برچسب: امارت اسلامی

 صدراعظم آلمان تاکید می‌کند، تا زمانی که طالبان در افغانستان یک حکومت «همه‌شمول» ایجاد نکند کشورش حکومت این گروه را به رسمیت نخواهد شناخت.

به نقل از رسانه های خارجی انگلا مرکل، صدراعظم آلمان در یک کنفرانس خبری گفت، کشورش تا زمانی که حکومت طالبان «همه‌شمول» نشود آن را به رسمیت نخواهد شناخت.

پیش از این، شماری از کشورهای دیگر اروپایی نیز اعلام کردند تا زمانی که در افغانستان حکومت فراگیر و همه شمول ایجاد نشود آماده به رسمیت شناختن آن نخواهند بود.

در همین حال، برخی کشورهای منطقه نیز بارها از طالبان خواسته‌اند که در حکومت شان زمینه مشارکت دیگر اقوام و اقلیت‌ها را نیز فراهم کنند و یک حکومت همه‌شمول تشکیل دهند.

 وزارت امور خارجه امریکا اعلام کرد شاخه خراسان گروه داعش، برای دولت طالبان در افغانستان و نیز برای امریکا یک تهدید جدی است.

ند پرایس؛ سخنگوی وزارت خارجه امریکا شامگاه سه‌شنبه، ۲۰ میزان در یک نشست خبری گفت دیدار هیأت امریکایی با نمایندگان طالبان در دوحه قطر صریح، فنی و مثبت بوده است. این وزارت پیشتر نیز گفتگوهای دو روزه با طالبان را سازنده و مثبت خوانده بود.

آقای پرایس در این کنفرانس تاکید کرد شاخه خراسان گروه داعش تهدیدی جدی برای طالبان، امریکا و متحدان این کشور به شمار می‎ رود.

او افزود در مذاکرات روز شنبه و یکشنبه، گفتگوهای مفیدی با طالبان در خصوص کمک‌های بشردوستانه به افغانستان صورت گرفته است.

مذاکرات میان امریکا و طالبان روز شنبه در دوحه آغاز شد و دو روز ادامه یافت که اولین دیدار هیأت‌های طالبان و امریکا پس از سقوط کابل بود.

پیشتر، امریکا گفته بود به کمک‌های بشردوستانه‌ خود ادامه می‌دهد، اما این کار از طریق حکومت سرپرست طالبان صورت نخواهد گرفت.

از طرفی هم، امریکا در حالی داعش را تهدید جدی برای دولت طالبان و امریکا می‌خواند که این گروه در دو ماه گذشته حملات مرگباری را در ولایت کابل، قندوز، پروان و ننگرهار انجام داده‌اند. طالبان اما می‌گویند داعش تهدید نیست و تنها برای آنان «مزاحمت» ایجاد می‌کند. سخنگوی طالبان اخیراً از بازداشت چند عضو مهم داعش خبر داده و گفته این گروه به زودی در افغانستان سرکوب خواهد شد.

 مولوی امیرخان متقی؛ سرپرست وزارت خارجه طالبان می‌گوید، تضعیف دولت طالبان به نفع هیچ کسی نیست.

طبق بیانیه وزارت خارجه طالبان، او این اظهارات را روز سه شنبه (۲۰ میزان) در نشست مشترک با سفیران و نمایندگان امریکا، اتحادیه اروپا و دیگر کشورهای غربی در دوحه بیان کرده است.

متقی در این نشست، در مورد وضعیت کنونی افغانستان، روابط با دیگر کشورها، مشکلات اقتصادی جاری در افغانستان، از سرگیری پروژه‌های کمک های بشردوستانه و تحریم‌های بین‌المللی صحبت کرده‌است.

او گفت «تضعیف دولت افغانستان به نفع هیچ‌کس نیست، تأثیر منفی بر جهان خواهد گذاشت، چه در زمینه امنیت و چه مهاجرت اقتصادی از افغانستان».

سرپرست وزارت خارجه طالبان گفت «نسخه فشار بر افغانستان جواب نداده است، بیایید روی نسخه تعامل و همکاری بهتر کار کنیم».

آقای متقی گفت اولویت طالبان اجرای حقوق ماه گذشته نیم میلیون کارمند در افغانستان و شروع پروژه‌های اقتصادی جدید است.

او در این زمینه از جامعه بین‌المللی خواست تحریم‌های کنونی را لغو کند تا بانک‌ها فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرند و نهادهای خیریه و دولت بتوانند از طریق منابع شخصی خود یا از راه کمک‌های مالی بین‌المللی به کارمندان خود حقوق پرداخت کنند.

سرپرست وزارت خارجه طالبان گفته‎: «ما همچنین معتقدیم که بی ثباتی افغانستان به نفع هیچکس نیست، اما ما نگرانی هایی داریم که شما باید به آنها توجه کنید. این امر بر روابط ما با شما تأثیر مثبت خواهد گذاشت.»

طالبان در حال حاضر در تلاش شناسایی دولت خود و دست یافتن به منابع ارزی افغانستان است.

تاکنون هیچ کشوری حاکمیت طالبان را به رسمیت نشناخته است.

سران گروه ۲۰ دو روز پیش با برگزاری یک نشست فوق العاده با محوریت افغانستان، تعهد کردند به مردم افغانستان کمک می‌کنند؛ اما این به معنای به رسمیت شناختن دولت طالبان نیست.

از زمان تسلط دوباره طالبان بر افغانستان تاکنون برخی نگرانی های شهروندان افغانستانی هنوز رفع نشده است: یکی از این نگرانی ها بازگشت دختران به تحصیل و زنان به کار می باشد. طالبان چندی پیش به مکاتب پسرانه اجازه بازگشایی دادند اما سرنوشت بازگشت دختران به تحصیل هنوز مشخص نیست. مقامات امارت اسلامی تاکید کرده اند تحصیل دختران در چارچوب شریعت باید سازماندهی شود.

روزنامه هشت صبح در مطلبی به این موضوع پرداخته است:

نزدیک به دو ماه است که دختران افغانستان از حق رفتن به مکتب محروم شده‌اند. طالبان در ۳۰ سال گذشته به گونه مستقیم و غیرمستقیم جلو تحصیل این قشر مهم جامعه را گرفته‌اند. در حال حاضر، آنان همانند بار قبل در دهه نود میلادی، به بهانه محدودیت‌های امنیتی و لوژستیکی در برابر تحصیل دختران مانع ایجاد کرده‌اند که از هیچ لحاظ و برای هیچ کسی  پذیرفتنی نیست.

با این که طالبان به گونه رسمی مخالفت‌شان را با آموزش دختران اعلام نکرده‌اند، اما در عمل نشان می‌دهند که به لحاظ اعتقادی و سیاسی با تحصیل دختران، به خصوص در مقاطع بالاتر از ثانویه، مشکل دارند. به گونه معمول طالبان سیاست‌های‌شان را با ارجاع به شریعت اسلامی توجیه می‌کنند، اما واقعیت این است که  در هیچ کشور اسلامی مکاتب به روی دختران بسته نیست. حتا در کشورهای خیلی محافظه‌کار خلیج فارس که زنان حقوق کم‌تری در مقایسه با دیگر کشورهای اسلامی چون اندونیزیا و پاکستان دارند، دختران می‌توانند تحصیلات خود را تا سطح دانشگاه ادامه بدهند. همین حالا مسوول پروژه اعزام سفینه فضایی امارات متحده عربی به دور مریخ، زن جوانی به نام ساره الامیری، وزیر علوم پیشرفته، رئیس سازمان فضایی و نایب‌ رئیس ماموریت مریخ امارات متحده عربی است که در کودکی رویای رفتن به فضا را داشت.

بدون شک، امنیت رکن اصلی آموزش سالم و پایدار در هر کشوری است، اما طالبان در شرایط حاضر نمی‌توانند به بهانه امنیت جلو تحصیل دختران را بگیرند. اگر شرایط امنیتی برای رفتن شاگردان پسر به مکتب فراهم است، پس دختران نیز مشکلی برای بازگشت به صنوف خود ندارند. طالبان همواره یکی از دست‌آوردهای خود را تامین امنیت در کشور اعلام می‌کنند، اما چرا وقتی پای تحصیل دختران به میان می آید، وضعیت امنیتی برای تحصیل دختران مساعد نیست؟ آنان حتا اجازه بازگشایی به مدارس کاملا دخترانه را هم نمی‌دهند که معلمان و پرسنل آن زن هستند.

طالبان که حکومت را پس از ۲۰ سال مبارزه مسلحانه به دست آورده‌اند و حالا می‌خواهند رابطه‌شان را با جهان عادی کنند، نمی‌توانند سیاست مبهم و تبعیض‌آمیز را در قبال آموزش دختران در پیش گیرند؛ زیرا، عادی‌سازی روابط و هم‌زیستی با جهان نیازمند پابندی به حداقل اصول شناخته شده بین‌المللی و حقوق اساسی انسانی، مانند حق تحصیل و کار برای زنان و دختران است که کسی نسبت به آن بی‌تفاوت مانده نمی‌تواند.

واقعیت این است که افغانستان و جهان با تحصیل دختران جای امن‌تر، مرفه‌تر و انسانی‌تر خواهد بود. همه گزارش‌های نهادهای معتبری چون یونیسف و بانک جهانی نشان می‌دهد که تحصیلات مکتبی و دانشگاهی نقش عمده را نه‌تنها در بهبود وضعیت زندگی دختران، بلکه جامعه‌شان نیز ایفا می‌کند. تحقیقات معتبر جهانی واضح می‌سازد که تحصیل دختران یکی از ابزارهای مهم فقرزدایی برای دولت‌های فقیری مانند افغانستان است و به آن‌ها کمک می‌کند که دارای نیروی کار مولد، خلاق، سالم و موثر باشند.

تجربه افغانستان نیز در ۲۰ سال گذشته نشان داده است که خانواده‌های پرجمعیت افغان با اتکا با کار و معاش مردان و زنان‌، از حالت فقر بیرون شده می‌تواند. در حالی‌که افغانستان به هیچ وجه چشم‌انداز فقر و کاهش عواید خانواده‌ها را انکار کرده نمی‌تواند، تصمیم طالبان برای جلوگیری از تحصیل و کار زنان و دختران بر رنج و مصایب افغان‌ها می‌افزاید؛ به خصوص فرزندان و وابسته‌گان زنان نان‌آور بیش‌تر از هر کسی بار طاقت‌فرسای فقر و محرومیت را به دوش می‌کشند.

شهرهای گرسنه، شهرهای امن برای افغانستان نیست و افغانستان گرسنه برای جهان جایی امن نیست. هیچ شهروند افغانستان و جهان، از جمله کشورهای اسلامی نمی‌تواند در برابر سیاست‌هایی که افغانستان و جهان را گرسنه‌تر و عقب‌مانده‌تر کند، بی‌تفاوت باقی بماند.

طالبان توقع دارند که دولت‌های‌ جهان به حرف‌های شان گوش داده و در این مقطع دشوار دست یاری را به سوی شان دراز کنند. آنان به این دلیل، حتا برای صحبت با امریکایی‌ها به دوحه رفتند. اگر طالبان خیلی مشتاق نمایش چهره عمل‌گرایانه از خود در نزد دولت‌های جهان، به خصوص غربی‌ها هستند، در عملکرد داخلی خود نیز از سیاست‌های غیرواقع‌بینانه و زیان‌بار پرهیز کنند. بستن مکاتب به روی دختران و ایجاد تاخیر در ادامه تحصیل آنان به هیچ وجه قابل توجیه نیست و بدون شک، تاثیرات ویران‌گر بر توسعه و رفاه افغانستان بر جای می‌گذارد. پیشرفت، سعادت و نیک‌نامی افغانستان منوط به دولت و شهروندان فعال، تحصیل‌کرده و خلاق است که متاسفانه سیاست تبعیض تحصیلی و کاری طالبان چنین فرصتی را از افغانستان برای همیشه می‌گیرد.

وزارت خارجه امریکا گفته‌است الیزابت جونز؛ دیپلمات با سابقه‌ این کشور به عنوان هماهنگ‌کننده جدید اسکان مجدد شهروندان افغان انتخاب شده‌است.

ند پرایس؛ سخنگوی وزارت خارجه امریکا روز سه شنبه، ۲۱ میزان گفت الیزابت جونز پیش از این به عنوان معاون وزارت خارجه و معاون نماینده خاص امریکا برای افغانستان و پاکستان کار کرده است.

به گفته سخنگوی وزارت خارجه، خانم جونز بر روند تخلیه شهروندان افغان از افغانستان تا زمانی که در ایالات متحده اسکان مجدد داده می‌شوند، نظارت خواهد کرد.

پرایس همچنین گفت واشنگتن با گماشتن هماهنگ کننده جدید برای تخلیه و اسکان مجدد به شهروندان آسیب پذیر افغان توجه دارد.

به گفته او، با این اقدام، روند تخلیه و اسکان مجدد شهروندان افغانستان موثرتر شده و هماهنگی میان ادارات و شرکای بین المللی نیز بیشتر خواهد شد.

این در حالی است که پیش از این در جریان عملیات انتقال از افغانستان حدود ۱۲۵ هزار نفر عمدتا افغان منتقل شده‌اند که از این میان بیش از ۵۰ هزار نفر آن‌ها به پایگاه‌های نظامی در امریکا انتقال یافته‌اند.

 منابع خبری از ترور یک فعال مدنی در شهر جلال‌آباد، مرکز ننگرهار خبر می دهند.

عبدالرحمان معاون؛ فعال مدنی، امروز (سه شنبه، ۲۰ میزان ) در یک حمله مسلحانه در جلال‌آباد توسط افراد ناشناس کشته شد.

گفته شده مهاجمان از ساحه فرار کرده‌اند.

طالبان که در حال حاضر مسئولیت تامین امنیت را دارند تاکنون در این زمینه چیزی نگفته‌اند.

مقام‌های طالبان می گویند، متعهد به تامین امنیت مردم اند؛ اما برغم آن، ناامنی همچنان در کشور ادامه دارد.

رهبر جبهه‌ مقاومت ملی با بیان این‌که طالبان در افغانستان مرتکب جرایم جنگی شده‌اند، افزود: دست از مبارزه برنخواهیم داشت.
احمدمسعود، رهبر جبهه‌ مقاومت ملی افغانستان در تازه‌ترین پیام خود نگاشته است: «تا هنگام رسیدن به اهداف مشروع و برحق مردم، آزادی‌های فکری و تا ساختن یک‌دولت همه‌شمول؛ از مبارزه و مقاومت دست برنخواهیم داشت.»
آقای مسعود افزود طالبان مرتکب جرایم جنگی، بشری، کشتار مردم ملکی و منسوبین نظام پیشین شده‌اند.
وی افزوده است «صدای عدالت‌خواهی زنان و دختران در برابر ظلم، تبعیض و استبداد؛ جغرافیایی مقاومت را به سرتاسری جهان رساند و در نتیجه‌ اعتراضات، جهان از به رسمیت‌ شناختن طالبان امتناع نمود.»
رهبر جبهه مقاومت ملی تاکید می‌کند «تا رسیدن به اهداف مشروع و برحق مردم» دست از مبارزه برنخواهد داشت.

بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) آمار تلفات جنگ افغانستان در ۲۰ سال گذشته را منتشر کرد.

براساس آمار اعلام شده در بیست سال گذشته ۱۱۴ هزار نظامی و غیرنظامی افغان کشته شده‌اند. طبق این آمار، در دهه اخیر حدود ۱۶۰۰ امریکایی نیز جان خود را از دست داده اند.

در این گزارش آمده در ۲۰ سال گذشته، حدود ۶۶ هزار تن از نظامیان دولت پیشین افغانستان کشته شده‌اند.

سیگار افزوده در این مدت ۴۸ هزار غیرنظامی افغان نیز کشته و ۷۵ هزار غیرنظامی زخمی شده‌اند.

در این گزارش از کشته‌شدن دو هزار و ۴۴۳ نظامی امریکایی و ۱۱۴۴ نظامی دیگر کشورها نیز در این مدت خبر داده شده‌است.

دولت افغانستان که تحت حمایت امریکا و سایر کشورهای جهان بود، با ورود طالبان در ۲۴ اسد امسال سقوط کرد و طالبان دولت جدید خود را تشکیل دادند.

باشندگان شهرک ولی عصر در شهر مزار شریف مرکز ولایت بلخ می گویند احکامی دریافت کرده اند که می گوید باید طی سه روز خانه های خود را تخلیه کنند.

یکی از باشندگان این شهرک به بی بی سی گفت از طرف طالبان حکم تخلیه سه روز این شهرک را دریافت کرده اند.

وی افزود روز شنبه گروهی با حمایت و حکم محکمه اداره محلی طالبان از ساکنان شهرک ولی‌عصر خواستند  خانه‌های خود را طی سه روز تخلیه کنند.

این ساکن شهر مزار شریف تاکید کرد بر اساس اسنادی که از اوایل سال‌های دهه هفتاد خورشیدی وجود دارد‌، ساکنان شهرک ولی‌عصر که عمدتا هزاره و شیعه هستند، طی دو دهه اخیر در این شهرک خانه‌ ساخته و در آن زندگی می‌کنند.

به گفته او، اداره محلی طالبان بدون توجه به اسناد حدود دو هزار خانواده در این محله، تنها بنا به شکایت افراد نزدیک به طالبان حکم صادر کرده‌اند.

 به گفته او، افراد طالبان از فرمانده پولیس این ولایت خواسته مردم را از خانه‌هایشان بیرون کند.

بی‌بی‌سی ویدیوی کوتاهی را نیز در این زمینه دریافت کرده است.

یکی از سخنگویان طالبان در واکنش به این خبر به بی‌بی‌سی گفت: «ما از این موضوع اخبر بی خبر هستیم و درباره آن تحقیق می‌کنیم».

این در حالی ست که کوچ اجباری در ولایت دایکندی هم صدها خانواده را از خانه و کاشانه شان آواره کرده است.

ساکنان ولسوالی‌های پاتو، گیزاب و خدیر ادعا دارند زمین و خانه‌های آنها توسط افراد نزدیک به طالبان به زور غصب شده‌اند. طالبان اما این موضوع را دعوای حقوقی می‌خوانند.

هر کسی که سفری به بامیان داشته باشد بدون شک اعتراف می کند که از نگاه کردن به آب نیلگون بند امیر سیر نمی شود: آبی شفاف گویی که یک تکه از آسمان بر زمین نشسته است. بند امیر در زمان حکومت کرزی به پارک گردشگری تبدیل شد و شاهد ساخت و سازی جزئی بود. این مساله سبب شد تعداد گردشگران داخل و خارج هر ساله و به ویژه در ماه ها تابستان برای دید و بازدید و گذراندن اوقات فراغت خود سری به بامان و بند امیر بزنند.

حتی با تسلط طالبان بر افغانستان و ولات بامیان شاهد عکس هایی از جنگجویان طالبان در فضای مجازی بودیم که در بند امیر قایق سواری می کردند.

این ولایت زیبا اما مدت هاست که در فقر و فلاکت به سر می برد و سهم این ولایت از پول های کلان خارجی بسیار ناچیز بوده است و حتی سرک بامیان به بند امیر که حدود بیست کیلومتر طول دارد هنوز خاکی هست.

از دیگر مشکلات و چالش های دیگر بامیان زندگی افرادی ست که در مغاره ها و غار های اطراف این شهر زندگی می کنند. ساکنان این مغاره ها زندگی مشقت باری دارند و با سرنگون شدن حکومت غنی کمک های ناچیزی که به این مردم می رسید نیز قطع شده است.

مغاره نشینان و ساکنین دره های بامیان مدت های طولانی ست که زندگی سختی را تجربه می کنند و به نوعی اقتصاد «دست به دهان»(بسیار فقیرانه و محتاج) دارند. از زمانیکه طالبان بر افغانستان و دره بامیان مسلط شده اند، مغاره نشینان در ترس و گرسنگی شدید به سر می برند.

بامیان یکی از زیباترین مناطق افغانستان قلمداد می شود اما در این دره ناهموار و مرکزی صدها فامیل در مغاره ها و غارهای آن زندگی می کنند، مغاره هایی که توسط راهبان بودایی در قرن پنجم در صخره های ماسه سنگی تراشیده شده اند.

ساکنان این غارها از فقیرترین مردمان افغانستان هستند و با تسلط طالبان برافغانستان و بامیان در ماه آگوست گذشته سختی های آنان بیشتر از گذشته شده است. با قطع کمک های بین المللی قیمت مواد غذایی افزایش یافته است و بیکاری بیداد می کند.

مغاره نشینان بامیان تنها چند کیلومتر دورتر از مجسمه بزرگ بودان زندگی می کنند، مجسمه ای که در دوران امارت طالبان حدود بیست سال پیش با شلیک گلوله های توپ ویران شد و تنها بخش هایی از آن باقی ماند.

فاطمه پنجاه و پنج ساله یکی از مغاره نشینان می گوید یک و نیم سال پیش به دلیل باران شدید مغاره محل زندگی اش تاحدودی تخریب شد و او و سه عضو خانواده اش اکنون در یک غار کوچک به مساحت تنها شش متر مربع زندگی می کنند.

او د رحالیکه بخشی از صورت خود را با یک چادر سیاه پوشانده می افزاید:«امشب غذا نداریم. زمستان نزدکی است و چیزی برای گرم نگه داشتن خود نداریم.

فاطمه تاکید می کند:«ما در فقر و فلاکت زندگی می کنیم.»

کارگران روز مزد و بارکش دیگر آن مقدار پول اندکی که برای سیر کردن شکم های گرسنه با خود به خانه می آوردند را نمی آورند. تنها کچالو به مقدار اندک برداشت می شود. کچالو تنها محصولی ست که در این منطقه با ارتفاع ۲۵۰۰ متر از سطح دریا رشد می کند.

مهرام چهل و دو ساله که یک خشت مال است می گوید: «هر روز به بازار بامیان می روم اما با دستان خالی بر می گردم. زمانیکه در بازار بامیان کار بود روزانه سی صد افغانی (حدود ۴ دالر) در روز به دست می آوردم.»

 محمدصادق معتمدیان؛ والی خراسان رضوی ایران به هرات و کابل سفر کرد و با مقام‌ های طالبان دیدار نمود.

رسانه‌های ایرانی، هدف از سفر معتمدیان را بررسی و حل مشکلات و موانع توسعه تجارت و ترانزیت میان خراسان رضوی و افغانستان گزارش داده‌اند.

او در گفتگو با خبرگزاری صدا و سیمای ایران گفت: «با توجه به مشترکات فراوان بین دو ملت ایران و افغانستان، ضرورت احساس شد که به کابل سفر کنم و از نزدیک وضعیت تجارت و ترانزیت افغانستان با جمهوری اسلامی ایران به ویژه خراسان رضوی را بررسی کنم».

والی خرسان رضوی افزود با توجه به شرایط کرونایی در افغانستان قرار است یک محموله کمکی ایران شامل ماسک، اکسیجن و تجهیزات مورد نیاز برای مبارزه با کرونا دراختیار مردم افغانستان قرار گیرد.

مولوی عبدالقیوم روحانی؛ والی «امارت اسلامی» در هرات گفت «ما (ایران و افغانستان) دشمن مشترک را شکست دادیم».

پس از تسلط طالبان، این نخستین سفر یک مقام ایرانی به افغانستان است.

ایران تاکنون حاکمیت «امارت اسلامی طالبان» را به رسمیت نشناخته و مقام‌های آن کشور بارها بر تشکیل دولت فراگیر در افغانستان تاکید کرده‌اند.

رئیس دفتر حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین افغانستان می‌گوید مقامات بلندرتبه حکومت غنی بنیاد جمهوریت را خراب کردند.

عبدالکریم خرم، رییس دفتر حامد کرزی رییس‌جمهور پیشین در صفحه توئیتر خود نوشت: «هرچند وضعیت فعلی ایده‌آل نیست، اما مقامات بلندرتبه حکومت آقای غنی اخلاقا حق ندارند به نام دفاع از جمهوریت تحرکاتی را آن هم در خارج به راه اندازند.»

این مقام پیشین حکومت افغانستان نوشت: «آنها بنیاد جمهوریت را خراب کردند، نهادهای ملکی و نظامی را ضعیف، حتی نابود ساختند، دزدی کردند و در آخر ملت را به سرنوشت نامعلوم گذاشته، فرار کردند.»

پیشتر نیز آقای خرم در توئیتی فرار اشرف غنی از کشو را عامل بحران اخیر افغانستان خوانده بود.

یک ماه از فرار ننگین اشرف غنی و دار و دسته دزدش گذشت. فروپاشی رژیم فاسد و دست نشانده غنی هرچند برای افغانستان یک فرصت تاریخی به شمار می رود، اما از آنجایی که با فروپاشی همه جانبه همراه بود، مشکلات اقتصادی را برای افغانستان به همراه داشت. تیم ناکارآمد و تمامیت خواه وابسته به بیگانه تا توانست در برابر روند صلح موانع ایجاد کرد و سرانجام بدون اطلاع، از کشور گریخت.

قرار بود انتقال مسالمت آمیز قدرت صورت بگیرد و از فروپاشی شیرازه های سیاسی، اجتماعی و امنیتی جلوگیری شود، اما فرار شرم آور غنی و اطرافیانش همه برنامه ها را به هم ریخت.

اکنون که تیم متعصب غنی در کشور حضور ندارد، باید بکوشیم تا افغانستان بدون تبعیض و عاری از تعصب را پی ریزی کنیم که همه شهروندان افغانستان در آن سهیم باشند و برای پیشرفت و ترقی و تعالی کشور تلاش ورزند.

افغانستان خانه مشترک همه شهروندان این سرزمین است؛ پس همه مسوولیت داریم تا در پاسداری از استقلال، آزادی و آبادی آن ایفای نقش نماییم.

داکتر نظری

انس حقانی در این ویدئو تاکید کرده است هم اکنون جامعه بر اساس ارزش های افغانی و اسلامی استوار است.

وی همچنین گفته دشمن نمی‌تواند با اهداف شوم خود صف واحد امارت طالبان را بشکند.

این در حالی است که گزارش‌های دقیقی از اختلافات بین درانی‌ها و غلجایی‌های طالبان حکایت دارد.

برخی گزارشات چند روز پیش گفته بود در اختلاف بین رهبران طالبان در ارگ بر سر تقسیم قدرت ملا برادر رئیس دفتر سیاسی طالبان در قطر و از شخصیت های عالی رتبه طالبان زخمی شده و برای درمان به پاکستان اعزام شده است.

داکتر نعیم اما با ارسال ویدئویی از ملا برادر به رسانه ها شایعات زخمی شدن یا مرگ ملا برادر را رد کرده است.

سلطه طالبان بر کابل که یک پیروزی برای تشکیلات سیاسی پاکستان به‌شمار می‌رود چه‌بسا برای مردم پاکستان به یک تراژدی تبدیل شود. نگرانی‌های فزاینده‌ای درباره پیامدهای امنیتی تشکیل یک امارت اسلامی در همسایگی وجود دارد. به‌علاوه صدای طرفداران حاکمیت کامل شریعت در پاکستان با پیروی از طالبان بلندتر هم خواهد شد.

آنکال ووهرا در فارین پالیسی نوشت: چندین دهه فعالیت برای اسلامی کردن پاکستان شمار بسیاری از مردم این کشور را به سوی دیدگاه‌های‌ مذهبی سوق داده و آداب و رسوم اجتماعی یک جامعه دارای تنوع فرهنگی را تغییر داده است. با برقراری نوعی خاص از اسلام‌گرایی در افغانستان توسط طالبان، پاکستان نیز ناگزیر افراطی‌تر خواهد شد.
امیر رعنا، تحلیلگر مسائل امنیتی پاکستان می‌گوید هرچه بیشتر پاکستانی‌ها در پی الهام گرفتن از طالبان باشند مقابله با تبلیغات برای کشور و جامعه اسلامی، دشوارتر خواهد شد. «طالبان تنها منبع الهام‌بخش برای جوانان سردرگم پاکستانی خواهد بود. احزاب سیاسی این پیروزی را جشن می‌گیرند. این روند پاکستان را بیشتر طالبانیزه می‌کند. محبوبیت فزاینده طالبان همچنین باعث خواهد شد تا سایر فرقه‌ها (فرقه‌های غیرسنی) احساس ناامنی کنند. این فشارها می‌تواند تنش‌های بین فرقه ها را گسترش دهد» و باعث افزایش تعصب و ناشکیبایی در کل جامعه شود.
به‌علاوه، برخی نشانه‌ها حاکی از آن است که طالبان در پیروی از فرامین حامی اصلی‌شان یعنی پاکستان مطابق انتظارات اسلام‌آباد عمل نخواهند کرد، دستکم برای اینکه در برابر مردم افغانستان تظاهر به استقلال و عدم وابستگی کنند. پاکستان در افغانستان به‌شدت منفور است و طالبان هوشیارانه تلاش می‌کند که در چشم مردم این کشور دست‌نشانده اسلام‌‌آباد به‌نظر نرسد.
طالبان همچنین در تامین برخی منافع امنیتی پاکستان از جمله پایان دادن به حمایت از تروریست‌های ضدپاکستان و تحویل دادن این افراد به اسلام‌آباد خودداری می‌کنند. یک رهبر طالبان در کابل به شرط فاش نشدن نامش به فارین پالیسی گفت: «ما عروسک‌های خیمه‌ شب‌بازی پاکستان نیستیم. ما مستقل هستیم».

خطر دیگر برای اسلام‌آباد، تقویت طالبان پاکستان به واسطه پیروزی طالبان افغانستان است. طبق گزارش اخیر شورای امنیت سازمان ملل، طالبان افغانستان و طالبان پاکستان «درست همانند گذشته روابط خود را ادامه می‌دهند». مشاهدات پایشگران سازمان ملل حاکی از آن است که طالبان پاکستان در جنگ اخیر به طالبان افغانستان در برابر نیروهای دولت افغان کمک‌های نظامی ارائه کردند.
افراسیاب خطاک، یک رهبر پشتون و روشنفکر پاکستانی گفت: «دولت پاکستان همواره دولت‌های منتخب افغانستان را به حمایت از طالبان پاکستان متهم می‌کرد، در حالی که طالبان پاکستان در کنار طالبان افغان (با دولت این کشور) جنگید. این نشان می‌دهد که دولت پنهان ما چه سیاست غلطی را دنبال کرده است».
به گفته خطاک دلیل اصلی حمایت و حفاظت از طالبان این بود که افغانستان به کشوری تحت الحمایه تبدیل شود و رهبری آن هویت مذهبی را بر هویت قومی ترجیح دهد و در وهله نخست خود را مسلمان بداند، نه افغان. «سیاست پاکستان این بود که از طاللبان برای ساختارشکنی در هویت افغانستان استفاده کند و هر چیزی را که نماد افغانستان بود از بین ببرد».
با گذشت زمان، طالبان به خوی استثمارگری‌ حامیان پاکستانی‌ خودشان پی برده‌اند. طالبان می‌داند که پاکستان اهرم اقتصادی بزرگی در افغانستان محصور در خشکی دارد، اما اکنون در فرایند تثبیت قدرتشان چه‌بسا بخواهند از طالبان پاکستان به عنوان اهرمی علیه اربابانشان استفاده کنند، کسانی که به طالبان پناه دادند اما با بسیاری از رهبران آنها بدرفتاری کردند.
لیبرال‌های پاکستان به مقاومت در برابر طالبانیزه شدن پاکستان ادامه خواهند داد – هرچند آنها اکنون در ضعیف‌ترین موضع چند دهه اخیر قرار دارند، بنابراین ممکن است این مساله برای دولت پنهان پاکستان اهمیتی نداشته باشد. با این حال، بازگشت طالبان می‌تواند برای دولت پنهان پاکستان هم یک پیروزی پرهزینه و آسیب‌زا باشد. ایده‌هایی که به شکل‌گیری طالبان انجامید اکنون دامنگیر پایه‌‌های دولتی شده است که تصور می‌شد به واسطه طالبان از آن حمایت می‌شود.

هیئت شورای علمای شیعه افغانستان تحت ریاست استاد محمد اکبری معاون دوم شورای اجرائیه این شورا عصر روز چهارشنبه مورخ ۱۴۰۰/۶/۳ با هیئتی از شورای رهبری طالبان تحت ریاست شیخ شهاب‌الدین دلاور رئیس کمیته سیاسی تحریک طالبان ملاقات و در رابطه به اوضاع جاری کشور گفتگو و تبادل نظر نمودند.

استاد اکبری در این ملاقات بر اهمیت امنیت و عدالت اجتماعی در قوام ودوام هرنوع حکومت تأکید کرده، افزودند:«حکومت همه‌شمول که آیینه تمام‌نمای همه اقوام ساکن کشور و متشکل از همه جهت‌ها باشد، باید هرچه زودتر تشکیل گردد.»

هیئت شورای علما تأکید نمود اعتمادسازی و آرامش روحی مردم بسیار مهم است؛ بنابر این اعتماد سازی باید عملی گردد و از تلاشی خانه‌ها جلوگیری و با متخلفین و سوءاستفاده‌کنندگان برخورد صورت گیرد. شیخ شهاب‌الدین دلاور با اظهار خرسندی از ملاقات با هیئت شورای علما اظهار داشت اولین ملاقات ما به حیث یک هیئت با شما است و برای ما اولویت داشت که اول باید با علمای کرام اهل تشیع دیدار داشته باشیم.

رئیس کمیته سیاسی تحریک طالبان تأکید کرد:« وحدت بین همه مردم کشور و اخوت و برادری بین شیعه و سنی از اهمیت زیادی برخوردار است. تجربه چهل ساله ثابت ساخت است که هیچ گروهی به تنهایی نمی‌تواند بر افغانستان حکومت کند، لذا نباید عده‌ای نادیده گرفته شوند، بلکه باید همه‌ی مردم و همه‌ی مجموعه‌ها در نظر گرفته شوند. بر همین اساس تصمیم ما جدی است که با شما مشترک کار کنیم.»

شیخ دلاور تأکید کرد:« ما برای تشکیل حکومت همه‌شمول مشغول کار هستیم؛ اما نیاز به زمان است چون بر خلاف توافقات، ما در برابر اتفاقات غیرمنتظره قرار گرفتیم و زمان بیشتری ضرورت داریم تا حکومت همه‌شمول ایجاد گردد.»

وی افزود:« برای جلوگیری از سوءاستفاده‌ها، فیصله کردیم که هیچ کسی اجازه ندارد به هیج عنوان به خانه‌های اشخاص مراجعه کند و سبب اذیت و آزار مردم شود. »

شیخ دلاور در ادامه گفت باید باهم کوشش کنیم تا مردم آرامش روحی و روانی داشته باشند.

با گذشته چند روز از تصرف کامل طالبان بر افغانستان و در میان بهت و سکوت مردم و البته جو مملو از سردرگمی و نگرانی، این گروه به دنبال تشکیل حکومت اسلامی فراگیر خود می باشد و در این راستا گفت و گوهایی نیز با برخی شخصیت های سیاسی افغان به شمول کرزی، عبدالله و گلبدین حکمتیار انجام داده اند.

باید دید آیا طالبان در عمل هم به دیگر اقوام فرصت حضور در قدرت را می دهند یا همچنان تک محور عمل کرده امارت اسلامی را بر افغانستان حاکم می سازند.

داکترعبداللطیف نظری، استاد دانشگاه و کارشناس سیاسی، در گفت و گو با خبرگزاری رها می گوید اولویت اصلی طالبان امارت اسلامی به عنوان نظام سیاسی آینده افغانستان می باشد و اگر دیگران را هم سهیم بسازند بیشتر چهره های مستقل و ملی خواهند بود که تایید طالبان را به دست بیاورند.

داکتر نظری می افزاید:«ساختار اصلی سیاسی آینده افغانستان امارت اسلامی خواهد بود و منظور طالبان از فراگیر بودن آن همان استفاده از چهره هایی ست که از نظر طالبان مستقل باشند  و ملی بیندیشند.»

عدم توجه طالبان به مقاومت دوم

با رفتن امرالله صالح معاون اول رئیس جمهور پیشین به ولایت پنجشیر و اعلام مقاومت احمد مسعود فرزند احمد شاه مسعود علیه طالبان اینک شاهد شکل گیری مقاومت دوم هستیم.

داکتر عبداللطیف نظری در این مورد می گوید اولویت اول طالبان در حال حاضرتشکیل حکومت مدنظرشان در کابل می باشد.

داکتر نظری می افزاید:«طالبان فعلا روی تشکیل حکومت تمرکز دارند و به مقاومت توجهی ندارند، از نظر طالبان جنگ پایان یافته است و این گروه تمام تلاششان را بر مذاکره با بزرگان و چهره های سیاسی برای تشکیل حکومت و پر کردن خلأ قدرت معطوف کرده اند.»

طالبان پس از تشکیل حکومت مورد نظر خود در افغانستان به حوزه های امنیتی توجه خواهند کرد و مکانیزم و ساختار امنیتی را تدوین می کنند و دست به ایجاد تغییراتی در قانون اساسی خواهند زد.

این کارشناس مسائل سیاسی در بخش دیگر از سخنان خود تاکید می کند با رفتن محمد اشرف غنی رئیس جمهور پیشین افغانستان نظام جمهوریت کاملا از هم پاشید و نیروهای امنیتی و دفاعی فروپاشید. اینک افغانستان نیازمند یک ساختار جدید سیاسی و نظامی و امنیتی می باشد.

در حکومت آینده به بافت متنوع اجتماعی افغانستان باید توجه شود  

داکتر عبداللطیف نظری در ادامه تاکید می کند افغانستان کشوری ست با ساختار متنوع اجتماعی و سیاسی و توجه به این واقعیت در تشکیل حکومت آینده از سوی طالبان تضمین کننده بقای حکومت آنهاست.

وی گفت:«به هر میزان که از دیگر اقوام در حکومت آینده طالبان حضور داشته باشند به همان میزان می توان به صلح و ثبات پایدار در افغانستان امیدوار بود. مشروعیت نظام سیاسی آینده طالبان را طیف های گسترده مردمی مشخص خواهد کرد.»

معاون دوم پیشین تیم انتخاباتی احمد مسعود در انتخابات گذشته ریاست جمهوری افغانستان تاکید می کند عدم حضور نمایندگان دیگر اقوام در حکومت آینده طالبان، حکومت طالبان را در آینده شکننده می سازد.

چهره های جوان و پرهیز از چهره های فرسوده

داکتر نظری در بخش دیگری از سخنان خود به حضور چهره ها و شخصیت هایی از دیگر اقوام د،ر بدنه حکومت آینده طالبان اشاره کرده می گوید باید شخصیت های مستقل، پاک، جوان، تحصیل کرده و توانمند از سوی طالبان در نظام سیاسی آینده مورد  استفاده قرار گیرد و چهره های مسن، فرسوده و تکراری و غیر متخصص کنار زده شوند.

وی به طالبان توصیه می کند برای یک افغانستان نوین، مرفه و با ثبات از پتانسیل های ارزنده دیگر اقوام در دولت آینده خود استفاده کنند تا ثبات اجتماعی و صلح در افغانستان تضمین شود. حکومت آینده طالبان باید توأم با آینده نگری شکل گیرد.

صحبت از تشکیل یک حکومت فراگیر در افغانستان در حالی این روزها داغ شده که رهبران ارشد طالبان به شمول ملاغنی برادر و انس حقانی به کابل آمده اند و این گروه در دیگر ولایات(استان ها) و ولسوای ها(شهرستان ها) کادر حکومت محلی خود را معرفی کرده اند و تنها کابل پایتخت افغانستان مانده است.

از سویی هم مذاکراتی که تاکنون میان چهره های سیاسی افغان و طالبان صورت گرفته بیشتر در سطح حلقه دوم طالبان بوده است تا حلقه اول این گروه.

با گذشته چند روز از تسلط طالبان بر کابل و فرار اشرف غنی رئیس جمهور پیشین افغانستان، نگرانی ها در مورد نوع نظامی که طالبان قرار است تشکیل دهند در بین شهروندان کشور افزایش یافته است. اگر طالبان همچون گذشته بر تک محوری در حکومت پافشار کنند بروز یک جنگ خانمان سوز دیگر که نمی توان پایانی برای آن تصور کرد محتمل است.

علی اکبر جمشیدی نماینده پیشین مردم ولایت دایکندی در شورای ملی در گفت و گو با خبرگزاری  رها می گوید تنها چیزی که می تواند فشار لازم بر طالبان جهت تشکیل یک دولت فراگیر آن طور که خودشان بارها و بارها این روزها قول داده اند را وارد کند جامعه بین المللی ست.

آقای جمشیدی می افزاید:«طالبان از انزوای بین المللی می هراسند.»

سناتور جمشیدی تاکید می کند این روزها طالبان نگران مشروعیت بین المللی خود هستند و به جز این هیچ اهرم فشار یا ترسی از داخل افغانستان برای تن دادن به حکومت مشارکتی احساس نمی کنند. اگر فشارهای جامعه بین المللی نباشد طالبان حتی حاضر نیستند از حکومت مشارکتی سخن بگویند.

آقای جمشیدی می گوید طالبان پیش از پیش اراکین حکومت محلی خود را در ولایات مشخص کرده اند و تنها کابل مانده که دست به هیچ تغییری  نزده اند.

حکومت مشارکتی سمبلیک

نمایند مردم دایکندی در شورای ملی در بخش  دیگری از سخنان خود می گوید طالبان حتی اگر تحت فشارهای جامعه بین المللی حاضر شوند حکومت مشارکتی تشکیل دهند، این حکومت مشارکتی سمبلیک خواهد بود.

آقای جمشیدی می گوید:« حکومت مشارکتی که طالبان از آن سخن می گویند حتی اگر تشکیل هم شود به گونه ای خواهد بود که قدرت اصلی اجرایی در دستان حلقه اول طالبان باشد و نمایندگان دیگر اقوام در بدنه های پایین جا داده شوند.»

تک روی طالبان و احتمال بروز یک جنگ داخلی دیگر

سناتور علی اکبر جمشیدی در ادامه تاکید می کند هیچ نیرو و قدرت داخلی اکنون جلودار طالبان نیست و اگر این گروه بخواهد تک روی های خود را ادامه دهد باید منتظر یک جنگ داخلی خانمانسوز دیگر بود.

امرالله صالح معاون اول اشرف غنی رئیس جمهور پیشین افغانستان اکنون به ولایت پنجشیر رفته و در کنار احمد مسعود فرزند احمد شاه مسعود آن طور که گفته می شود جبهه مقاومت علیه طالبان را  تشکیل داده اند.

نماینده مردم دایکندی در شورای ملی در این مورد می گوید:«مردم از جنگ خسته شده اند اما منتظر حکومت آینده طالبان هستند: اگر طالبان به صورت تک محوری عمل کرده به دیگر اقوام فرصت حضور در قدرت را ندهند ممکن است جبهه مقاومت گسترده تر شود و جنگ داخلی دیگری با ابعاد وخیم شعله ور گردد.»

غنی فرار نمی کرد، موفقیت دولت همه شمول بیشتر بود

علی اکبر جمشیدی در ادامه می گوید مذاکرات صلح بین الافغانی در دوحه به مرحله حساس خود رسیده بود، فرار بود غنی با تشکیل حکومت موقت موافقت نماید و انتقال قدرت به صورت آرام صورت گیرد.

حتی زمانیکه مزار شریف سقوط کرد و کابل محاصره شد طبق توافق انجام شده از طالبان خواسته شد نیروهای خود را وارد کابل نسازد. طالبان نیز قبول کردند و عملیات های خود در دیگر ولایات را متوقف کردند و منتظر انتقال مسالمت آمیز قدرت شدند. با فرار غنی اما هرج و مرج در کابل حاکم شد و بسیاری از مسئولین حوزات کار خود را رها کردند و اینجا بود که طالبان برای جلوگیری از ناامنی های بیشتر وارد کابل شدند.

منتفی شدن پروسه صلح قطر و راه اندازی گفت و گوی تازه

نماینده مردم دایکندی در مجلس سنای افغانستان می گوید پس از تسلط طالبان بر کابل یک شورای هماهنگی با عضویت حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین، داکتر عبدالله عبدالله رئیس شورای مصالحه ملی در زمان ریاست جمهوری غنی و گلبدین حکمتیار رئیس حزب اسلامی شکل گرفت تا با سران طالبان در مورد نوع نظام آینده گفت و گو کنند. از طرفی هم هیات رهبران احزاب و سیاسیون به پاکستان رفته بودند.

آقای جمشیدی می گوید:«بروسه صلح قطر عملا منحل شده چون سران طالبان به داخل افغانستان آمده اند و گفت و گوی جدید با آنها می بایست در داخل افغانستان انجام شود. »

وی تاکید می کند مذاکراتی که کرزی و عبدالله با طالبان داشته اند با حلقه دوم این گروه بوده و حلقه اصلی طالبان هنوز با شورای هماهنگی گفت و گو نکرده اند.

به باور سناتور جمشیدی باید منتظر ماند و دید طالبان تا چه اندازه به تعهدات خود در قبال حکومت همه شمول عمل می کنند.

حفیظ الله رجبی

صلاح‌الدین ربانی، رییس حزب جمعیت اسلامی افغانستان می‌گوید بحران پیش‌آمده در افغانستان نتیجه‌ی «بی‌کفایتی و نبود تعهد ملی در سطح رهبری حکومت قبلی»، فساد گسترده‌ی سیاسی و اداری و نیز انحصار و شخصی‌سازی قدرت و اعمال نادرست آن در سطوح مختلف است.

آقای ربانی که در حال حاضر در ترکیب هیأتی از رهبران سیاسی در پاکستان بسر می‌برد، امروز (پنج‌شنبه، ۲۸ اسد) در یک یادداشت فیسبوکی نوشت رویکردهای انحصارگرایانه ثبات و استقرار سیاسی در افغانستان را تضعیف و یک بار دیگر زمینه‌ی مداخله‌ی بیرونی را فراهم می‌کند.

ربانی در این یادداشت خود نوشته است تلاش‌های جهانی برای برقراری صلح در افغانستان بنا بر دلایلی، از جمله کارشکنی‌های رهبری حکومت قبلی و کوشش برای انحصار موضوع صلح، ناکام ماند. محمداشرف غنی نیز سه روز پس از ترک افغانستان، اعتراف کرد که شکست سیاست‌های حکومت، طالبان و جامعه جهانی صلح را به جنگ تبدیل کرد.

در بخشی از این یادداشت ربانی آمده است: «تجربه‌ی بیش از چهار دهه جنگ برای همه طرف‌های دخیل در مسائل کشور، به روشنی نشان می‌دهد که بدون پرداختن به مسأله‌ی تأمین عدالت اجتماعی و مشارکت‌ معنادار همه‌ی اقوام و اقشار در بدنه‌ی نظام و تصمیم‌‌گیری‌های کلان، یک نظام با ثبات و مورد قبول همه در افغانستان شکل نخواهد گرفت.»

به‌گفته‌ی ربانی، هر گونه تسلط نظامی و تلاش برای سرکوب و یا نادیده گرفتن سایر اقوام، احزاب، مذاهب و دیدگاه‌ها، خیلی زود منجر به شروع فصل جدیدی از خشونت‌ها و مقاومت‌های مسلحانه می‌شود.

صلاح‌الدین ربانی خطاب به طالبان نوشته است تصمیم‌گیری‌های عقلانی، دوراندیشانه، صلح‌جویانه و ملی‌گرایانه می‌تواند وضعیت کنونی را به یک فرصت ارزشمند تبدیل کند: «یک نظام جدید مورد پذیرش همه‌ی طرف‌ها، مبتنی بر عدالت اجتماعی و احترام به ارزش‌های انسانی و اسلامی ایجاد شود تا امکان زندگی مسالمت‌آمیز را برای تمام باشندگان این سرزمین فراهم کند.»

آقای ربانی تأکید کرده است که بخش بزرگی از جمعیت کشور را جوانان زیر ۲۵ سال تشکیل می‌دهند و این جوانان در بیست سال گذشته با آزادی بیان، حق رأی، آزادی اندیشه، حق کار و… زندگی کرده‌اند. به‌گفته‌ی ربانی، این ارزش‌ها بخشی جدایی ناپذیر زندگی روزمره‌ی جوانان شده و هر گونه تلاش برای تغییر این عادت اجتماعی، بی‌تردید به موجی عظیمی از مخالفت‌ها در داخل و خارج از کشور منجر خواهد شد.

ربانی دیدگاه غلبه‌ی طالبان برای به تصرف درآوردن افغانستان را رد و بر تصحیح این دیدگاه تأکید کرده است. به‌گفته‌ی او، بخش زیادی از اراضی کشور بنا بر دلایلی، به طالبان واگذار شده است: «اگر در مواردی مردم از جنگ دست برداشتند و با امکاناتی‌ که در اختیار داشتند در برابر این گروه مقاومت نکرده‌اند، به معنای خستگی و بیزاری مردم از جنگ و خشونت‌ورزی است.»

صلاح‌الدین ربانی پایان جنگ، حفظ دستاوردهای ارزشمند و شکل‌گیری یک فضای مناسب برای حل مسالمت‌آمیز مسائل اختلافی طرف‌های دخیل را برای مردم یک اولویت خوانده و بر تشریک مساعی جهت دست‌یابی به یک نظام قابل قبول برای همه‌ی مردم و اقوام ساکن در کشور تأکید کرده است.

این درحالی است که روز یک‌شنبه هفته‌ی جاری، هنگامی که طالبان به دروازه‌های کابل رسیدند، محمداشرف غنی، رییس‌جمهور پیشین با جمعی از همراهانش افغانستان را ترک کرد. او چهارشنبه شب در یک پیام ویدیویی گفت که در امارات متحده‌ی عربی است و برای بازگشت به افغانستان رایزنی می‌کند.

این‌طور که پیداست بازگشت غیر‌منتظره طالبان به قدرت در افغانستان از نظر دیپلماتیک به نفع آن‌ها تمام شده و بسیاری از کشورهای همسایه با وجود خودداری از به رسمیت شناختن این گروه، ضرورت مذاکره با آن‌ها به منظور حفظ ثبات در منطقه را پذیرفته‌اند.

از سوی دیگر رابطه با آمریکا – چه دوستانه و چه خصمانه- در نوع نگرش کشورها به این گروه نقشی تأثیر‌گذار داشته و دشمنان ژئوپلیتیک آمریکا به ویژه بر پایان ماموریت ننگ‌آور این کشور در افغانستان تاکید دارند.

این مطلب به واکنش قدرت‌های کلیدی منطقه نسبت به طالبان و منافع تاثیرگذار بر نوع رابطه آن‌ها با این گروه می‌پردازد.

چین

نگرش عمومی پکن نسبت به طالبان همچنان محتاطانه است. وزارت امور خارجه چین همزمان با متهم کردن آمریکا به خروج از افغانستان در بحبوحه هرج و مرج، گفته “به اراده و انتخاب” مردم افغانستان احترام می‌گذارد، با این حال این کشور هنوز رسما طالبان را به عنوان دولت قانونی افغانستان به رسمیت نشناخته است.

پیام کلیدی در بیانیه‌های رسمی و روایت‌های رسانه‌های دولتی چین این بوده که طالبان باید بر وعده خود برای حفظ صلح، ایجاد دولتی باز و فراگیر با حضور تمامی جناح‌ها، همین‌طور تضمین امنیت کسب‌و‌کارها و شهروندان چینی مستقر در افغانستان پایبند باقی بماند.

با این که چین می‌گوید سفارتش در کابل فعالیت عادی خود را دارد اما بسیاری از شهروندان این کشور طی روزهای گذشته از افغانستان خارج شده‌‌اند.

ملا غنی برادر، معاون رهبر گروه طالبان در جریان سفرش به چین با ونگ یی، وزیر خارجه دیدار کرد

از ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ که طالبان در افغانستان قدرت داشت، پکن روابط خود با این کشور را متوقف کرد و تخریب بوداهای بامیان در ۲۰۰۱ توسط این گروه هم با انتقاد‌های شدید و گسترده در چین روبرو شد. با این حال بعد از سرنگونی طالبان به دست آمریکا در ۲۰۰۱، چین روابط خود با افغانستان را از سر گرفت.

در ۲۰۱۶، چین به همراه آمریکا و پاکستان حامی و میانجی گفت‌و‌گوهای صلح میان دولت افغانستان و طالبان بود و سفر بی‌سابقه هیات نمایندگان عالی‌رتبه طالبان به این کشور در ماه گذشته هم از بهبود روابط چین با این گروه حکایت داشت. در جریان این دیدار چین از طالبان خواست در ازای کمک‌های بیشتر در روند صلح‌آمیز آشتی و بازسازی افغانستان پس از جنگ، جنبش اسلامی ترکستان شرقی که تهدیدی برای امنیت ملی‌اش محسوب می‌شود را سرکوب کند.

اولویت اصلی چین به عنوان یک کشور همسایه جلوگیری از سرایت خشونت و تهدید گروه‌های جهادی از افغانستان به منطقه سین‌کیانگ واقع در شمال غربی کشور است که از نظر سیاسی حساسیت بالایی دارد. ثبات افغانستان همچنین نقشی تعیین کننده در موفقیت طرح موسوم به “یک کمربند و یک جاده” چین ، همین‌طور گذرگاه اقتصادی چین- پاکستان دارد. چین علاوه بر این در بخش‌های معدن (مس) و استخراج نفت هم در افغانستان سرمایه‌گذاری کرده است.

هند

با قدرت گرفتن طالبان در افغانستان، دهلی گفته برای “تضمین سلامت و امنیت اتباع هندی و منافع خود در افغانستان” همه اقدامات لازم را انجام خواهد داد.

اوایل سال جاری وقتی تعدادی از کشورها در رابطه با آینده افغانستان با طالبان گفت‌و‌گو کردند، هند خودش را کنار کشید. اما بنا بر گزارش‌ها مقام‌های این کشور در ماه ژوئن “بی سر و صدا” به دوحه سفر کردند تا با رهبران این گروه مذاکره کنند.

هند همیشه برای ایجاد افغانستانی دموکراتیک کوشیده و بالغ بر ۳ میلیارد دلار برای اجرای بیش از ۴۰۰ پروژه در تمامی ۳۴ استان این کشور سرمایه‌گذاری کرده است. سرمایه‌گذاری‌هایی که تحولات اخیر این کشور می‌تواند آن‌ها را با خطر مواجه کند.

از سوی دیگر قدرت گرفتن دوباره طالبان هند را با تهدید‌ امنیتی روبرو خواهد کرد. سوهاسینی حیدر ،‌ سردبیر روزنامه هندو می‌گوید گروه‌های شبه‌نظامی فعال در کشمیر حالا احتمالا “مناطق خارج از کنترل بیشتری برای حمله علیه هند در اختیار خواهند داشت.” عده‌ای دیگر از کارشناسان هم نسبت به تاثیر این مساله بر امنیت داخلی هند ابراز نگرانی کرده‌اند.

هند علاوه بر این با بحران پناهندگان روبروست. بنابر گزارش‌های اخیر تقاضای ویزا از سوی اتباع افغانستانی که قصد خروج از کشور را دارند، افزایش یافته است. دولت هند گفته روند بازگشت به کشور برای متقاضیان خروج از افغانستان و همینطور افغان‌هایی که “شریک” هند به حساب می‌آیند را تسهیل خواهد کرد.

پاکستان

پاکستان در رابطه با تعامل با طالبان به دقت گام برمی‌دارد و ظاهرا قصد دارد برای به رسمیت شناختن این گروه به عنوان دولت قانونی افغانستان بر طبق “اجماع جهانی” عمل کند.

پاکستان همیشه روابط پرآشوبی با افغانستان داشته، به ویژه از زمان حمله شوروی سابق به این کشور در ۱۹۷۹ که به هجوم پناهجویان افغان به پاکستان منجر شد. ۴۰ سال تنش و آشفتگی باعث “بی‌اعتمادی” این دو کشور نسبت به هم شده و این مساله‌ در جریان گفت‌و‌گوهای بین‌الافغانی میان آمریکا و طالبان به وضوح آشکار بود.

به دنبال تحولات اخیر افغانستان، دفتر نخست‌وزیری پاکستان بار دیگر تاکید کرد که این کشور برای دستیابی به “یک راه‌حل جامع سیاسی” در رابطه با بحران کنونی به همکاری با تمامی طرف‌های ذی‌نفع ادامه خواهد داد.

اما اظهارات اخیر رهبران پاکستان از تمایل آن‌ها برای به رسمیت شناختن طالبان با هدف کاستن از انتقادها نسبت به این گروه و ضربه زدن به مشروعیت دولت افغانستان حکایت دارد.

عمران خان، نخست ‌وزیر پاکستان به تازگی گفته “افغان‌ها قید و بند بردگی را شکسته‌اند.” او در ماه ژوئیه هم از طالبان به عنوان “غیرنظامیان عادی” یاد کرده بود.

سپهبد ( بازنشسته) عبد‌القیوم از حزب مخالف مسلم لیگ – نواز گفته پاکستان “باید اولین کشور در دنیا” باشد که دولت احتمالی به رهبری طالبان در افغانستان را به رسمیت می‌شناسد.

ترکیه

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه در ماه‌های اخیر در سخنان خود رویکردی دوستانه‌تر نسبت به پیوندهای احتمالی با طالبان داشته است.

او در سخنرانی خود در نشست سران ناتو در ماه ژوئن گفت نمی‌توان واقعیت طالبان را نادیده گرفت. او همچنین در روز ۱۱ اوت هم از احتمال دیدار خود با رهبر طالبان خبر داد.

روز ۱۶ اوت، سخنگوی طالبان به شبکه تلویزیونی آ‌هابر ترکیه گفت این گروه خواستار “روابط خوب” با این کشور است و همکاری‌های و کمک‌های اقتصادی را بخشی از این روابط دانست.

بعد از دیدار رجب طیب اردوغان و همتای آمریکایی‌اش، جو بایدن در ماه ژوئن، ترکیه پیشنهاد داد بعد از خروج نیروهای آمریکایی تامین امنیت فرودگاه کابل را برعهده بگیرد.

طالبان ضمن انتقاد از این طرح، ترکیه را “کشور برادر اسلامی” خود توصیف کرد و گفت به دلیل عضویت ترکیه در ناتو هیچ فرقی میان آنکارا و واشنگتن نمی‌بیند.

اما همزمان با به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان تمامی این طرح‌ها بلاتکلیف مانده‌اند و مقامات هم تا‌‌کنون به روشنی در این رابطه اظهار نظر نکرده‌اند.

ترکیه به عنوان یکی از کشورهایی که بیشترین جمعیت مهاجران افغان را در خود جای داده، طرح‌هایش در این کشور را از نزدیک دنبال می‌کند. طبق آمار سالانه هزاران نفر مهاجر غیرقانونی در مرزهای ترکیه دستگیر می‌شوند.

با وجود این که مقام‌های ترکیه گزارش‌ها در رابطه با افزایش عبور غیرقانونی از مرز در هفته‌های اخیر را رد کرده‌اند، نگرانی‌ نسبت به احتمال هجوم موج تازه‌ای از پناهجویان در میان مردم این کشور بالا گرفته است.

قطر

قدرت گرفتن طالبان در افغانستان اهمیت تلاش‌های قطر برای برقراری هر نوع صلح میان این گروه و دولت پیشین کشور را کمرنگ کرده و این مساله از ارزش دوحه برای آمریکا کاسته است.

اظهارات مقامات این کشور از پیوندهای نزدیک آن‌ها با طالبان حکایت دارد. قطر از هر گونه انتقاد نسبت به طالبان خودداری کرده و در عوض تمرکز خود را روی دعوت به “انتقال مسالمت‌أمیز قدرت” گذاشته است.

وزارت امور خارجه این کشور روز ۱۵ اوت خواستار یک “آتش‌بس فوری، دائمی و جامع” در تمامی مناطق افغانستان شد.

این کشور که نزدیک به یک سال میزبان مذاکرات صلح افغانستان بوده، بار دیگر بر تعهد خود به “همکاری با سازمان ملل و شرکای بین‌المللی برای برقراری صلح پایدار در افغانستان” تاکید کرده است.

وزارت خارجه قطر، پیش از تصرف کابل به دست طالبان و فرار اشرف‌ غنی از کشور خواستار آتش بس و توقف حملات طالبان در مناطق مختلف کشور شد.

ایران

با توجه به این که برخی مسئولان و رسانه‌های ایرانی طالبان را “امارت اسلامی” خوانده‌اند، انتظار می‌رود تهران حکومت به رهبری این گروه را به رسمیت بشناسد.

جمهوری اسلامی تحولات این کشور را از نزدیک زیر نظر دارد و خواستار انتقال مسالمت‌آمیز قدرت است.

آمریکا‌ستیزی به اندازه‌ای در سیاست‌‌های حکومت ایران محوریت دارد که تهران بیشتر از آن‌که نگران پیامدهای قدرت‌ گرفتن طالبان در افغانستان باشد، از خروج آمریکا از این کشور خوشحال است.

سال ۱۹۹۸، کشته‌ شدن ۸ دیپلمات و یک خبرنگار ایرانی پس از ورود نیروهای طالبان به مزار شریف، ایران و این گروه را تا مرز رویارویی با یکدیگر پیش برد. اما رابطه این دو طرف تا حدی بهبود یافته که سعید لیلاز، اقتصاد‌دان ایرانی معتقد است ایران و افغانستان به رهبری طالبان می‌توانند روابط اقتصادی داشته باشند.

ایران همزمان با حفظ روابط دوستانه خود با دولت افغانستان، در چند سال اخیر هم گفت‌و‌گوهایی با طالبان داشته و این در حالی است که تهران این گروه را در لیست سیاه خود قرار داده است.

ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهوری ایران گفته خروج آمریکا از افغانستان راه را برای صلح پایدار در این کشور هموار کرده و از محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه و علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشور خواسته تحولات افغانستان را از نزدیک زیر نظر بگیرند و مستقیما به او گزارش دهند.

محمد‌جواد ظریف از آمادگی ایران برای ادامه “تلاش جهت برقراری صلح” در افغانستان خبر داده و این به نقش این کشور در میانجی‌گری میان دولت پیشین افغانستان و طالبان در سال گذشته اشاره دارد.

در حالی که تمامی نشانه‌ها از همزیستی ایران و طالبان حکایت دارند،‌ مهاجران افغان ساکن ایران بارها علیه قدرت گرفتن طالبان در کشورشان دست به اعتراض زده‌اند. بیش از یک و نیم میلیون مهاجر افغان در ایران زندگی می‌کنند و گزارش‌ها از اقدام ایران در جهت ساخت اردوگاه برای موج احتمالی پناهجویان افغان در امتداد مرز خود با این کشور خبر می‌دهند.

عربستان سعودی

واکنش اولیه عربستان سعودی نسبت به طالبان، نه استقبالی گرم و پرشور که درخواستی محتاطانه برای حفظ همبستگی میان مسلمانان بوده است.

وزارت امور خارجه این کشور در حساب توییتر خود ابراز امیدواری کرد که طالبان و سایر جناح‌ها در افغانستان برای “حفظ امنیت و ثبات و حفاظت از جان و مال مردم” تلاش کنند.

در همین حال خروج دیپلمات‌های عربستان و امارات از افغانستان نشان می‌دهد نگرانی جهانی نسبت به اتفاقات آینده این کشور در مورد آن‌ها هم صدق می‌کند.

عربستان در دوره قبلی حکمرانی طالبان، روابط دیپلماتیک خود با افغانستان را حفظ کرد اما در این کشور از سال ۲۰۰۱، خیلی چیزها تغییر کرده است.

این تغییر رویکرد در پوشش شبکه تلویزیونی العربیه از رویدادهای اخیر افغانستان و تاکید این رسانه بر سرنوشت زنان افغان و ترس‌های آن‌ها به خوبی قابل مشاهده است. این شبکه تلویزیونی متعلق به عربستان سعودی است و یکی از بازوی‌های سیاست خارجی این کشور به حساب می‌آید. خط مشی کنونی این شبکه بازتاب اصلاحات اجتماعی است که محمد بن سلمان، ولیعهد به شدت بر آن‌ها تاکید دارد. حقوق جدید برای زنان و برداشتن برخی محدودیت‌ها در رابطه با پوشش و دادن حق آزادی حرکت به آن‌ها از جمله این اصلاحات است.

روسیه

روسیه از زمان اعلام رسمی خروج آمریکا از افغانستان، بر این نکته تاکید داشته که اولویت اصلی‌اش تضمین امنیت مرزهای متحدان آسیای مرکزی خود در شمال افغانستان است.

مسکو سال‌هاست که با طالبان تماس‌های سطح بالا دارد و مقام‌های روسیه از آن به عنوان یک نیروی سیاسی مشروع یاد می‌کنند،‌ البته تا زمانی که این گروه به مرزهای شمالی خود با کشورهای آسیای مرکزی کاری نداشته باشد.

ضمیر کابلوف ، نماینده ویژه رئیس جمهوری روسیه در امور افغانستان هم مدعی شده که طالبان می تواند با “نابود کردن” شبه نظامیان وابسته به داعش، به مسکو در دستیابی به اهداف امنیتی خود کمک کنند. روسیه بارها نسبت به خطر نفوذ چنین گروه هایی به تاجیکستان و ازبکستان ابراز نگرانی کرده است.

تمرینات نظامی مشترک مسکو با دوشنبه و تاشکند هم اخیرا با هدف آماده‌سازی برای چنین رویدادی برگزار شده است. روسیه علاوه بر این پایگاه نظامی ۲۰۱ خود در تاجیکستان را با سلاح‌های جدید و خودروهای زرهی تقویت کرده است.

روسیه هنوز طالبان را از فهرست سازمان‌های “تروریستی” خود حذف نکرده اما با سقوط کابل ظاهرا تمایل مسکو برای تعامل با این گروه افزایش یافته است.

پس از سقوط دولت اشرف غنی، کابلوف در روز ۱۶ اوت گفت طالبان “مدتهاست که خود را قابل مذاکره‌تر از دولت دست نشانده افغانستان نشان داده‌است.”

با این حال سرگی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه روز ۱۷ اوت گفت مسکو برای به رسمیت شناختن دولت طالبان عجله‌ای ندارد و تنها راه پیش پای افغانستان ایجاد یک دولت انتقالی است که ازبک‌‌ها‌، هزاره‌ها، تاجیک‌ها و سایر گروه‌های قومی و مذهبی را در بر‌بگیرد.

بی بی سی