پس از گذشت چندین ماه از ورود طالبان به کابل و سقوط دولت غنی هر روز لایه های تازه ای از فرار رئیس جمهور پیشین و تصرف ساده و آسان افغانستان به دست طالبان افشا می شود.
در تازه ترین مورد حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان، در مصاحبه با اسوشیتدپرس، برخی ناگفته های تازه، راز آلود و ناگهانی در مورد فرار اشرف غنی، سقوط دولت پیشین و ورود طالبان به کابل را بر زبان آورده است.
براساس این اظهارات کرزی، طالبان کابل را تصرف نکردند بلکه به کابل دعوت شدند.
کرزی در این مصاحبه می گوید برای حفاظت از مردم، جلوگیری از هرج و مرج در کابل، غارت شهر به دست عوامل ناخواسته و چور و چپاول دکان ها از طالبان دعوت کرده وارد کابل شوند.
با فرار غنی، مقامات امنیتی وی نیز کشور را ترک کردند. کرزی به بسم الله محمدی، وزیر دفاع دولت غنی، زنگ می زند تا متوجه شود چه تعداد از مقامات دولتی هنوز در کابل باقی مانده اند. بسم الله محمدی از کرزی می پرسد آیا قصد ترک کابل را دارد؟ مشخص می شود هیچ مقام ارشد حکومتی در کابل باقی نمانده است. حتی فرمانده پلیس کابل هم گریخته بود.
کرزی که پس از نابودی رژیم طالبان توسط نیروهای امریکایی و همکاری ائتلاف شمال در سال 2001، سیزده سال رئیس جمهور افغانستان بود، در کابل می ماند. کرزی هم اکنون همراه خانم و فرزندان جوانش در خانه ای پر از درخت در مرکز شهر کابل زندگی می کند.
وی می گوید اشرف غنی با فرار خود تلاش های دقایق آخر او، عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی مصالحه ملی، و رهبری طالبان در دوحه که می توانست مذاکرات صلح را به ثمر برساند و زمینه ورود طالبان به کابل درنتیجه مذاکرات را فراهم کند، از بین برده است.
شمارش معکوس برای رسیدن به یک توافق احتمالی روز چهارده آگوست یعنی یک روز قبل از ورود طالبان به کابل شروع شد. کرزی و عبدالله با غنی ملاقات کردند و قرار شد آنها روز بعد به همراه پانزده نفر دیگر برای گفت و گو در مورد تقسیم قدرت به دوحه سفر کنند. طالبان به اطراف کابل رسیده بودند اما رهبری طالبان در دوحه وعده سپرده بود تا مشخص نشدن توافق نامه نیروهای طالبان وارد کابل نمی شوند.
کرزی در بخش دیگری از مصاحبه خود می افزاید:« صبح زود روز پانزده آگوست منتظر تهیه لیست بودم. پایتخت ملتهب بود. شایعات از تسلط طالبان می گفت. به دوحه زنگ زدم. به من گفته شد طالبان وارد شهر نمی شوند. ظهر بود که طالبان زنگ زدند و گفتند حکومت باید سرجایش بماند و جابه جا نشود چون آنها قصد ورود به کابل را ندارند.»
من و دیگران تا مقامات مختلف صحبت کردیم و به ما اطمینان داده شد که نیروهای دولتی و نیروهای امریکایی محکم سرجایشان هستند و کابل سقوط نخواهد کرد. اما نزدیک ساعت 2 و 45 دقیقه بعد از ظهر بود که مشخص شد غنی از کشور فرار کرده است.
کرزی به وزیر دفاع و وزیر امور داخله زنگ می زند و دنبال رئیس پلیس کابل می گردد. همه رفته اند! هیچ مقام حکومتی در کابل باقی نمانده است: نه رئیس پلیس، نه فرمانده ارتش و نه هیچ واحد دیگری! همه گریخته اند. معاون رئیس گارد شخصی حفاظت از غنی به کرزی زنگ می زند که به ارگ بیاید و ریاست جمهوری را بر عهده بگیرد. کرزی رد می کند و می گوید از نظر قانونی او حق این کار را ندارد. کرزی در عوض یک نطق تلویزیونی را ترتیب می دهد و در حالیکه فرزندانش را در کنار خود دارد به مردم پیام می دهد که همه اینجا هستند.
کرزی مطمئن است اگر غنی فرار نمی کرد، یک توافق جهت انتقال صلح آمیز صورت می گرفت.
وی می گوید:«مطمئنا! مطمئنا!آن چیزی بود که داشتیم برایش آماده می شدیم و به آن امیدوار بودیم. من و داکتر عبدالله عبدالله قرار بود آن بعد از ظهر یا نهایتا فردای آن روز به دوحه برویم تا توافق را نهایی سازیم.»
کرزی می افزاید:«رهبران طالبان در دوحه نیز منتظر ما بودند برای هدف مشابه.»
باید گفت کرزی این روزها با رهبری طالبان دیدار می کند و از جهان می خواهد با طالبان تعامل کند. از همه مهمتر کرزی می گوید افغان ها باید با یکدیگر متحد شوند.
رئیس جمهور پیشین در ادامه می گوید:«جنگ چهل سال است که در افغانستان جریان دارد و در بیست سال گذشته افغان ها در تمامی جناح ها آسیب دیده است. افغان ها در تمامی جناح کشته شده اند. ارتش افغانستان متحمل تلفات شده است، پلیس افغانستان کشته شده است و جنگجویان طالبان هم کشته شده اند. ختم تمام اینها زمانی ممکن می شود که افغان ها با یکدیگر متحد شوند و راه حل خود را داشته باشند.»
نقشه کرزی: احیای قانون اساسی شاهنشاهی
حامد کرزی در بخش دیگری از مصاحبه خود یک راه حل ارائه می کند و می گوید در صحبت هایش با رهبران طالبان پیشنهاد احیاء قانون اساسی دوره پادشاهی افغانستان را ارائه کرده است. این ایده حتی در روزهای نخست مذاکرات دوحه نیز مطرح شده بود. به طور همزمان لویه جرگه، شورای بزرگان افغان، به شمول زنان برگزار شود. در این لویه جرگه باید در مورد آینده افغانستان شامل نوع حکومت، قانون اساسی و بیرق ملی تصمیم گرفته شود.
به گفته کرزی نشانه ای از پذیرش این برنامه از سوی طالبان وجود ندارد اما این گروه در جریان گفت و گوها این برنامه را رد هم نکرده اند. برگزاری جرگه یک سنت قدیمی افغانی برای اتخاذ تصامیم بزرگ است که در میان قوم پشتون که اسکلت طالبان را می سازد، بسیار محبوب است.
کرزی در عین حال خاطر نشان می سازد افغانستان در آینده باید از حقوق آموزشی جهانی برای دختران و پسران و زنان برخوردار باشد و زنان افغان در سیاست های کشورشان، در حکومت، در فعالیت های اقتصادی و اجتماعی و در فعالیت های سیاسی و دیگر عرصه های زندگی باید جایگاه خود را پیدا کنند.
به گفته کرزی سازش روی این موضوع آسان نیست اما تا زمانیکه این اتفاق نیفتاده است، جهان باید با طالبان تعامل کند. افغانستان نیاز به حرکت و پویایی دارد، کارمندان دولت باید معاش دریافت کنند و خدمات و امکانات صحی باید فعال باشند. در حال حاضر جهان به هر شکلی که می تواند باید با طالبان تعامل کند.
کرزی در عین حال از برخی تبلیغات نادرست علیه طالبان در سطح جهان گله می کند و می گوید گفته شده زنان و دختران حق خروج از منزل بدون محرم را ندارند، این درست نیست. هم اکنون زنان و دخترانی را می بینید که در سرک ها بدون محرم می توانند ظاهر شوند. اوضاع روی زمین در کابل عکس تبلیغات منفی مطرح شده را نشان می دهد.
حامد کرزی در پاسخ به سئوال توصیف وی از طالبان گفت:«طالبان هم افغان هستند اما افغان هایی که در مسیر زندگی وارد یک دوره بسیار سخت شده اند همان طور که دیگر افغان ها طی چهل سال گذشته دوران سختی را تجربه کرده اند. در سخت ترین دوران تاریخ خود بوده ایم که در آن تمام طرف های افغن اشتباه کرده است. دورانی که جامعه جهانی و تمام کسانی که با ما تعامل داشتند اشتباهات مرگباری مرتکب شدند.»
وی تاکید نمود اکنون زمان درک برای تمام افغان ها فرا رسیده است که از اشتباهات گذشته درس بگیرند و بهتر عمل نمایند.
مترجم: حفیظ الله رجبی
