برچسب: امارت اسلامی

رهبرحزب کنگره ملی می گوید. حکومت آینده، فدرالی باشد.
رهبر حزب کنگره ملی افغان( یکشنبه، 15 حمل) پیرامون دولت انتقالی و ساختار نظام آینده طی یک کنفرانس خبری گفت: حکومت آینده، فدرالی باشد.
او گفت: رهبران کشور باید در نشست استا نبول، روی تشکیل دولت فدرالی، با کشورهای منطقه، گفتگو کنند.
او گفت: مسایل قومی، در نشست ترکیه مدنظر شود.
عبداللطیف پدرام همچنان علاوه کرد، نظام کنونی، پاسخگوی نیازمندی مردم نیست. و نظام جمهوریت به نظام فدرالی،تغییر کند.
عبداللطیف پدرام گفت: مدیریت نادرست رهبران در نشست ترکیه باعث، یک جنگ داخلی دیگر خواهد شد.
او گفت: برگزاری نشست ترکیه،  نشان دهنده شکست آمریکا و کشورهای دیگر هستند.
عبداللطیف پدرام علاوه کرد. در صورتیکه دولت فدرالی ایجاد نشود، وارد یک جنگ داخلی دیگر خواهیم شد.
این در حالی است که شنبه مشاور امنیت ملی گفت: محمد اشرف غنی، رییس جمهور کشور آماده است که انتخابات زود هنگام را  برگزار نماید و خودش هم در انتخابات، شریک نباشد.

این هیئت در مورد نظام کشور می‌گوید: «این نظام براساس آرای مردم ایجاد شده است و ارزش‌های آن مانند مردم‌سالاری و انتخابات آزاد در تقابل با ارزش‌های اسلامی نیست.»
تیم مذاکره کننده دولت با اشاره به ماده سوم قانون اساسی افغانستان گفت: «در افغانستان هيچ قانون نمی‌تواند مخالف معتقدات و احکام دين مقدس اسلام باشد».
به گفته تیم صلح دولت، هرگونه تفسیر نادرست از آن (نظام) می‌تواند تنها یک بیانیه سیاسی و عوام‌فریبانه تلقی شود.
این سخنان را تیم دولت افغانستان در حالی مطرح کرده است که طالبان همواره در اظهارات خود روی تشکیل نظام اسلامی در افغانستان پافشاری می‌کنند.

هیات‌های دولت افغانستان و طالبان همراه با نمایندگان چهار کشور آمریکا، روسیه، چین و پاکستان در نشست یک روزه در مسکو روند صلح افغانستان را بررسی کردند.

نشست موسوم به “ترویکای گسترده” که با سخنرانی سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه افتتاح شد. او از آمریکا و طالبان خواست که به تعهدات خود در توافق نامه دوحه پایبند بمانند.

او افزود ناامنی در افغانستان منطقه را تهدید می‌کند و باعث رشد تروریسم خواهد شد.

در بیانیه پایانی که توسط نمایندگان این چهار کشور ارایه شد از طالبان خواسته شده برای پیشگیری از تلفات غیرنظامیان در پی عملیات بهاری مثل سال‌های گذشته نباشد.

همچنین در این بیانیه آمده بنا به قطعنامه ۲۵۱۳ سال ۲۰۲۰ شورای امنیت سازمان ملل در مورد پایان جنگ در افغانستان این کشورها از بازگشت “امارت اسلامی” حمایت نمی‌کنند.

به گفته یک منبع هیات طالبان از این جمله‌ در بیانیه ناراضی هستند و می‌گویند با آنها هماهنگ نشده بود.

در بیانیه آمده ما از طرف‌های گفتگوهای بین الافغانی می‌خواهیم که فورا در مورد مسائل اساسی از جمله بنیاد “دولت آینده صلح‌آمیز و پایدار” و آتش بس همه‌جانبه گفتگو کنند. همچنین تاکید شده که در توافق صلح؛ حقوق تمام افغان‌ها از جمله زنان، مردان، کودکان، قربانیان و اقلیت‌ها حفظ شود.

به نقل از بی بی سی عبدالله عبدالله، رئیس هیات افغانستان در نشست مسکو گفت هیچ گروه و جریانی نمی‌تواند با جنگ و به زور “اراده خود را بر دیگران تحمیل کند”.

وی تاکید کرد “صلح بازنده‌ای ندارد و جنگ برنده‌ای.”

آقای عبدالله گفت “حمایت خود را از اجلاس مسکو و اجلاس ترکیه در باره‌ افغانستان اعلام می‌کنیم.”

او افزود “طرف جمهوری اسلامی افغانستان آماده است تا با تحریک طالبان در هر سطح و در باره‌ تمام قضایا و موضوعات مورد علاقه‌ دو طرف بدون کدام پیش‌شرطی وارد بحث و مذاکره گردد.

ملا عبدالغنی برادر، معاون سیاسی رهبر طالبان در سخنرانی خود گفت که برقراری آتش‌بس پس از روی کار آمدن “نظام جدید اسلامی” ممکن خواهد بود و “به افغانها اجازه داده شود سرنوشت‌شان را خودشان تعیین کنند”.

او افزوده که در توافقنامه دوحه، تعهدات دو جانب مشخص شده و طالبان متعهد به آن بوده است و جانب مقابل (آمریکا) نیز باید پایبند بماند.

او تاکید کرد که سطح عملیات‌های طالبان به طور چشمگیری کاهش یافته است.

همزمان با آغاز نشست مسکو، ارگ ریاست جمهوری افغانستان با نشر اعلامیه‌ای طالبان را عامل انفجار صبح امروز در کابل دانست که دست‌کم ۴ کشته و ۱۱ زخمی به جا گذاشت.

آقای برادر گفت با آنکه طالبان، عملیات‌هایش را کاهش داده اما جانب مقابل (آمریکا) به مسئولیت‌هایش به طور کامل عمل نکرده است و بارها آن را نقض کرده است.

شیخ عبدالحکیم حقانی، رئیس تیم مذاکره کننده طالبان نیز گفت که بدون “قانون اسلامی” صلح در افغانستان نخواهد آمد. و مدعی شد که هر نظام دیگری که باشد، “افغان‌ها علیه آن جهاد خواهند کرد”.

کشورهای حاضر و غایب نشست مسکو

با وجود افزایش تنش‌های دیپلماتیک میان آمریکا و روسیه که روسیه سفیر خود را از واشنگتن فراخوانده، اما این کشور میزبان نشست افغان در مسکو بنا به برنامه آمریکا در افغانستان است.

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در نشست امروز مسکو نیز گفت که اگر نیاز باشد، مسکو میزبان مذاکرات میان افغان‌ها خواهد بود.

در این نشست نمایندگانی از کشور قطر، میزبان گفتگوهای بین‌الافغانی و ترکیه، میزبان نشست بعدی مقام‌های ارشد دولت و طالبان نیز دعوت شده بودند.

وزارت خارجه ایران گفته بود که موضوع دعوت برای نشست روسیه “در دست بررسی” است. اما ایران از این نشست منطقه‌ای غایب بود.

مقام‌های ایرانی در مورد علت عدم حضور در نشست مسکو توضیحی نداده اند.

نمایندگان هند، از بزرگترین کشور کمک کننده به بازسازی افغانستان نیز در نشست مسکو حضور نداشت.

طرح تازه آمریکا

در سخنرانی‌های نشست مسکو در مورد طرح تازه آمریکا برای صلح افغانستان اظهار نظری نشد.

اما، حامد کرزی، رئیس جمهوری پیشین افغانستان در گفت‌وگوی اختصاصی با بی‌بی‌سی از طرح ایجاد دولت انتقالی صلح استقبال کرده است.

این در حالی است که پیش از این محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری تاکید کرده که حاضر نیست بدون برگزاری انتخابات قدرت را به کسی انتقال دهد اما او گفته حاضر است در مورد زمان برگزاری انتخابات با طرف مقابل به توافق برسد.

گلبدین حکمیتار، رهبر حزب اسلامی نیز به خبرنگاران گفت که او رایزنی می‌کند که یک نشست “کاملا بین الافغانی” نیز برگزار شود و هر جناحی درباره پایان جنگ طرح واضح خود را ارایه کند تا “بتوانیم به یک توافق ابتدایی برسیم که در نشست ترکیه نهایی بسازیم”.

حاشیه‌های نشست مسکو

به گفته یک منبع پس از پایان کنفرانس، در نشستی میان افغان‌ها بین نمایندگان طالبان و هیات افغانستان حرفهایی تند رد و بدل شد. طالبان گفتند که ما اشغال را شکست دادیم، در حالی طرف مقابل گفتند که شما خودتان باعث آمدن آمریکا شدید.

یک منبع دیگر نیز گفت که طالبان از اینکه در بیانیه چهار کشور آمده که از بازگشت “امارات اسلامی” حمایت نمی‌کنند، ناراضی هستند و می‌گویند با آنها هماهنگ نشده بود.

طالبان گفته که امشب در مورد یک کنفرانس خبری در این مورد تصمیم خواهند گرفت.

حضور کمرنگ زنان در نشست مسکو با اعتراض کاربران شبکه‌های اجتماعی مواجه شد.

حبیبه سرابی، تنها زن عضو هیات این کشور در نشست مسکو در سخنرانی خود از میزبانان خواست که حضور زنان را در نشست‌های بعدی در نظر داشته باشند.

همچنین برنامه برگشت اعضای هیات افغانستان برای فردا تنظیم شده است.

آیا نقشه‌ی راه صلح امریکا برای ایجاد «دولت انتقالی صلح» مورد قبول طرفین منازعه‌ی جاری در کشور قرار خواهد گرفت؟

زلمی خلیلزاد، نماینده‌ی خاص وزارت امور خارجه‌ی ایالات متحده امریکا در سفر اخیرش به کابل طرحی را به دولت و شماری از سیاسیون افغانستان سپرده است. در این طرح، نقشه‌ی راه ایجاد یک حکومت انتقالی پیش بینی شده است. این طرح که در ده صفحه به زبان انگلیسی ترتیب شده است، چندین سناریوی احتمالی را برای ایجاد حکومتی زیر نام «دولت انتقالی صلح» پیش‌بینی می‌کند. بر اساس این طرح که روزنامه‌ی ۸صبح یک نسخه از آن را از نزدیک دیده است، قرار است یک ساختار جدید سیاسی به نام «دولت انتقالی صلح افغانستان»‌ به میان آید که دارای «سه قوای مستقل و مساوی اجراییه، شورای ملی و مقننه که دارای دادگاه‌ عالی و دادگاه‌های محلی» خواهد بود. بر اساس این سند «یک شورای عالی فقه اسلامی و یک کمیسیون تعدیل قانون اساسی» نیز ایجاد می‌گردد.

منابع معتبر که نمی‌خواهند هویت شان افشا شود، می‌گویند که در صورت توافق دولت افغانستان و طالبان بر سر این طرح، نشستی در سطح بلند و با حضور سیاسیون افغانستان در کشور ترکیه برگزار خواهد شد که شباهت زیادی به نشست اول بن خواهد داشت. در این نشست، نمایندگان کشورهای بزرگ و دخیل در قضیه‌ی افغانستان از جمله همسایگان این کشور و نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی از جمله ناتو و سازمان ملل نیز حضور خواهند یافت.

یکی از نکات کلیدی و عمده‌ی این سند آن است که طالبان تعهد می‌سپارند که بعد از توافق روی این طرح، تمامی تشکیلات شان را در کشورهای همسایه بسته خواهند کرد و دفاتر و اعضای خویش را به داخل افغانستان منتقل خواهند نمود.

چارچوب کلی توافق‌نامه:

بر مبنای این سند، تمامی قوانین جاری افغانستان به شمول قانون اساسی موجود و تعهدات بین‌المللی افغانستان تا تصویب قانون اساسی جدید، پابرجا می‌ماند. بر مبنای این سند، قانون اساسی موجود به عنوان چارچوب اصلی برای قانون اساسی بعدی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
با امضای این سند،‌ دولت انتقالی صلح به منظور تسهیل و پیشرفت روند مصالحه حق ندارد تا اعضای نیروهای سیاسی و نظامی دو طرف را به اتهام خیانت و یا انواع دیگر جرایم سیاسی، محاکمه کند.

این سند دو نوع ساختار اجرایی را پیش‌بینی می‌‌کند که اولی  شباهت زیادی به سیستم اجرایی موجود دارد که در آن رییس جمهور با معاونین، اعضای کابینه، رییسان ادارات مستقل و دیگر نهادهای مرتبط حکومتی  شامل اند. در ساختار دومی، رییس جمهور، صدراعظم، معاونین صدراعظم، روسای ادارات مستقل و دیگر نهادهای مرتبط حکومتی پیش‌بینی شده است.

بر مبنای این سند، ساختارهای موجود نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان حفظ می‌شود و رییس جمهور حکومت انتقالی صلح، هم‌چنان قوماندان اعلای قوای مسلح می‌باشد. با این حال، در حکومت انتقالی صلح یک شورای مشترک نیروهای اردو و پولیس به وجود می‌آید که اعضای آن را نمایند‌گان دو طرف به صورت مساویانه تشکیل می‌دهند. این شورا مسوولیت دارد تا دررابطه به سلسله مراتب فرماندهی نیروهای مسلح، اصلاحات در سکتور دفاعی و امنیتی و چگونگی ادغام نیروهای طالبان به حکومت انتقالی صلح، مشوره بدهد.

علاوه بر آن، حکومت انتقالی صلح مسوولیت دارد تا کمیسیون‌هایی را برای صلح، عدالت انتقالی معطوف به حقوق قربانیان هر دوطرف، کمیسیون حقیقت‌یاب و مصالحه، کمیسیون ادغام مجدد جنگ‌جویان، کمیسیون توسعه اقتصادی، مبارزه با مواد مخدر، پناهندگان و مهاجرین و حل منازعات ایجاد کند که اعضای آن به صورت مساویانه از سوی دو طرف تعیین می‌شوند.

بر مبنای این سند، دولت انتقالی صلح افغانستان سیاست بی‌طرفی خارجی را دنبال کرده و با همسایگان اش و دیگر کشورهای دنیا سیاست دوستانه را در پیش می‌گیرد، به تمامی مقررات بین‌المللی پابند بوده و به هیچ کشور و سازمانی اجازه نمی‌دهد تا از خاک افغانستان علیه همسایگان ‌اش و کشورهای دیگر، استفاده صورت گیرد.

بر مبنای این سند، در قانون اساسی بعدی افغانستان، انتخابات یک اصل عمده است و رهبری سیاسی در افغانستان آینده بر مبنای انتخابات سالم، شفاف، بی‌طرف و سراسری برگزیده می‌شود و تنها نهادهای منتخب اند که مسوولیت و صلاحیت تصمیم‌گیری در مسایل اساسی و عمده کشوری را دارا می‌باشند.

در رابطه به ساختار شورای ملی نیز در این سند، دو سناریو پیش‌بینی شده است: اول این‌که هر دو اتاق شورای ملی موجود با اعضای موجودش حفظ شود، ولی شماری از افراد طالبان به عنوان نمایندگان ولسی جرگه و مشرانو جرگه وارد ساختار موجود شوند. در طرح دوم، شورای ملی موجود با به میان آمدن دولت انتقالی صلح افغانستان، منحل ‌شود و صلاحیت‌هایش به دولت انتقالی صلح منتقل گردد.

مطابق به سند مذکور، یک شورای عالی فقه اسلامی که دارای پانزده عضو است، ایجاد می‌گردد. این شورا مسوولیت دارد تا رهنمودهای اسلامی را در رابطه به مسایل فرهنگی، اجتماعی و دیگر مسایل روز فراهم کند. هر دو طرف، هفت-هفت نماینده به این شورا معرفی می‌کنند و یک عضو باقیمانده از سوی رییس دولت انتقالی صلح، تعیین می‌گردد. این شورا مسوولیت دارد تا پیش‌نویس قوانین، فرامین و مقررات را مرور کرده و از مطابقت آنها با اسلام اطمینان حاصل کند. در صورت اختلاف نظر میان این شورا و دادگاه عالی، یک کمیسیون مشترک از سوی هر دو طرف ایجاد می‌گردد تا اختلاف نظر در رابطه به قوانین را برطرف سازد. با این حال، سند مذکور صلاحیت نهایی در رابطه به تفسیر قوانین را به دادگاه عالی تفویض می‌کند.
در سند مذکور حقوق و آزادی‌های سیاسی، حقوق زنان، آزادی رسانه‌ها و تجمعات، حقوق فرهنگی و اقتصادی تضمین شده است و قانون اساسی آینده افغانستان نیز باید این آزادی‌ها را تضمین کند.

نقاط ضعف و قوت این طرح:

پیش نویس توافق‌نامه‌ی صلح و ایجاد دولت انتقالی صلح افغانستان در نگاه نخست خیلی آرمانی به نظر می‌رسد، ولی شباهت‌های بسیار نزدیکی با توافق‌نامه‌ی بن که در سال ۲۰۰۱ به امضا رسید، دارد.  یکی از نقاط قوت عمده‌ی آن تضمین‌ آزادی‌های سیاسی، حقوقی، فرهنگی و اجتماعی است. در این سند تاکید شده است که طرفین باید این آزادی‌ها را به رسمیت شناخته و در قانون اساسی آینده‌ی افغانستان، آن‌ها را درج و تضمین کنند. علاوه بر آن، به اساس این سند باید نهادهای ملی دفاعی و امنیتی و نیز  سیستم آموزشی موجود به شمول نهادهای آموزشی موجود حفظ گردد. تاکید بر سیاست بی‌طرفی از سوی دولت انتقالی صلح و دولت منتخب بعدی، نیز یک نکته‌ی برجسته است. واقعیت این است که بدون تضمین بی‌طرفی افغانستان، برچیدن دامنه‌ی جنگ جاری حتا در صورت توافق بر سر این طرح و دست کشیدن طالبان از جنگ، دشوار و ناممکن است.
متاسفانه در این طرح میکانیزم‌های اجرایی ایجاد دولت انتقالی صلح و مسایل مرتبط به آتش‌بس سراسری و مساله سیاست بی‌طرفی افغانستان نه به خوبی مشخص شده است و نه هم به وضاحت تضمین. از آنجایی‌که منازعه‌ی جاری در افغانستان ریشه در مداخله‌ی سریع پاکستان در امور داخلی ما دارد، به جز برچیدن دفاتر و تشکیلات امنیتی طالبان در آن کشور، اشاره‌ای به از میان برداشتن نقش نظامیان پاکستانی به ویژه آی‌اس‌ای در جنگ جاری افغانستان نشده است و میکانیزمی نیز برای آن در نظر گرفته نشده است.

از همه مهم‌تر، برقراری آتش‌بس سراسری بعد از امضای این موافقت‌نامه است که برای نظارت از اجرای آن، سازوکار روشن که نشانگر نقش و مشارکت معنا دار جامعه جهانی و کشورهای منطقه باشد، مدنظر گرفته نشده است.

واکنش طرفین به این طرح چیست؟

وزارت خارجه‌ی امریکا تایید کرده است که یک چنین سندی را به دولت افغانستان و شماری از سیاسیون افغان سپرده است. گفته می‌شود زلمی خلیلزاد، نماینده‌ی خاص وزیر امور خارجه امریکا در امور صلح افغانستان به زودی این سند را در اختیار نمایندگان طالبان در دوحه و برخی از کشورهای همسایه نیز قرار خواهد داد. دولت افغانستان تاکنون در رابطه به این سند، ابراز نظر روشنی نکرده است و هنوز موضع تیم اشرف غنی در رابطه به این سند روشن نیست.
با این‌حال، نویسنده بعد از گفتگو با شماری از سیاسیون کشور که نمی‌خواهند هویت‌شان افشا شود، دریافته است که میزان خوش بینی این سیاسیون در رابطه به این طرح بیشتر است. به گفته‌ی آنان، در صورت توافق بر سر این طرح، نقش و حضور تیم‌ اشرف غنی که بخش عمده‌ی آن را دیاسپورای شهر نشین پشتون شکل می‌دهد، در اداره‌ی انتقالی صلح به شدت کاهش می‌یابد، زیرا به گفته‌ی منابع، جایگاه و سهم پشتون‌ها را در حکومت انتقالی صلح افغانستان، طالبان به صورت گسترده‌ای نمایندگی‌ خواهند کرد.

 امرالله صالح معاون اول ریاست جمهور امروز چهارشنبه(۱۳حوت) گفت در دیدار خلیلزاد و رییس جمهور غنی فقط روی روند صلح و برنامه‌های مرتبط با آن صحبت شده است.
روز گذشته برخی رسانه‌ها به نقل از منابعی، گزارش دادند در دیدار رییس جمهور غنی با خلیلزاد، روی یک حکومت موقت توافق شده است.
در واکنش به این مسئله صالح می‌گوید: «در دو دور جلسات با هیات امریکایی بریاست آقای خلیل زاد من اشتراک داشتم. محور بحث های ما – به عباره دیگر لب و لباب بحث های ما روی پروسه صلح – تقویت مناسبات دو جانبه میان امریکا و افغانستان – تحلیل و بررسی استراتیژی فریب و چند رویه گی طالبان و پاکستانی ها و اینکه چگونه اراده واقعی مردمی افغانستان در تمام پروسه تمثیل گردد متمرکز بود».
آقای صالح نشر گزارشی را مبنی بر این که در این دیدار روی حکومت موقت توافق شده، شایعه سازی خوانده است.
صالح افزود: «دشمن گاهی از صلح سخن می‌گوید ولی همیشه متوسل به خدعه و نیرنگ و کشتار است. در عمل و کردار ما از طالبان هیچ نوع نشانه ای از صلح و تفاهم نمی بینیم. لطفا اسیاب شایعات نباشید. اساس نطام جمهوری اسلامی افغانستان قانون اساسی است که با رای مستقیم مردم ساخته شده است. کسی صلاحیت لغو و باطل سازی قانون اساسی را ندارد».
حکومت افغانستان همواره با هر نوع حکومت موقت شدیداً مخالفت کرده و آن را انقطاع در نظام سازی و فروپاشی دستاوردهای دو دهه اخیر در کشور عنوان می‌کند.

پس از روی کار آمدن دولت جدید در امریکا به رهبری جو بایدن، مشاور امنیت ملی آقای بایدن اعلام کرد توافق نامه امضا شده میان نماینده ترامپ و طالبان را بررسی می کند تا امریکا مطمین شود که طالبان به تعهداتش عمل کرده است.

اعلام بازنگری توافق نامه امریکا با طالبان از سوی دولت بایدن واکنش های زیادی را در پی داشت و طالبان از دولت بایدن خواستند که به این توافقنامه پابند بمانند، اما دولت افغانستان همواره اعلام کرده است که این سند در روند صلح موثر نبوده است.

قابل یاد آوری است که گروه طالبان همچنان نسبت به عواقب نقض توافقنامه دوحه هشدار می دهد، در حالی که دولت افغانستان از بازنگری احتمالی در این سند استقبال کرده است.

طالبان برای ادامه روند مذاکرات صلح، منتظر مشخص شدن سرنوشت توافقنامه دوحه با امریکا و خروج کامل سربازان امریکایی تا اول ماه می است.

در صورت تداوم حضور این نیروها، طالبان گفته که ممکن است علیه آنها دوباره وارد درگیری شود.

در حال حاضر، ۲۵۰۰ سرباز آمریکایی و در مجموع حدود ۱۰ هزار سرباز ناتو در قالب “ماموریت قاطع” ناتو در افغانستان حضور دارند. سال گذشته، در زمان امضای توافقنامه شمار نیروهای آمریکایی ۱۳ هزار نفر بود.

جو بایدن در یک دهه گذشته همواره حامی حضور شمار کمی از نیروهای امریکایی در افغانستان برای مقابله با تروریزم بوده است.

استراتژی بایدن در مورد افغانستان سرنوشت روند گفتگوهای صلح و احتمالا جنگ را در این کشور رقم خواهد زد.

حدود یک ماه تا تکمیل تعهد امریکا به خروج کامل سربازانش از افغانستان باقی مانده است. شماری از سیاستمداران امریکایی خواهان حفظ این نیروها شده اند.

آلمان، اولین کشوری است که ماموریت حدود هزار سربازش در افغانستان را تا ده ماه دیگر، ژانویه ۲۰۲۲ تمدید کرده است. ناتو نسبت به ماندن نیروهای کشورهای عضو و متحد این سازمان در افغانستان تمایل نشان داده اما یک تصمیم جمعی را تا هنوز اعلام نکرده است.

در توافقنامه صلحی که در ۲۹ فبروری ۲۰۲۰ (دهم حوت) در دوحه قطر امضا شد، امریکا متعهد به خروج سربازانش از افغانستان تا اول ماه می ۲۰۲۱ شد و طالبان نیز متعهد به قطع رابطه با شبکه‌های تروریستی از جمله القاعده شد.

بخشی از توافقنامه صلح رهایی ۵۰۰۰ زندانی طالبان توسط دولت و آغاز گفت‌وگوهای دولت با گروه طالبان تا سه ماه بعد از امضای موافقتنامه بود. اما مذاکرات مورد نظر در سپتامبر سال گذشته با تاخیر چندین ماهه برگذار شد. البته ۱۰۰۰ سرباز افغان که در بند طالبان هم بودند، شامل رهایی زندانیان دو طرف شدند.

مهمترین دستاورد ملموس توافقنامه دوحه برای امریکا کشته نشدن هیچ سرباز آمریکایی در یک سال گذشته است.

پاکستان به عقیده جو بایدن در استراتژی امریکا در مورد افغانستان و منطقه جایگاه مهمی دارد. رنگین دادفر سپنتا، وزیر خارجه اسبق، در «سیاست افغانستان؛ روایتی از درون» (جلد اول ، صفحه ۳۶۹) نقل می‌کند که هنگام مسافرت جو بایدن، معاون رییس‌جمهور، به افغانستان (ژانویه ۲۰۰۹)، در ضیافت شام از «سر میز غذا بلند شد و دستمال را روی میز کوبید و گفت: پاکستان پنجاه‌بار بیشتر از افغانستان برای امریکا اهمیت دارد.» یک‌سال بعد که بارک اوباما استراتژی جدید امریکا را با ارسال۲۰ هزار سرباز اضافی به افغانستان با پیشنهاد ژنرال‌های ارتش، به‌ویژه ژنرال داوید پتراوس، فرمانده نیروهای امریکایی در افغانستان و مبتکر «تئوری ضد پارتیزانی» و «افغانستانی ساختن جنگ»، را تصویب نمود، جو بایدن با آن مخالفت نمود.

ده سال بعد در هنگام مبارزات انتخاباتی درونی حزب دموکرات او دو بار درباره اوضاع افغانستان و سیاستی که امریکا باید تعقیب کند موضع گرفت. بار اول در۱۳ سپتامر ۲۰۱۹ گفت: «وقتی که پاکستان سه ایالت افغانستان را در شرق کشور کنترل می‌کند افغانستان را نمی‌توانیم درست کنیم. درست‌شدنی نیست.» بار دوم در ۹ فبروری سال ۲۰۲۰، تأکید نمود: «درباره افغانستان باید بگویم، من کاملا مخالف ایده ملت‌سازی در این کشور بودم… ممکن نیست که آن کشور متحد شود، هیچ امکان ندارد که آن کشور یکپارچه شود.» هردو بار آقای بایدن تأکید نمود که شاید بتوان با اقداماتی از انجام حملات بیشتر از خاک افغانستان جلوگیری کرد. در این باره او پیشنهاد کرده بود که نیروهای امریکایی از افغانستان خارج شوند و درعوض پاکستان پایگاهی برای این سربازان در اختیار امریکا بگذارد تا واشنگتن بتواند به «جلوگیری از حملات تروریستی از افغانستان به آمریکا» ادامه بدهد. به‌ گفته یک‌سال قبل آقای بایدن نیروهای امریکایی می‌توانند با پرواز از این پایگاه‌ها «عملیات ضد تروریستی» خود را در افغانستان ادامه دهند.

در تازه ترین اظهار نظر آقای بایدن در نشست امنیتی مونیخ که امسال به دلیل شیوع ویروس کرونا به گونه مجازی برگزار شده بود گفت که کشورش به گونه قوی از روند دپلماتیک صلح حمایت می کند.

بایدن گفت که اداره امریکا به پایان جنگ افغانستان متعهد است و اما به باور او این جنگ به‌گونه‌یی پایان یابد که افغانستان به امنیت امریکا و متحدانش تهدیدی نباشد.

او افزود: «ادارۀ من از روند دیپلوماتیک جاری در افغانستان و از پایان جنگی که به بیست ساله‌گی‌اش نزدیک می‌شود نیرومندانه پشتیبانی می‌کند. ما متعهد استیم اطمینان یابیم که افغانستان هرگز بستر حمله‌های هراس‌افگنی را بر امریکا، متحدان ما و منافع ما فراهم نکند.»

همزمان با این، لوید آستین، وزیر دفاع امریکا می‌گوید که تصمیم دربارۀ چگونگی حضور نیروهای امریکایی در افغانستان پس از رأی‌زنی‌ها با متحدان این کشور نهایی خواهد شد.

حال باید دیده شود که با پایان مهلت بازنگری توافق نامه دوحه دولت بایدن تغییر در این توافق نامه ایجاد می کند یا خیر.

بخدی

وزارت امور خارجۀ کشور امروز (شنبه، نهم حوت) با نشر خبرنامه‌یی اعلام کرد آقای پاتروشیوف این مطلب را در دیدار با محمد حنیف اتمر، وزیر این وزارت مطرح کرده است. آقای پاتروشیوف افزود تاکنون نتایج ملموسی در روند صلح افغانستان به میان نیامده و انتظار می‌رود که گفت‌وگوهای جدی صلح برای پایان جنگ در این کشور آغاز شود.

آقای پاتروشیوف بازگشت نظام امارت طالبانی را در افغانستان برای مسکو قابل پذیرش نمی‌داند. در خبرنامۀ وزارت امور خارجه اما اشاره نشده است که نظام سیاسی مورد قبول روسیه در افغانستان که در نتیجۀ توافق صلح به میان خواهد آمد، چه است.

دبیر شورای امنیت ملی روسیه خاطرنشان می‌سازد هنوز زود است که در مورد بیرون شدن نام رهبران طالبان از فهرست سیاه سازمان ملل متحد تصمیم گرفته شود. به گفتۀ او، این امر باید به یک مرحلۀ دیگری پس از بروز پیشرفت‌ها در روند صلح افغانستان واگذار شود.

این در حالی است که گفت‌وگوهای صلح میان هیأت‌های مذاکراتی دولت افغانستان و گروه طالبان که حدود یک ماه متوقف بود، به تازه‌گی از سر گرفته شده است. حکومت افغانستان می‌گوید که همین اکنون فرصت مناسبی برای آغاز گفت‌وگوهای جدی صلح فراهم است.

آقای لاورف تاکید کرده است که برای خروج نام رهبران پیکارجویان طالب از فهرست سیاه نیاز به پیشرفت چشمگیر در مذاکرات صلح است.

آقای اتمر نیز در این نشست خبری تاکید ورزید کابل به همه تعهدات خود در روند صلح پایبند بوده و حال زمان آن است که پیکارجویان طالب از خود انعطاف و اراده نشان بدهند.

وی در ادامه از موضع مسکو در برابر پیکارجویان طالب و مشروط ماندن خروج نام اعضای این گروه از فهرست سیاه به پیشرفت‌های روند صلح استقبال و قدردانی کرده است.

این در حالی است که روسیه چندین بار به گرمی از پیکارجویان طالب استقبال کرده و بسیاری بر این باورند که این کشور از روند حاکمیت پیکارجویان طالبان حمایت می‌کند.

سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری، گفت حاضرنشدن طالبان پای میز‌گفت‌وگو، به نحوی این روند را در دوحه به بن‌بست کشانیده است.

آقای دانش که روز جمعه (۲۴ دلو)، در نشستی در کابل، صحبت می‌کرد، افزود با وجود تلاش‌های زیاد دولت و مردم افغانستان برای برقراری صلح؛ اما طالبان تا این لحظه، کمترین تلاشی برای کامیاب‌شدن این روند انجام نداده‌اند.

او گفت دولت افغانستان با خواست امریکا و طالبان برای آزادی ۴۰۰ زندانی خطرناک این گروه، موافقت کرد؛ ولی طالبان برخلاف تعهدشان، نه‌تنها خشونت‌ها را کاهش نداده‌اند که اکثریت زندانیان آزادشده‌ی‌شان دوباره به میدان جنگ برگشته‌اند.

سروردانش، افزود به دلیل پیش‌شرط‌های تازه‌ی طالبان و حاضرنشدن این گروه پای میزگفت‌وگو، روند فعلی در دوحه به نحوی به بن‌بست رسیده است. با این حال آقای دانش تأکید کرد رهبری حکومت و شورای عالی مصالحه‌ی ملی به اعضای هیئت گفت‌وگوکننده‌ی دولت هدایت داده در دوحه بمانند و آمادگی‌ گفت‌وگو را داشته باشند.

معاون دوم ریاست‌جمهوری در بخش دیگری از صحبت‌های خود، برقراری حکومت موقت را غیرقابل قبول خواند و گفت: « حکومت موقت در شرایطی است که ما به فروپاشی نظام رسیده باشیم. امروز حفظ و انسجام سیاسی و تحکیم وحدت ملی یک نیاز اساسی است. هر نوع شکاف اجتماعی، سیاسی و قومی از جنگ کرده هم برای ما خطرناک‌تر است. کشورما در سراشیبی سقوط قرار خواهد گرفت.»

آقای دانش، همچنان تأکید کرد اگر روند صلح به انحلال نظام منجر شود، صلح واقعی را به همراه نخواهد داشت، زیرا انحلال نظام کنونی به معنای این است که مردم امارت اسلامی طالبان را بپذیرند که این قابل قبول هیچ شهروند افغانستان نیست.

سرور دانش در حالی گفته است گفت‌وگوهای صلح افغانستان در دوحه به بن‌بست خورده که دور دوم این روند، یک ماه و ۱۱ روز پیش در قطر آغاز شد؛ اما در این مدت، هیچ نشست رسمی‌ای میان دو طرف برگزار نشده است.

به نقل از هندو، حسین حقانی سفیر سابق پاکستان در ایالات متحده روز گذشته در برنامه‌ای که از سوی انستیتوت «هودسن» برگزار شده بود، گفت توافق‌نامه ۲۹ فبروری بین ایالات متحده و گروه طالبان فاقد عنصری به نام صلح و اساساً پیمانی برای خروج است.
وی گفته است: «من به عنوان منتقد دیرینه توافق‌نامه ایالات متحده و طالبان، آن را توافق‌نامه خروج بدون هیچ عنصر صلح می‌دانم. طالبان متعهد شدند که فقط به یک چیز متعهد شوند: وارد شدن در مذاکرات میان‌افغانی، نه اینکه با صلح موافقت کنند.»
به گفته حقانی، تعریف صلح برای طالبان نسبت به تعریف امریکا بسیار متفاوت است.
سفیر سابق پاکستان افزود: «تعریف طالبان از صلح نسبت به تعریف امریکا یا حکومت افغانستان بسیار متفاوت است. طالبان معتقدند وقتی امارت اسلامی احیا شود، صلح احیا می‌شود.»
وی خاطرنشان کرد: وقتی بازیگران دولتی و غیر دولتی مذاكره می‌كنند، معمولاً به عنوان بخشی از توافق، آتش‌بس برقرار می‌شود که در افغانستان انجام نشده است؟ وی تاکید کرد:«من نمی‌فهمم که کاهش خشونت چیست، آیا این به معنای دو نفر است به جای اینکه ۱۰ نفر کشته شوند یا ۱۰ نفر به جای ۲۰ نفر؟»

هیأت اعزامی طالبان در تهران اعلام کرد براساس توافق‌نامه دوحه که این گروه با امریکا به امضا رسانده و نتیجه مذاکرات بین‌الافغانی، حکومت اشرف غنی از بین می‌رود و «حکومت جدید اسلامی افغانستان» جای‌گزین آن می‌شود.

سهیل شاهین، عضو هیأت مذاکره‌کننده طالبان و عضو دفتر سیاسی این گروه در قطر، روز دوشنبه ۱۳ دلو در یک نشست خبری در تهران گفت، در توافق نامه دوحه آمده است در نتیجه مذاکرات، حکومت اسلامی در افغانستان ایجاد شود.

در این نشست خبری که محمد وثیق و ملا خیرالله خیرخواه از دیگر اعضای هیأت طالبان نیز حضور داشتند گفته شد طبق توافق‌نامه دوحه ماندن نظامیان امریکایی یا ناتو بعد از ۱۴ ماه به معنای «اشغال» افغانستان است و باید این کشور را ترک کنند و اگر نه پس از ماه می طالبان علیه‌ آن‌ها می‌جنگند.

این در حالی است که رویترز روز گذشته گزارش داد نیروهای خارجی در زمان تعیین شده از افغانستان خارج نخواهند شد.

وحید عمر، رییس عمومی اداره‌ی ارتباطات عامه‌ و استراتیژیک ریاست‌جمهوری، می‌گوید حکومت افغانستان حاضر است برای صلح قربانی بدهد؛ اما به‌شرط این‌که برآیند آن به استحکام نظام، دموکراسی، کثرت‌گرایی و انتخابات ‌بیانجامد.

آقای عمر که روز شنبه (۱۱ دلو)، در یک نشست خبری در کابل سخن می‌زد، گفت صلح خواست اساسی مردم و دولت افغانستان را تشکیل می‌دهد؛ اما صلحی که در نتیجه‌ی آن یک افغانستان با ثبات، متحد، دموکراتیک و صاحب نظام به دست آید.

او افزود: «جنگ فعلی برای بقای ارزش‌های ۲۰ سال گذشته است. اگر کسی فکر می‌کند در نتیجه‌ی جنگ یا معامله‌ای زیر نام صلح، تمام این ارزش‌ها را زیر پا کرده و افغانستان را به گذشته بر می‌گرداند، اشتباه کرده است. راه بازگشت به گذشته هم از طریق جنگ و هم از طریق معامله مسدود است.»

به گفته‌ی آقای عمر، از یک سال به این طرف، جنگ گروه طالبان در برابر نیروهای خارجی که آن‌ها را اشغال‌گر می‌نامید، متوقف شده؛ اما جنگ علیه مردم افغانستان و تاسیسات عامه ادامه دارد.

او، همچنان گفت که بیش از ۲۰ روز از آغاز دور دوم گفت‌وگوهای صلح در دوحه می‌گذرد؛ اما هیئت گفت‌وگوکننده‌ی طالبان هیچ علاقه‌ای برای ادامه‌ی گفت‌وگوها از خود نشان نداده و در دو هفته‌ی گذشته، هر روز از پایتخت یک کشور سر کشیده و تهدیدات جدیدی را مطرح می‌کند.

آقای عمر افزود: «امیدواریم طالبان حاضری‌شان را در دوحه بیشتر کرده و روی گفت‌وگوهای صلح تمرکز کنند. امیدواریم طالبان شرایط فعلی افغانستان را پذیرفته و طرح‌های قدیمی را مطرح نکنند.»

اخیرا، عباس ستانکزی، معاون هیئت گفت‌وگوکننده‌ی طالبان که در راس هیئتی به روسیه رفته است، گفته که حکومت فعلی به رهبری محمداشرف غنی، مانع اصلی برای برقرای صلح در افغانستان است.

به گفته‌ی او، اگر رییس‌جمهور غنی از قدرت کنار برود، صلح در افغانستان برقرار خواهد شد.

گفتنی است که بیش از ۲۰ روز از آغاز دور دوم گفت‌وگوهای صلح در قطر می‌گذرد اما؛ در جریان این مدت، تنها یک بار هیئت‌های گفت‌وگوکننده‌ی دولت افغانستان و گروه طالبان نشست مستقیم برگزار کرده‌اند که آن هم بیشتر تشریفاتی بوده است.

هفته گذشته اجیت دوول مشاور امنیت ملی هند سفر طولانی به کابل داشت. این سفر درست پس از آن صورت گرفت که «اس. جیشنکر» وزیر امور خارجه آن کشور به افغانستان پشتیبانی نظامی بیشتر وعده کرد. گرچه چند و چون چنین حمایتی هنوز مشخص نیست، اما هند هر چیزی که پیشنهاد دهد، توازن نظامی احتمالاً بعد از خروج ایالات متحده به نفع کابل نمی‌چرخد. پس، چرا هند باید پشتیبانی خود را از حکومت افغانستان تقویت کند، وقتی جهان شرط خود را بسته و با طالبان مشارکت می‌کند؟
با بن‌بست گفت‌وگوها بین کابل و طالبان در دوحه، تشدید جنگ در افغانستان، از جمله ترورهای هدفمند غیرنظامیان، ظهور جناح‌گرایی در کابل، عدم شفافیت نحوه اقدام جو بایدن رییس جمهور منتخب امریکا و پاکستان پرمدعا، سئوال اصلی که هند با آن مواجه است این است که رییس جمهور اشرف غنی چقدر می‌تواند در برابر این فشارها مقاومت کند و بعد چه می‌شود؟

محرک اصلی سیاست هند نسبت به افغانستان، تمایل این کشور برای اطمینان از توازن استراتژیک بین افغانستان و پاکستان است. با توجه به عدم تقارن قدرت بین این دو کشور، چنین توازنی از دید هند، قادر ساختن کابل برای تأثیر گذاشتن بر شرایط گفت‌وگوها با نیروهای تحت حمایت پاکستان (طالبان) است. برای همین منظور، در صورت درگیر شدن در جنگ، دهلی‌نو متحدان قاطعی را در غنی و معاونش امرالله صالح پیدا کرده است.
اما هیچ تضمینی وجود ندارد که رویکرد دهلی‌نو نتیجه دهد. در حقیقت، با توجه به افزایش چالش‌های امنیتی هند با پاکستان و چین، نگرانی‌های معتبری وجود دارد که هند در صورت سقوط کابل، کاملاً زمین خود را از دست بدهد. پس چرا حتی اگر هند تمایل ندارد به طور آشکار با طالبان وارد گفت‌وگو شود، پس تقویت پشتیبانی از کابل چرا؟ از این گذشته، دیگر نیازی به پیوند بیشتر با دولت غنی نیست. تاریخ سرنخ‌هایی برای درک بهتر تصمیم هند ارائه می‌دهد.
در فبروری ۱۹۸۹، راجیو گاندی نخست‌وزیر هند «ای‌کی ورما» رییس آژانس اطلاعات هند را برای ارزیابی عمر دولت نجیب که تحت فشار حملات مجاهدین بود، اعزام کرد. ورما خوشحال بازگشت و گفت نجیب‌الله با حمایت شوروی می‌تواند «برای مدت نامحدود» دوام بیاورد. به موازات سفر ورما، هند ارتباط با جناح‌های مختلف مجاهدین را آغاز کرد و یک همگرایی جالب توجه را پیدا کرد.
دسترسی موفقیت‌آمیز به مجاهدین که از دید عموم پنهان مانده بود و تا آن لحظه منفور بود، به هند کمک کرد تا واقعیت‌های جدید را پس از سرنگونی نجیب‌الله در سال ۱۹۹۲ هنگامی که حمایت اتحاد جماهیر شوروی پایان یافت، بپذیرد. در حال حاضر، هیچ مدرکی وجود ندارد که ارتباط غیررسمی هند با طالبان و بالعکس درک درستی از این نوع ایجاد کرده باشد. اما حتی اگر چنین درکی وجود داشته باشد، بعید است که توسط هر دو طرف علنی شود – شبیه آنچه در مورد مجاهدین رخ داد.
تعامل آشکار با هند، روابط طالبان با پاکستان را پیچیده خواهد کرد، وقتی این کشور حداقل توانایی پرداخت این هزینه را داشته باشد. برای هند، تنوع آشکار به جای اطمینان از تعادل داخلی در افغانستان، باعث تسریع سقوط سیاسی غنی می‌شود. دهلی‌نو و طالبان می‌دانند که نمی‌توانند برای همیشه از هم دوری کنند، خصوصاً اگر دومی به قدرت برسد. بنابراین، تصمیم هند در حمایت از رییس جمهور غنی نشانۀ این است که هیچ بازی پایانی برای هند در افغانستان وجود ندارد. از این رو، هند ترجیح می‌دهد در پی دستیابی به توازن بین کابل و اسلام‌آباد و حفظ دستاوردهای چند دهۀ گذشته باشد، تا فرصت طلبی.
جنبۀ دیگر تصمیم هند حاشیه تیزتری دارد. در ۱۵ اگست ۱۹۷۵، با ترور شدن شیخ مجیب‌الرحمن در بنگلادیش، هند شوک استراتژیک دید. ظهور ضیاالرحمان رییس طرفدار ارتش پاکستان به عنوان رییس جمهور در «داکا» اضطراب شدیدی در دهلی‌نو ایجاد کرد. در یک گزارش فوق محرمانه، اژانس اطلاعاتی هند (R&AW) ارزیابی کرد که پاکستان «نفوذ گسترده‌ای در وزارت‌خانه‌ها و ادارات مختلف دولت بنگلادش، به ویژه در دفتر امور خارجه اعمال می‌کند [و] … اختلافات هند و بنگلادیش را گسترش می‌دهد.
(نخستین شواهد بایگانی در نوع خود که نویسنده آن را مشاهده کرده است)، سازمان اطلاعاتی هند در واکنش پیشنهاد کرد رهبری سیاسی تمام اقدامات عملی را برای «نرم کردن مناطق نزدیک به قلمرو هند که ما از آن آسیب‌پذیر هستیم» روی دست گیرد و به دنبال ارزیابی مجدد روابط با پاکستان باشد. به عنوان اولین قدم، این سازمان خواست که ایندیرا گاندی به طور جدی «ایدۀ حمایت قوی از فعالیت‌های ضدپاکستانی را در مرزهای شمال غربی(NWFP) و بلوچستان مطرح کرد. R&AW برای از بین بردن فشارهای پاکستان بر هند از طریق بنگلادیش، «تشدید فشار بر پاکستان از طریق افغانستان» را ضروری دانست.

با توجه به چالش‌های امنیتی هند امروز، کاملاً ممکن است که سفر دوول سیگنالی برای پاکستان باشد که اگر این کشور همچنان به دنبال تجدیدنظرطلبی باشد، احتمالاً ناخواسته هرج و مرج پرهزینه، خشن و در نهایت تجاوزکارانه را در افغانستان به ارث می‌برد. این نشانه‌ها با این عقیدۀ هند محکم می‌شود که حتی اگر ایالات متحده افغانستان را ترک کند؟ نه ایران و نه روسیه، به رغم اتحاد با چین و مشارکت با طالبان، امارت اسلامی را در افغانستان ترجیح نخواهد داد؛ در نتیجه به هند فضا برای مانور می‌دهد و برایند جنگ افغانستان را تحت تأثیر قرار خواهند داد.
توییت دقیق صالح: «ملاقات دلپذیر با اجیت دوول مشاور امنیت ملی هند داشتم. ما در مورد دشمن صحبت کردیم. گفت‌وگوی عمیقی بود.» بنابر این، باید درک کنید که چیست، یعنی چالش دوامدار و واقعی برای پاکستان.

رئیس اجرایی حزب جمعیت اسلامی افغانستان گفت دولت افغانستان و جبهه مقاومت تحمیل منافع آمریکا در روند صلح افغانستان را نخواهند پذیرفت.

عطامحمد نور، رئیس اجرایی حزب جمعیت اسلامی افغانستان درباره توقف مذاکرات در قطر گفت دولت و طالبان پیش از مراسم تحلیف بایدن و مشخص شدن سیاست وی درباره افغانستان علاقه‌ای به پیشرفت گفت‌وگوها ندارند.

وی افزود: «بخشی از اعضای طالبان بر این باور هستند که نظامیان آمریکایی و ناتو افغانستان را ترک خواهند کردند و آن‌ها می‌توانند فاتحانه آمده و اعلام دولت کنند که این اشتباه است».

نور ادامه داد: مذاکرات قطر و امتیازات آمریکا به طالبان آن‌ها را توهم زده کرده است، «آن‌ها در محاسبات خود اشتباه می‌کنند با این حال اگر آمریکا و ناتو بر طالبان فشار بیاورند آن‌ها از دولت جایگزین و یا انتقالی موافقت خواهند کرد».

رئیس اجرایی حزب جمعیت اسلامی همچنین تصریح کرد: طالبان علاقه‌ای به کار کردن در زیر چتر جمهوری و یا دولت کنونی ندارد، آن‌ها نمی‌خواهند طوری دیده شود که در حال تسلیم شدن هستند.

نور درباره سیاست آمریکا در رابطه با افغانستان نیز گفت: چیزی که برای آمریکا مهم است منافع ملی این کشور است، سیاست آن‌ها درباره مذاکرات صلح در افغانستان هیچ تغییری نخواهد کرد، این در استراتژی آن‌ها تصریح شده که منافع ملی خویش را جلوتر از هر چیز دیگر قرار می‌دهند.

وی تاکید کرد: «افراد این سیاست‌ها را تغییر نخواهند داد، هیچ تغییر عمده‌ای در سیاست‌های آمریکا بوجود نخواهد آمد».

این فرمانده سابق جهادی ادامه داد: آمریکا می‌خواهد پس از 20 سال حضور در افغانستان میراثی را بجای گذاشته و حضورش را برای مالیات دهندگانش توجیه کند، آن‌ها می‌خواهند روند صلح را اجرایی کنند.

نور ادامه داد: آمریکا تلاش می‌کند تا بر دولت افغانستان و طالبان فشار وارد کند و اجماع ملی و منطقه‌ای ایجاد کند که مذاکرات موفقیت‌آمیز باشد؛  اگر آمریکا بخواهد روند صلح را برای منافع ملی خود اجرا کند، این نه برای دولت افغانستان و نه برای جهاد و جبهه مقاومت غیرقابل پذیرش است.

سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری، گفته است در شرایط کنونی، هماهنگی مردم و نهادهای سیاسی جامعه‌ی هزاره و اهل تشیع زیر یک چتر کلان سیاسی، برای پیگیری مطالبات جمعی و مشترک آن‌ها در راستای حمایت از صلح عادلانه، ضروری ست.

دفتر مطبوعاتی معاون دوم ریاست‌جمهوری، روز دوشنبه (۲۹ جدی)، در اعلامیه‌ای گفت نشست بزرگ هماهنگی میان جریان‌ها و شخصیت‌های سیاسی (هزاره – شیعه) با میزبانی محمد محقق، رهبر حزب وحدت مردم افغانستان برگزار شده است.

محمد محقق، در این نشست، ضمن تاکید بر ایجاد یک چتر کلان سیاسی در راستای هماهنگی میان همه چهره‌های سیاسی جامعه‌ی هزاره – شیعه افغانستان، حمایت از روند صلح و حفاظت از جمهوریت نظام و صیانت از قانون اساسی را مکلفیت اساسی دولت و ملت و جریان‌های سیاسی عنوان کرده است.

آقای محقق، در باره‌ی نوعیت نظام آینده نیز سخن گفت و بر تحقق تامین عدالت اجتماعی و تقویت مردم‌سالاری تاکید کرد.

از سویی هم، سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری، با اشاره به روند صلح، گفت: «امروز در شرایطی قرار داریم که نیازمند همدلی، همبستگی و اتحاد همه مردم افغانستان استیم. نظام جمهوری، قانون اساسی، حقوق اساسی شهروندان، حقوق زنان و مشارکت ملی، مطالبات جمعی تمام مردم و دولت افغانستان است و باید در راستای رسیدن به صلح پایدار به آن توجه اساسی شود.»

آقای دانش، هماهنگی مردم و نهادهای سیاسی جامعه‌ی هزاره – شیعه را زیر یک چتر کلان سیاسی در شرایط کنونی برای پی‌گیری مطالبات جمعی و مشترک آن‌ها در راستای حمایت از صلح عادلانه، به عنوان یک ضرورت اساسی مطرح کرده است.

همچنان، سیما سمر، رییس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر نیز، در این نشست گفت نظام دموکراتیک، حفظ ارزش‌های حقوق بشری و حقوق مساوی زنان از خواست‌های اساسی مردم افغانستان در روند صلح است که به هیچ صورت نباید در جریان گفت‌وگوها و روند صلح نادیده گرفته شود.

محمدکریم خلیلی، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان نیز، در این نشست گفت صلح و آرامش خواست تاریخی مردم افغانستان است.

او افزود: «مردم افغانستان، کشورهای منطقه و جهان، از روند صلح افغانستان حمایت می‌کنند و هیچ کس مخالف صلح نیست و ما نیز باید از روند کنونی صلح حمایت کنیم.»

غلام سخی، پارسایی رییس پیشین شورای سراسری هزاره‌های اهل سنت افغانستان نیز در این نشست گفت حق شهروندی عادلانه و برابر هزاره‌های اهل سنت، یک خواست جمعی و جدی است.

گفتنی است که از چندی به این طرف، چهره‌های سیاسی هزاره – شیعه نشست‌هایی را برگزار می‌کنند. به گفته‌ی آن‌ها، هدف برگزاری این نشست‌ها، بیشتر به خاطر حمایت از روند صلح و حفظ حقوق اقلیت‌های قومی – مذهبی در گفت‌وگوهای صلح است.

آقای دانش که روز چهارشنبه (۲۴ جدی)، در نشستی با عنوان «قانون اساسی؛ حقوق شهروندی و صلح پایدار» سخن می‌زد، گفت نباید با شعار دادن طرح حکومت موقت، به «مخالفان و دشمنان» افغانستان اجازه داد که بار دیگر مثل گذشته‌ها یک نوع فروپاشی و انقطاع دیگر را بر مردم افغانستان تحمیل کنند.

او افزود: «من به این باورم اکثر افرادی که از داخل افغانستان گاهی شعار دولت موقت سر می‌دهند، حسن نیت دارند و بر این باورند که صلح تنها با برقراری یک دولت موقت امکان‌پذیر است و لذا با ذوق‌زدگی و شتاب‌زدگی برای صلح و یا به خاطر پاره‌ای از رقابت‌های داخلی این سخنان را مطرح می کنند.»

به گفته‌ی آقای دانش، شعار دولت موقت به معنای نادیده گرفتن آرای عمومی و اراده‌ی شهروندان است که سبب گسست در نظام جمهوری و سرآغاز یک بی‌نظمی و خشونت دیگر در کشور خواهد شد.

او گفت، کسانی که خود را طرف‌دار جمهوریت و مخالف امارت می‌دانند و در عین حال شعار دولت موقت سر می‌دهند، یا شاید با مفاهیم سیاسی و حقوقی و واقعیت‌های تاریخی ناآشنا اند و یا اصلا به نظام جمهوریت و قانون اساسی وفاداری و پایبندی ندارند و یا این که در بدترین حالت به دنبال منافع شخصی اند و یا حلقاتی هم ممکن است با حلقاتی در خارج از افغانستان در تبانی و همسویی باشند.

آقای دانش تاکید کرد که اگر در روند صلح آرای عمومی و حقوق شهروندی معیار قرار نگیرد و نظم جمهوری حاکم نشود، صلح پایدار به وجود نخواهد آمد.

او هم‌چنان گفت که تداوم نظم حقوقی کنونی و تداوم مشروعیت قانون اساسی، تضمین‌کننده‌ی اصلی صلح عادلانه و پایدار است.

معاون دوم ریاست‌جمهوری، گفت که برای دست‌یابی به صلح پایدار، باید رضایت و قناعت واقعی همه اطراف حاصل شود وگرنه با یک وضعیت تحمیلی و فراهم نشدن قناعت همه، آتش جنگ زیر خاکستر پیمان صلح همچنان داغ باقی خواهد ماند و هر لحظه احتمال شعله‌ور شدن آن وجود خواهد داشت.

این در حالی است که چند روز پیش، زلمی خلیل‌زاد، نماینده‌ی ویژه‌ی وزارت خارجه‌ی امریکا برای صلح افغانستان، به کابل آمده بود. آقای خلیل‌زاد در جریان این سفر، با اکثر رهبران سیاسی و جهادی‌های پیشین دیدار و گفت‌وگو کرد. او در این سفر، با رییس‌جمهور غنی دیداری نداشت.

با این حال، منابعی گفته اند که آقای خلیل‌زاد در جریان دیدار با رهبران سیاسی و جهادی‌های پیشین، در باره‌ی طرح ایجاد حکومت موقت حرف زده است. به دنبال این مسایل، عطامحمد نور، از جهادی‌های پیشین، از طرح حکومت موقت حمایت کرد.

با این حال، راس ویلسن، سرپرست سفارت امریکا در کابل، گفته است که کشورش از حکومت موقت در افغانستان طرف‌داری نمی‌کند.

آقای ویلسن، روز چهارشنبه (۲۴ جدی)، در برگه‌ی تویترش نوشت: «ما از حکومت موقت طرف‌داری نکرده‌ایم و امریکا از یک حکومت موقت طرف‌داری نمی‌کند. نتیجه‌ی گفت‌وگوهای صلح به افغان‌ها بستگی دارد و به باور ما، این نتایج، باید منعکس‌کننده‌ی خواست‌ها و آرزوهای مردم افغانستان باشد.»

به گفته‌ی او، ایالات متحده متعهد است که از طریق یک توافق سیاسی به منازعات در افغانستان پایان دهد. او افزوده است که این توافق سیاسی، باید ضامن حفظ دست‌آوردهای ۱۹ سال گذشته در افغانستان باشد.

رئیس جمهور پیشین افغانستان ضمن استقبال از دور دوم مذاکرات صلح گفت این دور مذاکرات باید منتج به آتش بس و صلح سرتاسری در کشور شود.

حامد کرزی افزود دولت افغانستان و گروه طالبان باید باهم و با درک از مسئولیت های اسلامی شان برای یک افغانستان مقتدر کار کنند.

دفتر حامد کرزی با نشر یک بیانه یی از آغاز دور دوم گفتگوها در قطر استقبال و اظهار امیدواری کرد این دور گفتگوها به آتش بس کامل و صلح فراگیر در افغانستان منجر شود.

این درحالیست که منابع از هیئت گفتگو کننده دولت افغانستان در قطر گفته اند، بحث های اساسی روی ترتیب اجندای مذاکرات صلح شام روز گذشته در دوحه آغاز شده است.

از طرف دیگر رئیس جمهور محمد اشرف غنی تاکید می کند آتش بس پیش شرط این مذاکرات می باشد و قدرت را نیز به جانشین خود که از طریق انتخابات به این سمت می رسد، واگذار خواهد کرد. 

آقای غنی، به تازگی در گفت‌وگوی ویژه با شبکه‌ی خبری سی‌ان‌ان، گفته است: «اگر هدف طالبان تسلط بر روند صلح باشد و صلحی همانند زمان حاکمیت آن‌ها بیاید، پس این صلح عواقب ناگواری به دنبال خواهد داشت. جامعه‌ی ما متحد بوده و خواهان صلح است؛ اما ما صلح مثبت می‌خواهیم.»

آقای غنی، گفته است قصد دارد اقتدار را از طریق اراده‌ی مردم به جانشین منتخب خود تحویل دهد. به گفته‌ی او، این کار برای ارج‌گذاشتن به قربانی‌های غیرنظامیان، فعالان و سایر شهروندان حایز اهمیت است.

او تاکید کرده است مردم افغانستان خواهان برگشت به گذشته نیستند و نمی‌گذارند رویکرد و طرز فکر طالبانی بر آن‌ها تحمیل شود.

شماری از چهره‌های سیاسی کشور از جمله عطا محمد نور، رییس اجرایی جمعیت اسلامی، گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی، حفیظ منصور، عضو هیئت مذاکره‌کننده‌ی دولت، طرح حکومت موقت را پیشنهاد کردند.

عطا محمد نور، روز چهارشنبه هفته گذشته در یک نشست سخنرانی می‌کرد گفت، در مورد حکومت موقت و انتقالی فکر هم نکرده بود، اما حالا یکی از گزینه‌هایش تقویه طرح ایجاد حکومت موقت خواهد بود.

چندی پیش گلبدین حکمتیار، گفته بود این کشور برای برگزاری انتخابات شفاف و تامین صلح به یک حکومت موقت نیاز دارد.

آقای حکمتیار گفته بود که دولت کنونی عامل دوام جنگ و مانع صلح خواهد بود و با دوام حکومت کنونی صلح ممکن نیست.

رهبر حزب اسلامی افغانستان که روز جمعه در میان هوادارنش سخنرانی می‌کرد، گفت که رییس جمهور غنی بخاطر حفیظ چوکی‌اش بر جمهوریت تاکید دارد.

آقای حکمتیار همچنان افزود طالبان به این خواست امریکا و پاکستان که اشرف غنى براى یک و نیم سال در راس اداره موقت باشد، پاسخ رد داده اند.

از سویی هم، عبدالحفیظ منصور، عضو هیأت مذاکره‌کنندۀ صلح دولت تشکیل حکومت موقت را یگانه ساختار عملی برای پایان جنگ و ادغام طالبان در بدنۀ نظام توصیف می‌کند. آقای منصور می‌افزاید که بعید است طالبان بپذیرند که همانند حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمت‌یار در بدنۀ دولت کنونی مدغم شوند.

رییس جمهور غنی در واکنش به تشکیل حکومت موقت در یک گردهمایی روز چهارشنبه که در ننگرهار صحبت می‌کرد گفت، وظیفه من این است که به اساس اراده مردم، دولت را به شکل قانونی به جانشین‌ام بسپارم و احتمال به میان آمدن حکومت موقت را هم رد کرده است.

آقای غنی همچنان افزود اینجا مساله شخصی مطرح نیست، بحث نظام و آینده مردم افغانستان است.

آقای غنی در این سخنرانی گفت طالبان باید درک کند که افغانستان امروز افغانستان دهه ۹۰ میلادی نیست. او افزود این کشور بیشتر از آب و هوا به صلح نیاز دارد.

رییس جمهور غنی همچنان در تازه‌ترین سخنانش در یک  گفتگوی اختصاصی با شبکه خبری سی‌ان‌ان گفته‌است از سال ۲۰۱۵ به این‌سو، ۹۸ نظامی آمریکایی و بیش از ۴۰ هزار فرد ملکی و نظامی در افغانستان کشته شده‌اند.

از سویی هم محمدکریم خلیلی، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان می‌گوید، آن چه را که طالبان به عنوان نظام سیاسی پیشنهاد می‌کنند، برای نسل امروز قابل پذیرش نیست و آن‌ها باید واقعیت‌های امروز افغانستان را درک کنند.

امرالله صالح، معاون نخست رئیس جمهوری که در سفر آقای غنی به ننگرهار او را همراهی می‌کرد، نیز در این محفل گفت که در روند مذاکرات صلح، دولت افغانستان تنها یک شرط دارد و آن رسیدن به قدرت از طریق انتخابات است.

آقای صالح با اشاره به مذاکرات صلح گفت که در مذاکرات صلح بر سر جمهوریت و حقوق زنان معامله صورت نمی‌گیرد. او افزود که شرط ما این است که زعامت با رای مردم تعیین شود.

وحید عمر، مشاور رئیس جمهوری افغانستان در واکنش به طرح دولت موقت گفت که بعد از بیست سال نظام‌سازی، بحث ایجاد حکومت موقت مثل این است که شما خانه کانکریتی (بتونی) تان را که نیاز به ترمیم و تحکیم دارد، از پای‌بست ویران کنید و روی زمینش خیمه پلاستیکی برپا کنید.

حامیان و مخالفان دولت موقت در حال مشخص کردن صفوف خود هستند. گفته می‌شود زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان به هیات‌های‌ مذاکراتی گفته‌است‌ که براساس توافقنامه آمریکا و طالبان، نیروهای آمریکایی تا سه ماه آینده افغانستان را ترک می‌کنند و دو طرف در این مدت باید روی یک «ساختار تقسیم قدرت» به توافق برسند.

دولت افغانستان انتظار دارد که با آغاز کار دولت جو بایدن تا دو هفته دیگر، تغییراتی در استراتژی آمریکا در قبال مذاکرات صلح رونما شود و حتی بعضی منابع گفته‌اند که کابل امیدوار است که دولت جدید آمریکا، آقای خلیلزاد را از روند مذاکرات صلح افغانستان کنار بگذارد. اما با توجه به اظهارات اخیر مشاور امنیت ملی آقای بایدن که تلویحا توافقنامه آمریکا با طالبان را تایید کرد، گمان نمی‌رود اظهارات آقای خلیلزاد بدون مشورت مقامات دولت جدید آمریکا صورت گرفته باشد.

دور دوم مذاکرات صلح میان هیئت مذاکره‌کنندهٔ طالبان و دولت افغانستان امروز ( شنبه،۲۰ جدی) در دوحهٔ قطر آغاز می‌شود و روی آجندای مذاکرات که تأکید بیشتر آن روی آتش‌بس است گفتگو خواهد شد.

ذبیح الله مجاهد سخن‌گوی گروه طالبان به رسانه‌ها گفته که آتش‌بس از نیاز‌های اساسی مردم افغانستان است اما تاکنون اعتماد میان جانبین حاصل نشده و ما نمی‌توانیم به جانب مقابل اعتماد کنیم.

علاوه بر دولت افغانستان،جامعهٔ جهانی به ویژه دولت آمریکا پیمان صلح را با طالبان امضا کرده‌ و بارها از ایشان خواسته تا از خشونت‌های شان در برابر مردم افغانستان بکاهند. چنانچه جنرال مارک میلی رییس ستاد مشترک آمریکا ماه قبل با گروه طالبان در دوحهٔ قطر دیدار کرد و در این دیدار از آنها خواسته‌ بود تا به خشونت‌های شان در افغانستان نقطهٔ پایان بگذارند.

خامه پرس

رییس جمهور اشرف غنی و رولا غنی در مصاحبه‌ای در مورد روند صلح، کوید-۱۹ و آینده افغانستان گفت‌وگو کردند.
رییس جمهور غنی و رولا غنی در مصاحبه‌ای با شبکه خبری سی‌ان‌ان گفته‌اند افغانستان جامعه‌ای نیست که رویکرد گذشته طالبان بالای آن تحمیل شود و اینکه دولت بایدن باید مقیاس و دورنمای حضور خود را در افغانستان تعریف کند.

رییس جمهور در مورد روند صلح و هدف آن گفت هدف این روند یک افغانستان مستقل، دموکراتیک و متحد در صلح با خود و منطقه است و اگر هدف طالبان تسلط و تأمین آرامش قبر باشد، پیامدهای بسیار منفی خواهد داشت.
وی افزود: «هدف اساسی من این است که بتوانم قدرت را از طریق اراده مردم به جانشین منتخب خود تحویل دهم. ما جامعه‌ای نیستیم که رویکرد گذشتۀ نوع طالبان بتواند بر ما تحمیل شود. آن صلح و آرامش قبرستان بود.
رییس جمهور غنی با اشاره به روی کار آمدن دولت بایدن، گفت: «روی کار آمدن دولت بایدن فرصتی است تا با ما کار کند: نخست، منافع امنیتی امریکا را در افغانستان و منطقه تعریف کند. دوم، توافق‌نامۀ ثبات آینده افغانستان که از سوی منطقه و جامعه جهانی تضمین شده باشد، برای ختم ۴۰ سال جنگ ضروری است. سوم، … روند صلح باید اکنون به طور واقعی تحت مالکیت دولت و مردم افغانستان باشد. چهارم، مقیاس و دورنمای حضور ایالات متحده در افغانستان باید تعریف شود».
اشرف غنی در مورد دولت بایدن و پالیسی‌اش نسبت به افغانستان بیان داشت: « بایدن، رییس جمهور منتخب باید تصمیم خود را بگیرد و سپس، ما با هم راهی را برای اطمینان از منافع متقابل خود پیدا خواهیم کرد.
وی با بیان اینکه روند صلح بسیار آهسته پیش می‌رود و مردم افغانستان در خط مقدم امنیت شما (امریکا) قرار دارند، افزود: «بیش از ۴۰ هزار فرد ملکی و نیروهای نظامی از سال ۲۰۱۵ بدینسو در کشور کشته شدند. … سئوال کلیدی این است که تهدید تروریزم چیست؟ آیا این (تهدید) سیستم است یا فردی است».
وی در مورد بحران ویروس کرونا گفت که افغانستان توانست دو موج این بیماری را مدیریت کند و اکنون تمرکز روی موج سوم آن است.
رولا غنی نیز با اشاره به اینکه زنان با حضور خود در روند صلح از حقوق خود و مردم افغانستان دفاع خواهند کرد، گفت: «طالبان برادران و خواهران ما هستند و به عنوان یک افغان حق دارند در افغانستان زندگی کنند. اما اگر تمایل سیاسی برای تحمیل رویکرد خود بالای تمام مردم داشته باشند. آن‌ها می‌توانند این کار را از طریق روند انتخابات انجام دهند».
وی در رابطه به آشوب و هرج و مرج ایالات متحده برای انتقال قدرت، گفت: «امریکا تفاوت چندانی با کشورهای ما ندارد».

محمد اشرف غنی می‌گوید انقطاع نظام سیاسی در کشور برای دولت و شهروندان پذیرفتنی نیست.

رییس‌جمهور این مطلب را امروز (پنج‌شنبه، هژدهم جدی) در یک گردهمایی مردمی در ولایت ننگرهار مطرح کرده است.

آقای غنی گفت صلح باید در چوکات نظام موجود سیاسی به نتیجه برسد.

آقای غنی افزود انقطاع در نظامی سیاسی برای دولت و شهروندان کشور به هیچ صورتی پذیرفتنی نخواهد بود.

رییس جمهور خطاب به طالبان گفت اگر این گروه اراده‌یی برای برقراری صلح در کشور دارند، باید واقعیت‌های نوزده سال پسین در کشور را بپذیرند.

به گفتۀ او، در زمان حاکمیت طالبان بر کشور ارزش صادرات افغانستان به ۱۰ میلیون دالر در سال می‌رسید، رقمی که به سخن او، هم‌اکنون به مرز دو میلیارد دالر افزایش یافته است. آقای غنی تأکید می‌ورزد که این تحول بیان‌گر تغییرات بزرگی در جامعۀ افغانستان است و طالبان باید آن را بپذیرند.

افزون بر این، رییس‌جمهور خاطرنشان می‌سازد که کرسی ریاست جمهوری متعلق به شهروندان کشور است و رسیدن به این سمت برای او مسوولیت بزرگی را تفویض کرده است. آقای غنی اضافه می‌کند که او مسوولیت دارد تا رهبری دولت را به صورت قانونی به یک دولت جانشین بسپارد و از انقطاع نظام سیاسی در کشور جلوگیری کند.

آقای غنی در حالی این موضوع را مطرح می‌کند که زمزمه‌های تشکیل حکومت موقت از سوی اعضای دفتر سیاسی طالبان در قطر و شماری از سیاست‌گران کشور به گوش می‌رسد. در آخرین مورد، عطامحمد نور، والی پیشین بلخ و حفیظ منصور، عضو مذاکره‌کنندۀ دولت افغانستان گفته‌اند که بدون تشکیل حکومت موقت، مذاکرات صلح به نتیجه نخواهد رسید.