منطقی حل شود.

به گفته مقامات حکومتی برنامه آزادی زندانیان طالبان که در توافق صلح با آمریکا آمده بود، فعلا متوقف شده است.

دولت اعلام کرد تا زمانیکه ضمانت‌های لازم برای عدم برگشت این زندانیان به میدان جنگ وجود نداشته باشد هیچ فردی از طالبان آزاد نخواهد شد.

قرار بود روز گذشته نخستین گروه صد نفری از زندانیان طالبان بر اساس موافقتنامه میان آمریکا و طالبان از سوی دولت افغانستان آزاد شوند. ریاست جمهوری افغانستان هفته گذشته در فرمانی از رهایی ۱۵۰۰ تن از این زندانیان خبر داده بود.

پیشتر سخنگوی شورای امنیت افغانستان گفته بود کار بررسی هویت این زندانیلن آغاز شده است.

گروه طالبان گفته است تا زمانیکه تمام پنج هزار زندانی این گروه آزاد نشوند، حاضر به شروع مذاکرات با دولت نخواهد بود.

سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان پیشتر در گفتگو با خبرگزاری رویترز گفته بود که آزادی تدریجی زندانیان خلاف توافقنامه صلح این گروه با آمریکاست.

آقای شاهین گفته است:”ما هرگز به آزادی مشروط زندانیان توافق نکردیم…به طور واضح در توافقنامه آمده است که اول ۵۰۰۰ زندانی آزاد می‌شود و سپس مذاکرات شروع می‌شود.”

اما صدیق صدیقی، سخنگوی رئیس‌جمهوری افغانستان گفته‌است دولت در بدل رهایی این زندانیان به تضمین‌هایی نیاز دارد تا مطمئن شود که این افراد دوباره به صفوف جنگ نمی‌پیوندند و “این افراد ماشین جنگ طالبان را گرم نمی‌سازد”.

در همین حال، زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان نیز با اشاره به فرمان رئیس جمهور غنی درباره آزادی پنج‌هزار زندانی گفت این زندانیان بر اساس فهرستی که طالبان داده‌اند، از بند آزاد می شوند.

طالبان قبلا توافق نموده‌اند که تا یک هزار زندانی دولت را رها کنند.

آقای خلیلزاد در یک رشته توییت‌ افزوده است: «من از هر دو طرف تقاضا می‌نمایم که فوراً در دوحه، قطر برای گفتگو با هم بنشینند و جزئیات را تنظیم کنند. دولت افغانستان با این کار توافق نموده ‌است. تطبیق این کار گام عمده‌ای در روند صلح خواهد بود.»

آمریکا امیدوار است با آغاز مذاکرات “بین‌الافغانی”، خشونت در افغانستان متوقف شود و این کشور به سوی صلح حرکت کند اما بسیاری از ناظران پس از برگزاری دو مراسم تحلیف همزمان که آقایان غنی و عبدالله در کابل برگزار کردند، نگران بحرانی شدن وضعیت سیاسی افغانستان و تاثیر آن روی مذاکرات هستند.

در فرمان محمد اشرف غنی که هفته گذشته صادر شد آمده بود که در مرحله اول و قبل از آغاز مذاکرات بین‌الافغانی، دولت افغانستان روند آزادی ۱۵۰۰ زندانی طالبان را ظرف چهار روز آینده آغاز می‌کند و روزانه ۱۰۰ زندانی طالبان پس از گذراندن مراحل اداری رها خواهند شد. بر اساس این فرمان بقیه ۳۵۰۰ زندانی طالبان در جریان مذاکرات میان دولت و طالبان آزاد خواهند شد.

این یکی از موارد اصلی توافق‌نامه صلح میان آمریکا و طالبان بود؛ آقای غنی نخست ضمن مخالفت با آن گفته بود هیچ‌کس نمی‌تواند دولت افغانستان را مجبور به چنین کاری کند. اما در مراسم تحلیف گفت به چارچوبی در این زمینه دست یافته که آزادی این زندانیان باعث کاهش قابل ملاحظه خشونت خواهد شد.

برگزاری مراسم تحلیف همزمان دو چهره اصلی دولت یعنی محمد اشرف غنی و عبدالله عبدالله و گفت و گوهای صلح میان‌آمریکا و طالبان حاکی از پیچیدگی شرایط در افغانستان است.

در اتفاقی نادر در جهان سیاست دوشنبه ۱۹ اسفند افغانستان شاهد برگزاری دو مراسم تحلیف بود؛  اشرف غنی و عبدالله عبدالله هم‌زمان در دو مراسم جداگانه سوگند ریاست‌جمهوری یاد کردند. محمد اشرف غنی رسما به عنوان رئیس‌جمهوری در ارگ سوگند خورد. عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی پیشین هم که خودش را پیروز انتخابات می‌داند، نیز به طور جداگانه در سپیدار که محل کار اوست مراسم تحلیف برگزار کرد.

کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان در ۲۹ بهمن، محمد اشرف غنی را برنده انتخابات اعلام کرد، اما عبدالله عبدالله آن را نتیجه تقلبی خواند و خودش اعلام پیروزی کرد. قانون اساسی افغانستان تصریح می‌کند که صلاحیت اعلام نتیجه انتخابات از کمیسیون انتخابات این کشور است و کمیسیون انتخابات اشرف غنی را به عنوان برنده انتخابات اعلام کرده است.

در ادامه دعواها و اختلاف نظرها میان دو چهره اصلی دولت مستقر «صدیق صدیقی» سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان از لغو حکم ریاست اجراییه این کشور از سوی اشرف غنی خبر داد. از سوی دیگر عبدالله عبدالله در واکنش به حذف ریاست اجرائیه توسط اشرف غنی گفت: غنی دیگر رئیس جمهور افغانستان نبوده و احکام و دستورات وی اعتباری ندارد. این اتفاقات در حالی رخ داده است که  میزان مشارکت در انتخابات افغانستان هم پایین بوده است.
به گفته  «حواعلم نورستانی» رئیس کمیسیون انتخابات افغانستان، محمد اشرف غنی از مجموع یک میلیون و ۸۲۳ هزار و ۹۴۸ با کسب ۵۰.۶۴ درصد آرا پیروز انتخابات ششم مهرماه ۱۳۹۸ این کشور است و عبدالله عبدالله با کسب ۷۲۰ هزار و ۸۴۱ رای معادل ۳۹.۵۲ درصد در رده دوم قرار گرفته است. این را هم باید اضافه کرد که حدود نیمی از افغانستان در حال حاضر زیر سیطره طالبان قرار دارد و با این روال به نظر می رسد دو چهره اصلی دولت افغانستان در حال بریدن شاخه ای هستند که بر روی آن نشسته اند.  

البته این دعواها به نوعی ریشه در سال‌های گذشته دارد.   دور قبلی انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان در سال ۲۰۱۴ جنجالی شده بود. ادعاهای تقلب گسترده در آن انتخابات سبب شد حکومت وحدت ملی با پادرمیانی آمریکا با شراکت دو رقیب اصلی انتخابات غنی و عبدالله  شکل بگیرد در نتیجه این توافق غنی، رئیس جمهوری و عبدالله، رئیس اجرایی افغانستان تعیین شدند.

تلاش برای توافق

زلمی خلیل‌زاد، نماینده آمریکا در امور صلح افغانستان و برخی چهره‌های سیاسی در این مدت با دو طرف برای یافتن راه حل گفت و گو کردند اما این گفت و گوها به بن‌بست خورد. خلیل‌زاد در توییتر اش نوشته است است: «بیشتر هفته گذشته را تلاش کرده که رئیس جمهور محمد اشرف غنی و عبدالله عبدالله در مورد حکومت جامع و فراگیر توافق کنند. هر دو رهبر در اظهارات شان واضح نمودند که برای پایان بخشیدن به بحران سیاسی، برای گفت و گو آماده اند، و صلح و آشتی اولویت دارد.»

در حالی که دولت افغانستان تقریبا به صورت کامل در اختیار غنی است اما عبدالله هم متحدان سیاسی نیرومندی دارد و تهدید کرده است که دستگاه‌های حکومتداری در ولایات تحت نفوذ خود را در اختیار خواهد گرفت و والیان این ولایات را از سوی خود تعیین خواهد کرد.

نمایندگان دو طرف به میانجگری نمایندگان خارجی و داخلی برای حل جنجال انتخابات با یکدیگر چندین نشست برگزار کردند اما به نظر می‌رسد با هم به تفاهم نرسیده‌اند.

هرج و مرج داخلی نتیجه دو دستگی

اولین پیامد این اختلاف میان دو نامزد با نفوذ، هرج و مرج داخلی است. جامعه افغانستان در حال حاضر نیز به خاطر حضور طالبان و وجود قبایل مختلف بدون نظم است. سال‌های جنگ و وجود گروه‌های مختلف و تسلط آنها بر مردم در نظم گریزی جامعه افغانستان تاثیر داشته است. اگر مردم افغانستان ندانند که از کدام رئیس جمهور فرمان بگیرند و به کدام قانون تن بدهند در نهایت شاهد  هرج و مرج داخلی بیشتر خواهند بود و نهاد های امنیتی و نظامی دچار سردرگمی خواهند شد.

وجود دو رئیس دولت  در روند صلح و گفتگوهای بین الافغانی تاثیر خواهد داشت. پس از توافق صلح میان آمریکا و گروه طالبان قرار بود که گفتگوهای بین‌الافغانی آغاز شود و دولت افغانستان هیاتی به نمایندگی از مردم افغانستان به این گفتگوها بفرستد. تلاش‌های خلیلزاد برای پا درمیانی میان طرفین درگیر در مساله انتخابات، یک هدف را دنبال می‌کرد و آن این که اختلاف‌ها کنار گذاشته شود و جریان‌ها و گروه‌های سیاسی همگام با دولت افغانستان از موضع واحد در برابر طالبان صحبت کنند. در نهایت شکست در توافق داخلی پیامدهای بی‌شمار دارد و از جمله این که پروژه خلیلزاد ممکن است به شکست بیانجامد و یا حداقل طبق زمان‌بندی پیش بینی شده به پیش نرود.

طالبان مشکلی مضاعف

 این دو دستگی و شکاف در ساختار  قدرت در افغانستان در حالی رخ داده است که طالبان که از آغاز گفت و گوهای صلح از موضع بالا حرف می‌زدند و اکنون با وضعیت پیش آمده از موضع قوی‌تر گفت و گو خواهند کرد. شکست داخلی و هرج و مرج داخلی به صورت مستقیم به نفع طالبان می‌انجامد. آنان پنج هزار زندانی خود را آزاد می‌کنند و دولت افغانستان نیز به دلیل دو دستگی کاری از پیش نمی‌برد. از تمامی این مسائل می‌توان نتیجه گرفت که بازنده این پروسه مردم افغانستان خواهند بود. نکته ای است که  ترامپ نیز از آن آگاه است کما اینکه روز ۱۶ اسفند گفته که پس از خروج آمریکا از افغانستان احتمالا طالبان بر حکومت افغانستان غلبه کند.

در این میان و در حالی که اشرف غنی به دنبال توافق صلح طالبان با آمریکا گفته بود آزادی زندانیان طالبان تنها با توافق دولت افغانستان با طالبان ممکن است، روز سه شنبه ۲۰ اسفند دستور آزادی ۵ هزار نفر از اعضای طالبان را صادر کرد. بر اساس حکم صادره از سوی غنی در مرحله اول آزادی ۱۵۰۰ زندانی طالبان ظرف چهار روز آینده آغاز می‌شود و روزانه ۱۰۰ زندانی طالبان پس از گذراندن مراحل اداری آزاد خواهند شد.

اشرف غنی بر اساس برنامه از پیش تعیین شده میان آمریکا و طالبان روند صلح را دنبال می کند اما مشخص نیست که نهایتا می‌تواند با عبدالله به توافقی برسد که افغانستان بتواند با دولتی واحد در مقابل طالبان بایستد.

ایرنا

رییس‌جمهور غنی با صدور یک فرمانِ پنج ماده‌ای با عنوانِ «فرمان رییس‌جمهوری اسلامی افغانستان پیرامون تکمیل دوره حکومت وحدت ملی و اختتام فعالیت ریاست اجراییه»، امروز (۲۱ حوت) ریاست اجراییه را لغو اعلام نمود.

چنانچه بعداز برگزاری مراسم دوگانه سوگند ریاست جمهوری، این سومین فرمانِ مهم است که از آدرس محمد اشرف غنی صادر می‌شود، اما از سوی داکتر عبدالله در سپیدار هنوز فرمان مهم صادر نشده است. ارگ، بعد از فرمان تعیینِ محمدیوسف غضنفر به عنوان نماینده  فوق‌العاده رییس‌جمهور در امور توسعه اقتصادی، تجارتی و کاهش فقر، که صلاحیت‌های وی نیز برابر با صلاحیت‌های معاونین رییس‌جمهور تعیین شد.

همچنان فرمان رهایی زندانیان طالبان که در روز سوگند از آن یاد کرده بود، این سومین فرمان مهم را امروز در شرایطی صادر نمود که عملاً طرف مقابل هم ریاست اجراییه را ختم‌شده درنظر گرفته است.

مفادِ فرمان سوم

در ماده اول این فرمان دوره حکومت وحدت ملی ختم و ریاست اجراییه لغو اعلان شده است. بر مبنای ماده دوم، تمام صلاحیت‌ها، مصارف و امتیازاتی که بر اساس فرمان و احکام به رییس اسبق اجراییه حکومت وحدت ملی تفویض شده بود، از تاریخ ۱۹/۱۲/۱۳۹۸، یعنی دو روز قبل فاقد اعتبار بوده و ملغی می‌باشد.

همین‌طور تأکید شده که تمام ادارات دولتی از دریافت اسناد و مکاتبات، و طی مراحل آن از آدرس ریاست اجراییه خودداری نمایند. بر اساس ماده سوم این فرمان تمام کارمندان ریاست اجراییه و دارالانشای شورای وزیران اسبق در وضعیت انتظار (با معاش) قرار خواهند گرفت و کمیسیون اصلاحات اداری را مکلف نموده تا زمینه استخدام شان را در دیگر ادارات دولتی فراهم سازد. ماده چهارم این فرمان به تمام نهادهای امنیتی دستور داده که مأموریت شان در قبال محافظت مقامات این اداره ختم گردیده و نهادهای امنیتی پرسونل‌شان را در بخش‌های دیگر توظیف نمایند.

در ماده تذکر داده شده که ریاست محافظت رجال برجسته چگونگی تأمین امنیت فزیکی تنها رییس اجراییه(عبدالله عبدالله) را تا سه روز آینده بررسی نموده و پیشنهاد خویش را جهت منظوری ارسال نماید.

همچنان غنی در این حکم وزارت مالیه را مکلف نموده تا اجراآت لازم را به منظور تعدیل بودجه پیش‌بینی‌شده برای ریاست اجراییه و دارالانشای شورای وزیران اسبق، طی مراحل و تطبیق نماید.

علاوه بر این وزارت مکلف شده تمام اموال منقول ریاست اجراییه و شورای وزیران اسبق را تثبیت و به ریاست عمومی اداره امور ریاست جمهوری انتقال نماید.

ماده پنجم هم ادارات مذکور را مکلف نموده تا گزارش اجراآت شان را به ریاست جمهوری ارسال نماید.

ادامه بحران

با صدور این فرمان، در نهایت کار ریاست اجرایی حکومت وحدت ملی نیز ختم شده اعلام گشت، اما بحرانِ و منازعه‌ی سیاسی میان رییس جمهور اسبق حکومت وحدت ملی و رییس اجرایی اسبق حکومت وحدت ملی همچنان جریان دارد و بیش‌تر از قبل به مرحله‌ی حساس و بحرانی رسیده است.

این فرمان در حالی صادر می‌شود که رییس‌ اجرایی اسبق، اکنون سوگندِ ریاست جمهوری دولت‌ همه‌شمول را خورده است و قبل از این برخی از والی‌هایش را برای ولایات معرفی نموده است.

معاونین رییس‌جمهور غنی هنوز به دفاتر کاری شان نرفته اند و به نظر می‌رسد بحران سیاسی جاری در افغانستان وارد مراحل حساس‌تری می شود و طرفین این منازعه هم خیلی محکم به سوگند شان وفادارند. با این‌حساب، بحران سیاسی کنونی همچنان امتداد خواهد یافت و دورنمای این وضعیت همچنان ناروشن می باشد.

چرا دولت ترامپ بخش‌هایی از توافق خود با طالبان را از عموم مردم مخفی نگه می‌دارد؟ هیچ دلیلی وجود ندارد که آن‌ها را از طالبان پنهان کند، چون آن‌ها ضمیمه‌های این توافق را دارند. وزارت امور خارجه می‌گوید دلیل مخفی نگه‌داشتن جزئیات تحرکات نظامی از، «مثلاً داعش است». اما اعضای مشکوک کانگرس که این اسناد را دیده‌اند، معتقدند دلیل واقعی آن این است که توافق‌نامه در مورد چگونگی اطمینان از اینکه طالبان تا آخر به تعهدات خود پایبند بمانند، بسیار مبهم است.
طبق توافقی که در ۲۹ فبروری با طالبان امضا شد، ایالات متحده با خروج تمام نیروهای امریکایی و متحدان از افغانستان طی ۱۴ ماه، موافقت کرده است. در مقابل، رهبران طالبان وعده داده‌اند که با سازمان‌های تروریستی که امریکا را هدف قرار می‌دهند، همکاری نمی‌کنند یا به آن‌ها اجازه استفاده از خاک افغانستان را نمی‌دهند و با حکومت افغانستان (که بخشی از این توافقنامه نیست) و دیگر مردم این کشور در مورد آتش‌بس دایمی و تقسیم قدرت، گفت‌وگو می‌کنند.
گفته می‌شود دو ضمیمه که مخفی نگاه داشته شده است؛ معیارهایی را بررسی می‌کند که ایالات متحده تعیین خواهد کرد آیا طالبان وعده‌های خود را حفظ می‌کنند یا خیر. علاوه بر این، فرار از شک و تردیدها در مورد اینکه آن‌ها از مردم امریکا مخفی نگه داشته می‌شوند، چون این ضمیمه‌ها به رییس جمهور ترامپ «وسعت عمل زیاد می‌دهد تا به سادگی جنگ را خاتمه اعلان کند و خارج شود»، سخت است.
این امر احساس و باور بسیاری از اعضای کانگرس، به شمول جمهوری‌خواهان که در طرف آقای ترامپ قرار دارند، است؛ کسانی که بخش‌های پنهان این توافق‌نامه را در مکان امن کاخ سفید مشاهده کردند. لیز چینی یکی از اعضای کانگرس از حزب جمهوری‌خواه بعد از دیدن این اسناد گفت که وی هنوز نسبت به میکانیزم‌های کافی برای تضمین اینکه طالبان از شرایط پیروی خواهند کرد، اطمینان ندارد.
اگر به همین دلیل اسناد از عموم پنهان نگه داشته شده، دیگر محرمانه نیست. جنگ در افغانستان برای ایالات متحده، از لحاظ جانی و مالی، هزینه زیادی داشته تا مورد سوءاستفاده سیاسی ارزان قرار گیرد. ۲ هزار و ۴۰۰ نظامی امریکایی کشته و ۲ تریلیون دالر مصرف شده است.
این معامله اگر به طور حیرت انگیز نباشد، به گونه گسترده مورد استقبال طیف وسیع سیاسی در خانه (امریکا)، به شمول این صفحه قرار گرفته است. نخیر، این توافقنامه صلح نیست – طالبان برای به رسمیت شناختن حکومت فعلی افغانستان که در گفت‌وگوها نقشی نداشت، موافقت نکردند و نه هم بالای قابلیت‌های نظامی خود محدودیت گذاشتند. هیچ چیزی در مورد حقوق زنان، انتخابات، قانون اساسی یا نقش دین در این توافق گنجانیده نشده است. به طور کلی، این توافق میکانیزمی است برای اجازه دادن به نیروهای امریکایی و متفقین تا تلفات خود را در جنگی که بیش از حد طول کشید، کاهش دهند و هیچ دورنمای پیروزی نظامی ارائه نمی‌کند.
اما اگر امریکایی‌ها آماده خروج از این جنگ هستند، آن‌ها می‌خواهند بدانند که حکومت شان دست‌کم به متحدان افغان خود چانس مبارزه علیه یک سازمان اسلامی بی‌رحم را می‌دهد. آن‌ها اطمینان می‌خواهند که دولت ترامپ به سادگی مجوز شکستن تعهدات را به طالبان نمی‌دهد تا آن‌ها دیکتاتوری وحشیانه خود را احیا کنند.
این توافقنامه در حال نابود شدن است. مذاکرات صلح به تعویق افتاد و کابل در هرج و مرج است؛ چنانچه دو مدعی برای ریاست جمهوری، اشرف غنی و رقیبش عبدالله عبدالله هر یک ادعا می‌کنند در انتخابات پیروز شدند و مراسم تحلیف رقابتی به روز دوشنبه برگزار کردند. بر اساس گزارش الجزیره، حدود ۸۰ حمله در افغانستان بعد از امضای توافق‌نامه انجام شده‌ است. توقف تمام آن‌ها ممکن فراتر از توان امریکا باشد و بیشتر حکمت خارج شدن را ثابت می‌کند.
اما این وظیفه ایالات متحده است تا اطمینان حاصل کند طالبان به تعهدات خود در این توافق عمل می‌کنند، از جمله آنچه وزارت امور خارجه (امریکا) در بیانیه‌ای عنوان کرد: «تعهدات خاص از سوی همه طرف‌ها در تلاش برای ادامه کاهش خشونت‌ها تا توافق روی آتش‌بس جامع و دایمی در گفت‌وگوهای میان‌افغانی با حفظ حق همه طرف‌ها برای دفاع از خود.» برای این امر، بیانیه می‌گوید که ایالات متحده میکانیزم نظارتی و تصدیق قوی دارد.
این همان چیزی است که ضمیمه‌های محرمانه قرار است با محوریت کمیته مشترک برای تسهیل ارتباطات بین ایالات متحده و طالبان و توصیف وضعیت‌هایی که در آن استفاده از زور مناسب است یا خیر، بیان کند. به طور مثال، طالبان باید از حملات انتحاری خودداری کنند و ایالات متحده از حملات هوایی.

با این حال، قانون‌گذارانی که ضمیمه‌ها را مشاهده کردند، معیارهای لازم برای تطبیق را چنان مبهم می‌دانند که این روند را بی‌معنی جلوه می‌دهد. در هر صورت، این چیزی است که تمام امریکایی‌ها باید اجازه قضاوت برای خود شان را داشته باشند. آن‌ها نباید به سادگی لبخند‌های خوب مایک پمپئو وزیر خارجه را در مورد «یک فرصت تاریخی» برای «پیشرفت و موفقیت» را بپذیرند. امریکایی‌ها از تجربه تلخ می‌دانند که خروج از یک جنگ طولانی و بیهوده، کثیف و دردناک است و حق دارند بدانند که دولت آن‌ها چگونه قصد دارد این کار را انجام دهد.

خبرگزاری دید

گروه طالبان اعلام کرد طرح رییس جمهور محمد اشرف غنی برای رهایی زندانیان طالب در تناقض با توافقنامۀ امریکا-طالبان است و تا زمانیکه ۵۰۰۰ زندانی طالبان به یکباره آزاد نشوند، مذاکرات میان آن گروه و حکومت افغانستان آغاز نخواهد شد.

در توافقنامۀ صلح میان امریکا و طالبان که ۲۹ فبروری (۱۰ حوت) در قطر امضا شد آمده است با رهایی ۵۰۰۰ زندانی طالبان از زندان‌های حکومت افغانستان، باید مذاکرات بین الافغانی آغاز شود.

محمد اشرف غنی، رییس جمهور افغانستان شام سه شنبه ۱۰ مارچ (۲۰ حوت) فرمانی را صادر کرد که بر اساس آن ۱۵۰۰ زندانی طالبان به نشانۀ حسن نیت، روزی ۱۰۰ نفر از ۲۴ حوت، آزاد می‌شوند.

در فرمان ریاست جمهوری افغانستان آمده است۳۵۰۰ زندانی دیگر طالبان همگام با پیشرفت مذاکرات صلح و مشروط بر اینکه سطح خشونت طالبان کاهش یابد، از بند رها خواهند شد.

سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر به خبرگزاری رویترز گفت آن گروه “هرگز به رهایی مشروط” زندانیان طالبان توافق نخواهد کرد.

وی با اشاره به طرح حکومت افغانستان برای رهایی زندانیان گفت چنین چیزی در تضاد با توافق صلح امریکا-طالبان است.

رهایی ۵۰۰۰ زندانی طالبان از زندان‌های حکومت و رهایی ۱۰۰۰ نفر از زندان‌های طالبان که در توافقنامۀ صلح امریکا و طالبان آمده، به هدف ایجاد فضای اعتماد میان دو طرف است تا زمینه را برای مذاکرات بین الافغانی فراهم کند.

زلمی خلیلزاد، نمایندۀ ویژۀ ایالات متحده در امور مصالحۀ افغانستان که مذاکره کنندۀ ارشد امریکایی با طالبان بود، از دو طرف خواسته است با هم جزییات گفتگوهای صلح را تنظیم کنند.

علی رغم توافق طالبان با امریکا، خشونت آن گروه در بخش‌های از افغانستان ادامه داشته است که این مایۀ نگرانی شماری از مقام‌های امریکایی در خصوص پابندی طالبان به تعهدات شان شده است.

یک روز پس از صدور فرمان محمد اشرف غنی، رییس جمهور افغانستان برای رهایی زندانیان طالبان از زندان‌های این کشور، نهادهای مدافع حقوق بشر نسبت به چگونگی تطبیق این فرمان نگران اند.

کمیسیون حقوق بشر افغانستان می‌گوید اگر در بین این افراد کسانی شامل باشند که مرتکب جنایت جنگی شده اند، آقای غنی صلاحیت رهایی آنان را ندارد.

نعیم نظری، معاون این کمیسیون روز چهارشنبه ۱۱ مارچ (۲۱ حوت) گفت زندانیان طالب در بند حکومت افغانستان از وضعیت حقوقی متفاوت از یک دیگر برخودار اند.

او گفت: “در میان زندانیان، افراد مسن، مریض، افرادی اند که مورد حبس آنان در حال تکمیل شدن است و در میان آنان (زندانیان) افرادی نیز هستند که مرتکب جرایم جنگی و جنایت علیه بشریت شده اند و زندانی‌هایی هم هستند که ممکن علیه آنها ادعای حق العبدی وجود داشته باشد.”

معاون کمیسیون حقوق بشر از حکومت افغانستان خواست، زندانیانی را که قرار است از زندان‌ها رها شوند، دسته‌بندی کند و کسانی را که متهم به جرایم جنگی اند، رها نکند.

آقای نظری همچنان افزود: “قوانین افغانستان مشخص ساخته است، افرادی که مرتکب جرایم بین‌المللی و جنایت علیه بشریت انجام داده شده باشد، نباید مورد عفو قرار بگیرد و حکومت افغانستان صلاحیت رهایی چنین افراد را ندارد”.

گروه عدالت انتقالی افغانستان ضمن ابراز نگرانی از رهایی زندانیان طالبان، از جامعه جهانی به ویژه ایالات متحدۀ امریکا می‌خواهد که باید تضمین‌هایی از طالبان گرفته شود که این زندانیان دوباره به میدان‌های نبرد برنگردند.

عبدالرحیم جامی، عضو این گروه به صدای امریکا گفت که حکومت افغانستان باید در این مورد به مردم و به ویژه به نهادهای مدافع حقوق بشر معلومات دهد.

آقای جامی افزود: “جزییات این زندانیان واضح نیست، کی‌ها آزاد می‌شوند، آیا کسانی هستند که کهولت سن دارند؟ آیا کسانی هستند که میعاد زندان شان تکمیل شده است؟ آیا کسانی هستند که از لحاظ طبقه‌بندی جرایم، در رده‌ای قرار دارند که جرایم خشن‌تر انجام داده اند؟ این جزییات روشن نیست که مایه نگرانی ما است”.

از سویی هم تصمیم رهایی زندانیان طالبان از زندان‌های افغانستان با واکنش‌های در میان سیاستمداران افغان نیز مواجه شده است.

رحمت‌الله نبیل، رییس پیشین امنیت ملی و نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان، این تصمیم غنی برای رهایی زندانیان طالبان را “شرم‌آور” دانسته است.

آقای نبیل همچنان گفته است که این کار رییس جمهور پا گذاشتن بر خون نیروهای امنیتی افغان است که در سال‌های اخیر برای دفاع از جمهوریت و در جنگ با طالبان کشته شده اند.

در پاسخ به این نگرانی‌ها، وحید عمر مشاور آقای غنی گفته است که زندانیان طالبان در بدل ضمانت مکتوب رها می‌شوند.

او در صفحۀ فیسبوک خود نوشته است: “این رهایی می‌تواند تدریجی باشد؛ در مقابل ضمانت های واضح از سوی طالبان صورت گیرد و مشروط به عمل متقابل از سوی طالبان، از جمله آغاز مذاکرت مستقیم با دولت افغانستان، طی یک روند صورت گیرد”.

همچنان آقای عمر، خواست طالبان مبنی بر رهایی بدون قید و شرط زندانیان را کاری غیرممکن دانسته است.

رییس جمهور غنی دیروز فرمانی را صادر کرد که بر اساس آن، از رهاشدگان تعهد کتبی گرفته می‌شود و قبل از رهایی آنها بایومتریک خواهند شد.

دیوارهای سمنتی از شهر جمع شود، هیچ جاده‌ای به روی عبورومرور عموم بسته نباشد، تاجر و سرمایه‌دار بدون ترس و هراس سرمایه‌اش را به‌کار اندازد، شاهراه‌ها امن شود، مکاتب و دانشگاه‌ها باز باشند، بیکاری کم شود، مزارع سرسبز شود و همه مشغول زندگی باشند و حرف عوام و خواص فقط و فقط سیاست نباشد و مردم سرانجام از «چهارراه چه‌ کنیم؟» عبور کنند. این فهم مشترک مردم از صلح است. اما آیا فهم سیاسیون از صلحی که در حال حاضر بر سر آن چانه‌زنی می‌کنند نیز چنین چیزی است؟ چقدر با صلحی که مردم می‌خواهند فاصله داریم؟

آره، فهم سیاسیون و دولت‌مردان ما از صلح نیز همین است؛ اما با یک تفاوت و آن این‌که سیاسیون صلح را به‌خاطر خود صلح نمی‌خواهند. آن‌ها برعلاوه‌ی تمامی آنچه مردم می‌خواهند یک خواست دیگر هم دارند و آن این‌که چنین جامعه و دولتی را رهبری کنند، در صدر باشند، سرمایه‌های‌شان محفوظ باشد، از گذشته‌ی چهل ساله‌شان که کشور را غرق در بحران کرده‌اند، یاد نشود و یا به نیکی یاد شود. آن‌ها غازیان قهرمانان آزادی و در نهایت آورندگان صلح در کشور باشند و مردم از آن‌ها سپاس‌گزاری کنند.

این بخشی از ماجرا است که افغان‌ها را برای رسیدن به صلح که یک آرزوی جمعی و دیرینه است، با مشکل مواجه می‌کند و هر آن این سوال را به میان می‌آورد که آیا این بار واقعا صلح خواهد شد؟ آیا باز با دوران بعد از نجیب‌الله روبه‌رو نمی‌شویم؟ آیا اگر گروه طالبان صلح کرد، آرامی می‌شود یا گروه دیگری برای ادامه جنگ ایجاد خواهد شد؟ آیا آجندای ابرقدرت‌ها این بار برای افغانستان واقعا صلح است؟ یا تغییر نام جنگ و نام جنگ‌جویان؟ این سوال‌ها مخصوصا زمانی جدی‌تر شد که طالبان پس از امضای توافق‌نامه صلح با امریکا، اعلام کردند که به جنگ خود علیه نیروهای امنیتی افغانستان ادامه می‌دهند و در عین حال یک جنگ وحشتناک و تباه‌کن دیگر در حال حاضر میان ارگ و سپیدار جریان دارد. همه این مسایل سوال رسیدن به صلح واقعی را در ذهن هر شهروند این کشور، درشت و جدی کرده است.

گام اول برای رسیدن به صلح با امضای موافقت‌نامه امریکا و طالبان برداشته شده است. اما این فقط یک گام در یک راه طولانی و پرسنگ‌ولاخ است، گام‌های دیگر را چگونه برداریم که نلغزیم و بار دیگر به قعر دره‌ی جنگ، یأس و ناامیدی سقوط نکنیم.

حالا همه چیز به ظرفیت «ما» به‌عنوان یک جامعه بستگی دارد. «ما»ی حکومت، «ما»ی اوپوزیسیون، «ما»ی جامعه مدنی، و بالاخره «ما»ی طالبان. چون حالا و پس از توافق‌نامه امریکا و طالبان، باید مذاکرات بین‌الافغانی شروع شود و باقی‌مانده راه را طی کند. طرف طالبان مجهز و کمربسته‌اند، مذاکرات طالبان و امریکایی‌ها که نزدیک به دو سال طول کشید، هیأت طالبان را از هر نظر برای حضور در مذاکرات بین‌الافغانی آماده کرده است. اما طرف مقابل طالبان با چالش‌های جدی در این زمینه مواجه است.

حکومت، که اصولا باید تنها طرف طالبان می‌بود و به‌عنوان یک نهاد ملی، مشروع و مقتدر از آدرس مردم افغانستان با طالبان حرف می‌زد، بر اثر ندانم‌کاری‌ها و درافتادن با تمامی نیروهای موثر سیاسی و مدنی در پنج سال گذشته، چنین فرصتی را از دست داده است. دیگر دشوار است به حکومتی که جنبش‌های مدنی را سرکوب کرد، به‌عنوان مدافع این جنبش‌ها اعتماد شود، سخت است که احزاب سیاسی و فعالان سیاسی که در پنج سال گذشته یکسره شاهد حذف و کنارزدن خود بوده‌اند، حکومت را به‌عنوان نهاد مدافع کثرت‌گرایی افغانستان امروز قبول کنند. درحال حاضر «ارگ» دیگر سمبول اقتدار ملی افغانستان نیست و متأسفانه چنین وضعی به نفع هیچ کس نیست، چون در چنین حالتی هیچ مرجع دیگری نیز نمی‌تواند آدرس ملی مقتدر و مشروع در مذاکره با طالبان باشد و در نتیجه «ما» در یک پراکندگی و بی‌اعتمادی عمیقی دچار شده‌ایم. آدرسی که قرار است از اکثریت قاطع مردم افغانستان نمایندگی کند، چنان پراکنده و درگیر مسایل جزئی میان خودند که حتا از پس تشکیل یک هیأت مورد قبول برای همه برنمی‌آیند، چه رسد به این‌که روی یک آجندای واحد و ملی توافق کنند.

در چنین وضعیتی حتا اگر همه‌ی طرف‌ها بر سر تشکیل یک هیأت (همه‌شمول) زیر فشار زمان و جامعه جهانی به توافق برسند و به‌لحاظ افراد و چهره‌ها همه طرف‌ها هم در آن هیأت نماینده داشته باشند، به‌گونه‌ی که زنان، جوانان، اپوزیسیون و حکومت خود را در آن ببینند، بدون شک این یک توافق صوری است و افغانستان هیأتی را روبه‌روی طالبان بر میز مذاکره می‌نشاند که یک «تیم» نیست، بلکه افراد پراکنده با آجنداهای فردی است و یا در بهترین حالت هیأتی با آجنداهای متفاوت است.

اصلا همین که همه طرف‌ها بر (هیأت همه‌شمول) تأکید می‌کنند، یک معنی ساده‌اش این است که «ما» در مذاکرات با طالبان، آجندای واحدی نداریم، پس در این صورت هرکس و هر طیف برای حفظ منافع خود می‌خواهد در هیأت شامل باشد. تأکید بر (همه‌شمول)بودن هیأت، اعتراف به پراکندگی و ناهماهنگی است، همه به زبان دیپلماتیک می‌گویند در صفی که هر کسی برای خودش شمشیر می‌زند و نه برای هدف و مقصد مشترک، من می‌خواهم خودم حضور داشته باشم و حق هم دارند که چنین کنند.

خطر این پراکند‌گی زمانی جدی‌تر می‌شود که می‌بینیم در کنار حکومت که خود را به انزوا کشانیده، بازی‌گران یعنی «احزاب به اصطلاح سیاسی مطرحی» صف کشیده‌اند، احزابی که به‌دلیل کارنامه‌های غیرمردمی‌شان تجرید شده‌اند و از این احزاب به‌جز چند رهبر مسن، بی‌برنامه، خانواده‌محور، عهدشکن و بی‌اصول که خطوط قرمزشان در چشم به‌هم‌زدنی تغییر می‌کند، چیزی باقی نمانده است. حالا اگر چنین احزابی با چنین حکومتی که در میدان سیاسی هرکدام پاچه‌ی دیگری را گرفته‌اند، هیأت مذاکره‌ی واحدی هم تشکیل شود، آن هیأت هم‌سو، همکار و در یک کلمه «تیم» نخواهد بود و در مذاکرات‌شان همدیگر را بازو نخواهند داد. چنین تیم ناهماهنگ در هر مسابقه یا رویارویی که باشد، باختش حتمی است. آن‌ها در نهایت منافع فردی خود را به کرسی خواهند نشاند، آن‌هم اگر در برابر تیم باتجربه و کارآزموده‌ی طالبان، شانسی برای توفیق داشته باشند. تا زمانی که این مشکل حل نشود، وضعیت به نفع هرکس یا جناحی که باشد، به نفع مردم نیست. اما آیا این مشکل چاره‌ای دارد؟

هیچ فرد یا نهادی به‌جز حکومت نمی‌تواند این وضعیت را بهبود بخشد. ولی اگر حکومت وضعیت را عمیقا درک کند و بپذیرد که پس از امضای توافق‌نامه میان امریکا و طالبان همه‌چیز به‌صورت جدی و بی‌بازگشتی واقعا تغییر کرده است و با پذیرش وضعیت جدید درک کند که نه به تنهایی مرد این میدان شده می‌توانند و نه با این پراکندگی، در آن‌صورت است که حکومت باید فورا اقدام کند و چند کار را به‌صورت فوری انجام دهد:

حکومت باید در مرحله اول با حسن نیت، همه طرف‌ها را بدون حب و بغض سیاسی حول محور خودش جمع کند و همه را برای رسیدن به یک توافق نهایی بر سر یک آجندای ملی، متحد کند. این آجندای ملی باید کتبی باشد و در حقیقت حیثیت یک «مانفیست ملی صلح» را داشته باشد که هیچ یک از افراد و اعضای مذاکره‌کننده، حق عدول از آن را نداشته باشد. در این صورت است که هیأت و تیم واحدی تشکیل خواهد شد و فرقی نمی‌کند شمار آن چند باشد و یا چه افراد و چهره‌هایی عضو آن هیأت باشند. اما قبل از اعزام هیأت باید همه مردم افغانستان بدانند کسانی که به نمایندگی از آن‌ها به مذاکره رفته‌اند، بر سر چه چیزی مذاکره می‌کنند و چه نکاتی غیرقابل عدول و به اصطلاح مذاکره‌ناپذیر است.

این کار شدنی است، به شرط آن‌که حکومت به‌جای تأکید بر حکومتی‌بودن اعضای هیأت یا اصرار بر ریاست هیأت، بیاید و در عمل نشان دهد که حکومت به معنای واقعی کلمه از «جمهوریت» و «قانون اساسی» و «حقوق شهروندی» دفاع می‌کند. در واقع حکومت بخشی از این راه را رفته است، حکومت در لویه‌جرگه‌ای که دایر کرد، خطوط اساسی مذاکره را به‌دست آورد. اما بخشی از کار که باقی مانده، این است که حکومت حالا آن را به‌عنوان سند انحصار مذاکره به سینه‌ی خود چسپانده و تأکید دارد که حق اجرایی‌کردن آن را فقط و فقط «مأموران حکومتی» دارند و لاغیر. این اصرار بر انحصار با توجه به بی‌اعتمادی به حکومت که در بالا به آن اشاره شد، سبب شده که حکومت یک داعیه‌ی ملی و مشروع را به کارت بازی حکومتی تبدیل کند و سیاسیون و جامعه مدنی با آگاهی از بازی حکومت شریک آن نشوند و در نتیجه توافق بر سر یک آجندای ملی مسکوت بماند و همه طرف‌ها با بی‌اعتمادی از همدیگری بر سر حضور خود یا نماینده‌ی مورد اعتبار خود در هیأت مذاکره اصرار کنند.

اگر حکومت با یک دید کلان و ملی عمل کند، فرصت این را دارد که در دفاع از قانون اساسی، جمهوریت و حقوق شهروندی تنها نماند، بلکه همه طرف‌ها از آن دفاع کند و حکومت به‌عنوان آدرس اصلی دفاع از این ارزش‌ها آن را رهبری کند در واقع اجازه دهد که نمایندگان جامعه مدنی و اپوزیسیون خواسته ناخواسته در صف مدافعان ارزش‌هایی قرار گیرند که علم رهبری آن به دوش حکومت و آدرس رسمی آن ارگ است.

اگر «ما» به‌عنوان یک جامعه، به این مرحله برسیم، در آن صورت خوب است که صلاحیت مذاکره‌کنندگان محدود و مشخص شود و آن‌ها با اتکا و استدلال این‌که آجندا و صلاحیت مشخصی دارند، قدرت چانه‌زنی‌شان در مذاکرات را با حفظ یک عقبه کلانی به‌نام حکومت، دولت و مردم، در برابر طالبان حفظ خواهند کرد و با قدرت مذاکره را به پیش خواهند برد.

اگر حکومت پیش‌قدم این میدان نشود، آدرس دیگری برای پیش‌برد آن وجود ندارد و سرانجام پس از مدت‌ها جنجال هیأتی پراکنده، اما باصلاحیتی روبه‌روی طالبان قرار خواهد گرفت که صلاحیت تصمیم‌گیری‌شان بالا خواهد بود، بدون ‌آن‌که آجندای مشخصی داشته باشند.

بیم اصلی و جدی این است که در چنین هیأتی، نمایندگانی که از سوی احزاب جهادی به مذاکره می‌روند، به‌زودی زبان مشترکی با طالبان خواهند یافت. از نظر تعداد نیز قابل ملاحظه خواهند بود و در صورت توافق آن‌ها و طالبان، مذاکرات بین‌الافغانی مشروعیت خواهد یافت. چنین هیأتی بدون شک پیش از هر اقدام دیگری اول در تفاهم با طالبان قبر حکومت را می‌کَنند بعد جمهوریت و حقوق شهروندی و قانون اساسی را درآن دفن کرده، با یک دعای خیر «جمهوری امارت اسلامی» را با تقسیم کرسی‌هایش بین رهبران مسن جهادی و طالبان امضا کرده، حکومت موقت را تشکیل می‌دهند و جامعه جهانی نیز آن را به‌عنوان آشی که افغان‌ها خودشان برای خود پخته‌اند، به رسمیت می‌شناسند.

با همه‌ی این‌ها زمان اندک است و همه چیز وابسته به ظرفیت «ما» دارد. آیا بخشی از این «ما» که حکومت را در اختیار دارند، ظرفیت تبدیل‌کردن این چالش بزرگ را به یک فرصت تاریخی دارند؟ آیا بخشی دیگری از «ما» که اوپوزیسیون است، می‌تواند بپذیرد و درک کند که منافع‌شان به این «ما» گره خورده است و نباید به روابط فردی که با طالبان و یا امریکایی‌ها دارند، دل خوش کنند؟ آیا حکومت این شانس را به جامعه مدنی خواهد داد تا از ارزش‌های شهروندی خود در برابر طالب دفاع کند؟ آیا ما قدرت شکل‌دهی یک آجندای ملی و توافق بر سر یک «مانفیست ملی صلح» را در این زمان اندک داریم؟ آیا امریکایی‌ها مجال این را به خود خواهند داد که همه چیز در روند صلح را به آغاز مبارزات انتخاباتی ترامپ وابسته نکنند و به افغانستان به‌عنوان یک متحد فرصت بدهند و دست از این عجله زمان‌بندی‌شده مطابق تقویم انتخاباتی آینده امریکا بردارند؟

پاسخ تمامی این سوال‌های کلیدی به «ظرفیت ملی ما» بستگی دارد. به‌خصوص به رویکرد حکومت و ارگ. اگر حکومت بر موضعی که اکنون دارد لجاجت کند، چند اتفاق حتمی و ناگزیر است. اولین آن کوتاه‌شدن عمر حکومت کنونی است. دومش، احتمال تکرار اشتباه بن، اگر همه چیز با عجله و مطابق زمان‌بندی مبتنی بر انتخابات امریکا پیش برود، ما به صلحی دست خواهیم یافت که تضادها و اختلافات حل‌نشده بسیاری در درون آن باقی مانده و هر آن مستعد شکستن است.

داوود ناجی

داکتر عبدالله عبدالله رهبر تیم انتخاباتی ثبات و همگرایی پس از ادای سوگند به عنوان برنده واقعی انتخابات و رئیس جمهور منتخب مردم امروز دوشنبه مراسم تحلیف خود را به جای آورد.

داکتر عبدالله عبدالله که از سوی مولوی شهزاده شهزاد سوگند داده شد طی سخنانی گفت پذیرش حکومت برخاسته از تقلب به معنای خواندن فاتحه دموکراسی در افغانستان بود.

وی تاکید کرد اکنون نقطه عطفی در تاریخ معاصر افغانستان رقم خورده است که در آن ما با یک فکر و برنامه نو برای ایجاد تغییرات اساسی در نظام کشور به میدان آمده ایم.

وی تاکید کرد تیم ثبات و همگرایی با یک منشور 13 بخشی یک دولت همه شمول و فراگیر به میدان آمده و مبارزه با فساد را از ریاست جمهوری آغاز و تا پایین ترین سطح ادامه می دهد.

وی گفت:«من حالا رئیس جمهور همه شما هستم و بدون تبعیض در خدمت همه مردم می باشم.»

داکتر عبدالله افزود دولت وی دولت همه مردم افغانستان است.

داکتر عبدالله عبدالله، رییس اجراییه کشور و رهبر دسته انتخاباتی ثبات و همگرایی گفت تنها راه بیرون رفت از بحران کنونی انتخابات ابطال آرای تقلبی است.

آقای عبدالله گفت هیچ کسی نباید تعهد وی برای حمایت از دموکراسی واقعی و حاکمیت قانون را به دیده شک بنگرد.

وی تاکید کرد نباید سابقۀ سازش و خودگذری‌اش سبب شود که کسی وی را جدی نگیرد.

آقای عبدالله و معاونین او، با گذاشتن دست بر روی قرآن کریم، سوگند یاد کردند که از استقلال، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی افغانستان دفاع کرده و از منافع مردم حفاظت خواهند کرد.

آقای عبدالله، در سخنرانی خود، با اشاره به بحران انتخاباتی ۲۰۱۴، گفت که اگر در انتخابات گذشته به هدف ثبات و وحدت ملی تن به مصلحت نمی‌داد، افغانستان به بحران می‌رفت؛ اما اکنون موضوع کاملا برعکس شده و این‌بار، اگر نتیجه‌ی تقلبی پذیرفته می‌شد، فاتحه‌ی دموکراسی در افغانستان خوانده می‌شد.

او افزود: «تاریخ در افغانستان ورق خورده و مردم باید مطمئن باشند که در صفحه‌ی جدید، خواست و اراده‌ی مردم افغانستان تعیین کننده است و اکنون در موقعیتی ایستاده‌ایم که نقطه عطف تازه در تاریخ معاصر کشور رقم بزنیم و دولتی برخواسته از آرای مردم، مبتنی بر ارزش‌ها و خواست‌های واقعی‌مان ایجاد کنیم.»

آقای عبدالله، گفت که تمام اقوام افغانستان برای همگرایی در قصر سپیدار و زیر چتر «دولت همه‌شمول» برای تأمین ثبات پایدار گردهم آمده‌اند. «در زمان انتخابات، تعهد داده بودیم که حکومت برآمده از تقلب را نمی‌پذیریم و به این تعهد خود پابندیم.»

او، هم‌چنان در مورد تنش‌های خود با رییس‌جمهور غنی، گفت: «ما همیشه حاضر به بحث و گفت‌وگو استیم. ما برای وحدت افغانستان کار کردیم و می‌کنیم، نه برای تقسیم افغانستان. گفت‌وگو را بهترین طریقه‌ی حل منازعات و مشکلات می‌دانیم. هرلحظه حاضر به گفت‌وگو استیم. نیروهای قهرمان امنیتی کشور ما سرمایه ملی ما استند. این نیروها حرفه‌ای، مسلکی، بی‌طرف و در خدمت نظام استند و هدایت من این است تا بی‌طرفی خود را در منازعات سیاسی، حفظ کنند.»

آقای عبدالله، ادعا کرد که در روزهای گذشته، همواره خواسته است تا با رییس‌جمهور غنی گفت‌وگو کند؛ اما درخواست او از سوی آقای غنی، رد شده است.

او، در مورد روابط «دولت همه‌شمول» با کشورهای خارجی، گفت: «امروز جهان و منطقه وضع متفاوتی دارد. تعامل با جهان و منطقه، نیازمند روش‌های تنش‌زدایی است. دولت موظف است تا از استقلال و تمامیت ارضی کشور دفاع کند. بر اساس احترام متقابل در چارچوب مشخص، خواهان کار مشترک با همسایگان و دوستان بین‌المللی استیم. افغانستان نباید مرکز بحران بین‌المللی و محل امن فعالیت تروریستان باشد.»

آقای عبدالله، با بیان این که نیروهای خارجی از افغانستان بیرون می‌شوند، تأکید کرد: «باید خروج این نیروها از افغانستان، مسؤولانه بوده و در عین حال، با این‌که افغانستان فرصت‌های بالقوه‌ای در اختیار دارد اما تا خودکفایی لازم راه درازی را در پیش دارد و بنابراین، افغانستان به کمک‌های جامعه‌ی جهانی نیازمند می‌باشد.»

او، با انتقاد از عمل‌کرد حکومت وحدت ملی طی پنج سال گذشته، گفت که دولت همه‌شمول صلح پایدار و با عزت می‌خواهد که بتواند افغانستان را در مسیر توسعه و آینده‌ی بهتر سوق دهد.

آقای عبدالله، بیان کرد که صدور فرامین عجولانه و سلیقه‌ای که نتایج خیلی ناگوار را به ادارات داشت، صدمات درازمدتی را بر پیکر نظام اداری و نهادهای خدمات عامه وارد کرد و از همین‌رو، دولت همه‌شمول، به سیاست‌بازی‌ها زیر نام اصلاحات، نقطه پایان می‌گذارد.

عبدالله عبدالله، ساعاتی پس از آن که سوگند وفاداری به قانون را به عنوان رییس جمهور حکومت همه شمول به جا آورد، عنایت‌الله بابر فرهمند معاون اول و اسدالله سعادتی معاون دوم خود را به دفتر کاری شان در صدارت، معرفی کرد.

 تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل معتقد است احتمال تغییر ساختار سیاسی افغانستان به نظام فدرالی و تشکیل چهار ایالت در این کشور وجود دارد.

«پیرمحمد ملازهی» در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی ایرنا، با اشاره به توافق هفته گذشته آمریکا و طالبان گفت: آمریکا به دو دلیل به سمت توافق و گفت‌وگو با طالبان رفت؛ دلیل نخست این بود آمریکا به این فهم رسید که از نظر نظامی در افغانستان شکست خورده و به اهدافش در این کشور نرسیده و دلیل دوم، تلاش ترامپ برای فروش این توافق به رای‌دهندگان آمریکایی است.

وی با بیان اینکه طالبان پس از ۱۹ سال اشغال افغانستان توسط آمریکا روز به روز به قدرتش افزوده می‌شود، اظهار داشت: بیش از ۵۰ درصد افغانستان در اختیار و تسلط طالبان است و ناکامی در مقابله با آنها موجب شده تا آمریکا بفهمد در مقابله نظامی با آنها دستاوردی ندارد. آمریکایی‌ها در زمان ریاست‌جمهوری اوباما به این فهم رسیده بودند ولی نمی‌توانستند و نمی‌خواستند این مسئله را بپذیرند.

این کارشناس ارشد مسائل سیاست خارجی ادامه داد: طراحی زمان اوباما این بود که راه‌حل سیاسی به آزمایش گذاشته شود. ترامپ هم همین راه را ادامه داد و در این چارچوب، زلمای خلیل‌زاد که خود فردی پشتون بود از نئوکان‌های آمریکایی محسوب می‌شود را به عنوان نماینده ویژه خود در امور افغانستان انتخاب کرد.

توافق با آمریکا راه برگشت طالبان به قدرت را باز می‌کند

ملازهی با اشاره به نقش خلیل‌زاد در مذاکرات آمریکا و طالبان تصریح کرد: خلیل‌زاد فرد بسیار باهوشی است و شرایط گفت‌وگو میان آمریکا و طالبان را فراهم کرد. او توانست طالبان را متقاعد کند جنگ با آمریکا فایده ندارد و تنها راه حل بازگشت به قدرت، راهکار سیاسی و از طریق گفت‌وگو با آمریکا است. خلیل‌زاد ملابرادر و تیم او را با این استدلال قانع کرد و در حال پیش بردن این توافق است.

وی افزود: توافق آمریکا و طالبان راه را برای برگشت طالبان به قدرت از طریق سیاسی باز می‌کند. از این طریق که احتمالا دولت موقت ۱۸ ماهه‌ای بر سرکار خواهد آمد که طالبان در آن شریک قدرت است و پس از آن، با حضور در انتخابات می‌تواند قدرت را در اختیار بگیرد.

دولت مرکزی افغانستان در توافق آمریکا و طالبان دور خورد

این تحلیلگر ارشد مسائل سیاست خارجی درخصوص موضع دولت مرکزی افغانستان به توافق آمریکا و طالبان هم خاطرنشان کرد: دولت کابل در این توافق کنار گذاشته شده و اختلافات درونی دولت میان عبدالله عبدالله و اشرف غنی هم دور زدن دولت را برای آمریکا راحت‌تر کرد. جنجال‌های داخلی و انتخاباتی هم موجب شد تا فضا به سود طالبان باشد.

ملازهی با بیان اینکه دولت مرکزی افغانستان در توافق آمریکا و طالبان دور خورده و از سویی نمی‌توانداین توافق را بپذیرد، ابراز داشت: طالبان در توافق با آمریکا پذیرفته که به نیروهای آمریکایی حمله نکند و افغانستان به محلی برای ضربه زدن به آمریکا و متحدانش تبدیل نشود. در عین حال آنها عدم حمله به مواضع نیروهای دولتی افغانستان را قبول نکردند. حال این موضوع مطرح است که در شرایط هرج و مرج سیاسی، آیا نیروهای نظامی افغانستان در غیاب ارتش آمریکا و ناتو توان جنگیدن با طالبان را دارند یا خیر.

احتمال تغییر ساختار سیاسی افغانستان به نظام فدرالی وجود دارد

وی با تاکید بر اینکه طالبان در صحنه میدانی دست بالا را دارد و بعید است ارتش افغانستان توان جنگیدن با آنها را داشته باشد، عنوان کرد:  من فکر می‌کنم آمریکایی‌ها در برخورد میان ارتش افغانستان با طالبان دخالت کند و اجازه شکل‌گیری جنگ گسترده را ندهد هرچند که احتمال برخوردها و جنگ‌های کنترل شده وجود دارد اما در نهایت طرفین به یک توافق برسند.

این کارشناش ارشد مسائل افغانستان در تشریح بیشتر این مسئله یادآور شد:‌ احتمالا دولت افغانستان و طالبان به طرح موقتی برسند که براساس آن، دولت موقتی ۱۸ ماهه بر سرکار باشد، قانون اساسی اصلاح شده و امکان مشارکت طالبان در قدرت فراهم شود. در این چارچوب، ساختار سیاسی و اداری که از «اجلاس بن» استخراج شده بود، تغییر می‌یابد و افغانستان به چهار ایالت پشتون‌نشین، ازبک‌نشین، تاجیک‌نشین و هزاره‌نشین تقسیم می‌شود.

ملازهی افزود: در هر یک از این ایالت‌ها، دولت و مجلسی محلی تشکیل می‌شود و نظام سیاسی افغانستان، به نظام پارلمانی تغییر می‌یابد و دولت مرکزی، دولتی خواهد بود که هر کدام از این ایالت‌ها سهمی در آن داشته باشند.

وی با تاکید بر ضرورت کاهش تنش در افغانستان بیان کرد: ادامه جنگ طالبان با نیروهای دولتی خطر تجزیه افغانستان را بیش از هر زمان دیگری افزایش می دهد به ویژه آنکه نیروهای جهادی که در شمال افغانستان حضور دارند، اگر دست به سلاح ببرند، خطر تجزیه افزایش می‌یابد.

طالبان می‌خواهد به قدرت برگردد

این تحلیلگر ارشد مسائل سیاست خارجی درباره پایداری توافق آمریکا و طالبان گفت: ۴۰ سال است که افغانستان درگیر جنگ نظامی است. این کشور دو بار از سوی شوروی و آمریکا اشغال شده و شرایط نظامی نتوانسته به سرانجامی برسد. هم‌اکنون هم با قاطعیت نمی‌توان درباره پایداری یا عدم پایداری توافق آمریکا و طالبان صحبت کرد ولی آمریکایی‌ها برای خروج از افغانستان و اجرای توافق‌شان با طالبان مصمم هستند.

ملازهی اضافه کرد: یک عامل موثر در این توافق این بود که طالبان هم به این درک رسیده بود که از طریق جنگ با آمریکا نمی‌تواند به قدرت برگردد. آنها هر طور که شده، می‌خواهند به قدرت بازگردند بنابراین تا زمان رسیدن به قدرت، به توافقاتشان پایبند می‌ماند.

وی با بیان اینکه آمریکا هم برای خروج از افغانستان مصمم است، اظهارداشت: حداقل آنکه تا زمان برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا کاری نمی‌کند که این توافق ملغی شود چراکه ترامپ می‌خواهد این توافق را به رای‌دهندگان آمریکایی بفروشد و بگوید من به جنگ خاتمه دادم، نیروهای نظامی آمریکا را از افغانستان خارج کردم، دیگری کسی کشته نمی‌شود و هزینه مالیات‌دهندگان آمریکایی دیگر بی‌جهت خرج نمی‌شود و در آمریکا صرف می‌شود.

این کارشناس ارشد مسائل افغانستان درباره فرصت‌ها و تهدیدهای توافق آمریکا و طالبان برای ایران هم گفت: ایران از ابتدا با اشغال نظامی و تداوم حضور نظامی آمریکا در افغانستان مخالف بود. خروج نظامی ایالات متحده از افغانستان به سود ایران است اما اگر طالبان بتواند به قدرت برسد، آنها از نظر ایدئولوژیک به ریاض و از نظر سیاسی به اسلام‌آباد نزدیک هستند و این به معنای قدرت‌گیری رقبای منطقه‌ای ایران در افغانستان است.

ملازهی با بیان اینکه اینکه توافق آمریکا و طالبان شرایط متناقضی را برای ایران به وجود آورده است، خاطرنشان کرد: دستگاه سیاست خارجی ایران باید میان این شرایط تناقض‌آمیز توازن ایجاد کند و بتواند شرایط را به سود تهران عوض کند. اگر این توازن ایجاد شود، قدرت ایران در افغانستان بیشتر می‌شود اما اگر نتوان این توازن را ایجاد کرد، رقبای منطقه‌ای ایران قدرت بیشتری می‌یابند.

تدامیچی یاماموتو، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در افغانستان خواهان حضور معنادار و کامل زنان در مذاکرات صلح با طالبان شد.

آقای یاماموتو در پیامی در آستانه‌ی هشتم مارچ، روز جهانی زن گفت اشتراک معنادار و کامل زنان در مذاکرات صلح، پایداربودن صلح را «به گونه‌ی فزاینده افزایش می‌دهد».

او افزود شنیدن صدای زنان افغان در میز مذاکره ضروری است. به گفته‌ی او، تلاش‌های صدها شبکه زنان در سراسر افغانستان برای دادخواهی حضور برابر آنان در گفت‌وگوهای صلح باید به عضویت زنان در ساختارهای رسمی صلح منتج شود.

او همچنان گفت این موضوع می‌تواند به نتایج قابل ملاحظه در مذاکرات صلح بینجامد.

نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل تاکید کرد: «زمان آن رسیده است که نه تنها در هر گونه مذاکرات آینده صلح، بلکه در کارهای پس از صلح، با نمایندگی واقعی در همه عرصه‌های زندگی اجتماعی، اقتصادی، مدنی و سیاسی افغانستان به تفاوت جنسیتی پایان داده شود.»

در همین حال، هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در اعلامیه‌ای گفت از روز جهانی زن در افغانستان با شعار جهانی «من نسل برابری هستم: به رسمیت‌شناختن حقوق زنان» جهت منسجم کردن تلاش‌های فردی و جمعی برای تبدیل تساوی جنسیت و حقوق زنان به یک واقعیت زندگی، تجلیل می‌کند.

تدامیچی یاماموتو گفت: «برای ایجاد یک جامعه صلح‌آمیز و همه شمول، ضروری است که زنان افغان به تعلیم و تربیه، خدمات صحی و کارمناسب دسترسی داشته باشند و در تمام عرصه های سیاسی تصمیم گیری، از پارلمان تا میز مذاکرات صلح مشارکت کامل داشته باشند.»

یاماموتو در حالی خواهان حضور معنادار زنان در گفت‌وگوهای صلح شده است که براساس توافق‌نامه‌ی صلح میان امریکا و گروه طالبان که در دهم حوت امضا شد، قرار است مذاکرات بین‌الافغانی تا دو روز دیگر (بیستم حوت) آغاز شود.

رییس‌جمهور اشرف غنی روز گذشته (شنبه، ۱۷ حوت) در مراسم افتتاح سال دوم دور هفدهم شورای ملی گفت تیم مذاکره‌کننده‌ی حکومت افغانستان تا بیستم حوت آماده‌ی مذاکره با طالبان خواهد شد. هنوز ترکیب و کمیت این تیم همگانی نشده است.

رییس‌جمهور اشرف غنی در تویتی حمله بر مراسم بیست‌وپنجمین سالیاد ترور عبدالعلی مزاری را محکوم کرده و آنرا جنایت ضدبشری و «علیه وحدت ملی افغانستان» خوانده است. او گفته که با عبدالله عبدالله و کریم خلیلی تلفنی صحبت کرده و جویای احوال آنان شده است.

آقای غنی همچنان به مسئولان وزارت صحت هدایت داده است که به زخمیان رویداد هرچه عاجل کمک کند. او تأکید کرده است که نیروهای امنیتی با عوامل این رویداد «با قاطعیت تمام» برخورد خواهند کرد.

سفارت امریکا در کابل

سفارت امریکا در کابل نیز این حمله را محکوم کرد. راس ویلسون، سرپرست سفارت امریکا در کابل در یک پیام تویتری به خانواده‌های قربانیان این حمله تسلیت گفته است.

او همچنان افزوده است که امریکا برای تأمین صلح در کنار مردم افغانستان ایستاده است.

امنیت ملی افغانستان

حمدالله محب، مشاور امنیت ملی کشور نیز گفته است: «هدف قراردادن مردم بی‌گناه خلاف تمام موازین اسلامی و انسانی است و تداوم خشونت علیه مردم بی‌گناه کشور ما را نشان می‌دهد.»

حمد کریم خلیلی

محمد کریم خلیلی، رییس شورای عالی صلح نیز این حمله را محکوم کرده و آن‌را نشان «ضعف دشمنان مردم» دانسته است.  آقای خلیلی در اعلامیه‌ای از ارگان‌های امنیتی خواسته است که «هرچه سریع‌تر عاملان این رویداد را شناسایی کنند».

خلیلی گفته است: «مسؤلان تمام نهادهای امنیتی مربوطه، بارها به ستاد برگزاری مراسم اطمینان داده بودند که امنیت مراسم را کاملا تأمین می‌کنند و ساحه را کلا تحت پوشش و مدیریت امنیتی قرار می‌دهند. لذا این مسأله باید روشن شود که عاملان و سازمان‌دهندگان این جنایت تروریستی کی‌ها بوده‌اند».

سرور دانش

سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری گفته است که حمله بر مراسم بیست‌وپنجمین سالیاد ترور عبدالعلی مزاری، حمله بر صلح، وحدت ملی و حمله بر غیرنظامیان بی‌دفاع بود.

آقای دانش گفته است: «در حالی که کشور در این روزها در آستانه تحولات سرنوشت‌ساز قرار گرفته است و روند صلح بیش از هر زمان دیگر شتاب گرفته و امیدهای بسیار خلق گردیده است، تروریست‌ها و دشمنان آزادی و آرامش مردم افغانستان مذبوحانه تلاش می‌کنند تا بر تحولات آینده تأثیر منفی بگذارند.»

کرزی

حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین کشور این حمله را کار دشمنان صلح و آرامش مردم دانسته و از مردم خواسته است که «با اتحاد، اتفاق و هوشیاری کامل در مقابل دسایس ایستادگی نموده و نگذارند که تلاش‌ها برای رسیدن به صلح و ثبات در کشور کم‌رنگ شوند».

رحمت الله نبیل

رحمت‌الله نبیل، رییس پیشین امنیت ملی نیز ضمن محکوم‌‌کردن این حمله، از حکومت خواسته است که عاملان این حمله را شناسایی کند.

آقای نبیل در یک یادداشت فیس‌بوکی نوشته است: «رهبری حکومت هرچه زودتر باید در این مورد به مردم و سیاسیون افغانستان توضیحات ارایه نماید تا باشد فضای موجود سیاسی کشور از این بیشتر تخریب نگردد.»

عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی گفت صدها زندانی طالبان که مدت محکومیت‌شان تمام شده یا بیمارند با این تضمین که باز به جنگ بر نمی‌گردند می توانند آزاد شوند.

آقای عبدالله همچنین گفت سرنوشت یک هزار زندانی دولت که در اختیار طالبان است هم مهم است.

او که شام امروز در مصاحبه مفصلی در تلویزیون خصوصی طلوع در کابل صحبت می‌کرد، گفت رقم زندانیان طالبان در زندان‌های افغانستان حدود ۱۳ هزار نفر است و به گفته او “صلح تحقق پیدا نمی‌کند اگر هزارها زندانی این طرف و آن طرف در زندان‌ها باشند.”

در توافقنامه آمریکا و طالبان آمده که پیش از آغاز مذاکرات بین‌الافغانی پنج هزار زندانی طالبان و یک هزار زندانی دولت آزاد شوند اما اشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان مخالف آن است.

عبدالله عبدالله گفت که حاضر است با طالبان در آینده در یک دولت کار کند و با هر کسی که در رهبری طالبان باشد.

رئیس اجرایی افغانستان تاکید کرد که توافقنامه آمریکا و طالبان مشروط به اجرای تعهدات دو جانبه است و در مدت ۱۳۵روز که در موافقتنامه آمده، بخشی از نیروهای آمریکا “حتما” از افغانستان خارج می‌شوند.

آقای عبدالله گفت که اطمینان دارد که در نهایت آمریکا افغانستان را به طالبان نمی‌سپارد و اگر طالبان فکر می‌کند که با زور بر افغانستان حاکم می‌شوند، اشتباه بزرگی می‌کنند.

آقای عبدالله در باره ضمائم محرم موافقتنامه آمریکا و طالبان نیز گفت که شامل مواردی محرم است و جزئیات خروج نیروهای آمریکایی در آن گنجانده شده است که البته ترتیبات در ولایات و پایگاه‌های آمریکایی با مسئولان امنیتی افغان در هماهنگی پیش می‌رود.

مراسم تحلیف موازی برگزار می‌کند

آقای عبدالله که خود را پیروز انتخابات ریاست جمهوری نیز می‌داند، گفت در صورتی که پادرمیانی دوستان بین‌المللی یا شخصیت‌های کشور به نتیجه نرسد، او نیز مراسم تحلیف دیگری همزمان با اشرف غنی برگزار خواهد کرد.

این در حالیست که میان‌جی‌گری زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای دست یافتن به یک راه حل میان دو دسته انتخاباتی جریان دارد و امروز عنایت‌الله بابر فرهمند، معاون اول دسته انتخاباتی عبدالله در صفحه توییترش از آغاز مذاکرات دو طرف خبر داد.

او نوشته: “روی طرح‌های هر دو طرف به عنوان راه حل بحران انتخاباتی بحث صورت گرفت. نشست بدون نتیجه مشخص پایان یافت. پادرمیانی بزرگان هفته قبل آغاز گردیده بود.”

آقای عبدالله خواستار یک ابتکار و راه‌حل مشترک شد که به به گفته او “با تدبیر، حکمت، آینده‌نگری و خودگذری” از هر دو تیم مشکل حل شدنی است.

او گفت که شروع مذاکرات با گروه طالبان باید بدون قید و شرط باشد تا فرصت صلح ضایع نشود. در مورد ترکیب هیات مذاکره‌کننده، آقای عبدالله گفت حالت مطلوب آن است که یک هیات از جانب افغانستان به مذاکره طالبان برود، در غیر آن چند هیات ممکن است وارد مذاکره با طالبان شود و این چیزی نیست که به نفع افغانستان باشد.

او بار دیگر از اشرف غنی انتقاد کرد و گفت که او می‌خواهد خود را تنها نماینده “جمهوریت” قلمداد کند، در حالی‌که مهمترین رهبران سیاسی افغانستان با او نیستند.

توافق نامه صلح امریکا با طالبان که چند روز پیش از سوی زلمی خلیل زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، به نمایندگی از دولت امریکا و ملاغنی برادر، رئیس دفتر سیاسی طالبان در دوحه قطر و فرد شماره دو طالبان در زمان امارت اسلامی این گروه در افغانستان، به نمایندگی از طالبان در پایتخت قطر امضا شد با واکنش های مختلف داخلی و بین المللی روبرو بوده است.

بسیاری از کارشناسان این توافق را صلح بین امریکا و طالبان دانستند و تاکید کردند کمکی به ختم جنگ در افغانستان نمی کند: توجیه این دسته از کارشناسان هم حضور گروه های تروریستی متعدد از جمله داعش و شبکه حقانی در افغانستان است.

البته نوع برخورد طالبان تنها یک روز پس از امضای توافق  نامه صلح با امریکا هم سبب تشدید بدگمانی ها به توافق نامه صلح این گروه با امریکا شد: طالبان با حمله نیروهای دفاعی و امنیتی افغان در ولایات مختلف اعلام کردند زین پس کاری به امریکایی ها ندارند و تنها نیروهای امنیتی افغان را هدف قرا ر می دهند.

رئیس جمهور غنی در واکنش به این اعلام طالبان گفت:«وقتی طالبان با خارجی ها صلح می کند، آیا کشتار افغان ها جهاد به حساب می آید؟»

حکومت افغانستان در دل اما از توافق طالبان با امریکا خرسند به نظر نمی رسید و رئیس جمهور غنی طی اظهاراتی جنجالی تاکید کرد امریکا حق ندارد در مورد آزادی 5 هزار زندانی طالبان از زندانی های افغانستان تصمیم بگیرد و این صلاحیت در اختیار حکومت افغانستان قرار دارد.

از سویی هم زلمی خلیل زاد بار دیگر به کابل آمد تا در مورد تشکیل هیات مذاکره کننده برای شرکت در گفت و گوهای بین الافغانی با رهبران حکومت و دیگر سیاسیون و رهبران احزاب گفت و گو نماید.

به هر صورت در چنین حال و هوایی بررسی دقیق تر کنش ها و واکنش ها در مورد توافق صلح امریکا با طالبان نشان می دهد بیش از اینکه امریکا و متحدینش از این پیمان خشنود باشند طالبان و رفقایش بیشتر خوشحال به نظر می رسند و بازار تبریکی های ارسالی به طالبان گرم گرم است.

یکی از گروه های تروریستی که امضای توافق نامه صلح طالبان-امریکا را به طالبان تبریک گفت رهبر گروه تروریستی جیش محمد مستقر در خاک پاکستان بود.

رسانه «ایندیا تودی» ششم مارچ در مطلبی نوشت مولانا مسعود اظهر در روز امضای توافق نامه صلح طالبان و امریکا این توافق را به رهبری گذشته و کنونی و همچنین جنگجویان طالبان تبریک گفته است.  

مسعود اظهر که سال گذشته به لیست تحریم های سازمان ملل علیه القاعده و داعش اضافه شد سیاست امریکا در افغانستان را به تمسخر گرفت و تاکید کرد:«روزی خواهد رسید که امریکا مانند یک گرگ سرگردان در افغانستان راه برود وامروز همان روز در قطر است، جائیکه ایمان بالاست، جهاد بالاست و امیدها لبخند می زند و دم گرگ بریده شده و دندانهایش ریخته!»

رهبر گروه تروریستی جماعت امام البخاری به رهبر کتیبه امام البخاری که در افغانستان و سوریه فعالیت دارد نیز امضای توافق نامه صلح امریکا و طالبان را به دوستان طالب خود تبریک گفت.

رسانه «دی لانگ وار جورنال» در پنجم مارچ طی مطلبی نوشت امام البخاری این توافق را یک پیروزی برای طالبان خوانده است.

در این پیام که توسط ابو یوسف المهاجری، رهبر شاخه سوریه گروه تروریستی جماعت البخاری ازبکستان برای طالبان ارسال شد آمده:« امریکا و ناتو که ادعای انسان های مقدس و پاک در کره زمین را دارند اینک درمانده شده به شکست خود اعتراف کرده اند.»

یوسف المهاجری در بخش دیگری از پیام تبریکی خود به طالبان افزود امریکایی ها فکر می کردند طالبان تنها و بیچاره شده اند در حالیکه به وعده خدا طالبان قوی هستند. وی در ادامه به ستایش از ملا عمر رهبر درگذشته طالبان پرداخت و افزود زمانیکه ملاعمر خبر تجاوز امریکا به افغانستان را شنید لحظه ای درنگ نکرد.

المهاجری جمله معروف ملاعمر که گفته بود «خداوند به طالبان وعده پیروزی و امریکا به این گروه وعده شکست داده است و باید منتظر بود که کدام وعده محقق می شود» اشاره کرد و افزود حملات امریکا هرگز مانع اجرای شریعت نشده طالبان را به تعظیم در برابر امریکایی ها وادار نخواهد کرد.

باید گفت گروه تروریستی جنبش امام البخاری ازبکستان در سال 2014 همبستگی خود با طالبان را اعلام کرد و از سال 2018 تاکنون خود را بخشی از امارت اسلامی طالبان می داند.

رهبری شعبه این گروه تروریستی در سوریه قبل از المهاجری برعهده صلاح الدین الازبک بود تا اینکه وی در سال 2017 کشته شد.

براساس گزارشات منتشر شده ازبک ها که در زمان جهاد به  عنوان جنگجویان داوطلب به افغانستان آمدند توسط طالبان و سراج الدین حقانی رهبر شبکه تروریستی حقانی به سوریه اعزام شدند.

دونالد ترمپ، رییس‌جمهور ایالات متحده‌‎ی امریکا با ملا عبدالغنی برادر، معاون سیاسی گروه طالبان تلفنی صحبت کرد.

طالبان گفته هنگام این تماس تلفنی، زلمی خلیل‌زاد، نماینده‌ی ویژه‌ی امریکا برای صلح افغانستان نیز حضور داشته است.

گروه طالبان در خبرنامه‌ای گفت این تماس تلفنی بعد از ظهر روز گذشته (سه‌شنبه، ۱۳ حوت) انجام شد و دو طرف به مدت ۳۵ دقیقه در مورد کاهش خشونت و مذاکرات بین‌الافغانی صحبت کرده‌اند.

دونالد ترمپ نیز تأیید کرد با رهبران طالبان تلفنی صحبت کرده است.

او پس از این گفت‌وگو در کاخ سفید به خبرنگاران گفت گفت‌وگوی او با طالبان در مورد توقف خشونت‌ها در افغانستان بوده است.

او این گفت‌وگو را «خوب» توصیف کرده است.

از سویی هم، در خبرنامه‌ی طالبان آمده است دونالد ترمپ به ملا برادر گفته «شما مردمان نیرومندی هستید و کشور زیبایی دارید و من خوب می‌دانم که به‌خاطر خاک کشورتان می جنگید. ۱۹ سال حضور در افغانستان یک مدت بسیار طولانی است و حالا خروج نیروهای خارجی از افغانستان به سود همه است».

به نقل از خبرنامه، اقای ترمپ گفته است مایک پمپئو، وزیر خارجه امریکا به‌زودی برای رفع موانع برگزاری مذاکرات بین‌الافغانی با رییس‌جمهور اشرف غنی ملاقات خواهد کرد.

همچنان ملا برادر از ترمپ خواسته است در مورد خروج نیروهای خارجی از افغانستان و برقراری روابط مثبت در آینده، قاطعیت به خرج داده و اجازه ندهد که کسی خلاف توافق‌نامه‌ای که امضا شد،‌ عمل کند و امریکا را بیشتر در این جنگ طولانی دخیل نگهدارد.

آقای برادر تأکید کرده است طالبان برای حفظ روابط مثبت دوجانبه با امریکا و دیگر کشورها آمادگی و اراده دارند.

ترمپ در حالی با معاون سیاسی طالبان تلفنی صحبت کرد که پس از امضای توافق‌نامه‌ی صلح میان امریکا و طالبان گفته بود به‌زودی با رهبران طالبان دیدار می‌کند. توافق‌نامه‌ی صلح در تاریخ دهم حوت در قطر امضا شد.

انتظار می‌رفت مذاکرات بین‌الافغانی نیز تا شش روز دیگر (۲۰ حوت) برگزار شود، اما طالبان آغاز این مذاکرات را به آزادی پنج‌هزار زندانی این گروه در ازای یک‌هزار زندانی دولت افغانستان مشروط کرده است. شرطی که امریکا و طالبان نیز روی آن توافق کرده‌اند.

رییس‌جمهور اشرف غنی اما گفته است هیچ تعهدی برای آزادی زندانیان طالبان پیش از آغاز مذاکرات بین‌الافغانی وجود ندارد. آقای غنی سه روز پیش در یک نشست خبری در کابل گفت موضوع آزادی زندانیان می‌تواند شامل آجندای مذاکرات شود، اما پیش‌شرطی برای آغاز مذاکرات شده نمی‌تواند.

او روز گذشته نیز در نشستی در ننگرهار در برابر آزادی زندانیان طالبان شرط‌های تازه تعیین کرد. آقای غنی گفت «اگر طالبان آزادی زندانیان را می‌خواهند، ما هم شروطی داریم که باید برآورده شود. طالبان باید بگویند که چه وقت از پاکستان خارج می‌شوند»؟

معاون پیشین دفتر مطالعات سیاسی و امور بین‌الملل وزارت امور خارجه ایران گفت: مسیری که برای توافق میان طالبان و آمریکا پیش رفته، مسیر پیچیده‌ای است که چشم‌انداز و دورنمای مشخصی ندارد و همه تحلیلگران به پایداری این اقدام با دیده تردید می‌نگرند.

«محسن روحی‌صفت» با اشاره به امضای توافق صلح میان آمریکا و طالبان گفت: ایالات متحده پس از ۱۹ سال اشغالگری و نبرد با طالبان در افغانستان، به این نتیجه رسیده است که ماندنش در این کشور حاصلی ندارد و باید از افغانستان خارج شود.

وی با بیان اینکه آمریکایی‌ها در بدو ورود به افغانستان در سال ۲۰۰۱، شعارهایی مبنی بر ملت‌سازی، استقرار صلح، امنیت، توسعه، دموکراسی و رفاه را داده بودند که به هیچ کدام از این اهداف نرسیدند، اظهار داشت: اینک، برای آنکه خروج آبرومندانه‌ای داشته باشند، نیازمند مستمسکی بودند که خروج‌شان را براساس آن موجه جلوه کنند همانند آنچه که در ویتنام رخ داد و «هنری کیسینجر» وزیر امور خارجه آمریکا در توافق با همتای ویتنامی، به جنگ با این کشور پایان داد.

این کارشناس ارشد مسائل افغانستان با تاکید بر اینکه آمریکا چاره‌ای جز خروج از افغانستان نداشته و ندارد، تصریح کرد: سیاست‌های آمریکا در افغانستان به شکست انجامیده است که ناشی از عدم شناخت صحیح، کامل و کافی از افغانستان، عدم همکاری با کشورهای موثر منطقه‌ای از جمله ایران – که شناخت اصولی و تفوق از همسایه خود داشتند – و رویکرد یکجانبه‌گرایانه این کشور است.

روحی‌صفت در صحبت با خبرگزاری ایرنا ادامه داد: این مسائل موجب شد آمریکا به اهداف اعلامی خود در بدو ورود به افغانستان نرسد و با نادیده‌انگاری از شعارها و اهدافش، صرفا به توافقی با طالبان – همان دشمنی که ۱۹ سال با آن جنگید – اکتفا کند که براساس آن، افغانستان به مکان و محلی برای تهاجم علیه آمریکا و متحدانش تبدیل نشود.

آمریکا نیروهای نظامی‌اش را به صورت کامل از افغانستان خارج نمی‌کند

وی با اشاره به توافق صلح میان آمریکا و طالبان خاطرنشان کرد: مذاکرات صلح میان آمریکا و طالبان طی یکی، دو سال اخیر با فراز و نشیب‌های زیادی همراه بوده است. یکی از مهمترین مسائل، بحث درباره باقی ماندن نیروهای آمریکایی در افغانستان بود که طالبان به استقرار و باقی ماندن آنها راضی نبود. آمریکایی‌ها فشار زیادی به طالبان آوردند اما آنها راضی نشدند و مقرر شده آمریکا، تمامی نیروهای نظامی‌اش را طی ۱۴ ماه از افغانستان خارج کند.

روحی‌صفت با اشاره به دیگر توافقات انجام شده در توافق صلح طالبان و آمریکا ابراز داشت: یکی دیگر از مسائل مورد چالش، موضوع آتش بس است که طالبان از پذیرش آن امتناع می‌کرد که در نهایت این مسئله تحت عنوان کاهش تنش مورد پذیرش قرار گرفت.

وی با تاکید بر اینکه ایران از استقرار صلح و ثبات در افغانستان و خروج آمریکا از منطقه استقبال می‌کند، عنوان کرد: ما خوشحالیم ملت و دولت افغانستان خودشان برای خودشان تصمیم بگیرند و تحت نفوذ و سلطه هیچ نیرو و کشور بیگانه‌ای نباشند اما مسیری که برای توافق میان طالبان و آمریکا پیش رفته، مسیر پیچیده‌ای است که چشم‌انداز و دورنمای مشخصی ندارد و همه تحلیلگران به پایداری این اقدام با دیده تردید می‌نگرند.

منازعه دولت افغانستان موجب سنگینی کفه ترازو به سود طالبان شده است

این تحلیلگر ارشد مسائل سیاست خارجی با بیان اینکه توافق طالبان و آمریکا با حواشی بسیاری روبه‌رو است، یادآور شد: انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان باید موجب اقتدار بیشتر دولت مرکزی این کشور می‌شد و ثبات و امنیت بیشتری را برای افغانستان به ارمغان می‌آورد تا دولت بعدی با اقتدار و قدرت بیشتری با طالبان به گفت‌وگو می‌نشست ولی به دلیل منازعه‌آمیز بودن آن، دولت مرکزی چندان قوی نیست که این شرایط، کفه ترازو را برای طالبان سنگین‌تر کرده است.

روحی‌صفت با اشاره به دیدگاه طالبان نسبت به دولت مرکزی افغانستان بیان کرد: طالبان دولت مرکزی افغانستان را به رسمیت نمی‌شناسد و آن را نماینده آمریکا می‌داند به همین خاطر، در توافقی هم که با آمریکایی‌ها انجام داده‌اند فقط پذیرفته‌اند با هیاتی از احزاب و جریان‌های افغانستانی مذاکره کنند که این مسئله موجب کاهش وزن دولت مرکزی افغانستان می‌شود.

تهران به نوع مذاکره، روش و اهداف واشنگتن در گفت‌وگو با طالبان مطمئن نیست

وی احتمال تشتت و چندپارگی میان جریان‌های داخلی طالبان را محتمل دانست و گفت: احتمال چند دستگی و تشتت در میان رهبران و جریان‌های داخلی طالبان وجود دارد و مشخص نیست طالبان با همین وزن، کیفیت و فراگیری به این توافق پایبند باشد. در واقع، این احتمال وجود دارد که بخشی از طالبان به گروه‌های دیگر پیوسته و راه دیگری طی کنند.

معاون پیشین دفتر مطالعات سیاسی و امور بین‌المللی وزارت امور خارجه درباره مخالفت ایران با توافق آمریکا و طالبان هم اظهار داشت: ایران از هر گونه استقرار صلح و کاهش تنش، درگیری و خونریزی در افغانستان استقبال می‌کند اما تهران نسبت به نوع مذاکره، روش و اهداف واشنگتن در گفت‌وگو با طالبان مطمئن نیست.

رویکرد آمریکایی‌ها در افغانستان پایدار نبوده و نیست

روحی‌صفت اضافه کرد: رویکرد آمریکایی‌ها در افغانستان پایدار نبوده و نیست. سیاست‌های آنها با فراز و نشیب‌های زیادی همراه بوده است. زمانی گلبدین حکمتیار بزرگترین متحد آمریکا بود اما در دولت مجاهدین، او دشمن بزرگ آمریکا شد. آمریکایی‌ها طالبان را تشکیل دادند تا حکمتیار را به زیر بکشند اما بعد همان طالبان به دشمن شماره یک آمریکا تبدیل شده و ۱۹ سال با یکدیگر جنگیدند.

روحی‌صفت با بیان اینکه عدم ثبات در سیاست‌های آمریکا و متناقض بودن آنها موجب تردید در حسن نیت واشنگتن می‌شود، تصریح کرد: آمریکا شناخت صحیح و کافی از افغانستان ندارد و علیرغم آنکه از سال ۲۰۱۴ برایشان مسجل شده بود که دورنمایی در افغانستان ندارند و حضورشان کمکی به افغانستان نمی‌کند، خروج‌شان را ۶ سال به تعویق انداختند که این مسئله، خسارت بزرگی برای مردم افغانستان بود.

 ظاهر طالبان با پشت پرده آنها متفاوت است

وی درباره پایداری توافق صلح طالبان و آمریکا هم خاطرنشان کرد: معنای توافق طالبان و آمریکا، استقرار کامل صلح و آرامش در افغانستان نیست اما اگر این گام درست برداشته شود، می‌تواند به صلح نهایی در این کشور کمک کند و بالعکس، اگر هم درست برداشته نشود، وضعیت را از امروز هم بدتر می‌کند و جنگ بین‌الافغانی می‌شود در حالی که جنگ، امروز آمریکایی – افغانی است.

این دیپلمات پیشین با تاکید بر اینکه امیدواریم تمهیدات رهبران افغانستان مانع از تشدید تنش‌ها در این کشور شود، ابراز داشت: متاسفانه در میان رهبران افغانستان تشتت وجود دارد و از سوی دیگر، ظاهر طالبان با پشت پرده آنها متفاوت است. علاوه بر این دشمنی به نام داعش نیز وجود دارد و همین مسئله موجب می‌شود نتوان به راحتی به معادله چند مجهولی افغانستان درست و با قطعیت پاسخ داد.

داعش زمینه اجتماعی در افغانستان ندارد

روحی‌صفت درباره رشد داعش بر اثر توافق طالبان و آمریکا بیان کرد: داعش زمینه اجتماعی برای رشد در افغانستان ندارد بلکه محل تجدید قوا و جمع‌آوری نیرو برای مکان‌های دیگر است بنابراین علیرغم حضور داعش در افغانستان، نمی‌توان آنها را خطر پایداری دانست.

وی با تاکید مجدد بر اینکه داعش برخلاف طالبان، پایگاه اجتماعی در افغانستان ندارد، یادآور شد: البته احتمال پیوستن بخشی‌های ناراضی از سوی طالبان به گروه‌های دیگر مانند داعش وجود دارد ولی نمی‌توان این پدیده را گسترده دانست.

گروه طالبان اعلام کرد اگر حدود ۵۰۰۰ عضو زندانی این گروه از سوی دولت افغانستان رها نشوند، در مذاکرات بین‌الافغانی اشتراک نمی‌کند.

روز گذشته اشرف غنی اعلام کرد هیچ‌گونه تعهدی برای آزادی این زندانیان وجود ندارد.

نمایندگان ایالات متحده امریکا و طالبان روز شنبه، ۲۹ فبروری، در شهر دوحه توافقنامه‌ای برای ختم جنگ امضا کردند. براساس این توافقنامه، نیروهای امریکایی در ظرف ۱۴ ماه افغانستان را ترک می‌کنند و طالبان برعلاوه این تعهد که از خاک افغانستان برای حملات تروریستی علیه دیگر کشورها استفاده نمی‌شود، قرار است وارد مذاکرات بین‌الافغانی شوند.

سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر گفت هر وقت۵۰۰۰ زندانی طالبان از سوی حکومت افغانستان و ۱۰۰۰ زندانی حکومت از سوی طالبان رها شوند، مذاکرات میان افغان‌ها در تاریخ دهم مارچ شروع می‌شود.

اما روز گذشته اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان در یک کنفرانس خبری گفت: «هیچ نوع تعهدی برای آزادی پنج هزار زندانی طالبان وجود ندارد». وی اضافه کرد درخواست هایی در این زمینه مطرح شده و «بارها به زلمی خلیلزاد و دیگر مقام‌های امریکایی گفته شده که این مسئله بخشی از خودارادیت مردم افغانستان است.»

ذبیح الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان روز دوشنبه از طریق تیلفون به رویترز گفت: «اگر ۵۰۰۰ زندانی ما – ۱۰۰ تا ۲۰۰ نفر کم و زیادش مهم نیست – آزاد نشوند، مذاکرات بین‌الافغانی جود نخواهد داشت.»

به این ترتیب به نظر می‌رسد که مذاکرات بین‌الافغانی در پی توافق امریکا و طالبان، یک پروسه پیچیده و دشوار خواهد بود. قرار است مسایل اصلی مانند نوعیت نظام آینده و ارزش‌های به دست آمده در ۱۸ سال اخیر به شمول حقوق زنان و آزادی‌ها در این مذاکرات مورد بحث قرار بگیرند.