برچسب: امریکا

۱۵ عضو شورای امنیت سازمان ملل به تازگی در بیانیه‌ای از آذربایجان و ارمنستان خواستند به درگیری پایان دهند و هر چه زودتر به میز مذاکره بازگردند.
در همین حال، آنتونیو گوترش دبیر کل سازمان ملل متحد با ابراز شدید نگرانی نسبت به دور تازۀ درگیری‌ها در قره‌باغ، به کارگیری خشونت از سوی دو طرف را محکوم کرد.
از سویی هم، امانوئل مکرون رییس جمهور فرانسه قرار است امروز چهارشنبه(۹ میزان) با ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه در مورد بحران نگورنو-قره‌باغ ملاقات کند و انتظار می‌رود فردا با رییس جمهور ترامپ در این رابطه گفت‌وگو کند.
منطقه مورد مناقشه بین آذربایجان و ارمنستان حدود ۱۴۵ هزار نفر جمعیت دارد و تا کنون در نتیجه درگیری‌ها صدها تن کشته و زخمی شده است.

نماینده ملکی ناتو برای افغانستان می‌گوید امیدوار است گروه طالبان بدانند که دیگر راهی برای برگشت به گذشته وجود ندارد.

ستیفانو پونتیکورور نماینده ملکی ناتو برای افغانستان می‌گوید امیدوار است گروه طالبان بداند که راهی برای برگشت به 19 یا 20 سال گذشته وجود ندارد و افغان‌ها باید حکومتی را بسازند که مورد پذیرش دو طرف باشد.

نماینده ملکی ناتو با تاکید بر حفظ دستاورد‌های 19 سال گذشته در افغانستان گفته تمویل کنندگان توافق احتمالی صلح میان حکومت افغانستان و گروه طالبان را بررسی می‌کنند و اگر مطابق میل شان بود، به حمایت از افغانستان ادامه می‌دهند.  

آقای پونتیکوروو تاکید کرده: «صلحی ارزشمند خواهد بود که از دستاوردهای بیست سال گذشته حفاظت کند. حقوق زنان، حقوق اقلیت‌ها و به صورت عموم حقوق بشر و آزادی رسانه‌ها، این تنها راهی خواهد بود که می‌تواند منجر به روند صلح پایدار شود.»

نماینده ملکی ناتو گفته ناتو حامی آزادی بیان و رسانه‌ها در افغانستان است و به هیچ وجه حکومتی را حمایت نخواهد کرد که به محدود ساختن آزادی رسانه‌ها اقدام کند.

آقای پونتیکورو مذاکرات صلح را در قطر “واقعی” عنوان کرد، اما گفته است که سطح خشونت بسیار بلند است و پذیرفتنی نیست.

او همچنان گفت طالبان اگر مدعی اند که نگران مردم افغانستان هستند، باید برای پروسه صلح اعتمادسازی کنند و خشونت‌های شان را کاهش دهند.

نماینده ملکی ناتو افزود: «روند صلح دشوار خواهد بود اما اگر اعتماد نباشد به مراتب روند دشوارتر خواهد بود و کاهش خشونت به معنی اعتمادسازی میان دو طرف است.»

او در اشاره به خروج نیروهای آمریکا و ناتو از افغانستان گفت ایالات متحده و ناتو با هم وارد افغانستان شده و ماموریت را به پیش برده اند و با هم این کشور را ترک خواهند کرد.

استفانو پونتیکوروو نماینده ارشد ملکی ناتو گفت اگر طالبان نگران مردم افغانستان هستند، باید در روند صلح اعتمادسازی کنند و خشونت‌ها را کاهش دهند.
وی در مورد نقش ناتو در افغانستان پسا-صلح گفت: «در سطح کلان، اگر درخواست شود، ما تمایل داریم که سکتور امنیتی را مشوره داده و کمک کنیم، اگر معنای آن ادغام طالبان باشد و خواهان کمک شوند، ما کمک می‌کنیم».
نمایندۀ ارشد ملکی ناتو در افغانستان گفت آنچه در توافق احتمالی صلح میان حکومت افغانستان و گروه طالبان امضا می‌شود، تمویل کنندگان بررسی می‌کنند و اگر مطابق میل شان بود، به حمایت از افغانستان ادامه می‌دهند؛ اما در غیر آن افغانستان آسیب خواهد دید.
وی تاکید کرد: «صلحی ارزشمند خواهد بود که از دستاوردهای بیست سال گذشته حفاظت کند. حقوق زنان، حقوق ملیت‌ها و به صورت عموم حقوق بشر و آزادی رسانه‌ها، این تنها راهی خواهد بود که می‌تواند منجر به روند صلح پایدار شود».
او با بیان این که سطح خشونت‌ها بسیار بلند است و پذیرفتنی نیست، افزود: « روند صلح دشوار خواهد بود اما اگر اعتماد نباشد به مراتب روند دشوارتر خواهد بود و کاهش خشونت به معنی اعتمادسازی میان دو طرف است».
آقای پونتیکوروو بیان داشته است که طالبان اگر مدعی‌اند نگران مردم افغانستان هستند، برای پروسۀ صلح اعتمادسازی کنند و خشونت‌های شان را کاهش دهند.
به گفته وی، طالبان باید بدانند که راهی برای برگشت به ۱۹ یا ۲۰ سال قبل وجود ندارد و مردم افغانستان باید حکومتی را بسازند که قابل قبول دو طرف باشد.
وی تاکید کرد ایالات متحده و ناتو با هم وارد افغانستان شده و ماموریتی را به پیش برده‌اند و با هم این کشور را ترک خواهند کرد.

ما به یک لحظۀ مهم، توأم با امید برای افغانستان و منطقه رسیده‌ایم. هیأت‌های مذاکره‌کنندۀ دولت افغانستان و طالبان در تاریخ دوازدهم سپتامبر حاضر شدند مذاکرات را برای دست‌یابی به یک توافق سیاسی و ختم جنگ آغاز کنند.

در کنار مردم افغانستان، ما (پاکستان) بهای این جنگ طولانی و سنگین را پرداخته‌ایم. طی چندین دهه درگیری، پاکستان مسئولیت مراقبت بیش از 4 میلیون پناهنده افغانستانی را بر عهده گرفته است. در این مدت، اسلحه و مواد مخدر نیز به کشور ما سرازیر شده است. درگیری‌های دوام‌دار در افغانستان، مسیر اقتصادی ما را به‌هم زده است. پاکستانی که در دهه‌های 1960 و 1970 وضعیت مطلوبی داشت، به صورت ناراحت‌کننده‌یی تغییر کرده است.

این تجربه دو درس مهم را به ما آموخت. اول این‌که ما از لحاظ جغرافیایی، فرهنگی و خویشاوندی با افغانستان بسیار نزدیکیم و حوادثی که در افغانستان اتفاق می‌افتد، قطعاً بالای ما تأثیر دارد. ما فهمیدیم که پاکستان صلح واقعی را تجربه نخواهد کرد، تا زمانی که خواهران و برادران افغانستانی ما در صلح نباشند.

ما هم‌چنین آموختیم که صلح و ثبات دایمی در افغانستان با استفاده از زور و خواست خارجی‌ها برقرار نمی‌شود. تنها فرایند آشتی میان مردمان افغانستان با رهبری خودشان که واقعیت‌ها و تنوع سیاسی افغانستان را به رسمیت بشناسند، به صلح پایدار می‌انجامد. بنا براین، هنگامی که رئیس‌جمهور ترامپ در اواخر سال 2018 از پاکستان خواست تا برای رسیدن به یک توافق سیاسی در افغانستان با امریکا کمک کند، ما هیچ‌گونه تردیدی نکردیم. ما تعهد کردیم که پاکستان تمام تلاش خود را برای تسهیل این روند انجام خواهد داد و ما این کار را کردیم. امریکا دشوارترین گفت‌وگوهای خود را با طالبان آغاز کرد و این گفت‌وگو منجر به امضای توافق صلح بین امریکا و طالبان شد. امضای توافق صلح بین امریکا و طالبان، زمینۀ آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی را فراهم کرد.

مسیری را که برای رسیدن به این‌جا طی کرده‌ایم، آسان نبود، اما به لطف، شجاعت و انعطاف‌پذیری دولت افغانستان و طالبان توانستیم به پیش برویم. ایالات متحده و متحدانش تبادل زندانیان بین دولت کابل و طالبان را تسهیل کردند. دولت افغانستان و طالبان به صدای صلح‌خواهی مردم افغانستان پاسخ مثبت دادند.

مذاکرات بین‌الافغانی احتمالاً دشوار خواهد بود و همه طرف‌ها به صبر و مصالحه نیاز دارند. پیش‌رفت می‌تواند کُند و دشوار باشد، حتا ممکن است دو طرف به بن‌بست بخورند. در چنین موقعتی بهتر است همه‌چیر در پشت میز مذاکره حل شود تا در میدان‌های خونین جنگ.

همه طرف‌های که در روند صلح افغانستان سرمایه‌گذاری کرده‌اند، باید در برابر خروج شتاب‌زدۀ بین‌المللی بایستند. خروج شتاب‌زدۀ بین‌المللی از افغانستان غیرعاقلانه است. ما هم‌چنین باید در برابر تخریب‌کاران پروسه صلح افغانستان بایستیم و از سرمایه‌گذاری‌یی که روی این روند شده است، محافظت کنیم.

پاکستان به حمایت از مردم افغانستان و افغانستان مستقل ادامه خواهد داد. پاکستان معتقد است که مذاکرات صلح نباید با اجبار انجام شود و همه طرف‌ها باید خشونت‌ها را کاهش دهند. همان‌طور که دولت افغانستان، طالبان را به عنوان یک گروه سیاسی به رسمیت شناخته است، امید است طالبان نیز پیش‌رفت‌ها و دست‌آوردهای دولت و مردم افغانستان را به رسمیت بشناسند.

پاکستان نیز مانند ایالات متحدۀ امریکا نمی‌خواهد که افغانستان پناه‌گا امن برای تروریستان باشد. پس از حملۀ 11 سپتامبر، بیش از 80 هزار نیروی امنیتی و غیرنظامی پاکستانی جان خود را در جنگ با تروریسم از دست دادند. پاکستان هنوز هم هدف گروه‌های فعال تروریستی مستقر در افغانستان است. این گروه‌های تروریستی برای صلح جهانی خطر جدی به حساب می‌آیند. ما امیدواریم که دولت افغانستان تدابیر جدی‌یی را برای کنترل مناطقی که تروریستان در آن خانه دارند و از آن‌جا حملات تروریستی را برنامه‌ریزی می‌کنند، روی دست گیرد. ما مانند ایالات متحده راضی به این نیستیم که سرمایه و جان نیروهای امنیتی خود را که در برابر تروریسم از دست داده‌ایم، به هدر برود.

زمان آن فرارسیده است که برای «روز بعد» برنامه‌ریزی آغاز شود. جهان چه‌گونه می‌تواند به افغانستان پس از جنگ کمک کند؟ چه‌گونه شرایطی را ایجاد کنیم که میلیون‌ها پناه‌جوی افغانستانی که در پاکستان و سایر کشورها زنده‌گی می‌کنند، دوباره بتوانند به کشور خودشان برگردند.

تلاش ما از سرمایه‌گذاری و برنامه‌های اقتصادی، رشد و شکوفایی پاکستان و کشورهای منطقه است. سرمایه‌گذاری‌های اخیر ما در پروژه‌های مهم اتصال اقتصادی می‌تواند برای منطقه مهم باشد. گفت‌وگوهای نخستینۀ ما با شرکت مالی توسعۀ بین‌المللی ایالات متحده در مورد این مسایل ارزش‌مند بوده است. این دل‌گرم‌کننده است که ایالات متحده و پاکستان در مورد اهمیت «سود صلح» و صلح پایدار در افغانستان توافق نظر دارند.

برای پاکستان، صلح و ثبات منطقه‌یی کلید تحقق آرمان‌های جمعی برای آیندۀ بهتر است. ما برای دست‌یابی به این هدف، متعهد به همکاری چندجانبه هستیم. نخستین قدم برای رسیدن به صلح در دوحه برداشته شده است. نادیده‌گرفتن روند صلح افغانستان یا مهم نپنداشتن آن به هر دلیلی که باشد، مسخره است.

نویسنده: عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان

منبع: واشنگتن پست

برگردان: مریم مهتر

می‌خواستم به خاطر جلوگیری از تنش‌های بیشتر و سوء استفاده دشمنان مشترک دو مذهب جعفری و حنفی در این مورد سکوت کنم، اما ترسیدم که مبادا سکوتم مانند سکوت زهاد مسلمان در ماجرای قیام امام حسین باشد که در حین قتل عام خاندان پیامبر نماز استحبابی می‌خواندند. حالا که چنین است به چند مورد به صورت خلاصه اشاره می‌کنم:
۱- پیش کشاندن موضوع رسمیت فقه حنفی یا جعفری در مذاکرات صلح دوحه نقشهٔ امریکا، اسرائیل، سعودی و … است تا جنگ‌های مذهبی را در افغانستان شعله‌ور سازند وگرنه در مذاکراتی که هدف اصلی آن آتش‌بس، خروج نیروهای اشغالگر، ختم جنگ و راه حل سیاسی برای تقسیم قدرت حاکمه است؛ مسئله فقه حنفی و جعفری هیچ موضوعیت ندارد.
۲- فقه حنفی و جعفری از آغاز یعنی بیش از هزار سال است که کنار هم رشد کرده و به شکوفایی رسیده‌اند و هردو از ریشه‌های مشترک قرآن و سنت برخاسته و پیروان هردو مذهب نیز در طول تاریخ در افغانستان برادرانه و دوستانه زندگی کرده‌اند.
۳- در میان تمام مذاهب اسلامی، بیشترین وجه مشترک را مذهب جعفری و مذهب حنفی داشته‌اند و دانایان و اهل علم و به خصوص مجتهدان هردو مذهب می‌دانند که اختلاف[میان دو مذهب] انگشت شمار و آن‌هم در فروعات است.
۴- مذهب جعفری منتسب به امام جعفر صادق نواده پیامبر اسلام، مادر مذاهب اسلامی است و ابوعبدالله جعفر الصادق استاد مذاهب بوده است. یکی از افتخارات ابوحنیفه نعمان بن ثابت(امام اعظم) این بوده که در محضر امام جعفر الصادق تلمذ نموده است؛ و هم جامعهٓ الازهر که معتبرترین مرجع فتوای اهل سنت است بسی سال‌های پیش بر جواز مذاهب معتبر اسلامی و از جمله امامیهٔ اثناعشریه که در افغانستان مذهب جعفری یاد می‌شود، فتوا داده است.
۵- مذهب جعفری در خراسان بزرگ که افغانستان قسمتی از آن است و در شهرهایی که امروز مربوط افغانستان است، ۲۰ سال یا ۱۰۰ سال نه که هزار و چهار صد سال یعنی در اولین سال‌های فتح خراسان توسط اعراب رواج داشته است. اگر کسی از این موضوع خبر ندارد، تواریخ اسلامی را در دوره امویان، عباسیان، ابومسلم خراسانی، صفاریان، غزنویان، سلجوقیان، صفویان، بابریان، نادر افشار، احمدخان ابدالی و … مطالعه نماید.
۶- تطبیق احوال شخصیهٔ شیعیان طبق احکام مذهب جعفری در قانون اساسی افغانستان مشخص شده است و هیچ قدرت و توانی چه خارجی و چه داخلی نمی‌تواند این حق را برای ثلث نفوس کشور نادیده انگارد و نادیده گرفتن این حق و حقوق دیگر یعنی ادامه جنگ و خونریزی و شیعیان از خط قرمز شان که رسمیت مذهب شان است هرگز کوتاه نمی‌آیند و اکثریت قاطع پیروان مذهب برادر نیز با شیعیان همنوا هستند.
۷- هردو مذهب جعفری و حنفی باید در افغانستان رسمی باشد و به پیروان مذاهب دیگر و حتی ادیان دیگر مانند سِک‌ها نیز در احوال شخصیه و موضوعات فرقه‌ای و دینی شان حق قائل شویم تا همه دوستانه و برادرانه در افغانستان آرام، آباد، آزاد، مرفه و شگوفا زندگی کنیم.
۸- بحث راجع به رسمیت مذاهب، جایش در دوحه و در میز سیاسی تقسیم کنندگان قدرت نیست؛ علمای اعلام، حقوق دانان، مجتهدین و اهل خبره از سراسر افغانستان به آرامی و حوصله‌مندی روی آن بحث کنند و به نتیجهٔ مشترک که حقوق هیچ گروه مذهبی و دینی در آن ضایع نشود، برسند.

دید

امرالله صالح معاون اول رئیس‌جمهور چهارشنبه 23 سپتامبر در واکنش به اظهارات گروه طالبان اعلام کرد، در حال حاضر در ولسوالی‌های زیر سیطره طالب، مردم زنده هستند اما زندگی ندارند.

صالح در صفحه رسمی فیسبوک‌اش نوشت: «طالبان حقایق تلخ و دردناک کنونی و تاریخی را که جامعه در ذهن و سینه‌اش از ظلم و جهل این گروه دارد و من آنرا تنها بیان کردم رد و تکذیب کرده اند.»

وی اضافه کرد: «صدها عنوان کتاب – ده‌ها هزار عنوان مقاله و هزاران رساله در مورد ظلم و تاریک اندیشی این گروه تا اکنون نوشته شده است. آیا طالب می‌تواند یک رساله را آدرس دهد که در آن از به اصطلاح اداره طالب سخن مثبت گفته شده باشد؟ طالب همیشه مسئله تأمین امنیت را در کابل در دهه نود از دستاوردهای شامخ خود می‌داند.»

امرالله صالح علاوه کرد: «آیا می‌دانید در دروان طالب نفوس کابل کمتر از پنج لک نفر بود و اکنون نزدیک به هفت میلیون است.

قیمت خانه و جایداد در شهر نو(کابل) در زمان طالب در حدود بیست هزار دالر بود زیرا جامعه امید را از دست داده بود و فکر می‌کرد جایدادش را بفروشد و خودش را از دوزخ ساخته دست طالبان بیرون کند. اکنون ارزان‌ترین خانه در شهرنو(کابل) یک میلیون دالر است.»

همچنان امرالله صالح دوشنبه 21 سپتامبر 2020 نیز در مراسم تجلیل از روز جهانی صلح در کابل گفته بود، در دوره حاکمیت گروه طالبان در این کشور ده‌ها هزار دختر به نکاح اجباری درآمدند.

اما گروه طالبان در واکنش به این اظهارات امرالله صالح با نشر اعلامیه‌ای صحبت‌های وی را «غیرمسئولانه برنامه‌ریزی شده و بر ضد روند صلح» خواندند.

شایان ذکر است که این اظهارات معاون اول رئیس‌جمهور در مورد گروه طالبان و واکنش این گروه به گفته‌های صالح در شرایطی صورت گرفته که در این روزها روند مذاکرات صلح میان دولت کابل و طالبان در دوحه قطر ادامه دارد.

بیشتر کشورهای جهان از جمله پادشاهی عربی سعودی و آمریکا و همچنان سازمان ملل متحد، ناتو و اتحادیه اروپا از روند مذاکرات صلح افغانستان اعلام حمایت کرده اند.

وزیر امور خارجه ایران روز دوشنبه اعلام کرد که تهران آماده است تا کلیه زندانیان آمریکایی دربند در ایران را با اتباع ایرانی زندانی در ایالات متحده مبادله کند.

محمد جواد ظریف که روز دوشنبه در نشستی مجازی با اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا سخن می‌گفت این موضوع را در حالی مطرح کرد که دو طرف پیش‌تر دو بار اقدام به مبادله زندانی کرده بودند.

واشنگتن مدتهاست که از ایران می‌خواهد شهروندان آمریکایی در بند در ایران از جمله باقر و سیامک نمازی، پدر و پسر ایرانی-آمریکایی را آزاد کند.

مایکل وایت، کهنه سرباز نیروی دریایی ایالات متحده که از سال ۲۰۱۸ در ایران بازداشت بود، ماه ژوئن گذشته در جریان معامله‌ای میان تهران واشنگتن در ازای آزادی مجید طاهری، یک پزشک ایرانی-آمریکایی که در آمریکا زندانی بود، آزاد شد و به کشورش بازگشت.

تهران و واشنگتن دسامبر ۲۰۱۸ نیز در معامله‌ای دیگر، مسعود سلیمانی، یک مهندس ایرانیِ محبوس در آمریکا به اتهام دور زدن تحریم‌های ایالات متحده را با ژیائو وانگ، شهروند دو تابعیتی آمریکایی-چینی که به اتهام جاسوسی در ایران بازداشت بود، مبادله کردند.

زلمی خلیل‌زاد، نمایندۀ ویژۀ ایالات متحدۀ امریکا در امور صلح افغانستان با انتقاد از افزایش میزان خشونت‌ها در کشور می‌گوید این خشونت‌ها باید هرچه زودتر به گونۀ قابل ملاحظه‌یی کاهش یابد.

آقای خلیل‌زاد بامداد امروز (دوشنبه، ۳۱ سنبله) در برگۀ توییترش از افزایش خشونت‌های اخیر در افغانستان انتقاد کرد. آقای خلیل‌زاد گفت در چند روز گذشته خشونت‌ها به گونۀ واضح در افغانستان  افزایش یافته است.

نمایندۀ ویژۀ امریکا در امور صلح افغانستان افزود تشدید خشونت در شرایطی که گفت‌وگوهای مستقیم بین دولت افغانستان و گروه طالبان در دوحه ادامه دارد، تأسف‌بار است. او تأکید کرد با در نظرداشت آغاز مذاکرات صلح همۀ جناح‌ها باید خشونت را به شکل قابل ملاحظه‌یی کاهش دهند.

این در حالی است که وزارت دفاع ملی افغانستان می‌گوید طالبان همزمان با آغاز گفت‌وگوهای مستقیم صلح در دوحه، حمله‌های‌شان را در برابر نیروهای امنیتی کشور افزایش داده‌اند.

شورای امنیت سازمان ملل نیز به تازگی با صدور یک قطع‌نامه‌یی خواهان کاهش خشونت‌ها در افغانستان شده است. گروه طالبان تاکنون در این مورد واکنشی نشان نداده‌اند.

در بیانیه‌ای که بامداد روز یکشنبه(۳۰ سنبله) در وبسایت وزارت خارجه ایران منتشر شد، آمده است: «وزیر امور خارجه امریکا خود نیز می‌داند که ادعایش در مورد بازگشت تحریم‌های شورای امنیت بی‌اساس، باطل و فاقد هرگونه اثرگذاری قانونی است و لذا به روش مالوف خود اقدام به تهدید و ارعاب کشورها به وضع تحریم‌های ملی فرامرزی علیه آنان کرده است که خود بهترین گواه اعتراف امریکا به شکست در حرکتش در شورای امنیت است».
بیانیه همچنین با اشاره به رد درخواست دولت امریکا برای بازگشت تحریم‌های ایران پیش از این در ۲۵ اگست از سوی رییس شورای امنیت اعلام می‌دارد: «امریکا امروز در حالی به دروغ مدعی بازگشت قطعنامه‌های تحریمی‌شورای امنیت ملل متحد علیه جمهوری اسلامی ایران است که درخواست امریکا به عنوان یک کشور غیرعضو در برجام برای آغاز روند احیای تحریم‌ها از اساس از سوی شورای امنیت رد شده و این روند هیچ‌گاه آغاز نشده است که امروز به سرانجام رسیده باشد».
وزارت خارجه ایران در ادامه با اشاره به خروج امریکا از توافق هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۸ میلادی می‌افزاید: «امروز اما با گذشت دو سال از آن تاریخ، ایالات متحده که در پیشبرد پروژه امنیتی‌سازی جمهوری اسلامی ایران تنهاتر از هر زمان دیگری است، سرخورده از ناتوانی در ایجاد اجماع علیه ایران، به قلدری و باج‌خواهی از جامعه بین‌المللی روی آورده و در حالی که تقریباً تمام اعضای شورای امنیت به صراحت رویکرد مضحک ایالات متحده در قبال قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت را رد کرده‌اند، رژیم امریکا در چارچوب سیاست یکجانبه‌گرایانه و زورمحور خود کشورهای جهان را به دلیل پایبندی به قوانین بین‌المللی به تحریم تهدید می‌کند».
این بیانیه سخنان روز گذشتۀ مایک پمپئو وزیر خارجه امریکا را سخنانی «با مصرف داخلی» خوانده و هشدار می‌دهد: «چنانچه امریکا رأسا یا با همکاری معدود دست‌نشانده‌های خود اقدامی در راستای این تهدیدات انجام دهد، با واکنش جدی مواجه خواهد شد و مسئول تمامی عواقب خطرناک آن خواهد بود».
در همین حال، وزیران خارجه سه کشور اروپایی امضا کننده برجام، بامداد یکشنبه در واکنش به اعلام رسمی امریکا مبنی بر بازگرداندن همۀ تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران، با انتشار بیانیه‌ای مشترک بار دیگر بر موضع کشورهایشان در حمایت از توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ میلادی تاکید کردند.
روسیه به عنوان یکی از امضا کنندگان توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ میلادی میان ایران و قدرت‌های بزرگ همچنین از اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل، روز یکشنبه به اعلامیۀ یکجانبه امریکا برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران واکنش نشان داد.
سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه ضمن محکوم کردن این تصمیم واشنگتن اعلام کرد که این اقدام «فاقد مبنای قانونی» است.
آقای لاوروف همچنین در واکنش به سخنان مایک پمپئو مبنی بر اینکه کشورهایی که این تحریم‌ها را رعایت نکنند، با پیامدهای این کار روبرو خواهند شد گفت: «ابتکارات و اقدامات نامشروع ایالات متحده نمی‌تواند عواقب قانونی بین‌المللی برای دیگر کشورها به همراه داشته باشد».
مایک پمپئو در سخنان شنبه شب خود اعلام کرد علاوه بر بازگشت همه تحریم‌های سازمان ملل، تحریم تسلیحاتی ایران نیز بطور دائمی تمدید خواهد شد و سیاست حداکثر فشار امریکا علیه ایران تا زمانی که تهران «گسترش هرج و مرج، خشونت و خونریزی» را متوقف نکند، ادامه خواهد داشت.

گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی گفت این حزب آمادۀ همکاری و مشارکت با گروه طالبان است و در صورت تمایل طالبان، به این گروه خواهد پیوست.

رهبر حزب اسلامی روز گذشته، شنبه، بیست‌ونهم سنبله در میان هوادارنش گفت: «حزب اسلامی برای گفت‌وگوهای مستقیم با طالبان و هم‌چنان برای مشارکت و همکاری با این گروه آماده است.»

گلبدین حکمتیار تأکید کرد در صورتی که این دو گروه – طالبان و حزب اسلامی – دست‌به‌دست هم بدهند، بحران افغانستان پایان خواهد یافت و هیچ نیرویی قادر به ایستادگی در مقابل آنان نخواهد بود.

او در بخشی از سخنرانی‌اش افزود که پس از ختم دور اول گفت‌وگوهای افغانستان با طالبان، حزب اسلامی آمادۀ مذاکره با این گروه است و اکنون تصمیم دست طالبان است.

حکمتیار در جمع هوادارانش گفت دولت افغانستان «ضعیف و تقسیم‌شده» است و حزب اسلامی نقطۀ مشترک با طالبان دارد. او تأکید کرد این حزب با طالبان، عقاید، ارزش‌ها و ایدئولوژی مشترک دارد.

او یک ماه پیش نیز در مصاحبه‌یی گفته بود آمریکا از جنگ افغانستان خسته شده و جز خسارات مالی و جانی دست‌آوردی از این جنگ نداشته است. رهبر حزب اسلامی در مصاحبۀ قبلی‌اش گفته بود آمریکایی‌ها خواستار توافق صلح با طالبان‌اند و کسی جلو این توافق را گرفته نمی‌تواند.

حکمتیار می‌گوید دولت افغانستان قصد دارد مذاکرات صلح را تا ماه نوامبر، هم‌زمان با برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به تعویق بیندازد.

او در مورد نقش کشورهای منطقه در روند صلح افغانستان گفت هند به دلیل رقابت با پاکستان، از فشارهای صلح راضی نیست و حمایت از شبه‌نظامیان محلی را شروع کرده است. «چین و پاکستان در مورد افغانستان موضع مشترک و هماهنگی دارند. نه تنها از روند صلح حمایت می‌کنند، بلکه آن را برای منافع منطقه‌یی خود مفید می‌دانند.»

این اظهارات گلبدین حکمتیار در حالی مطرح می‌شود که طالبان پس از چندین سال چانه‌زنی با آمریکا و دولت افغانستان، مجبور شده‌اند پای میز مذاکره حاضر شوند. مذاکرات مستقیم بین دولت افغانستان و طالبان روز شنبه هفته گذشته در دوحه گشایش یافت. از زمان آغاز مذاکرات، طرف‌های مذاکره تا کنون دو نشست علنی برگزار کرده‌اند و روی برخی موارد نیز به توافق رسیده‌اند.

حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران روز شنبه گفت که ایران «قطعا انتقام خون» قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین سپاه قدس را می‌گیرد.

وی که در صبحگاه مشترک سپاه سخن می‌گفت با بیان اینکه این نیروهای نظامی ایران «اهل شرف و جوانمردی» هستند و «عادلانه انتقام» می‌گیرند گفت: «ما کسانی را هدف قرار می‌دهیم که در شهادت سردار بزرگ سپهبد حاج قاسم سلیمانی مستقیم یا غیرمستقیم نقش داشتند.»

وی سپس با اشاره به اتهام‌هایی مبنی بر طرح ایران برای ترور سفیر آمریکا در آفریقای جنوبی گفت:‌ «شما فکر می‌کنید ما در قبال خون برادر شهیدمان یک سفیر زن را در آفریقای جنوبی می‌زنیم؟»

پیش از ایین نشریه پولیتیکو به نقل از چند مقام آمریکایی مدعی شده بود که ایران قصد داره به انتقام مرگ قاسم سلیمانی لانا مارکس، سفیر آمریکا در آفریقای جنوبی را بکشد.

آقای سلامی در بخش دیگری از سخنانش به حمله موشکی به پایگاه عین الاسد، محل استقرار نیروهای آمریکایی در عراق اشاره کرد و گفت که هدف قرار ندادن سربازهای ایالت متحده به این دلیل بود که ایران «وانمردانه و عادلانه» انتقام می گیرد.

وی افزود: «فرض و پیش بینی ما این نبود که شما جواب نمی‌دهید، بلکه کاملاً فرض مان این بود که پاسخ می‌دهید و همان موقع صدها موشک را آماده شلیک کرده بودیم که اگر پاسخ دهید اهداف مورد نظر را ویران کنیم.»

فرمانده سپاه همچنین با بیان اینکه این تهدیدها «جدی» است و ایران «جنگ لفظی» نمی‌کند خطاب به آمریکا گفت: «اگر تار مویی از سر یک ایرانی کم شود، کرک و پشم شما را به باد می‌دهیم.»

اسدالله خالد، سرپرست وزارت دفاع، می‌گوید خواب و خیال «دشمن» مبنی بر نابودی ارتش افغانستان به فرمایش پنجاب، هرگز تحقق نخواهد یافت.

آقای خالد، روز پنج‌شنبه (۲۷ سنبله)، در مراسم تحویل‌دهی چهار فروند هواپیمای نظامی سوپر توکانو از سوی امریکا به نیروهای هوایی، گفت: «هدف ما از جنگ، دفاع از ارزش‌های دو دهه‌ی اخیر است؛ این خواب را باید دشمن از سرش بیرون کند که به فرمایش پنجاب، ارتش افغانستان را از بین می‌برد. این کار، به هیچ قیمتی انجام نخواهد شد.»

به گفته‌ی او، آموزشی که نیروهای دفاعی و امنیتی در جریان چند سال گذشته دیده اند؛ آن‌ها را به سربازان بی‌نظیری در سطح منطقه مبدل کرده است.

آقای خالد، گفت هرچند تعهد جهان، به ویژه ناتو، در زمینه‌ی حمایت از نیروهای دفاعی و امنیتی، دوام‌دار است؛ اما اگر روزی آن‌ها از افغانستان خارج شوند، «نیروهای ما توانایی این را دارند که از وجب وجب خاک خود دفاع کنند.»

او، تأکید کرد، نیروهای افغان، اجازه نمی‌دهند که روی دست‌آوردهای ۱۹ سال گذشته در افغانستان، معامله شود.

سرپرست وزارت دفاع، گفت با آغاز گفت‌وگوهای میان‌افغانی، حملات تروریستان طالب نیز، افزایش یافته که نشان می‌دهد این گروه، در تلاش امتیازگیری سیاسی است.

او، علاوه کرد: «هیچ وقت، هیچ تعرضی از سوی ما صورت نگرفته است؛ تلفات دشمن با وجود این که هیچ دست‌آوردی نداشته، چهار برابر تلفات ما بوده است. ما به خاطر این که صدمه‌ای به روند صلح وارد نشود؛ تمام وقایع را مطبوعاتی نکردیم. اگر دشمن به این فکر باشد که به زور می‌تواند تمام چیز را تسخیر کند، تنها خواب و خیال دیده است.»

مراسم گشایش گفت‌وگوهای میان‌افغانی، روز شنبه (۲۲ سنبله)، در دوحه، پایتخت قطر، برگزار شد. هم‌زمان با آغاز این گفت‌وگوها، حملات تروریستان طالب نیز، در شماری از ولایت‌های افغانستان، افزایش یافته است.

مایک پمپئو وزیر امور خارجه امریکا روز گذشته گفت امروز کم‌تر از ۲۰۰ تن از اعضای القاعده در افغانستان حضور دارد.

وزیر خارجه ایالات متحده در مراسمی که به تازگی در شورای اتلانتیک برگزار شد، گفت کم‌تر از ۲۰۰ عضور القاعده امروز در افغانستان باقی مانده است.

این اظهارات را آقای پمپئو در حالی مطرح می‌کند که سازمان ملل متحد در گزارشی گفته بود القاعده هنوز هم در افغانستان حضور دارد و طالبان روابط خود را با این شبکه قطع نکرده‌اند.

پیشتر گزارش سازمان ملل حاکی از آن بود که دست کم ۶۰۰ جنگجوی مربوط به القاعده در افغانستان فعالیت دارد، همچنان ملل متحد تاکید نموده بود گروه طالبان روابط خود را با این شبکه قطع نکرده است.

با این حال، ایالات متحده امریکا از زمان امضای توافقنامه صلح با گروه طالبان، هرگونه گزارشی را نسبت به رابطه طالبان با گروه‌های تروریستی نادیده گرفته است.

نخستین دور مذاکرات «تاریخی» بین‌الافغانی 12 سپتمبر در دوحه پایتخت قطر با حضور وزرای خارجۀ امریکا و قطر برگزار شد. این کنفرانس پس از ماه‌ها تأخیر و بن‌بست در سطح کلانی تدویر یافت.

به دلیل حضور گسترده دیپلومات‌های ارشد و سخنرانی وزرای خارجۀ کشورهای مؤثر در قضایای افغانستان، دبیرکل سازمان ملل و دبیرکل ناتو، بسیاری‌ها این نشست را بزرگترین کنفرانس در دو دهۀ اخیر افغانستان خوانده‌اند. ایالات متحده امریکا تلاش دارد که این مذاکرات به هر طریق ممکن به نتیجۀ ملموس برسد. اما از رفتار دو طرف منازعه پیداست که این مذاکرات ماه‌ها به طول خواهد انجامید. امریکا با الهام از کنفرانس بن تلاش داردکه مذاکرات در دور اول پیشرفت قابل ملاحظه داشته باشد و در یک دورۀ دیگر به نتیجۀ قطعی برسد. استدلال امریکا این است که کنفرانس بن در 12 روز به نتیجه رسید، حداکثر مذاکرات بین‌الافغانی باید طی یکی دوماه نهایی شود.

برخلاف انتظار به نظر می‌رسد که اجماع دربارۀ مذاکرات بین‌الافغانی از میان رفته است. چنانچه غیبت برخی کشورهای اثرگذار منطقه در نشست بین‌الافغانی نگرانی‌هایی را به همراه داشته است. امارات متحده عربی و عربستان سعودی هیچ نماینده‌یی به مذاکرات تاریخی طالبان و حکومت افغانستان نفرستاده بودند. روابط امارات و عربستان با قطر که میزبان مذاکرات است، از سال‌ها بدین‌سو قطع است. این دو کشور گفته‌اند که از مذاکرات به میزبانی دوحه حمایت نخواهند کرد. آنان با قاطعیت با میزبانی قطر از مذاکرات صلح افغانستان مخالفت کرده‌اند. این دو کشور پیشینۀ روابط نزدیک با طالبان دارند. اما به دلیل میزبانی و نزدیکی قطر به طالبان در ده سال پسین، روابط امارات و عربستان با طالبان دگرگون شده است. هردو کشور سخت از دولت افغانستان در برابر طالبان پشتیبانی می‌کنند. ریاض و امارات از حامیان اصلی رییس‌جمهور غنی در انتخابات جنجال‌برانگیز اخیر ریاست‌جمهوری بوده‌اند.

دو غایب بزرگ مذاکرات دوحه، همسایۀ غربی و شمالی افغانستان(ایران و تاجیسکتان) بود. ایران از کشورهای اثرگذار در جنگ و صلح افغانستان است. اما این کشور در مذاکرات دوحه هیچ نماینده‎یی نفرستاده بود. تهران صرف به صدور یک اعلامیه‌ اکتفا کرد. ایران با آنکه پیوسته تأکید می‌کند که از روند صلح افغانستان حمایت می‌کند، اما ناظران معتقد هستند که تهران مذاکرات جاری را «پروسۀ امریکایی» می‌داند که به طالبانی‌شدن افغانستان منجر می‌شود. تهران از این مذاکرات حمایت نمی‌کند. مواضع تهران با کابل بسیار نزدیک شده است. برخی منابع از معاملات پشت‌پردۀ دو کشور در ماه‌های اخیر خبر داده‌اند. تهران در ماه‌های اخیر پیوسته به حمایت از جمهوریت، قانون اساسی و دست‌آوردها و ارزش‌های دو دهۀ اخیر سخن می‌زند.

تاجیکستان همسایۀ شمالی افغانستان نیز در مذاکرات نماینده‌یی نفرستاده بود. سیاست خارجی تاجیکستان در قبال تحولات افغانستان بسیار متأثر از مسکو است. پیش‌بینی می‌شود که دوشنبه زیر تأثیر مسکو به چنین تصمیمی مبادرت ورزیده باشد. تاجیسکستان از برگشت طالبان به قدرت هراسان است. دوشنبه به جریان‌های ضد طالبانی سابق(جبهه متحد) نزدیک است.

غیبت لاوروف وزیر خارجۀ روسیه از خلاهای اصلی شروع مذاکرات بین‌الافغانی بود. نشست در سطح وزرای خارجۀ کشورهای منطقه و جهان برگزار شده بود که از طریق ویدیو کنفرانس به سخنرانی پرداختند. اما غایب بزرگ وزیر خارجۀ روسیه بود. البته ضمیر کابلوف نماینده روسیه در نشست شرکت کرده بود؛ اما دیدار رسمی با نمایندگان افغانستان نداشت. اما نماینده ویژۀ روسیه با ملا برادر رییس دفتر سیاسی طالبان در قطر دیدار کرد. روسیه با توجه به نفوذ گسترده روی جریان‌های داخلی افغانستان و طالبان، نقش اثرگذار در روند صلح افغانستان دارد. اما سکوت مسکو در قبال این دور مذاکرات نگرانی‌ نماینده امریکا و دیگر طرف‌ها را به دنبال داشته است. پیشتر وزیر خارجۀ روسیه با نگرانی گفت که برخی جریان‌های سیاسی افغانستان از جریان مذاکرات صلح حذف شده‌اند. مشخص نبود که هدف وزیر خارجۀ روسیه کدام جریان سیاسی است. روسیه پیش از این با حوزۀ مقاومت برضد طالبان رابطۀ نزدیک و تاریخی داشته است. اما از چند سال بدین‌سو روسیه روابط خوبی با طالبان ایجاد نموده.

هند بیشتر از هر کشوری از روند صلح افغانستان ناراضی و نگران است. وزیر خارجۀ هند در نشست بین‌الافغانی سخنرانی کرد. وی گفت که نگران است که منافع هند در روند صلح زیرپا شود. دهلی جدید باور دارد که روند کنونی به پاکستانیزه‌شدن افغانستان منجر می‌شود و منافع هند را در افغانستان آسیب می‌زند. دهلی جدید تماس‌هایی را با طالبان برقرار کرده است، اما این تماس‌ها سبب نشده که نگاه دهلی به طالبان عوض شود. هند، طالبان را ملیشه‌های پاکستانی می‌داند که از اسلام‌آباد دستور می‌گیرد و آجندای ضد هندی دارد.

روسیه، ایران، عربستان، امارات متحده عربی و برخی کشورهای آسیای مرکزی نقش اثرگذار در روند صلح افغانستان دارند. بدون این کشورها، روند صلح افغانستان معیوب است. هر یک از این کشورها در منازعۀ چهار دهۀ اخیر افغانستان دخیل بوده‌اند. اکثر این کشورها در پی افغانستان عاری از تروریزم و صلح‌آمیز هستند. اما برخی از آنها به ویژه روسیه و ایران به نیت امریکا در پروسۀ صلح افغانستان شک دارند. آنها فکر می‌کنند که امریکا در پی بازی تازه‌یی است که هدف اصلی آن همین کشورها می‌باشند.

غیبت این بازیگران در مذاکرات صلح، اجماع جهانی، منطقه‌یی و حتا داخلی را از میان برداشته و پروسۀ صلح را به چالش می‌کشد. ایالات متحده امریکا و سایر بازیگران جهانی باید منافع و نگرانی‌های کشورهای منطقه و همسایه را درک کرده و آن را جدی بگیرند. روند صلح افغانستان نمی‌تواند بدون حمایت این کشورها موفق گردد. این کشورها هم روی طالبان، هم روی جریان‌های سیاسی افغانستان و هم روی دولت کابل اثرگذار هستند.

افغانستان رو

وزده سال پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، ایمن‌الظواهری، رهبر القاعده، هنوز نتوانسته‌ به سطحی از سوءشهرتی برسد که سلف وی، اسامه بن لادن، در هر خانه و خانواده بدان رسیده بود. دلیل کم‌توجهی به ظواهری تا حدی این است که ایالات متحده به ظواهری در حدی اهمیت نداده که او در کانون توجه قرار گیرد. از زمان روی‌کارآمدن ظواهری در سال ۲۰۱۱، ایالات متحده جدا از پول بزرگی که برای اطلاعات درباره محل اقامت وی مد نظر گرفته است، نسبت به القاعده بی‌تفاوت بوده است. درحال حاضر فقط ۲۵ میلیون دالر جایزه برای سر وی از طرف حکومت امریکا تعیین شده است که بیش‌تر از پاداش برای سر هر تروریست دیگری در جهان است. برخی از تحلیل‌گران تروریسم حتا ادعا می‌کنند که زنده‌ی ظواهری بیش از مرده‌ی ظواهری به القاعده آسیب رسانده است.

با این‌حال، این نتیجه‌گیری با مسیری که این گروه اخیرا پیموده، هم‌خوانی ندارد. درست است که القاعده پس از ۲۰۰۱ نتوانسته‌ است حمله‌ای شبیه حمله ۱۱ سپتامبر را تکرار کند، اما این معیار ساده‌لوحانه‌ای برای ارزیابی موفقیت این گروه است. به جای تکرار ۱۱ سپتامبر، القاعده روابط خود را با گروه‌های تروریستی محلی در مناطقی در آفریقا، خاورمیانه و آسیای جنوبی حفظ کرده است و هرچند ظواهری را نمی‌توان هم به‌لحاظ محبوبیت در بین جهادگرایان اسلامی و هم به‌لحاظ بدنامی جهانی هم‌تراز بن لادن قرار داد، اما رهبر کنونی القاعده به اندازه رهبر سابق این گروه برای ایالات متحده خطرناک است.

واقعیت‌های اساسی غیرقابل انکار درباره ظواهری این است: ظواهری پیر است و در سخنرانی‌های پرخم‌‌وپیچ و طولانی خود، حرف تکراری زیاد می‌زند. ظواهری در مقایسه با بن لادن، در استراتژی عملیاتی خود خویشتن‌دار و در سبک مدیریتی خود متصلب ظاهر شده است. ظواهری تلاش کرده است القاعده در میان گروه‌های جهادی، نقش پایدارتر و کم‌تر نمایشی داشته باشد. از نظر او القاعده باید از طریق حفظ وحدت و سیاست‌ورزی محتاطانه، جلودار جریان جهادی در جهان باشد. اما این رویکرد او خصوصا برای گروه‌های جوان جهادگرایان جذاب نبوده است. منتقدان القاعده شکاف بین القاعده و جبهه النصره (گروهی که زمانی متحد اصلی وابسته به القاعده در سوریه بود) را نشانه‌ی بی‌لیاقتی ظواهری در رهبری می‌خوانند. در دوره پس از مرگ بن لادن، دولت اسلامی ظهور کرده و توانسته است خودش را به‌عنوان پیشگام جهاد جهانی جا بزند. دولت اسلامی همچون تازه‌فرزند بلوک جهادگرایان جهان، از نیاکان خود پیشی گرفته است. این نه‌تنها به‌دلیل اشتباهات مدیریتی ظواهری، بلکه به‌دلیل ناکامی وی در توسعه ایدیولوژی جهادی بوده است که بتواند با ایدیولوژی دولت اسلامی که بر به‌دست‌آوردن قلمرو و خشونت شدید تمرکز دارد، برابری کند.

اما ضعف‌های ظاهری ظواهری در نتیجه به نفع القاعده شده است؛ به‌ویژه در جهانی که دولت اسلامی (داعش) در کانون توجهات قرار دارد. برای مثال، بیزاری ظواهری از دولت‌سازی، موضعی است که القاعده را محافظت کرده فضای کافی را برای این گروه به‌منظور تجدیدنیرو فراهم کند، درحالی‌که علاقه‌ی دولت اسلامی به دولت‌سازی، این گروه را به هدف اصلی و فوری تلاش‌های ضدتروریستی ایالات متحده مبدل کرد و با شدت‌گرفتن حملات ایالات متحده علیه دولت اسلامی، انسجام وابستگان القاعده و متحدان این گروه بهبود یافت. هرچند القاعده در ابتدا به‌دلیل فرار شماری از جنگ‌جویانش و از هم‌گسیختگی و انشعابات سازمانی زیر فشاری زیادی قرار گرفت، اما رهبران القاعده توانستند از فرصت استراتژیک پیش‌آمده برای تمرکز بر سیاست‌های داخلی و مسائل محلی خود استفاده کنند. شاید از همه‌ مهم‌تر این است که ظواهری از فرار رهبران ارشد القاعده از جمله سیف‌العدل و ابومحمد المصری جلوگیری کرد. اطاعت مستمر عدل از ظواهری قابل‌توجه است، زیرا او قبلا تا حدی مستقل و حتا منتقد تصمیم‌گیری بن لادن بود.

فراخوان ظواهری برای وحدت و بی‌علاقگی کلی وی به گرفتن دست بالا در خشونت‌ورزی، القاعده را قادر ساخت تا خود را در مقابل هواداران و افرادی که می‌توانند جذب این گروه شوند، به‌عنوان جبهه جهادی قابل‌اطمینان‌تر در مقایسه با دولت اسلامی نشان دهد. ظواهری به‌جای این‌که دل‌مشغول رقیب خود شود، با برجسته‌کردن گرایش‌های تکفیری دولت اسلامی و تمایل بیش از حد داعشی‌ها به خشونت شدید، برند جهادی القاعده را مجددا احیا کرد. به این ترتیب، گروهی که مسئول حملات ۱۱ سپتامبر است، تحت رهبری ظواهری به طرز باورنکردنی توانست خود را به‌عنوان سازمانی میانه‌رو در اقلیم جهادی سنی‌مذهب تثبیت موقعیت کند.

خویشتن‌داری ظواهری ــ دست‌کم در مقایسه با دولت اسلامی ــ تلاش‌های گروه‌های منطقه‌ای وابسته به القاعده برای ایجاد ارتباطات محلی را تقویت کرد. وقتی دولت اسلامی پس از پیش‌روی‌های اولیه به دست‌وپا افتاد و سپس با واکنش مردمی روبه‌رو شد، گروه‌های وابسته القاعده به کارگردانی ظواهری خودشان را به‌عنوان یک بدیل جهادی دلپذیرتر معرفی کردند. جنگ‌جویان وابسته به القاعده به‌عنوان بخشی از این تلاش‌ها، به‌طور پیوسته در مناطقی از سومالیا، سوریه و یمن و همچنین آفریقای غربی خود را در سطح محلی قابل‌اطمینان‌تر عرضه‌ کرده و در برخی موارد ابتکارعمل را از دست وابستگان دولت اسلامی گرفتند.

تحلیل‌گران استدلال می‌کنند که ظواهری القاعده را در جنگ‌های داخلی محلی درگیر کرده است، تا جایی که وابستگان این گروه دیگر نمی‌توانند تمرکز خود را بر حملات فراملی حفظ کنند. اما مسیر کلی که القاعده تاکنون پیموده، خلاف این را نشان می‌دهد. ظواهری القاعده را از بحث دیرینه «دشمن نزدیک» و «دشمن دور» جهادگرایان دور کرده است. در عوض او راهی را برای ایجاد موازنه و هم‌آمیزی بین اهداف فراملی و الزامات محلی وابستگان منطقه‌ای القاعده یافته و در عین حال تلاش کرده است خطرات ناشی از تلاش‌های ضدتروریسم ایالات متحده را مدیریت کند.

ظواهری عملیات‌های فراملی را به وابستگان القاعده در یمن و سوریه واگذار کرده است (حتا اگر این به معنای عملیات‌های کم‌تر و کوچک‌تر باشد) و او، به گفته یک مقام ارشد ضدتروریسم ایالات متحده، بر «استراتژیک و صبور»بودن تأکید دارد. در منطقه ساحل عاج، ظواهری به جماعت نصر الاسلام والمسلمین، گروه وابسته به القاعده، اجازه داده است اهداف منطقه‌ای خودش را دنبال کند. و در جنوب آسیا، ظواهری می‌خواهد که وابستگان محلی القاعده از رهبری ارشد این گروه میزبانی و از طالبان افغانستان حمایت کنند.

ظواهری همچنین در خصوص روابط پیچیده القاعده با ایران، واقع‌بین ظاهر شده است. این البته خیلی دور از انتظار بود. ظواهری تا سال ۲۰۱۰ اظهارات تندی در مورد ایران داشت. اما طی دهه گذشته ــ و به ویژه طی چند سال اخیر ــ دیدگاه وی نسبت به ایران نرم‌تر شده است. این تغییرجهتِ به‌موقع به القاعده امکان داده است که از رهبری خود محافظت کرده و برخی از کمک‌های مادی را، اگر نه مستقیما از ایران، ولی دست‌کم از طریق مسیرهای تدارکاتی که از خاک ایران می‌گذرد، به دست آورد.

شاید مهم‌ترین پیروزی استراتژیک ظواهری این باشد که او توانسته است رابطه القاعده را با طالبان افغانستان حفظ کند. این رابطه به‌رغم فشارهای عظیم نظامی بین‌المللی و امریکایی بر طالبان برای قطع رابطه با القاعده، تاهنوز دوام آورده است. سازمان ملل اخیرا گزارش داده است که در ماه‌های اخیر، ظواهری شخصا با رهبران ارشد طالبان افغانستان برای حصول اطمینان از ادامه حمایت آن‌ها، مذاکره کرده است. این گفت‌وگوها به نظر می‌رسد موفقیت‌آمیز بوده است. طالبان به‌رغم تعهدات‌شان نسبت به ایالات متحده به‌عنوان بخشی از توافق‌نامه صلح فبروری ۲۰۲۰، نه علنا اعلام قطع رابطه با القاعده کرده است و نه اقدام مشخصی برای محدودکردن فعالیت این گروه در افغانستان انجام داده است.

با وجود رهبری یک‌نواخت ظواهری ــ که تلفات القاعده را به حداقل رسانده و درعین‌حال فرصتی برای بازسازی این گروه فراهم کرده است ــ القاعده همچنان با چالش‌های جدی روبه‌رو است. یکی این است که چه کسی پس از رفتن ظواهری القاعده را رهبری خواهد کرد.

جانشین ظواهری درست مانند نسل قبلی رهبران القاعده، با یک معضل اساسی روبه‌رو خواهد بود؛ و آن از نظر بسیاری از اعضای القاعده ضرورت کشاندن تروریسم به غرب، در پاسخ به تلاش‌های ضدتروریسم ایالات متحده و متحدین امریکا است. بسیاری از رهبران القاعده احتمالا انجام یک حمله بزرگ را به‌عنوان مدرکی برای اثبات جایگاه القاعده به‌عنوان جنبش جهادی غالب می‌دانند. آن‌ها معتقدند که این کار، در خدمت به اهداف استراتژی کلان بن لادن مبنی بر نیش‌زدن و ریختن خون ایالات متحده واقع می‌شود.

اما برخی رهبران دیگر القاعده، به‌نظر می‌رسند از هزینه‌های یک عملیات تروریستی کلان آگاهند و درسی که به‌نظر می‌رسد ظواهری با جدیت آموخته این است که توانایی‌های ضدتروریسم ایالات متحده همچنان با قدرت خود پابرجاست و این واقعیت می‌تواند آزادی فعالیت القاعده را محدود و در همان‌حال حمایت از این گروه را برای برخی از وابستگان و متحدانش هزینه‌بر کند. آن‌ها همچنین به‌نظر می‌رسد به این نتیجه رسیده‌اند که انتقال سریع رهبری ــ مانند دوره بین سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۵ ــ به طور بالقوه می‌تواند منجر به فروپاشی القاعده شود.

اما درحال حاضر ظواهری همچنان در رأس القاعده قرار دارد؛ و این رهبر نرم‌گفتار و ملایم، صرف‌نظر از این‌که آیا حمله دیگری به سبک حملات ۱۱ سپتامبر در شرف وقوع است یا خیر، همچنان به‌عنوان نیرویی که باید جدی گرفته شود باقی می‌ماند.

فارن پالسی

مترجم: جلیل پژواک

زلمی خلیل‌زاد نماینده ویژۀ امریکا برای صلح افغانستان در واکنش به اظهارات معاون اول ریاست‌جمهوری افغانستان می‌گوید امریکا از افغانستان بیرون می‌شود.

نماینده ویژۀ امریکا در مصاحبه با بی‌بی‌سی گفت: «این‌که برخی مقامات عالی‌رتبه فکر می‌کنند امریکا از افغانستان بیرون نمی‌شود، دچار اشتباه محاسباتی شده‌اند.»

پیشتر امرالله صالح  معاون ریاست‌جمهوری در مصاحبه با طلوع‌نیوز گفته بود به دلیل اهمیت استراتژیک افغانستان، وی اطمینان دارد که امریکا از این کشور خارج نمی‌شود.

خلیل‌زاد در حاشیۀ نشست تاریخی بین‌الافغانی در دوحه در پاسخ به سؤالی دربارۀ این‌که امریکا برای خروج از افغانستان در پی معامله با طالبان است، گفت امریکا برای خروج از افغانستان از کسی اجازه نمی‌گیرد. چنانکه برای آمدنش اجازۀ کسی را نگرفته بود.

خلیل‌زاد گفت از این فرصت تاریخی باید استفاده شود و روی یک فرمول توافق شود.

به گفتۀ او، امریکا از تمام توان و نفوذش برای تطبیق این فرمول استفاده می‌کند.

این مقام امریکایی بر حفظ دست‌آوردهای دو دهۀ اخیر تأکید کرد و گفت برای ختم جنگ باید از پیچیدن روی مسایل شخصی اجتناب شود و خودخواهی جای وطن دوستی را نگیرد.

زلمی خلیل‌زاد گفت باید از تجربیات گذشته درس گرفته شود. این جنگ راه حل نظامی ندارد و در فرجام باید از راه مذاکره و گفت‌وگو به نتیجه رسید. اما چرا این نتیجه زودتر حاصل نشود.  

او در پاسخ به سؤالی دربارۀ برگشت زندانیان رهاشدۀ طالبان به میدان‌های نبرد گفت امریکا سندی ندارد که نشان‌دهندۀ برگشت زندانیان به جنگ باشد. وی اما افزود در این باره تحقیق می‌کنند.

برخی نهادهای تحقیقاتی گزارش داده‌اند ۶۸ درصد زندانیان رهاشدۀ طالبان به میدان‌های نبرد برگشته‌اند.

ناظران معتقد هستند ادارۀ دونالد ترامپ رییس جمهور امریکا در پی استفادۀ انتخاباتی از صلح افغانستان است. اما

خلیلزاد می‌گوید امریکا از صلح افغانستان، استفادۀ انتخاباتی نمی‌کند. افغانستان تأثیر بسیار کمی بر انتخابات امریکا دارد. مسایل بسیار کلان جهانی، اقتصادی، کرونا و … روی انتخابات اثر می‌گذارد. اما تأثیر اصلی صلح روی وضعیت افغانستان خواهد بود.

او تصریح کرد: از وقتی با طالبان توافق کردیم، هیچ عسکر امریکایی کشته نشده و هزینه‌ها هم کاهش یافته است.

خلیل‌زاد با اشاره به کشتار مردم افغانستان در جنگ‌های طولانی گفت برخی افغان‌ها به وی گفته‌اند که در قریه‌ها شمار جوانان بسیار کم است.

زلمی خلیلزاد نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان، نقش کلیدی در امضای موافقت نامۀ صلح امریکا با طالبان و همچنان  زمینه‌سازی برای تدویر مذاکرات بین‌الافغانی داشته است.

عبدالله عبدالله، رییس شورای مصالحه ملی در سخنان خود در مراسم افتاحیه گفتگوهای ببین‌الافغانی گفت حکومت افغانستان در تلاش است تا از راه مسالمت آمیز به صلح دست یابد.

رییس شورای مصالحه ملی اظهار کرد طرفین باید به صداقت کامل به اراده آزاد مردم افغانستان احترام بگذارند.

رییس شورای مصالحه ملی بیان داشت: «تروریزم نه ‌تنها برای افغانستان بلکه برای تمام جهان خطر است. جنگ برنده ندارد و ما کوشش می‌کنیم تا راه مسالمت‌آمیز به صلح دست یابیم.»

وی همچنان تاکید کرد او و هیات همراهش به هدف ختم جنگ ۴۰ ساله و جلوگیری از خون‌ریزی به قطر سفر کرده است.

آقای عبدالله افزود: «خواست اساسی مردم ما این‌ست که جنگ پایان یابد و ما باید ثابت کنیم که ما به صلح متعهد هستیم.»

وی ابراز امیدواری کرد از این که حکومت افغانستان و گروه طالبان به منازعه چندین ساله خود به مثابه دو برادر خاتمه دهند و افغانستان را از بحران روان نجات دهند.

رییس شورای مصالحه ملی بر حفظ و توسعه‌ی دستاوردهای دو دهه گذشته تاکید کرد و افزود یقین کامل داریم صلح میان حکومت افغانستان و تحریک طالبان، باعث اتحاد بزرگ ملی برای تامین ثبات پایدار در کشور شده و قدرت و توان قوای دفاعی و امنیتی افغانستان را در برابر تهدیدات داخلی و بیرونی به مراتب افزایش می‌دهد.

او با اشاره به تغییرات به میان آمده در اجتماع طی سال های اخیر گفت برگشت به گذشته برای مردم افغانستان قابل قبول نیست.

وی بیان داشت: «مسایلی مانند قانون اساسی افغانستان، مردم‌سالاری، انتخابات، آزادی بیان، حقوق زنان، حقوق اقلیت‌ها، حاکمیت قانون، حقوق مدنی و حقوق بشر از دستاوردهای بزرگ مردم افغانستان اند.»

عبدالله اظهار داشت استفاده از فرصت‌های موجود در کشور و در منطقه منوط به صلح می‌باشد و این تحول می‌تواند نقش عمده‌ای در بهبود وضع اقتصادی مردم منطقه داشته باشد و صلح می تواند سسب جلب سرمایه گذاری در کشور شود.

گفتگوهای بین‌الافغانی با حضور مقامات و هیات مذاکراتی افغانستان، نمایندگان و رهبری گروه طالبان، نمایندگان ایالات متحده امریکا، وزیر خارجه قطر و مقامات چندین کشور دیگر امروز به گونه رسمی افتتاح شد.

مایک پومپیو وزیر خارجه ایالات متحده امریکا گفت به احتمال زیاد الکسی ناوالنی از چهره‌های سرشناس مخالف کرملین، به دستور مقام‌های ارشد روسیه مسموم شده است.

پومپیو دیروز نهم سپتمبر در یک مصاحبۀ رادیویی گفت، فکر می‌کند که مردم در سرتاسر جهان می‌دانند که این چنین اقداماتی برای چه صورت می‌گیرد.

به‌گفتۀ او، مردم درک می‌کنند که این‌گونه اقدامات از سوی مقام‌های ارشد انجام شده و این به باور او برای مردم روسیه خوب نیست.

الکسی ناوالنی ۴۴ ساله حدود سه هفته پیش در پروازی در مسیر سایبریا به مسکو ناگهان به شدت بیمار و سپس در شفاخانه بستری شد، اما پس از دو روز ماندن در کوما به جرمنی انتقال یافت.

داکتران جرمنی بر اساس یافته‌های‌شان گفته اند ناوالنی با ماده زهری نوویچوک که در شوروی سابق ساخته می‌شد، مسموم شده‌است.

روسیه دست داشتن در این رویداد را رد کرده‌است.

مقامات می‌گویند ۱۰۰ زندانی خطرناک طالبان روز دوشنبه از زندان پلچرخی آزاد شده‌اند.

منابع گفته‌اند روند رهایی زندانیان طالبان تا روز چهارشنبه آغاز خواهد شد.

یک مقام بلندپایه دولتی گفت احتمال می‌رود مذاکرات بین‌الافغانی روز پنجشنبه آغاز شود. به گفتۀ او، روند رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان تا روز چهارشنبه هفتۀ جاری تکمیل خواهد شد.

در میان زندانیان، هفت تن از اعضای خطرناک طالبان که به کشتن سربازان امریکایی، آسترالیایی و فرانسوی متهم هستند، شامل نیست.

روند رهایی زندانیان طالبان پس از اعتراض رسمی کشورهای فرانسه و آسترالیا متوقف شد.

حکومت افغانستان پس از فیصله لویه جرگۀ مشورتی صلح اعلام کرد ۴۰۰ زندانی طالبان را آزاد می‌کند.

این زندانیان به قتل، قاچاق مواد مخدر و سازمان‌دهی حملات بزرگ انتحاری و انفجاری دست داشته‌اند. رییس‌جمهور افغانستان گفته بود که رهایی زندانیان خطرناک طالبان از صلاحیت وی بالاست. از همین‌رو، لویه جرگۀ مشورتی صلح را فراخواند.

بربنیاد توافق‌نامۀ صلح امریکا با طالبان در دوحه، حکومت افغانستان مکلف گردیده ۵۰۰۰ هزار زندانی طالبان را پیش از شروع مذاکرات بین‌الافغانی آزاد کند. اما حکومت می‌گوید طالبان نیز عساکر نیروهای امنیتی افغانستان را آزاد سازند. حکومت مدعی بود که طالبان ۲۲ نیروی کامندو را از بند رها نمی‌کند.

طالبان گفته‌اند تا تمام زندانیان از بند آزاد نشوند، به مذاکرات میان افغان‌ها حاضر نخواهند شد.

برخی نهادهای تحقیقاتی گزارش داده‌اند بالاتر از ۶۰ درصد زندانیان طالبان پس از رهایی از بند دوباره به صفوف نبرد برگشته‌اند.

سفارت روسیه در واشنگتن رزمایش نیروهای مسلح آمریکا در استونی، در مجاورت مرزهای روسیه را تحریک آمیز و خطرناک خواند.

سفارت روسیه در واشنگتن در بیانیه‌ای تمرینات نظامی آمریکا را که از تاریخ 1 تا دهم سپتامبر در استونی انجام می‌شود، تحریک‌آمیز و خطرناک خواند.

در بیانیه سفارت آمده است: «فدراسیون روسیه بارها به ایالات متحده و متحدانش پیشنهاد كرده است كه فعالیت های آموزشی خود در مرز های روسیه را محدود كنند و مناطق تمرینی را از خط تماس روسیه و ناتو دورتر بکشند.»

بیانیه می‌افزاید: ما فعالیت‌های نیروهای مسلح آمریکا در استونی را تحریک‌آمیز و بسیار خطرناک برای ثبات منطقه‌ای در نظر می‌گیریم.

سفارتخانه روسیه در واشنگتن افزود، مسکو دوست دارد بداند ناتو از این طریق می‌خواهد چه سیگنالی بدهد.

در بیانیه سفارتخانه آمده است: چرا این تمرینات، همانند رژه نمایشی نظامی برگزار شده است؟ متحدان ناتو چه سیگنالی را می‌خواهند به ما بفرستند؟ چه کسی تنش‌ها در اروپا را تقویت می‌کند؟ و همه این‌ها در زمینه شرایط سیاسی وخیم در منطقه قاره اروپا اتفاق می‌افتد و پرسش نهایی اینکه اگر این اقدامات توسط ارتش ما در نزدیکی مرزهای آمریکا اتفاق می‌افتاد، آمریکایی‌ها چطور واکنش نشان می‌دادند؟

این مانورها قرار است از تارخ اول تا دهم ماه سپتامبر در استونی، در مجاورت مستقیم با  مرزهای روسیه برگزار شود.