نویسنده: Raha News Agency

صلاح‌الدین ربانی، رییس حزب جمعیت اسلامی افغانستان می‌گوید بحران پیش‌آمده در افغانستان نتیجه‌ی «بی‌کفایتی و نبود تعهد ملی در سطح رهبری حکومت قبلی»، فساد گسترده‌ی سیاسی و اداری و نیز انحصار و شخصی‌سازی قدرت و اعمال نادرست آن در سطوح مختلف است.

آقای ربانی که در حال حاضر در ترکیب هیأتی از رهبران سیاسی در پاکستان بسر می‌برد، امروز (پنج‌شنبه، ۲۸ اسد) در یک یادداشت فیسبوکی نوشت رویکردهای انحصارگرایانه ثبات و استقرار سیاسی در افغانستان را تضعیف و یک بار دیگر زمینه‌ی مداخله‌ی بیرونی را فراهم می‌کند.

ربانی در این یادداشت خود نوشته است تلاش‌های جهانی برای برقراری صلح در افغانستان بنا بر دلایلی، از جمله کارشکنی‌های رهبری حکومت قبلی و کوشش برای انحصار موضوع صلح، ناکام ماند. محمداشرف غنی نیز سه روز پس از ترک افغانستان، اعتراف کرد که شکست سیاست‌های حکومت، طالبان و جامعه جهانی صلح را به جنگ تبدیل کرد.

در بخشی از این یادداشت ربانی آمده است: «تجربه‌ی بیش از چهار دهه جنگ برای همه طرف‌های دخیل در مسائل کشور، به روشنی نشان می‌دهد که بدون پرداختن به مسأله‌ی تأمین عدالت اجتماعی و مشارکت‌ معنادار همه‌ی اقوام و اقشار در بدنه‌ی نظام و تصمیم‌‌گیری‌های کلان، یک نظام با ثبات و مورد قبول همه در افغانستان شکل نخواهد گرفت.»

به‌گفته‌ی ربانی، هر گونه تسلط نظامی و تلاش برای سرکوب و یا نادیده گرفتن سایر اقوام، احزاب، مذاهب و دیدگاه‌ها، خیلی زود منجر به شروع فصل جدیدی از خشونت‌ها و مقاومت‌های مسلحانه می‌شود.

صلاح‌الدین ربانی خطاب به طالبان نوشته است تصمیم‌گیری‌های عقلانی، دوراندیشانه، صلح‌جویانه و ملی‌گرایانه می‌تواند وضعیت کنونی را به یک فرصت ارزشمند تبدیل کند: «یک نظام جدید مورد پذیرش همه‌ی طرف‌ها، مبتنی بر عدالت اجتماعی و احترام به ارزش‌های انسانی و اسلامی ایجاد شود تا امکان زندگی مسالمت‌آمیز را برای تمام باشندگان این سرزمین فراهم کند.»

آقای ربانی تأکید کرده است که بخش بزرگی از جمعیت کشور را جوانان زیر ۲۵ سال تشکیل می‌دهند و این جوانان در بیست سال گذشته با آزادی بیان، حق رأی، آزادی اندیشه، حق کار و… زندگی کرده‌اند. به‌گفته‌ی ربانی، این ارزش‌ها بخشی جدایی ناپذیر زندگی روزمره‌ی جوانان شده و هر گونه تلاش برای تغییر این عادت اجتماعی، بی‌تردید به موجی عظیمی از مخالفت‌ها در داخل و خارج از کشور منجر خواهد شد.

ربانی دیدگاه غلبه‌ی طالبان برای به تصرف درآوردن افغانستان را رد و بر تصحیح این دیدگاه تأکید کرده است. به‌گفته‌ی او، بخش زیادی از اراضی کشور بنا بر دلایلی، به طالبان واگذار شده است: «اگر در مواردی مردم از جنگ دست برداشتند و با امکاناتی‌ که در اختیار داشتند در برابر این گروه مقاومت نکرده‌اند، به معنای خستگی و بیزاری مردم از جنگ و خشونت‌ورزی است.»

صلاح‌الدین ربانی پایان جنگ، حفظ دستاوردهای ارزشمند و شکل‌گیری یک فضای مناسب برای حل مسالمت‌آمیز مسائل اختلافی طرف‌های دخیل را برای مردم یک اولویت خوانده و بر تشریک مساعی جهت دست‌یابی به یک نظام قابل قبول برای همه‌ی مردم و اقوام ساکن در کشور تأکید کرده است.

این درحالی است که روز یک‌شنبه هفته‌ی جاری، هنگامی که طالبان به دروازه‌های کابل رسیدند، محمداشرف غنی، رییس‌جمهور پیشین با جمعی از همراهانش افغانستان را ترک کرد. او چهارشنبه شب در یک پیام ویدیویی گفت که در امارات متحده‌ی عربی است و برای بازگشت به افغانستان رایزنی می‌کند.

رییس جمهور پیشین امریکا روز سه‌شنبه به وقت امریکا در گفت‌وگو با فاکس نیوز، گفت گروه طالبان از سه روز پیش کنترول کابل، پایتخت افغانستان را به دست گرفته است.
دونالد ترامپ گفت «رفتن به خاورمیانه تصمیم وحشتناکی بود. می‌دانم که خانواده بوش خوشحال نخواهند شد اما معتقدم این تصمیم [حمله به افغانستان] بدترین تصمیم در تاریخ کشور ما بود».
رییس جمهوری پیشین امریکا همچنین افزود «ما خاورمیانه را ویران کردیم، آیا فکر می‌کنید اکنون بهتر از ۲۰ یا ۲۱ سال پیش شده است؟ خیلی بدتر شده است. تصمیم وحشتناکی بود که برای ما تریلیون‌ها دالر خرج داشت. مایلم به هر دو طرف ماجرا نگاه کنم. میلیون‌ها و میلیون‌ها زندگی! هیچ فرقی هم با وضعی که داشت نکرده است و بدتر هم هست زیرا باید بازسازی‌اش کنید».
او در بخش دیگری از سخنانش از اعضای طالبان به عنوان «جنگجویان خوب» ستایش کرد و با انتقاد از مدیریت خروج نیروهای امریکایی از افغانستان گفت: «معتقدم این بزرگترین شرمساری در تاریخ ماست».
او با اشاره به تصاویر هواپیمای نظامی امریکا در میدان هوایی کابل و دویدن جمعیت به دنبال آن گفت ایالات متحده «تحقیرآمیزترین دوره» را سپری می‌کند.
او با بیان این‌که جو بایدن بیش از هر رییس جمهور دیگر در تاریخ امریکا، این کشور را تحقیر کرده است، گفت: «‌من فکر نمی‌کنم در تمام سال‌ها، کشور ما تا این اندازه تحقیر شده باشد. نمی‌دانم اسم آن را شکست نظامی بگذاریم یا شکست روانی؛ اما تاکنون چیزی شبیه به آن‌چه این‌جا اتفاق افتاده است، اتفاق نیفتاده بود. شما می‌توانید به زمان جیمی کارتر رییس ‌جمهور سابق امریکا و گروگان‌گیری‌ها (تسخیر لانه جاسوسی امریکا در ایران) برگردید که همه ما آن را مایه شرمساری بزرگ می‌دانستیم و ما را رونالد ریگان از آن ماجرا بیرون آورد. اما این موضوع (افغانستان) چند مرتبه (از ماجرای لانه جاسوسی) بدتر است».
رییس جمهور پیشین امریکا اما تصریح کرده است که طالبان در حال حاضر میدان هوایی کابل را احاطه کرده‌اند و حتا گزارش‌هایی از ضرب‌وشتم شهروندان افغانستان نیز به نشر رسیده است. ترمپ تأکید کرد این وضعیت را در تاریخ کسی ندیده و این تحقیر آمیزترین دورانی بوده که او تا به حال شاهد آن بوده است.
ترامپ در این مصاحبه با اشاره به اشرف غنی، گفت غنی در زمان ریاست جمهوری‌اش بارها لابی‌هایی با سناتورهای امریکایی انجام داده است. او هرگز از اشرف غنی خوشش نیامده است.
ترامپ گفت: «من هیچ وقت او را دوست نداشتم؛ اما به نظر من، خبر فرارش از افغانستان با پول نقد که برخی گزارش‌ها گفته بودند، خبر درست است. البته اشرف غنی یکی از مشکلات ما در افغانستان بود».
رییس جمهور پیشین امریکا هم‌چنان تصریح کرد هیچ‌گاهی به اشرف غنی اعتماد نداشته است. او اشرف غنی را یک آدم فاسد خواند و گفت غنی به خاطر «پول و شراب» در این کار حضور داشته است.
گفتنی است پیش‌تر خبرگزاری رویترز گزارش داده بود که اشرف غنی با چهار موتر و یک هلیکوپتر پر از پول از افغانستان فرار کرده است.

سه روز پس از تخلیه‌ی کابل، محمداشرف غنی، رییس جمهور پیشین افغانستان که به‌گونه‌ی مخفیانه از کابل بیرون شده بود، در پیام ویدیویی‌ای با شهروندان افغانستان صحبت کرد؛ صحبت‌های آقای غنی که در امارات متحده‌ی عربی، ثبت شده بود، بازتاب گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی یافته و واکنش‌های تند کاربران را نیز به هم‌راه داشته است.

اسد بودا، نویسنده، پس از نشر صحبت‌های آقای غنی، در برگه‌ی تویترش نوشته است؛ اشرف ‌غنی با همه لج کرد و حالا تنها و منزوی‌ شده، با خودش لج می‌کند که چرا فرار کرده؟ «تاریخ، این صحنه‌ی حقارت‌بارت را از یاد نخواهد برد.»

اشرف غنی، در پیام ویدیویی اش، گفت روز یک‌شنبه به کار عادی ‌اش ادامه می‌داد که مسؤولان امنیتی اش، خبر یک توطئه را به او می‌دهند. غنی تصریح کرد: «جنگ‌جویان طالبان در اطراف دروازه‌های ارگ جابه‌جا شده بودند و هم‌کاران امنیتی توان مقابله با آنان را از دست داده بودند.»

آقای غنی، در پیام خود، به نحوی ادعای بردن چند موتر پول نقد را که چندی پیش در رسانه‌ها دست‌به‌دست می‌شد، رد کرد و گفت دست خالی به امارات رفته است. «زیر فشار تیم امنیتی، حتا نتوانستم، به جای چپلی بوت بپوشم و کتاب و کتاب‌چه‌ها و لبتاب شخصی ‌‌ام را که همه جزو داشته‌های مادی و معنوی من و اسرار محرم دولتی بود، بردارم.»

ادعای خروج ناگهانی بر اثر فشار امنیتی توسط رییس‌جمهور پیشین کشور، واکنش‌های زیادی در پی داشته است. عطیه مهربان، فعال حقوق زن، با نشر فهرست هم‌راهان آقای غنی، نوشته است که اشرف ‌غنی به قول خودش، فرصت پوشیدن بوت‌هایش را نداشته؛ اما توانسته است که ۵۲ نفر از حلقه‌ی مافیایی ‌اش را از کابل جمع کند و به هواپیما برساند.

فهرست هم‌راهان اشرف‌غنی که کشور را ترک کرده اند، توسط تلویزیون افغانستان انترنشنال، همگانی شده است. بر پایه‌ی این فهرست، ۵۲ نفر هم‌راه با آقای غنی از کشور خارج شده است.

 هم‌چنان، باری سلام، یکی از کارمندان وزارت خارجه‌ی کشور، مدعی شده است رییس‌جمهور غنی، چند روز پیش، پاسپورتش را از وزارت خارجه خواسته بود. «پاسپورتش را چند روز پیش از فرار، از وزارت خارجه طلب کرده بود و خوب می‌دانست که چه می‌کند؛ حالا می‌گوید وقت بوت‌پوشیدن را نیافته است. ملتی را شرم‌سار و سرافکنده و بی‌سرنوشت ساخت؛ ولی هنوز ذره‌‌تی حیا ندارد.» ذکی دریابی، مدیرمسؤول روزنامه‌ی اطلاعات روز، فهرست دیدارهای روز یک‌شنبه‌ی رییس‌جمهور غنی را نشر کرده و نوشته است: «در یک روز شش نفر را ملاقات کردی، آن هم در یک ساعت، فرصت چپلق پوشیدن را نداشتی؟ به به!»

رییس‌جمهور غنی، تأکید کرد که او در حال مشورت است تا به کشور برگردد و به مبارزه‌ اش برای تأمین عدالت، حاکمیت افغانستانی‌ها بر افغانستان و اعاده‌ی ارزش‌ها و دست‌آوردهای واقعی اسلامی و ملی این کشور ادامه دهد. به گفته‌ی او، اگر در کابل می‌ماند یک ‌بار دیگر رییس‌جمهور در پیش روی مردم به دار آویخته می‌شد. «مرگ باعزت ترس ندارد؛ اما برای جلوگیری از خون‌ریزی و تکرار فاجعه‌ی شرم‌آور تاریخی، کابل را ترک کرده است.»

هارون معترف، فعال رسانه‌ای، نوشته است که تلاش اشرف ‌غنی در دوره‌ی ریاست‌جمهوری ‌اش این بود که نباید کسی حتا یک روز، به حیث سرپرست ریاست‌جمهوری ایفای وظیفه کند. «سخن‌رانی غنی یک علت اساسی دارد، اعلام امرالله صالح به حیث سرپرست ریاست‌جمهوری.»

چندی پیش، امرالله صالح، معاون نخست آقای غنی، ادعا کرد که به اساس حکم صریح قانون اساسی افغانستان، در صورت نبود، فرار و یا مرگ رییس‌جمهور، معاون نخستش، به عنوان سرپرست مقام ریاست‌جمهوری قرار می‌گیرد. «من در داخل کشور استم و به صورت قانونی و مشروع سرپرست این مقام استم.» معترف اما می‌افزاید که ادعای آقای صالح، هم طالبان و هم «تمامیت‌خواهان» را در چالش جدی مشروعیت قرار داد. او، احتمال داده است که طالبان و یا حامد کرزی، باعث شده باشند که رییس‌جمهور غنی، از رأی‌زنی و بازگشتش سخن بگوید.

آقای غنی، در بخشی از سخنانش گفت که در میدان سیاست شکست خورده است. «نیروهای امنیتی و دفاعی شکست نخورده‌ اند؛ بل که شکست از سیاست‌های حکومت، طالبان و جامعه‌ی جهانی بود که صلح را به جنگ تبدیل کرد.»

رییس‌جمهور غنی، پس از این که بیش‌تر از ۳۰ ولایت افغانستان به دست گروه طالبان، سقوط کرد و جنگ‌جویان طالب در پشت دروازه‌‌های کابل رسیده بودند، ارگ ریاست‌جمهوری را ترک کرد. او، پس از ترک کشور، در صفحه‌ی فیسبوکش، نوشت که برای جلوگیری از خون‌ریزی مجبور شده است که از افغانستان خارج شود.

این‌طور که پیداست بازگشت غیر‌منتظره طالبان به قدرت در افغانستان از نظر دیپلماتیک به نفع آن‌ها تمام شده و بسیاری از کشورهای همسایه با وجود خودداری از به رسمیت شناختن این گروه، ضرورت مذاکره با آن‌ها به منظور حفظ ثبات در منطقه را پذیرفته‌اند.

از سوی دیگر رابطه با آمریکا – چه دوستانه و چه خصمانه- در نوع نگرش کشورها به این گروه نقشی تأثیر‌گذار داشته و دشمنان ژئوپلیتیک آمریکا به ویژه بر پایان ماموریت ننگ‌آور این کشور در افغانستان تاکید دارند.

این مطلب به واکنش قدرت‌های کلیدی منطقه نسبت به طالبان و منافع تاثیرگذار بر نوع رابطه آن‌ها با این گروه می‌پردازد.

چین

نگرش عمومی پکن نسبت به طالبان همچنان محتاطانه است. وزارت امور خارجه چین همزمان با متهم کردن آمریکا به خروج از افغانستان در بحبوحه هرج و مرج، گفته “به اراده و انتخاب” مردم افغانستان احترام می‌گذارد، با این حال این کشور هنوز رسما طالبان را به عنوان دولت قانونی افغانستان به رسمیت نشناخته است.

پیام کلیدی در بیانیه‌های رسمی و روایت‌های رسانه‌های دولتی چین این بوده که طالبان باید بر وعده خود برای حفظ صلح، ایجاد دولتی باز و فراگیر با حضور تمامی جناح‌ها، همین‌طور تضمین امنیت کسب‌و‌کارها و شهروندان چینی مستقر در افغانستان پایبند باقی بماند.

با این که چین می‌گوید سفارتش در کابل فعالیت عادی خود را دارد اما بسیاری از شهروندان این کشور طی روزهای گذشته از افغانستان خارج شده‌‌اند.

ملا غنی برادر، معاون رهبر گروه طالبان در جریان سفرش به چین با ونگ یی، وزیر خارجه دیدار کرد

از ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ که طالبان در افغانستان قدرت داشت، پکن روابط خود با این کشور را متوقف کرد و تخریب بوداهای بامیان در ۲۰۰۱ توسط این گروه هم با انتقاد‌های شدید و گسترده در چین روبرو شد. با این حال بعد از سرنگونی طالبان به دست آمریکا در ۲۰۰۱، چین روابط خود با افغانستان را از سر گرفت.

در ۲۰۱۶، چین به همراه آمریکا و پاکستان حامی و میانجی گفت‌و‌گوهای صلح میان دولت افغانستان و طالبان بود و سفر بی‌سابقه هیات نمایندگان عالی‌رتبه طالبان به این کشور در ماه گذشته هم از بهبود روابط چین با این گروه حکایت داشت. در جریان این دیدار چین از طالبان خواست در ازای کمک‌های بیشتر در روند صلح‌آمیز آشتی و بازسازی افغانستان پس از جنگ، جنبش اسلامی ترکستان شرقی که تهدیدی برای امنیت ملی‌اش محسوب می‌شود را سرکوب کند.

اولویت اصلی چین به عنوان یک کشور همسایه جلوگیری از سرایت خشونت و تهدید گروه‌های جهادی از افغانستان به منطقه سین‌کیانگ واقع در شمال غربی کشور است که از نظر سیاسی حساسیت بالایی دارد. ثبات افغانستان همچنین نقشی تعیین کننده در موفقیت طرح موسوم به “یک کمربند و یک جاده” چین ، همین‌طور گذرگاه اقتصادی چین- پاکستان دارد. چین علاوه بر این در بخش‌های معدن (مس) و استخراج نفت هم در افغانستان سرمایه‌گذاری کرده است.

هند

با قدرت گرفتن طالبان در افغانستان، دهلی گفته برای “تضمین سلامت و امنیت اتباع هندی و منافع خود در افغانستان” همه اقدامات لازم را انجام خواهد داد.

اوایل سال جاری وقتی تعدادی از کشورها در رابطه با آینده افغانستان با طالبان گفت‌و‌گو کردند، هند خودش را کنار کشید. اما بنا بر گزارش‌ها مقام‌های این کشور در ماه ژوئن “بی سر و صدا” به دوحه سفر کردند تا با رهبران این گروه مذاکره کنند.

هند همیشه برای ایجاد افغانستانی دموکراتیک کوشیده و بالغ بر ۳ میلیارد دلار برای اجرای بیش از ۴۰۰ پروژه در تمامی ۳۴ استان این کشور سرمایه‌گذاری کرده است. سرمایه‌گذاری‌هایی که تحولات اخیر این کشور می‌تواند آن‌ها را با خطر مواجه کند.

از سوی دیگر قدرت گرفتن دوباره طالبان هند را با تهدید‌ امنیتی روبرو خواهد کرد. سوهاسینی حیدر ،‌ سردبیر روزنامه هندو می‌گوید گروه‌های شبه‌نظامی فعال در کشمیر حالا احتمالا “مناطق خارج از کنترل بیشتری برای حمله علیه هند در اختیار خواهند داشت.” عده‌ای دیگر از کارشناسان هم نسبت به تاثیر این مساله بر امنیت داخلی هند ابراز نگرانی کرده‌اند.

هند علاوه بر این با بحران پناهندگان روبروست. بنابر گزارش‌های اخیر تقاضای ویزا از سوی اتباع افغانستانی که قصد خروج از کشور را دارند، افزایش یافته است. دولت هند گفته روند بازگشت به کشور برای متقاضیان خروج از افغانستان و همینطور افغان‌هایی که “شریک” هند به حساب می‌آیند را تسهیل خواهد کرد.

پاکستان

پاکستان در رابطه با تعامل با طالبان به دقت گام برمی‌دارد و ظاهرا قصد دارد برای به رسمیت شناختن این گروه به عنوان دولت قانونی افغانستان بر طبق “اجماع جهانی” عمل کند.

پاکستان همیشه روابط پرآشوبی با افغانستان داشته، به ویژه از زمان حمله شوروی سابق به این کشور در ۱۹۷۹ که به هجوم پناهجویان افغان به پاکستان منجر شد. ۴۰ سال تنش و آشفتگی باعث “بی‌اعتمادی” این دو کشور نسبت به هم شده و این مساله‌ در جریان گفت‌و‌گوهای بین‌الافغانی میان آمریکا و طالبان به وضوح آشکار بود.

به دنبال تحولات اخیر افغانستان، دفتر نخست‌وزیری پاکستان بار دیگر تاکید کرد که این کشور برای دستیابی به “یک راه‌حل جامع سیاسی” در رابطه با بحران کنونی به همکاری با تمامی طرف‌های ذی‌نفع ادامه خواهد داد.

اما اظهارات اخیر رهبران پاکستان از تمایل آن‌ها برای به رسمیت شناختن طالبان با هدف کاستن از انتقادها نسبت به این گروه و ضربه زدن به مشروعیت دولت افغانستان حکایت دارد.

عمران خان، نخست ‌وزیر پاکستان به تازگی گفته “افغان‌ها قید و بند بردگی را شکسته‌اند.” او در ماه ژوئیه هم از طالبان به عنوان “غیرنظامیان عادی” یاد کرده بود.

سپهبد ( بازنشسته) عبد‌القیوم از حزب مخالف مسلم لیگ – نواز گفته پاکستان “باید اولین کشور در دنیا” باشد که دولت احتمالی به رهبری طالبان در افغانستان را به رسمیت می‌شناسد.

ترکیه

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه در ماه‌های اخیر در سخنان خود رویکردی دوستانه‌تر نسبت به پیوندهای احتمالی با طالبان داشته است.

او در سخنرانی خود در نشست سران ناتو در ماه ژوئن گفت نمی‌توان واقعیت طالبان را نادیده گرفت. او همچنین در روز ۱۱ اوت هم از احتمال دیدار خود با رهبر طالبان خبر داد.

روز ۱۶ اوت، سخنگوی طالبان به شبکه تلویزیونی آ‌هابر ترکیه گفت این گروه خواستار “روابط خوب” با این کشور است و همکاری‌های و کمک‌های اقتصادی را بخشی از این روابط دانست.

بعد از دیدار رجب طیب اردوغان و همتای آمریکایی‌اش، جو بایدن در ماه ژوئن، ترکیه پیشنهاد داد بعد از خروج نیروهای آمریکایی تامین امنیت فرودگاه کابل را برعهده بگیرد.

طالبان ضمن انتقاد از این طرح، ترکیه را “کشور برادر اسلامی” خود توصیف کرد و گفت به دلیل عضویت ترکیه در ناتو هیچ فرقی میان آنکارا و واشنگتن نمی‌بیند.

اما همزمان با به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان تمامی این طرح‌ها بلاتکلیف مانده‌اند و مقامات هم تا‌‌کنون به روشنی در این رابطه اظهار نظر نکرده‌اند.

ترکیه به عنوان یکی از کشورهایی که بیشترین جمعیت مهاجران افغان را در خود جای داده، طرح‌هایش در این کشور را از نزدیک دنبال می‌کند. طبق آمار سالانه هزاران نفر مهاجر غیرقانونی در مرزهای ترکیه دستگیر می‌شوند.

با وجود این که مقام‌های ترکیه گزارش‌ها در رابطه با افزایش عبور غیرقانونی از مرز در هفته‌های اخیر را رد کرده‌اند، نگرانی‌ نسبت به احتمال هجوم موج تازه‌ای از پناهجویان در میان مردم این کشور بالا گرفته است.

قطر

قدرت گرفتن طالبان در افغانستان اهمیت تلاش‌های قطر برای برقراری هر نوع صلح میان این گروه و دولت پیشین کشور را کمرنگ کرده و این مساله از ارزش دوحه برای آمریکا کاسته است.

اظهارات مقامات این کشور از پیوندهای نزدیک آن‌ها با طالبان حکایت دارد. قطر از هر گونه انتقاد نسبت به طالبان خودداری کرده و در عوض تمرکز خود را روی دعوت به “انتقال مسالمت‌أمیز قدرت” گذاشته است.

وزارت امور خارجه این کشور روز ۱۵ اوت خواستار یک “آتش‌بس فوری، دائمی و جامع” در تمامی مناطق افغانستان شد.

این کشور که نزدیک به یک سال میزبان مذاکرات صلح افغانستان بوده، بار دیگر بر تعهد خود به “همکاری با سازمان ملل و شرکای بین‌المللی برای برقراری صلح پایدار در افغانستان” تاکید کرده است.

وزارت خارجه قطر، پیش از تصرف کابل به دست طالبان و فرار اشرف‌ غنی از کشور خواستار آتش بس و توقف حملات طالبان در مناطق مختلف کشور شد.

ایران

با توجه به این که برخی مسئولان و رسانه‌های ایرانی طالبان را “امارت اسلامی” خوانده‌اند، انتظار می‌رود تهران حکومت به رهبری این گروه را به رسمیت بشناسد.

جمهوری اسلامی تحولات این کشور را از نزدیک زیر نظر دارد و خواستار انتقال مسالمت‌آمیز قدرت است.

آمریکا‌ستیزی به اندازه‌ای در سیاست‌‌های حکومت ایران محوریت دارد که تهران بیشتر از آن‌که نگران پیامدهای قدرت‌ گرفتن طالبان در افغانستان باشد، از خروج آمریکا از این کشور خوشحال است.

سال ۱۹۹۸، کشته‌ شدن ۸ دیپلمات و یک خبرنگار ایرانی پس از ورود نیروهای طالبان به مزار شریف، ایران و این گروه را تا مرز رویارویی با یکدیگر پیش برد. اما رابطه این دو طرف تا حدی بهبود یافته که سعید لیلاز، اقتصاد‌دان ایرانی معتقد است ایران و افغانستان به رهبری طالبان می‌توانند روابط اقتصادی داشته باشند.

ایران همزمان با حفظ روابط دوستانه خود با دولت افغانستان، در چند سال اخیر هم گفت‌و‌گوهایی با طالبان داشته و این در حالی است که تهران این گروه را در لیست سیاه خود قرار داده است.

ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهوری ایران گفته خروج آمریکا از افغانستان راه را برای صلح پایدار در این کشور هموار کرده و از محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه و علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشور خواسته تحولات افغانستان را از نزدیک زیر نظر بگیرند و مستقیما به او گزارش دهند.

محمد‌جواد ظریف از آمادگی ایران برای ادامه “تلاش جهت برقراری صلح” در افغانستان خبر داده و این به نقش این کشور در میانجی‌گری میان دولت پیشین افغانستان و طالبان در سال گذشته اشاره دارد.

در حالی که تمامی نشانه‌ها از همزیستی ایران و طالبان حکایت دارند،‌ مهاجران افغان ساکن ایران بارها علیه قدرت گرفتن طالبان در کشورشان دست به اعتراض زده‌اند. بیش از یک و نیم میلیون مهاجر افغان در ایران زندگی می‌کنند و گزارش‌ها از اقدام ایران در جهت ساخت اردوگاه برای موج احتمالی پناهجویان افغان در امتداد مرز خود با این کشور خبر می‌دهند.

عربستان سعودی

واکنش اولیه عربستان سعودی نسبت به طالبان، نه استقبالی گرم و پرشور که درخواستی محتاطانه برای حفظ همبستگی میان مسلمانان بوده است.

وزارت امور خارجه این کشور در حساب توییتر خود ابراز امیدواری کرد که طالبان و سایر جناح‌ها در افغانستان برای “حفظ امنیت و ثبات و حفاظت از جان و مال مردم” تلاش کنند.

در همین حال خروج دیپلمات‌های عربستان و امارات از افغانستان نشان می‌دهد نگرانی جهانی نسبت به اتفاقات آینده این کشور در مورد آن‌ها هم صدق می‌کند.

عربستان در دوره قبلی حکمرانی طالبان، روابط دیپلماتیک خود با افغانستان را حفظ کرد اما در این کشور از سال ۲۰۰۱، خیلی چیزها تغییر کرده است.

این تغییر رویکرد در پوشش شبکه تلویزیونی العربیه از رویدادهای اخیر افغانستان و تاکید این رسانه بر سرنوشت زنان افغان و ترس‌های آن‌ها به خوبی قابل مشاهده است. این شبکه تلویزیونی متعلق به عربستان سعودی است و یکی از بازوی‌های سیاست خارجی این کشور به حساب می‌آید. خط مشی کنونی این شبکه بازتاب اصلاحات اجتماعی است که محمد بن سلمان، ولیعهد به شدت بر آن‌ها تاکید دارد. حقوق جدید برای زنان و برداشتن برخی محدودیت‌ها در رابطه با پوشش و دادن حق آزادی حرکت به آن‌ها از جمله این اصلاحات است.

روسیه

روسیه از زمان اعلام رسمی خروج آمریکا از افغانستان، بر این نکته تاکید داشته که اولویت اصلی‌اش تضمین امنیت مرزهای متحدان آسیای مرکزی خود در شمال افغانستان است.

مسکو سال‌هاست که با طالبان تماس‌های سطح بالا دارد و مقام‌های روسیه از آن به عنوان یک نیروی سیاسی مشروع یاد می‌کنند،‌ البته تا زمانی که این گروه به مرزهای شمالی خود با کشورهای آسیای مرکزی کاری نداشته باشد.

ضمیر کابلوف ، نماینده ویژه رئیس جمهوری روسیه در امور افغانستان هم مدعی شده که طالبان می تواند با “نابود کردن” شبه نظامیان وابسته به داعش، به مسکو در دستیابی به اهداف امنیتی خود کمک کنند. روسیه بارها نسبت به خطر نفوذ چنین گروه هایی به تاجیکستان و ازبکستان ابراز نگرانی کرده است.

تمرینات نظامی مشترک مسکو با دوشنبه و تاشکند هم اخیرا با هدف آماده‌سازی برای چنین رویدادی برگزار شده است. روسیه علاوه بر این پایگاه نظامی ۲۰۱ خود در تاجیکستان را با سلاح‌های جدید و خودروهای زرهی تقویت کرده است.

روسیه هنوز طالبان را از فهرست سازمان‌های “تروریستی” خود حذف نکرده اما با سقوط کابل ظاهرا تمایل مسکو برای تعامل با این گروه افزایش یافته است.

پس از سقوط دولت اشرف غنی، کابلوف در روز ۱۶ اوت گفت طالبان “مدتهاست که خود را قابل مذاکره‌تر از دولت دست نشانده افغانستان نشان داده‌است.”

با این حال سرگی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه روز ۱۷ اوت گفت مسکو برای به رسمیت شناختن دولت طالبان عجله‌ای ندارد و تنها راه پیش پای افغانستان ایجاد یک دولت انتقالی است که ازبک‌‌ها‌، هزاره‌ها، تاجیک‌ها و سایر گروه‌های قومی و مذهبی را در بر‌بگیرد.

بی بی سی

احمد مسعود، فرزند احمدشاه مسعود، یکی از رهبران پیشین مقاومت مردمی مقابل گروه طالبان، از آغاز «مقاومت» علیه گروه طالبان خبر داد و گفت طی روزهای گذشته سربازان اردوی ملی و اعضای پیشین نیروهای ویژه افغانستان که از تسلیم شدن فرماندهان خود خشمگین هستند به جبهه مقاومت پیوسته‌اند.

او در مقاله‌ای که در «واشینگتن‌پست»، به نشر رسیده با بیان این که طالبان تنها مشکل مردم افغانستان نیست، افزوده است تسلط گروه طالبان در افغانستان سبب خواهد شد که این کشور به «پایگاه اصلی دهشت افگنی اسلام افراطی» مبدل شده و حمله به دموکراسی‌های جهان از افغانستان برنامه‌ریزی شود.

احمد مسعود با اشاره به دسترسی دختران به تعلیم و تحصیل، آزادی بیان و نهادینه شدن نظام دموکراسی در این کشور علاوه کرده است که شهروندان افغانستان برای رسیدن به یک «جامعه‌ باز»، مبارزه‌ای طولانی داشته‌اند که در آن رسانه‌ها به‌گونه‌ای آزاد فعالیت داشتند و جوانان می‌توانستند به موسیقی گوش دهند و پایکوبی کنند.

به گفته‌ او برای مبارزه مقابل طالبان، سلاح و تجهیزات در ولایت «پنج‌شیر» وجود دارد که از دوران پدرش در این ولایت ذخیره شده است. چرا که وی انتظار فرا رسیدن چنین روزی را داشته است و پنج‌شیر آخرین پایگاه مبارزه مقابل طالبان خواهد بود که او و همراهانش از آن دفاع خواهند کرد.

احمد شاه مسعود، پدر وی در سال‌های 1996 تا 2001 میلادی در برابر گروه طالبان جنگیده است. با این همه، احمد مسعود خواستار حمایت کشورهای غربی از آنچه که مقاومت علیه طالبان خوانده، شده است.

اکنون از 34 ولایت افغانستان، 33 ولایت آن در دست گروه طالبان است و تنها ولایت پنج‌شیر که او و همراهانش در آنجا به‌سر می‌برند هنوز به تصرف طالبان در نیامده است. گفته‌هایی وجود دارد که امرلله صالح، معاون اول ریاست جمهوری اشرف غنی نیز در این ولایت به‌سر می‌برد.

احمد مسعود در حالی از آغاز مقاومت در برابر طالبان سخن می‌گوید که به نظر می‌رسد تلاش‌ها در کابل و اسلام آباد برای شکل گیری حکومت جدید به رهبری طالبان در افغانستان جریان دارد. برخی از مقامات بلند پایه طالبان طی روزهای گذشته وارد کشور شده‌اند.

در همین حال عبدالله عبدالله، رئیس شورای مصالحه ملی افغانستان، امروز پنج‌شنبه 18 اوت، (27 اسد)، در فیس‌بوک نوشته است که با منصور احمدخان، سفیر پاکستان در کابل دیدار کرده است.

در این دیدار حامد کرزی، رئیس‌جمهوری سابق افغانستان نیز حضور داشته است. عبدالله نوشته است: «در این دیدار اوضاع جاری کشور و روند کلی سیاسی به منظور مشروعیت ملی و بین‌المللی بحث و تبادل نظر صورت گرفت.»

عبدالله عبدالله و حامد کرزی، که این روزها در کابل به‌‌سر می‌برند شب گذشته نیز با خلیل رحمان حقانی، یکی از اعضای کلیدی شبکه «حقانی» و هئیت همراه وی در کابل دیدار کرده‌اند. در این دیدار فضل هادی مسلیمار، رئیس مجلس سنا نیز حضور داشته، دو طرف بر تامین امنیت، حفظ جان، مال، آبرو و عزت شهروندان افغانستانی بحث و تبادل نظر کرده و تاکید شده است که این موضوع باید در اولویت قرار داده شود.

از سوی دیگر محمد محقق، یکی از رهبران سیاسی در افغانستان و مشاور اشرف غنی، شب گذشته در فیس‌بوک خود نوشته است: «مذاکرات هیئت افغانی که به مقصد رای‌زنی برای یافتن یک راه حل مسالمت و همه شمول در اسلام آباد دوام داشت به پایان رسید و تهداب یک دیالوگ (‌گفت‌وگو) گسترده در سطح ملی و منطقه برای تشکیل یک ساختار دولتی متعادل و همه شمول گذاشته شد.»

همزمان با سقوط کابل به‌دست طالبان، یک هئیت بلند پایه از کابل به اسلام آباد سفر کرد، صلاح الدین ربانی، رئیس حزب جمعیت اسلامی و وزیر خارجه سابق افغانستان، که عضو این هئیت است با نشر یک بیانیه، بحران موجود در این کشور را نتیجه‌ بی‌کفایتی، نبود تعهد ملی در سطح رهبری حکومت غنی، انحصار قدرت و فساد گسترده سیاسی و اداری عنوان کرده است.

او در این بیانیه نوشته است: «در تاریخ معاصر خود بارها شاهد بوده‌ایم که هر گونه تسلط نظامی و تلاش برای سرکوب یا نا دیده گرفتن سایر اقوام، احزاب، مذاهب و دیدگاه‌ها، خیلی زود منجر به شروع فصل جدید از خشونت‌ها و مقاومت‌های مسلحانه می‌شود.»

این در حالی است که محمد اشرف غنی، شب گذشته گفته است که طالبان قصد ترور و کشتن وی را داشت، به همین سبب او مجبور به فرار از کشور شده است.

مسؤولان گروه طالبان، گفته اند عاملان خشونت علیه خبرنگاران در ننگرهار و کابل، مورد ‏پی‌گرد قرار خواهند گرفت.‏

انجمن ژورنالیستان آزاد افغانستان، در اعلامیه‌ای گفته است محمود نعیمی، تصویربردار ‏تلویزیون آریانا و ببرک امیرزاده، تصویربردار خبرگزاری پژواک، حوالی ساعت ۱۰:۰۰ صبح روز ‏چهارشنبه -۲۷ اسد-، بعد از هماهنگی با مسؤولان طالبان در ننگرهار، می‌خواستند تا از وضعیت ‏شهروندان در چهارراه پشتونستان تصویر بگیرند‎.‎

بر اساس اعلامیه، هنگام تصویربرداری، شماری از شهروندان با حمل پرچم سه‌رنگ افغانستان در ‏برابر ساختمان ولایت ظاهر شدند و تصویربرداران تلاش کردند تا داخل ولایت شده و راه‌پیمایی ‏آن‌ها را پوشش دهند؛ اما از سوی افراد طالبان لت‌وکوب شده اند‎.‎

در اعلامیه، آمده است نویداحمد کاوش، خبرنگار تلویزیون خورشید نیز، زمانی که می‌خواست ‏در رابطه به وضعیت مردم در فرودگاه کابل با یکی از مسؤولان طالبان مصاحبه کند، مورد لت‌وکوب ‏قرار گرفته است‎.‎

انجمن ژورنالیستان آزاد افغانستان، گفته هر دو رویداد را با مسؤولان فرهنگی گروه طالبان در ‏میان گذاشته و خواستار پی‌گیری این دو مورد و مجازات عاملان آن شده است‎.‎

با این حال، احمدالله وثیق، معاون کمیسیون فرهنگی گروه طالبان، در پیام صوتی‌ای، نسبت به ‏این دو رویداد، اظهار «تأثر» کرده و وعده سپرده این قضیه را به گونه‌ی جدی پی‌گیری می‌کند‎.‎

انجمن ژورنالیستان آزاد افغانستان، از مسؤولان گروه طالبان خواسته است مانند حکومت ‏گذشته، کمیته‌های مربوط به بررسی پرونده‌های خبرنگاران را فعال کرده و به این پرونده‌ها، به ‏گونه‌ی جدی رسیدگی کند‎.‎

این در حالی است که صبح روز چهارشنبه -۲۷ اسد-، شماری از باشندگان شهر جلال‌آباد، مرکز ‏ولایت ننگرهار، دست به راه‌پیمایی زده و به رسم اعتراض در برابر حضور طالبان، پرچم سه‌رنگ ‏افغانستان را در پشتونستان‌وات، به اهتزار درآوردند‎.‎

 بوریس جانسون، نخست‌وزیر بریتانیا، می‌گوید که طالبان براساس کلمات نه، بلکه براساس عملکردشان قضاوت خواهند شد.

نخست‌وزیر بریتانیا، روز چهارشنبه، بیست‌وهفتم اسد، در مجلس نمایندگان این کشور به تحولات اخیر افغانستان واکنش نشان داد و گفت وقایع در افغانستان آشکار شده و فروپاشی سریع‌تر از آنچه پیش‌بینی می‌شد، رخ داده است.

او اما تأکید کرد: «آنچه واقعیت ندارد این است که بگوییم دولت انگلیس آمادگی نداشت یا این را پیش‌بینی نکرده بود. مطمئناً این بخشی از برنامه‌‌ریزی ما بود.»

با این حال او تأکید کرد بریتانیا تعهد پایدار به همه مردم افغانستان دارد و از سازمان ملل متحد خواست تلاش‌های بشردوستانه خود را در منطقه آغاز کند تا به گفته او از کسانی که از درگیری و تهدید خشونت فرار می‌کنند، حمایت شود.

نخست‌وزیر بریتانیا افزود در روزهای اخیر با رهبران کشورهای جهان صحبت کرده و به این توافق رسیده‌اند هر کشوری که یک نظام جدید در کابل را پیش از زمان مقرر به رسمیت بشناسد، اشتباه خواهد بود.

او در مجلس نماینده‌گان بریتانیا گفت، کشورهایی که به آینده افغانستان اهمیت می‌دهند، باید رفتار طالبان را در نظر بگیرند.

به گفته جانسون طالبان باید براساس عملکردشان قضاوت شوند، نه براساس صحبت‌های‌شان.

ترزا می، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا و نماینده مجلس عوام این کشور، تحولات اخیر افغانستان را یک «شکست بزرگ» برای سیاست خارجی انگلیس خواند. او گفت: «ما در مورد بریتانیا جهانی صحبت می‌کنیم. بریتانیا جهانی در خیابان‌های کابل کجاست؟ ما بر اساس اعمال خود مورد قضاوت قرار خواهیم گرفت نه بر اساس گفته های ما.»

در همین حال توبیاس الوود، رییس کمیته منتخب دفاع پارلمان بریتانیا از دولت بوریس جانسون خواست که در مورد فروپاشی حکومت اشرف غنی تحقیق کند.

این در حالی است که طالبان روز یک‌شنبه، بیست‌وچهارم اسد، کنترل کابل را به‌ دست گرفتند. هم‌زمان با این، ملا عبدالغنی برادر، رهبر سیاسی طالبان، از قطر به قندهار آمده است. احتمال می‌رود که او در آینده نزدیک به کابل سفر کند.

 سید ابراهیم رئیسی رییس جمهور ایران در تماسی تلفنی با ولادیمیر پوتین همتای روسی خود درباره اوضاع افغانستان و همچنین احیای برجام گفت و گو کرد.

دفتر مطبوعاتی کاخ کرملین اعلام کرد پوتین و رئیسی در تماس تلفنی آمادگی خود را برای کمک به برقراری صلح و ثبات در افغانستان اعلام کردند.

در این تماس تلفنی که پوتین، پیروزی رئیسی در انتخابات ریاست جمهوری و آغاز دوره دولت وی را تبریک گفت، دو طرف دورنمای ازسرگیری مذاکرات برای اجرای برجام را مورد بررسی قرار دادند.

مذاکرات برای احیای برجام بین گروه ۱+۴ و ایران که چند دور آن در وین برگزار شد از ۲۰ ماه ژوئن متوقف شده است و انتظار می رود در ماه سپتامبر ازسرگرفته شود.  

سران ایران و روسیه در ادامه گفت وگوی تلفنی از سطح روابط دو کشور ابراز خرسندی کردند.

کرملین نوشت : پوتین و رئیسی با توجه به درخواست رسمی ایران برای پیوستن به سازمان همکاری شانگهای در مورد مقدمات اجلاس این سازمان گفت و گو کردند.

بر اساس این گزارش همکاری ها در جهت مقابله با ویروس کرونا از دیگر موضوعات گفت و گوی دو رئیس جمهوری بوده است .

پیشروی سریع طالبان و تصرف کل افغانستان طی تنها چند روز محدود آنقدر سریع اتفاق افتاد که دو از انتظارات و پیش بینی ها بود و حتی امریکا و متحدینش را نیز شوکه نمود.

با فرار محمد اشرف غنی رئیس جمهور پیشین افغانستان و اعضای مهم تیم وی و تسلط این گروه بر کابل اینک بحث نوع نظامی سیاسی که قرار است در افغانستان تشکیل شود از اهمیت خاصی برخوردار شده است. این که منظور طالبان از دولت فراگیر اسلامی چیست نقش مهمی در آینده سیاسی افغانستان بازی می کند.

حجت الاسلام و والمسلمین شیخ موسی رضایی، رئیس شورای علمای شیعه افغانستان و از چهره های سرشناس پیشین جهادی، در گفت و گو با خبرگزاری رها می گوید در حال حاضر دو نظر در مورد نوع نظامی که قرار است در افغانستان تشکیل وجود دارد: یکی، تشکیل دولت فراگیر اسلامی آن طور که طالبان یاد کرده اند و دیگری امارت اسلامی طالبان.

وی تاکید می کند در میان طالبان روی این دو نظریه اختلاف پیش آمده است: بخشی از طالبان به دنبال امارت اسلامی هستند.

آقای رضایی می گوید:«طالبان دو دسته شده اند و در مورد نوع  نظامی سیاسی افغانستان در آینده با پاکستان و سازمان استخباراتی این کشور(آی ای آی) به مشکل خورده اند. با امریکا نیز سر همین دو قضیه اختلاف پیدا کرده اند.»

به گفته حجت الاسلام و والمسلمین رضایی روز گذشته قرار بود شورای هماهنگی متشکل از حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان، داکتر عبدالله عبدالله رئیس شورای عالی مصالحه ملی در حکومت پیشین، و گلبدین حکمتیار رئیس حزب اسلامی و برخی از چهره های دیگر مثل امیر اسماعیل خان از چهره های برجسته جهادی و در مجموع هفت نفر برای مذاکره به دوحه قطر بروند. هیات طالبان هم قرار بود به دوحه برگردند. دو هیات قرار بود روی تشکیل دولت فراگیر مذاکره کرده به نتیجه برسند.

این سفر اما به دلایلی به تاخیر افتاد و تشکیل دولت فراگیر با هاله ای از ابهام روبرو گشت.

طالبان در اندیشه فریب    

افغانستان کشوری چند قومیتی ست و نگاهی به گذشته نشان می دهد حکومت های تک قومی و انحصار طلب عملکرد موفقی نداشته در نهایت با ناکامی روبرو شده اند. اینکه طالبان تا چه اندازه از گذشته خود درس گرفته باشند و در تشکیل نوع نظام آینده بخواهند این واقعیت را در نظر بگیرند خود یک سوال بزرگ است:

حجت الاسلام و والمسلمین شیخ موسی رضایی در ادامه سخنانش تاکید می کند هیات طالبان به رهبری ملا غنی برادر به جای سفر به دوحه و گفت و گو در مورد تشکیل دولت فراگیر امروز به قندهار رفته است.

«طالبان اکنون بر تمام ولایات افغانستان به جز یک ولایت تسلط پیدا کرده اند. این گروه در ولایات تحت سلطه خود کادر اداری، قومندان امنیه، والی، ولسوال(شهردار) تعیین کرده اند. حتی در ولسوالی ها قومندان امنیه گمارده اند.»

براساس شواهد و قراین موجود تصور نمی شود طالبان به دنبال تشکیل یک دولت فراگیر باشند.

آقای رضایی می گوید:«طالبان به دنبال امارت اسلامی هستند.»

وی تاکید می کند طالبان ممکن است در ترکیب امارت اسلامی خود جمعی از  اقوام دیگر را دخیل بسازند اما چیزی که شواهد نشان می دهد تشکیل دولت فراگیر نیست.

طالبان با این اقدام به دنبال فریب افکار عمومی هستند و تلاش می کنند نشان دهند در بدنه امارت اسلامی از همه اقوام حضور دارد و این حکومت یک حکومت فراگیر هست.

ممکن است در ترکیب امارت تلاش بکنند جمعی از اقوام دیگر را دخیل بسزند و بعد توجیه کنند که این دولت دولت فراگیر است و دربدنه این دولت همه اقوام حضور دارد.

حفیظ الله رجبی

امریکا با ادعاهای زیادی وارد افغانستان شد، 20 سال به اشغالگری اش ادامه داد و بیش از 2 ترلیون دلار مصرف کرد تا به قول معروف روش زندگی نوین را به مردم افغانستان یاد دهد. اما به هیچ یک از آن ادعاهایش نرسید. این درحالی بود که از حمله به افغانستان قصد داشت قدرت و توانایی اش را به رخ جهانیان بکشد: بوش ریس جمهور وقت آمریکا پس از 11 سپتامبر با ژست قلدر مآبانه  گفت:«جهان دوبخش بیشتر ندارد، یا با ما هستند، یاعلیه ما.»

اکثرحاکمان جهان هم ترسیدند و حرف بوش را جدی گرفتند و گفتند ما با آمریکا هستیم،علیه تروریسم می جنگیم. در این میان تنها رهبر جمهوری اسلامی ایران گفت:« تو غلط کردی! ما نه با تروریسم هستیم نه با شما!»

خروج آمریکا از افغانستان درحالی صورت گرفت که این کشور به هیچ یک ازاین ادعایش نرسید و جلوی چشم جهانیان به یک قدرت پفکی تبدیل شد.

آغاز افول آمریکا از دو مورد آغاز شد: یکی توافق برجام که از آن به بعد کسی به حرف و قول آمریکا اعتماد نمی کند و دیگری خروج امریکا از  افغانستان: قدرت نظامی آمریکا با خروج از افغانستان زیرسؤال رفته است و دیگر دنیا ازآمریکا نمی ترسد!

از این به بعد دیگر نه کسی به حرف و قول آمریکا اعتماد می کند و نه  از قدرتش می هراسد و هر کس یا هر کشوری که مردم نه به حرفش اعتماد کنند و نه از قدرت نظامی اش بترسند شکست قطعی او آغاز شده است مگر اینکه اعاده حیثیت کند. کار به مراتب سخت تر از جنگ 11 سپتامبر تعهد بین المللی برجام است، دیگر دنیا از آمریکا پیروی بدون چون و چرا نخواهد کرد.

فهیمی بزرگمهر

 سفارت افغانستان در تاجیکستان از پولیس انترپول خواسته است اشرف‌غنی، حمدالله محب و فضل‌محمود فضلی را به اتهام دزدی بیت‌المال بازداشت کند تا ثروت مردم برگشتانده شود.

محمدظاهر اغبر؛ سفیر پیشین افغانستان در دوشنبه (چهارشنبه، ۲۷ اسد) با برگزاری نشستی اعلام کرد براساس قانون اساسی کشور در نبود، فرار یا مرگ رییس جمهور،  معاون اول عهده‌دار امور مملکت می‌شود که در حال حاضر امرالله صالح؛ سرپرست رسمی مقام ریاست جمهوری است.

سفیر افغانستان در دوشنبه تأکید کرد جهان باید بداند که نماینده رسمی افغانستان در سازمان ملل متحد برحال و پرچم کشور به عنوان هویت ملی در تمام کشورهای جهان در اهتزاز است. این سفارت از تمام نمایندگی‌های سیاسی جمهوری اسلامی افغانستان خواسته است که پرچم ملی را هم‌چنان در اهتزاز نگه دارند.

او در بخشی از صحبت‌های خود افزود در حال حاضر، سیاسیون و طرف‌های دخیل در دوحه روی ایجاد یک حکومت همه‌شمول گفتگو می‌کنند و مردم منتظر نتیجه این گفت‌وگوها است.

سفارت افغانستان، تصویر محمداشرف غنی را پایین و عکس امرالله صالح و امان‌الله خان را نصب کرده است.

پس از فرار محمداشرف غنی از کشور، امرالله صالح اعلام کرده است که او براساس قانون اساسی پس از فرار اشرف غنی، سرپرست کرسی ریاست جمهوری است و برای تحکیم جایگاه خود با همه رهبران سیاسی در حال گفت‌وگو است.

با تسلط کامل طالبان بر افغانستان  اینک یکی از نگرانی های بزرگ شهروندان افغانستان نحوه برخورد طالبان با زنان و اقلیت های دینی و مذهبی ست.

داکتر محمد نعیم وردک سخنگوی طالبان در دفتر سیاسی این گروه در قطر در گفت و گویی اختصاصی با خبرگزاری رها می گوید:« در مورد نحوه رویه طالبان با زنان و اقلیت های مذهبی و دینی علیه طالبان تبلیغات منفی شده است: اسلام بیش از هر دین دیگری به پیروان خود حقوق داده است.

دکتر محمد نعیم تاکید می کند:«مخالف کار و تعلیم زنان نیستیم! اسلام به زنان حق تعلیم و کار داده اما روش رسیدن به این حق با آنچه غربی ها می گویند متفاوت است. افغانستان اصول و ارزش های اسلامی خود را دارد و بر اساس همین اصول حقوق تعلیم و کار برای زنان لحاظ می شود. با کشورهای غربی اختلاف عقیده و تفکر داریم.  اگر اختلاف عقیده و تفکر نبود که کل کشورهای دنیا می بایست به سبک زندگی اروپایی زندگی می کردند.»

به گفته وی مردم در مناطق تحت سلطه طالبان می توانند آزادانه کار و تجارت کنند و حقوقی که از مردم توسط اداره فاسد کابل ضایع شده به آنها بازگردانده می شود. اداره فاسد کابل حیثیت خود را نزد مردم از دست داده است.

داکتر نعیم می گوید موضع امارت اسلامی بر دو اصل «ارزش های اسلامی و منافع علیای کشور» استوار هست و بر همین اساس به حقوق شهروندان خود متعهد هستیم.

«وقتی امارت اسلامی بیاید، به همه فرصت کار داده می شود حتی بهتر از گذشته، فساد ریشه کن می شود، عفو عمومی اعلام شده و حتی کسانی که با اداره کابل کار کرده اند می توانند، بمانند و برای مردم خود دوباره کار کنند، بالاخره اداره کابل یک نظام بوده و عده ای از مردم مجبور به کار در این نظام بوده اند. شماره ثبت شکایات اعلام شده و هر کسی که شکایتی دارد می تواند زنگ بزند تا به آنها رسیدگی شود.»

دکتر نعیم خاطرنشان می سازد:«کسی نباید احساس خوف کند!»

ماراتون مذاکرات صلح به روایت سخنگوی طالبان

دکتر محمد نعیم روایت خود از مذاکرات صلح افغانستان که اکنون ماهیتی ماراتون گونه یافته است را بیان کرده است.

آقای وردک خاطرنشان می سازد مذاکرات صلح که از دوازده دسامبر سال 2020 میلادی شروع شده هنوز ادامه دارد و متوقف نشده است.

«تیم مذاکراتی ما با طرف مقابل(دولت افغانستان و اداره کابل به روایت طالبان) نشست هایی داشته است، هفته های گذشته نشست داشتیم، هفته های آینده نیز نشست خواهیم داشت.»

مذاکرات صلح مطابق انتظار پیش نرفته است  

سخنگوی طالبان در ادامه موضوع افغانستان را یک مساله پیچیده می داند و می افزاید از چهل سال به اینسو برخی مشکلات دیرینه وجود داشته است اما بروز جنگ در بیست سال گذشته سبب ایجاد مشکلات تازه ای شده است.

«تفاهم و حل هر مناقشه ای به وقت نیاز دارد. در مذاکرات صلح بین الافغانی دوحه نیز گهگاهی پیشرفت هایی صورت گرفته است اما آن طور که انتظار می رفت به پیش نرفته است. مشکلات متاسفانه بیشتر از طرف مقابل(اداره کابل) بوده است.»

دکتر وردک می گوید:«تا 10 مارچ 2020 قرار بود شش هزار زندانی طالبان از سوی اداره کابل آزاد شود و فردا یا پس فردای روز آزادی مذکرات بین الافغانی آغاز شود. متاسفانه این پروسه شش ماه به تاخیر افتاد: این تاخیر از طرف ما نبود.»

شروع مذاکرات و توافق روی طرزالعمل

به گفته سخنگوی طالبان با شروع مذاکرات بین الافغانی بحث ها روی طرزالعمل مذاکرات پیگیری شد. گفت و گو در مورد طرزالعمل سه ماه طول کشید در حالیکه می توانست طی دو هفته خلاص شود اما یک موضوع اصلی حل نشده باقی مانده بود: ما بر پیگیری مذاکرات بین الافغانی بر اساس توافق نامه صلح طالبان با امریکا تاکید داشتیم اما طرف مقابل جنجال می کرد.

توافق نامه صلح ما با امریکا یک اجماع بین المللی بود: امریکا آن را امضا کرده بود، شورای امنیت سازمان ملل آن را تایید نموده بود و کشورهای منطقه و همسایه نیز توافق صلح طالبان با امریکا را قبول کرده بودند.

از سویی در توافق صلح طالبان با امریکا نیز ذکر شده بود که مذاکرات بین الافغانی براساس همین توافق صلح به پیش برده شود اما طرف مقابل نمی پذیرفت و مذاکرات سه ماه به تعویق افتاد.

نیم نگاه حکومت افغانستان به انتخابات امریکا

بحث روی طرزالعمل مذاکرات بین الافغانی با انتخابات ریاست جمهوری امریکا همزمان شده بود و طرف مقابل نیم نگاهی به برنده انتخابات این  کشور داشت.

دکتر وردک می گوید:«انتخابات امریکا بود، طرف مقابل منتظر انتخابات بود تا کاندید برنده مطابق خواسته آنها رفتار کند. دولت جدید امریکا اعلام کرد توافق نامه صلح امریکا با طالبان را بازبینی و بررسی می کند و همین مساله امیدواری هایی را در اداره کابل ایجاد کرده بود. اداره کابل انتظار داشت توافق نامه صلح ما با امریکا لغو شود و امریکا همانند گذشته کنار آنها بایستد. برای آنها(حکومت افغانستان) منافع خودشان مهم بود.

سخنگوی طالبان می افزاید بعد از عید فطر گذشته اعلام کردیم که مذاکرات ادامه یابد، هیات مذاکراتی ما حضور پیدا کرد اما متاسفانه تیم طرف مقابل تا یک و نیم ماه حاضر نبودند. طرف مقابل در روز دوم عید اعلام جنگ کرد.

نه مرغ ماندند و نه حیوان و انسان

سخنگوی طالبان با لحنی انتقاد آمیز از اعلام جنگ حکومت افغانستان در عید فطر سال گذشته می گوید:«بمب باران ها شروع شد، مارکت ها، شفاخانه ها و پوهنتون ها را زدند.

نعیم وردک گفت:«نه مرغ ماندند و نه حیوان و انسان!»

وی تاکید می کند قضاوت را به مردم واگذار می کنیم!

حل مشکلات از طریق گفت و گو، پالسی طالبان

دکتر نعیم وردک در بخش دیگری از سخنان خود می گوید حل مشکلات از طریق گفت و گو پالسی طالبان است. ما این پالسی را ثابت ساخته ایم، با خارجی ها نشسته و به توافق رسیده ایم. اما اداره کابل اعلام جنگ سه ماه و شش ماهه می کند و بمباران ها را ادامه می دهد.

اهداف جهاد از منظر طالبان

دکتر محمد نعیم وردک تاکید می کند مجاهدین طالب در جهادشان دو هدف عمده را دنبال می کنند: یکی استقلال و آزادی کشور و دیگری نظام اسلامی مستقل، پاک و مصون.

«هدف ما قدرت و چوکی نیست و اگر این طور بود در سال 2001 همه قدرت در دست ما بود. برای ما ارزش های ملت ما، ارزش های کشور ما و منافع علیای افغانستان مهم است. اداره کابل سراپا در فساد غرق است: فساد اخلاقی، فساد اجتماعی، فساد مالی و حتی فساد در امور بشری مثل تعلیم و تربیت، امور صحی به شمول حیف و میل پول های کمک شده برای مبارزه با  کرونا.»

سخنگوی طالبان تاکید می کند:«با چنین  اداره فاسدی تقسیم قدرت نمی شود.»

ملت افغانستان قربانی ندادند که چند نفر فاسد سر چوکی(صندلی) بیایند. یک نظام اسلامی عاری از فساد و مستحکم که بتواند مشکلات کشور را حل کند باید سر کار بیاید.

دکتر نعیم وردک گفت:«اداره کابل با فساد گسترده خود ملت و کشور ما را شرماندند، در لیست فاسدترین کشورها قرار دادند افغانستان را و برای تاریخ و ملت ما ننگ آوردند.»

سخنگوی دفتر سیاسی گروه طالبان در قطر از ورود معاون سیاسی این گروه به کندهار خبر داد.

محمد نعیم سخنگوی دفتر سیاسی گروه طالبان در قطر روز گذشته در تویترش از رسیدن ملا برادر معاون سیاسی این گروه به کندهار خبر داد.

او در تویترش نوشت: «ظهر امروز به سر پرستی محترم ملا برادر اخند معاون سیاسی و رئیس دفتر سیاسی امارت اسلامی افغانستان یک هیئت بلند پایه امارت اسلامی به کشور عزیز خویش رسیدند و در میدان هوایی کندهار پایین شدند.»

 رئیس دفتر رئیس جمهور پیشین افغانستان، گفته است علیه طالبان مقاومت می‌کند.

وی گفته است امرالله صالح، سرپرست مشروع ریاست جمهوری افغانستان است.

رئیس دفتر رئیس جمهور پیشین افغانستان گفته است “ما مقاومت میکنیم”.
این درحالیست که امرالله صالح معاون پیشین رئیس جمهور افغانستان در پیامی تویتری خود را سرپرست ریاست جمهوری افغانستان خواند.

او در تویترش نوشته است: «به اساس حکم صریح قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان در صورت غیابت، فرار و یا مرگ رییس جمهور معاون اول بحیث سرپرست مقام ریاست جمهوری قرار میگیرد. من در داخل کشور استم و بصورت قانونی و مشروع سرپرست این مقام /کرسی می باشم. برای تحکیم این جایگاه باتمام رهبران کشور در مشوره هستم.»
یادآوری می کنیم محمد اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان در تاریخ ۱۵ اگوست با ۴ موتر پول افغانستان را به مقصد نامعلومی ترک کرد و کشور را در یک سر درگمی کامل رها کرد.

نیروهای مربوط به سرپرست ریاست جمهوری پیشین افغانستان امروز چاریکار را از جنگجویان گروه طالبان پس گرفتند.

نیروهای امرالله صالح که خود را سرپرست ریاست جمهوری افغانستان می خواند منطقه چاریکار در ولایت پروان در شمال کابل را از دست طالبان پس گرفتند.

در حال حاضر، نبردها با طالبان در حومه پنجشیر در جریان است.

یک منبع در کابل گفت جنگ در پیرامون ولایت پنجشیر جریان دارد.
این منبع گفت: «نیروهای امرالله صالح معاون اول رئیس جمهور افغانستان کنترل منطقه چاریکار در ولایت پروان را به دست آوردند. در حال حاضر نبردها در پیرامون پنجشیر در جریان است.»
یک راه مهم استراتژیک از طریق چاریکار از طریق تونل سالنگ می گذرد، که کابل را با مزارشریف ، بزرگترین شهر در شمال افغانستان متصل می کند.
امرالله صالح پیشتر گفته بود که او برخلاف اشرف غنی رییس جمهور فراری در کشور باقی مانده و بر اساس قانون اساسی، رئیس موقت دولت است.

در حالی‌که مکان حضور اشرف‌غنی تاکنون روشن نیست، ادعا می‌شود او به همراه خانواده‌اش بعد از ترک کابل به امارات رفته است.

به نقل از شبکه “کابل نیوز” اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان با خانواده‌اش بعد از ترک کابل در ابوظبی اقامت کرده‌اند.

این شبکه اعلام کرد: اول گفته می‌شد او از تاجیکستان به عمان فرار کرده اما منبعی به ما خبر داد که او در ابوظبی اقامت دارد.

یک حساب کاربری در توییتر که خود را افسر دستگاه امنیت امارات اعلام کرد، تأکید کرد اشرف غنی در امارات است.

اشرف غنی ۱۵ اوت بعد از ورود طالبان به کاخ ریاست جمهوری کابل را ترک کرد.

رییس جمهوری آمریکا و نخست وزیر بریتانیا بر سر برگزاری نشست مجازی گروه هفت در هفته آینده برای بررسی وضعیت افغانستان توافق کردند.

به نقل از شبکه خبری «الحره» آمریکا، کاخ سفید بامداد امروز (چهارشنبه) با انتشار بیانیه ای در پایگاه اینترنتی خود، اعلام کرد که «جو بایدن»، رئیس جمهوری این کشور با «بوریس جانسون»، نخست وزیر بریتانیا در رابطه با وضعیت افغانستان پس از تسلط جنبش طالبان بر این کشور گفت و گو کرده و در جریان این گفت و گو نیز، دو طرف بر سر برگزاری نشست مجازی سران گروه هفت (G7) طی هفته آینده برای بررسی راهبرد و رویکرد مشترک در قبال این مسئله به توافق رسیدند.

بنا بر آن چه در بیانیه کاخ سفید آمده، بایدن و جانسون «شجاعت و حرفه گری» نظامیان و غیر نظامیان آمریکایی و بریتانیایی که در کنار یکدیگر در شهر کابل، پایتخت افغانستان برای خروج شهروندان خود و افغان های همکار دو کشور در جریان جنگ کار می کنند را مورد ستایش قرار دادند.

کاخ سفید همچنین تاکید کرد که رئیس جمهوری آمریکا و نخست وزیر بریتانیا لزوم ادامه هماهنگی مستحکم میان هم پیمانان و شرکای دمکراتیک در رابطه با پیشبرد سیاست افغانستان از جمله راه های در دسترس جامعه بین الملل برای ارائه کمک های بشردوستانه بیشتر و پشتیبانی از آوارگان و دیگر افغان های آسیب پذیر و در معرض خطر را نیز بررسی کردند.

این در حالی است که جانسون در بیانیه دیگری، ضمن اعلام این که بریتانیا در بلندمدت تا ۲۰ هزار پناهجوی افغان را می پذیرد و پنج هزار تن از آنها نیز در همان سال نخست پذیرش می شوند، عنوان کرد: ما مدیون همه افرادی هستیم که در طول ۲۰ سال گذشته با ما برای تبدیل افغانستان به مکان بهتری همکاری کردند و بسیاری از آنها به ویژه زنان نیز به شدت به کمک ما نیاز دارند.

یادآور می شود که نخست وزیر بریتانیا روز دوشنبه نیز در گفت و گو با «امانوئل ماکرون»، رئیس جمهوری فرانسه، بر لزوم گردهمایی جامعه بین الملل و اتخاذ رویکرد متحد در قبال افغانستان چه در زمینه به رسمیت شناختن هر گونه دولت آتی یا در رابطه با جلوگیری از بروز بحران انسانی تاکید کرده و از تصمیم خود برای سازماندهی نشست مجازی رهبران کشورهای عضو گروه هفت طی روزهای آینده با همین هدف خبر داده بود.

قانونی که هم اکنون در اسلام آباد به سر می‌برد، اظهار داشت که طالبان بدون خونریزی زیاد توانستند افغانستان را تصرف کنند و او این کار طالبان را یک قدم مثبت دیگر توصیف کرد.

قانونی گفت: هر چند طالبان از تحول و تغییر صحبت می‌کنند، اما سپری شدن زمان و اعمال طالبان نشان خواهد داد که آیا این گروه تغییر کرده است یا خیر.

قانونی بیان داشت که رهبران سیاسی افغانستان به دنبال ایجاد ثبات در این کشور بوده و ثبات بستگی به نوعیت و ساختار نظام آینده دارد.

معاون سابق ریاست جمهوری افزود که اگر طالبان اشتباه قبلی شان را تکرار کنند و روی یک نظام تک قومی و تک گروهی تاکید کنند، افغانستان به سوی بی‌ثباتی بیشتر خواهد رفت.

وی همچنین تاکید کرد تا روی کار آمدن یک حکومت جدید در افغانستان، طالبان باید جلو هر نوع خونرویزی را بگیرند.

اظهارات قانونی در حالی بیان می شود که ذبیح الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان روز سه شنبه در نخستین نشست خبری اش گفت که رهبری طالبان در تلاش ایجاد یک حکومت همه شمول است تا تمام افغان ها نماینده خود را آن ببینند.

محمد یونس قانونی در مورد اظهارات امرالله صالح، معاون اشرف غنی که خود را سرپرست ریاست جمهوری افغانستان خوانده گفت قانون اساسی این کشور در مورد سقوط نظام پیشبینی نکرده است.

او تیم محمد اشرف غنی را یک گروه انحصار طلب و مانع اصلی روند صلح خواند و گفت اکنون با رفتن آقای غنی و تحولات اخیر، یک فرصت برای افغانستان پیش آمده است.

محمدیونس قانونی، معاون سابق ریاست جمهوری طی سخنانی تاکید کرد که نظام تک قومی افغانستان را به سوی بی ثباتی بیشتری می برد.

قانونی که هم اکنون در اسلام آباد به سر می‌برد، اظهار داشت که طالبان بدون خونریزی زیاد توانستند افغانستان را تصرف کنند و او این کار طالبان را یک قدم مثبت دیگر توصیف کرد.

قانونی گفت: هر چند طالبان از تحول و تغییر صحبت می‌کنند، اما سپری شدن زمان و اعمال طالبان نشان خواهد داد که آیا این گروه تغییر کرده است یا خیر.

قانونی بیان داشت که رهبران سیاسی افغانستان به دنبال ایجاد ثبات در این کشور بوده و ثبات بستگی به نوعیت و ساختار نظام آینده دارد.

معاون سابق ریاست جمهوری افزود که اگر طالبان اشتباه قبلی شان را تکرار کنند و روی یک نظام تک قومی و تک گروهی تاکید کنند، افغانستان به سوی بی‌ثباتی بیشتر خواهد رفت.

وی همچنین تاکید کرد که تا روی کار آمدن یک حکومت جدید در افغانستان، طالبان باید جلو هر نوع خونرویزی را بگیرند.

اظهارات قانونی در حالی بیان می شود که ذبیح الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان روز سه شنبه در نخستین نشست خبری اش گفت که رهبری طالبان در تلاش ایجاد یک حکومت همه شمول است تا تمام افغان ها نماینده خود را آن ببینند.

محمد یونس قانونی در مورد اظهارات امرالله صالح، معاون اشرف غنی که خود را سرپرست ریاست جمهوری افغانستان خوانده گفت که قانون اساسی این کشور در مورد سقوط نظام پیشبینی نکرده است.

او تیم محمد اشرف غنی را یک گروه انحصار طلب و مانع اصلی روند صلح خواند و گفت که اکنون با رفتن آقای غنی و تحولات اخیر، یک فرصت برای افغانستان پیش آمده است.

در شرایط کنونی که طالبان افغانستان را تصرف کرده اند رفتار گذشته این گروه و حوادث آینده مرتبط با حکمرانی طالبان شهروندان افغانستان را به شدت نگران ساخته است. طالبان دو هفته زودتر از موعد خروج کامل نیروهای امریکایی از افغانستان و پایان جنگ بیست ساله در این کشور موفق شدند افغانستان را اشغال کنند. نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان که توسط امریکا و متحدینش آموزش دیده و تجهیز شده بودند در برابر حملات برق آسا و سریع طالبان تاب نیاوردند و شکست خوردند.  

به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری رها، وب سایت خبری «WBEZ» طی مطلی در هفده آگوست ضمن مرور آنچه در گذشته در افغانستان اتفاق افتاد و آنچه قرار است در آینده روی دهد به نگرانی های بزرگ مردم افغانستان اشاره کرده می نویسد در توافق نامه صلح دوحه که سال گذشته میلادی بین امریکا و طالبان امضا شد، طالبان متعهد شده اند ارتباط خود با القاعده را قطع کنند. اکنون باید مشخض شود طالبان تا چه حد به این تعهد پایبند هستند.

در افغانستان چه می گذرد؟

طالبان که در دهه 1990 میلادی بر افغانستان حکمرانی می کردند یک بار دیگر افغانستان را به تصرف خود درآورده اند. .

حمله امریکا به افغانستان در سال 2001 میلادی و همکاری ائتلاف شمال، طالبان را از قدرت خلا نمود اما این گروه هرگز کار را رها نکرد. طالبان این روزها در پایتخت و دیگر ولایات افغانستان مشغول گشت زنی هستند و دولتی که بیست سال تمام با حمایت امریکا بر افغانستان حکومت نمود اکنون ساقط شده است. شهروندان افغانستان با ترسی که از آینده دارند به میدان هوایی کابل که تنها راه باقی مانده برای آنها جهت خروج از افغانستان می باشد هجوم آورده اند.

چرا مردم از کشور می گریزند؟

شهروندان افغانستان نگران هستند که کشور یک بار دیگر در هرج و مرج فرو رود یا طالبان از کسانی که با امریکایی ها و دولت مورد حمایت این کشور کار کرده اند انتقام بگیرد. عده ای دیگر از تطبیق شریعت اسلامی سخت گیرانه طالبان که این گروه در زمان قدرت خود از سال 1996 تا 2001 در افغانستان اجرا می کرد در هراسند. در آن زمان زنان از رفتن به مدرسه و کار در بیرون از خانه منع شده بودند. زنان هرجا که می خواستند بروند می بایست برقعه بلند که سرتا پای آنها را پوشش می داد می پوشیدند و همراه یک محرم مرد از خانه خارج می شدند. این گروه موسیقی را ممنوع کرده بودند، دست دزدان را قطع می کردند و زناکاران را سنگ سار می نمودند.

طالبان اما اکنون تلاش می کنند خود را نیروی معتدل تری نسبت به گذشته نشان دهند و به مردم اطمینان بقبولانند که از کسی انتقام نمی گیرند. مردم افغانستان اما به سختی می توانند این وعده های طالبان را باور کنند.

در میدان هوایی کابل چه اتفاقی افتاد؟

هزاران شهروند افغانستان به میدان هوایی کابل هجوم آوردند تا از کشور بگریزند زیرا از قوانین طالبانی ترسیده بودند. برخی از آنها به شدت بیچاره شده بودند و خود را به بدنه هواپیمای نظامی چسپانده بودند و تعدادی چرخ های هواپیما را محکم گرفته بودند. با بلند شدن هواپیما آنها سقوط کردند و جان های خود را از دست دادند. نیروهای امریکایی برای متفرق کردن مردم از هلی کوپترهای نظامی که در ارتفاع کم پرواز می کرد استفاده نمودند و شلیک های هوایی  انجام دادند. به گفته مقامات امریکایی در این تشنج و نابسامانی هفت نفر کشته شدند.

چرا طالبان موفق به تصرف کامل افغانستان شدند؟

دلیل اصلی اش شاید خروج نیروهای امریکایی از افغانستان باشد. امریکا قرار است تا آخر ماه جاری میلادی به طور کامل افغانستان را ترک نماید. امریکا سال هاست که برای خروج از طولانی ترین جنگ خود در افغانستان تلاش می کند. امریکا در سال 2001 میلادی و برای انتقام از القاعده که مسئول حمله تروریستی یازده سپتامبر تلقی می شد به افغانستان حمله کردند و طالبان که به القاعده پناه داده بود را نابود کردند. امریکا اما در امر ملت سازی در کشوری که به واسطه جنگ های متعدد پارچه پارچه شده بود کار بسیار سختی در پیش روی داشت. همزمان با حمله امریکا به عراق طالبان شروع به عضو گیری و سازماندهی مجدد کردند و طی چند سال مناطق دورافتاده زیادی در افغانستان را تصرف نمودند. سال گذشته رئیس جمهور دونالد ترامپ اعلام کرد نیروهای امریکایی را از افغانستان خارج می سازد. امریکا در زمان ترامپ یک توافق نامه صلح با طالبان امضا نمود. براساس این توافق امریکا برای حمله نظامی علیه طالبان با محدودیت هایی روبرو می شد. رئیس جمهور بایدن در ادامه اعلام کرد آخرین سربازان امریکایی در پایان ماه آگوست افغانستان را ترک می کنند. هرچه زمان خروج کامل امریکا نزدیک تر می شد طالبان نیز به حملات خود شدت می بخشیدند و شهرها را یکی پس از دیگری  تصرف می کردند.

چرا نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان شکست خورد؟

جواب کوتاه «فساد» است. امریکا و ناتو طی بیش از دو دهه میلیاردها دلار برای آموزش و تجهیز نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان هزینه کرد اما دولت مورد حمایت غرب در کابل در فساد غرق بود. سربازان در میادین جنگ از کمبود مهمات، غذا و تجهیزات رنج می بردند در حالیکه فرماندهان برای جلب توجه و رضایت کمک کننده های خارجی اغراق می نمودند و در مورد تعداد نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان بزرگ نمایی  می کردند. با اعلام خروج امریکا از افغانستان روحیه سربازان افغان به شدت  افت کرد. با پیشروی طالبان واحد های نظامی ارتش افغانستان تنها پس از یک نبرد کوچک محاصره شدند و کابل و برخی از ولایات اطراف کابل بدون جنگ محاصره و در نهایت سقوط کردند.

برای رئیس جمهور افغانستان چه اتفاقی افتاد؟

او گریخت. رئیس جمهور همزمان با پیشروی طالبان اظهارات زیادی برای مردم افغانستان نداشت و در نهایت روز یک شنبه زمانیکه طالبان به کابل رسیدند، غنی از افغانستان گریخت. غنی پس از فرار اظهار داشت برای جلوگیری از خونریزی بیشتر از افغانستان خارج شده است. مشخص نیست غنی به کدام کشور رفته است.

بایدن چه گفته است؟

جو بایدن اوضاع در افغانستان را ناگوار خواند اما همچنان از تصمیم خود برای خروج از افغانستان دفاع کرد و اتهامات در خلق این وضعیت در افغانستان را نپذیرفت. بایدن اگرچه سقوط دولت کابل را سریع تر از آنچه  انتظار می رفت دانست اما گفت همچنان از تصمیم خود برای خروج نیروهای امریکایی از افغانستان دفاع می کند.

چرا سقوط افغانستان به سایگون تشبیه می شود؟

سقوط سایگون به دست نیروهای ویتنام شمالی در سال 1975 پایان جنگ ویتنام را رقم زد. سایگون سمبل شکست قلمداد شد پس از اینکه هزاران امریکایی و همکاران ویتنامی شان با هلی کوپتر مجبور شدند از این کشور خارج شوند. آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه امریکا مقایسه افغانستان با سایگون را نمی پذیرد و می گوید افغانستان یقینا سایگون نیست.

در آینده چه اتفاقی می افتد؟

مشخص نیست. طالبان اعلام کرده اند می خواهند با مشارکت دیگر احزاب و طرف ها یک دولت اسلامی همه شمول تاسیس کنند. طالبان مذاکره با سیاسیون سرشناس به شمول رهبران حاضر در دولت پیشین افغانستان را آغاز کرده اند. طالبان اما گفته اند قوانین اسلامی را تطبیق می کنند اما همزنان زنان را تشویق کرده اند به دولت بپیوندند. این گروه مدعی ست پس از چندین دهه جنگ محیط امن و آرام برای زندگی برای افغان ها فراهم می کنند.

اما بسیاری از افغان ها به طالبان اعتماد ندارند و می ترسند که قوانین طالبان خشونت بار و خشن باشد. یکی از نشانه هایی که نگرانی مردم را نشان می دهد این است که طالبان می خواهند نام افغانستان را به امارت اسلامی افغانستان تغییر دهند، نامی که این گروه در زمان قدرت خود در گذشته انتخاب کرده بودند.

کنترل دوباره افغانستان برای زنان افغان چه معنایی دارد؟

برای بسیاری از زنان افغان بازگشت طالبان به معنای نابودی دستاوردها و نادیده گرفتن حقوق آنان می باشد. زنان افغان طی سال های گذشته و پس از سقوط طالبان در سال 2001 دستاوردهای خوبی داشته اند. زنان نگرانند یک بار دیگر توسط طالبان در خانه هایشان حبس شوند. طالبان اگرچه مدعی شده اند مانع تحصیل و کار زنان نمی شوند اما چون سیاست روشنی در قبال حقوق زنان ندارند نمی توان این وعده آنها را باور کرد. تحت حکومت طالبان افغانستان به ویژه در مناطق خارج از پایتخت همچنان یک محیط محافظه کار باقی خواهد ماند و وضعیت زنان ناگوارتر خواهد شد.

آیا طالبان یک بار دیگر به القاعده پناه می دهد؟

این حدسی ست که همگان دارند و مقامات نظامی امریکا نیز نگران این مساله می باشند. در توافق نامه صلح امریکا با طالبان این گروه متعهد شد با تروریزم مبارزه کند و اجازه ندهد افغانستان یک بار دیگر به پایگاهی برای تروریستان برای تهدید و  حمله علیه دیگر کشورها تبدیل شود. امریکا برای وادار کردن طالبان به عمل به این تعهدشان اما هیچ اهرم فشاری ندارد.

پیشرفت های تکنولوژیکی در بیست سال گذشته به امریکا این  اجازه را می داد تا بتواند تروریستان مشکوک را در کشورهایی مثل یمن و سومالی هدف قرار دهد کشورهایی که امریکا در آن نیروی نظامی ثابت ندارد. طالبان بابت نقش شان در حملات تروریستی یازده سپتامبر بهای سنگینی پرداختند و احتمال دارد از تکرار آن خودداری کنند و قوانین خود را اصلاح نمایند. 

اوایل سال جاری میلادی، رهبران ارشد پنتاگون گفتند گروه تروریستی القاعده ممکن است دوباره در افغانستان احیا شود. این مقامات نگران هستند القاعده بسیار سریع تر از حد انتظار در افغانستان احیا گردد.

از سویی هم افغانستان خانه گروه تروریستی داعش شده است، گروهی که حملات مرگباری را علیه اقلیت مذهبی شیعه انجام داده است. اگرچه طالبان انجام اینگونه حملات را رد کرده است و برای تصاحب مناطق با داعش در نبرد بوده است اما باید منتظر بود و دید حکومت طالبان می توانند داعش را شکست دهد یا اصلا طالبان نیت مبارزه با داعش را دارد.

شماری از رهبران سیاسی افغانستان روز سه‌شنبه، بیست‌وششم اسد، با عمران‌ خان، نخست‌وزیر و قمر جاوید باجوه، رییس ستاد ارتش پاکستان دیدار کردند.

محمد محقق، محمدیونس قانونی، عبداللطیف پدرام، صلاح‌الدین ربانی، احمدضیا مسعود، محمدکریم خلیلی و خالد نور به دعوت پاکستان به اسلام‌آباد رفته‌اند. سفر این چهره‌ها به پاکستان هم‌زمان با سقوط کابل انجام شد.

طبق اعلام دفتر نخست‌وزیر پاکستان، عمران خان در این دیدار حمایت و همبستگی قوی خود را از مردم افغانستان اعلام کرده است. به گفته او، دو ملت از طریق پیوندهای تغییر ناپذیر ایمانی، تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی و خویشاوندی متعلق به هم هستند.

او هم‌چنان گفته است در شرایط کنونی، مسوولیت بزرگی بر دوش رهبران افغان است تا با همکاری سازنده، افغانستان را در مسیر صلح، ثبات و توسعه پایدار هدایت کنند.

نخست‌وزیر پاکستان بر اهمیت تلاش همه طرف‌ها برای دست‌یابی به راه حل سیاسی فراگیر تاکید کرده است.

طبق اعلام دفتر نخست‌وزیر پاکستان، اعضای هیأت افغانستان با اشاره به ماهیت چند قومی جامعه افغانستان بر اهمیت توزیع فراگیر قدرت تأکید کرده‌اند. رهبران سیاسی افغانستان هم‌چنین گفته‌اند که مایل به تقویت روابط برادرانه میان افغانستان و پاکستان هستند.

در همین حال، رادیو پاکستان گزارش داد قمر جاوید باجوه، رییس ستاد ارتش پاکستان در دیدار با چهره‌های سیاسی افغانستان گفته است پاکستان خواهان روابط گسترده با افغانستان است و مایل است هر کاری را که ممکن است برای کمک به افغانستان در دست‌یابی به یک حل و فصل همه‌جانبه که برای صلح و رفاه منطقه حیاتی است، انجام دهد.

چهره‌‌های سیاسی افغانستان پیش از این با شاه‌محمود قریشی، وزیر امور خارجه پاکستان، دیدار کرده بودند. در این دیدار بر اهمیت راه حل سیاسی و تشکیل حکومت فراگیر تأکید شده بود.