محمد نعیم، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر به رسانه ها گفت: «موقف امارت اسلامی افغانستان پیرامون شرکت در کنفرانس استانبول در تاریخ ۱۶ ماه اپریل این است که در این تاریخ ما شرکت کرده نمی‌توانیم.»
او افزود:«البته موضوع زیر بررسی ما قرار دارد، مشورت‌ها هم جریان دارد. هرگاه در نتیجه مشورت‌ها و بررسی‌ها فیصله دیگری صورت گرفت، آن را با مردم شریک خواهیم ساخت.»
گروه طالبان توضیحی نداده چرا نمایندگان آن نمی‌توانند در این تاریخ در نشست استانبول شرکت کنند، اما قبلا منابعی گفته بودند این گروه تاکید دارد که نشست استانبول پس از ماه رمضان برگزار شود.
از سوی دیگر گفته می‌شود آمریکا بر برگزاری این نشست تا پیش از پایان ماه آوریل تاکید دارد، زیرا براساس موافقتنامه آمریکا و گروه طالبان، این کشور ملزم است نیروهای خود را تا ۳۰ این ماه به صورت کامل از افغانستان خارج کند.
پیشتر گفته شده بود آمریکا، ترکیه و سازمان ملل توافق کرده‌اند که نشست “سرنوشت‌ساز” استانبول در تاریخ ۱۶آوریل در ترکیه برگزار شود و برای ده روز تا ۲۶ این ماه ادامه داشته باشد.
دیروز نیز امرالله صالح، معاون اول ریاست جمهوری افغانستان پس از دیدار با زلمی خلیلزاد نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان گفت نشست استانبول احتمالا در هفته جاری در ترکیه برگزار خواهد شد.
همزمان شورای عالی مصالحه ملی افغانستان نیز گفته پیش نویس طرح صلح افغانستان برای نشست استانبول نهایی شده است. جزئیات این طرح تاکنون نشر نشده است و رهبری این شورا باید آنرا تایید کند.
آقای دانش یک روز پس از نهایی شدن پیش‌نویس طرح صلح از سوی شورای عالی مصالحۀ ملی، این طرح را مورد انتقاد قرار داده است. آقای دانش شب گذشته (سه‌شنبه، ۲۳ حمل) در برگۀ فیس‌بوکش نوشت این سند نظام‌هایی را که برای آیندۀ افغانستان پیش‌بینی می‌کند به قدر لازم توضیح نداده، دورۀ گذار در این پیش‌نویس تعریف نشده و خلاصۀ طرح‌های مختلفی که در شورای عالی مصالحۀ ملی در پیوند به صلح مطرح است را جمع‌بندی نکرده است.
به گفتۀ آقای دانش، این پیش‌نویس به جای بازتاب دیدگاه حوزۀ جمهوریت در روند صلح بیشتر دیدگاه یک حزب سیاسی را که طرف‌دار شکل‌گیری نظام پارلمانی در کشور است، بازتاب می‌دهد.
بخشی از نوشتۀ انتقادی آقای دانش به برخورد پیش‌نویس طرح صلح شورای عالی مصالحۀ ملی با طرح صلح یا نقشۀ راه رییس‌جمهور در پیوند به صلح اشاره کرده است. به باور آقای دانش با طرح رییس‌جمهور غنی در این پیش‌نویس برخورد توهین‌آمیزی صورت گرفته است.
گفتنی است که دو روز پیش کمیتۀ تهیه و توحید پیش‌نویس طرح صلح شورای عالی مصالحۀ ملی این پیش‌نویس را نهایی ساخته و به رییس این شورا تحویل داده است. مشخص نشده که این پیش‌نویس چه زمانی در کمیتۀ رهبری شورای عالی مصالحۀ ملی تصویب خواهد شد.
آقای کانویل که روز دوشنبه (۲۳ حمل/۱۲ اپریل)، در برنامه‌ی زنده‌ی واشنگتن پست صحبت می‌کرد، گفت که جو بایدن، رییس‌جمهور ایالات متحده، در باره‌ی خروج نیروها تا هنوز تصمیم نگرفته است؛ اما فرماندهان در افغانستان باید برای شرایط پس از خروج برنامه داشته باشند.
به گفته‌ی آقای کانویل، فرماندهان نظامی در افغانستان باید در موقعیتی باشند که به مقامات ارشد حکومتی در زمینه‌ی خروج کامل از افغانستان مشاوره بدهند.
رییس ستاد ارتش امریکا، در حالی این اظهارات را بیان کرده که بر اساس توافق‌نامه‌ی دوحه، نیروهای امریکایی باید تا سه هفته‌ی دیگر به گونه‌ی کامل از افغانستان خارج شوند.
امریکا در حال حاضر در افغانستان ۳۵۰۰ نیرو دارد که در کنار نیروهای نظامی ناتو مشغول مشوره‌دهی و حملات هوایی است.
وزارت امور خارجه با نشر خبرنامه‌یی نوشت که این اعلامیۀ مشترک عالمان دین در اندونیزیا امروز (دوشنبه، ۲۳ حمل) منتشر شده است. به نقل از خبرنامۀ وزارت خارجه، عالمان دین در اندونیزیا در این اعلامیۀ مشترک خواهان پایان فوری خشونت‌ها در افغانستان شده‌اند.
به باور این عالمان دین، جنگ جاری در افغانستان مشروعیت دینی ندارد و طرف‌های درگیر به ویژه گروه طالبان باید هرچه زودتر با دولت افغانستان وارد صلح شوند و به خشونت‌های جاری پایان دهند.
این در حالی است که کمتر از یک هفتۀ دیگری به نشست بزرگ استانبول باقی مانده است. این نشست در مورد صلح افغانستان برگزار می‌شود و امیدواری‌ها برای برقراری صلح در کشور بیش از هر زمان دیگری شدت گرفته است.
گفته می‌شود در این نشست که قرار است در ۲۸ حمل دایر شود، سنگ‌بنای نظام سیاسی آیندۀ افغانستان گذاشته شود.
سیدوحید قتالی، والی هرات امروز (دوشنبه، ۲۳ حمل) به رسانه‌ها گفت پس از انفجار موتربمب، جنگ‌جویان گروه طالبان چندین ساعت با نیورهای امنیتی درگیر شدند.
به گفته آقای قتالی، در نتیجه این انفجار دو سرباز ارتش ملی زخم برداشتند.
در همین رابطه عبدالروف ارغندیوال، فرمانده قول اردوی ۲۰۷ ظفر گفت نیروهای ارتش ملی یک هاموی مملو از مواد انفجاری گروه طالبان را در ولسوالی شیندند ولایت هرات پیش از رسیدن به هدف، منهدم کرده‌اند.
وی همچنان علاوه کرده که در ۲۴ ساعت گذشته، ۱۷ جنگ‌جوی طالب در این ولسوالی کشته و بیش از ده تن دیگر آنان زخمی شده‌اند.
در همین حال وزارت دفاع ملی نیز اعلام کرده است که روز گذشته، نیروهای کماندو با حمایت قوای هوایی در منطقه «پای کشک» ولسوالی شیندند ولایت هرات، جنگ‌جویان گروه طالبان را آماج قرار دادند.
بر بنیاد اعلام این وزارت، در نتیجه این عملیات هفت طالب مسلح کشته و نُه تن، به شمول دو سرگروه طالبان به نام‌های «ملا بصیر» و «ملا نایب» زخمی شدند.
این پروژه‌ها شامل سرک شورابک ـ سپین‌بولدک در قندهار، سرک شرن – هده‌ی انگور در پکتیکا، سرک دانش الی پل مغان در کاپیسا، سرک ارملک – لامان در بادغیس، پل کمپنی در کابل، سرک حلقوی کابل، سرک کامه الی برکاشکوت در کنر و سرک ده صلاح الی شاشان در بغلان می‌شود.
همچنان سرک شبرغان الی سرپل در ولایت‌های جوزجان و سرپل، سرک داخلی شهر تالقان در تخار، سرک لین دوم کابل – لوگر در لوگر و سرک داخل شهر فراه نیز شامل این ۲۸ پروژه می‌شود.
افزون بر این‌ها، پروژه‌های پارک لوجستیکی میدان‌شهر در میدان‌وردک، آپارتمان عودت‌کنندگان در ساحات کوه قورغ و شهرک مموزی شهر کابل، پارک تفریحی صیاد در کاپیسا، سرک‌های سنگفرش در موسهی کابل، راه‌رو مقابل مسجد عیدگاه در کابل و کانال انتقال آب در تایمنی شهر کابل نیز امروز توسط رییس‌جمهور غنی افتتاح شد.
همچنان آقای غنی پروژه‌های ترمینل چهارآسیاب در کابل، راه‌رو سنگفرشی در داخل شهر چاریکار پروان و پل پاچا، پل شنیه، سرک قرغه، پل مکروریان، حصه‌ی اول پارک‌های صنعتی و سرک‌های چهارراهی قلعه‌ی نجارا الی چهارراهی سرور کائنات و سرور کائنات الی سه راهی خواجه بغرا در کابل را نیز افتتاح کرد.
متباقی این پروژه‌ها شامل بهسازی زیربناهای قسمت الف گذر بگرامی ناحیه بیست‌ودوم، فامیلی‌های نساجی بگرامی ناحیه‌ی هشتم، بلاک اول و سوم ناحیه‌ی دوازدهم، گذر بیست‌وچهار ناحیه‌ی دوازدهم، رحمان مینه‌ی ناحیه‌ی هشتم، کلوله پشته‌ی ناحیه‌ی چهارم، گذر پانزده ناحیه‌ی سیزدهم می‌شود که در کابل موقعیت دارد.
رییس‌جمهور غنی در هنگام افتتاح این پروژه‌ها ارزش مجموعی آن‌ها را حدود ۲۵ میلیارد افغانی عنوان کرد.
از سویی هم، آقای غنی در بخشی از صحبت‌هایش بر حفظ و مراقبت از این پروژه‌ها تأکید کرد و گفت که اگر از آن‌ها نگهداری نشود، سرمایه‌گذاری بر این پروژه‌ها «ضایع» می‌شود.
او افزود: «برای حفظ و مراقبت این‌ها (پروژه‌های انکشافی) اقدامات اساسی [باید] صورت گیرد.»
از سویی هم، رییس‌جمهوری کشور تأکید کرد که در حفظ و مراقبت مشکلات اساسی وجود دارد و باید این مشکلات توسط بخش‌های مختلف حکومت حل شود.
این پروژه‌ها درحالی افتتاح می‌شود که حکومت هفته‌ی سوم ماه جاری خورشیدی (حمل ۱۴۰۰) را هفته‌ی راه‌سازی و بهسازی شهری نام‌گذاری کرده است. قرار است ۱۶ هفته‌ی آینده نیز به مناسبت افتتاح پروژه‌های انکشافی در سایر نقاط کشور نام‌گذاری شود.
قریشی پس از دیدار با ماس در برلین، در کنفرانس خبری مشترک گفته است که پاکستان می‌خواهد روابط صلح‌آمیز با تمام کشورها، به شمول هند داشته باشد. به گفته وی، تمام مسایل از طریق گفت‌وگو حل می‌شود. وی با بیان این که اسلام‌آباد و برلین اهداف مشابهی در رابطه به افغانستان دارد، افزوده است: «ما صلح، ثبات و پیشرفت در افغانستان می‌خواهیم. آلمان نقش مهمی در تثبیت اوضاع افغانستان دارد». وزیر خارجه آلمان نیز گفته که پاکستان تلاش‌های زیادی برای راه‌حل صلح‌آمیز درگیری در افغانستان انجام داده است. به گفته هایکو ماس، هرگونه وضعیت در افغانستان به شدت بالای پاکستان تأثیر دارد.
در اعلامیه کمیسیون انتخابات آمده است این موضوع را عبدالله الدرداری، رییس برنامه انکشافی سازمان ملل در دیدار با رهبری این کمیسیون مطرح کرده است. به نقل از اعلامیه، آقای الدرداری اطمینان داده است این متخصصان و مشاوران انتخاباتی به‌زودی کارشان را در کمیسیون انتخابات آغاز می‌کنند. رییس برنامه انکشافی سازمان ملل گفته است این متخصصان و مشاوران از بهترین کادرهای انتخاباتی جهانی اند. در همین حال، اورنگ زیب رییس کمیسیون مستقل انتخابات از همکاری‌ها و حمایت‌های سازمان ملل در انتخابات‌های گذشته قدردانی کرده و خواهان همکاری‌های سالم و مفید جامعه جهانی در فرایندهای مختلف انتخابات شده است. طبق اعلامیه، رهبری کمیسیون انتخابات پالیسی تازه اصلاحات انتخاباتی را به رییس برنامه انکشافی سازمان ملل سپرده است. دو طرف بر اجرایی‌شدن این پالیسی تعهد همکاری داده‌اند.
آقای صالح، پس از چاشت روز دوشنبه (۲۳ حمل)، در برگه‌ی فیس‌بوکش نوشت: «نظریات مردم عزیز و تشنه به صلح خویش را، اعم از انتقادی و حمایوی می‌خوانیم و تحلیل می‌کنیم و آنچه را به عنوان طرح ارائه کرده‌ایم، عصاره‌ای از خواسته‌های آن‌هاست.»
او در ادامه نوشت نشست استانبول یک فرصت بسیار مهم و نادر است تا فضای جنگ به فضای گفتمان و تفاهم مبدل شود، زیرا همه‌ی کشورهای دخیل در قضیه‌ی افغانستان از این نشست، حمایت و رصد می‌کنند.
آقای صالح، افزود: «آن‌هایی که از صلح و مراوده با مردم هراس و ترس دارند در برابر قضاوت داخلی و جهانی قرار خواهند گرفت. ستون مرکزی طرح افغانستان، دست‌یافتن به راه‌حلی است که مردم تطبیق کننده و حامی آن باشند و هیچ نوع دلهره و اضطراب در هیچ گوشه‌ی کشور در ارتباط به چون و چرای آن، وجود نداشته باشد.»
به گفته‌ی او، نسخه‌ی صلح باید تأیید قلب و ذهن مردم افغانستان را از مجرای مشخص آن؛ یعنی لویه‌جرگه و انتخابات باخود داشته باشد.»
این اظهارات در حالی مطرح شده که قرار است تا چهار روز دیگر نشستی در استانبول در مورد قضیه‌ی صلح و جنگ افغانستان برگزار شود. با این حال، محمدنعیم وردک، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان گفته است که آن‌ها در این نشست شرکت کرده نمی‌توانند.
در حالی که قرار است تا چهار روز دیگر نشستی در پیوند به گفت‌وگوهای صلح افغانستان در ترکیه برگزار شود، گروه طالبان اعلام کرده آن‌ها آمادگی لازم برای شرکت در این نشست را ندارند.
محمدنعیم وردک، سخنگوی طالبان می‌گوید این گروه تا هنوز جرئیات نشست استانبول را زیر بررسی دارند و آمادگی برای شرکت در این نشست را نگرفته است.
این در حالی است که روز یک‌شنبه (۲۲ حمل)، ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی عمومی طالبان نیز به روزنامه‌ی صبح کابل، گفته بود که تا هنوز در مورد نشست استانبول موقف «امارت اسلامی» اعلام نشده و چیزی فیصله نشده است؛ زیرا همه‌ی موضوعاتی که وجود دارد به بررسی گرفته می‌شود و پس‌ازآن، فیصله نهایی صورت می‌گیرد.
گفتنی است که دولت افغانستان، شورای عالی مصالحه‌ی ملی جمع احزاب سیاسی و امریکا، طرحی را برای شرکت در این نشست ارائه کردند؛ اما تا اکنون طرحی از سوی طالبان داده نشده است.
از سویی هم، امریکا، سازمان ملل، ترکیه و قطر اصول‌نامه‌ی نشست استانبول را به هیئت‌های گفت‌وگو کننده‌ی دولت و طالبان فرستاده و قرار است پس از نشست استانبول، دو طرف در مورد این اصول‌نامه‌ی ۹ ماده‌ای، به یک دیدگاه واحد برسند.
اسدالله کاکر، رییس اتحادیه خدمات ادویه، امروز ( دوشنبه، 23 حمل) در نشست خبری گفت: دولت، واردات و تولید ادویه افغانستان را در انحصار 5، شرکت خاص مربوط زورمندان است قرار می دهد.
آقای کاکر می گویند که واردات دوا از چندین سال بدینسو با رقابت آزاد، توسط اتحادیه وارد می شد! اما مافیایی اقتصادی قصد دارد که تولید دوا در انحصار 5 شرکت باشد که این امر باعث وارد شدن دوا به شکل قاچاقی را افزایش می‌دهد.
اعضای اتحادیه ادویه افغانستان، خواهان لغو طرح و دیدگاه، پنج شرکت و در متلون های زنجیره ای آن که انحصار است و خلاف ماده 11 قانون سازمان تجارت جهانی است. می باشد.
و همچنان به اساس نیازمندی جامعه تسریع و تصویب لست غیر مجاز از جانب دولت، زیر لست موجود مجاز یک معضله در برابر تولید ادویه در کشور است.و دولت باید پروسه ثبت، کمپنی ها و اقلام تولیدی و اجازه پرفورم در زمان ثبت کمپنی ها بخاطر جلوگیری از قاچاق را اجرا کنند. همچنان شریک ساختن بخش ادویه در بحث تسریع قانون سکتور دوایی یکی دیگر از خواست های این اتحادیه است. اعضای این اتحادیه گفت بخاطر قانومندی، ایجاد فرصتهای کاری و خدمات اجازه جواز برای دوا خانه ها پرچون که از سالهای متمادی در تعلیق اند و اجرا جواز عمده فروشیها را در سر کار خود قرار دهند. و تمدید قرار داد با کمپنی های ادویه که در زمان کوید 19 قرار داد آن با کمپنی ها صورت گرفته است. کمپنی های مولد برای وسایل طبی و لوازم لابراتوار، خواست این اتحادیه است. اعضای این اتحادیه گفت: انحصار ادویه افغانستان به، 5 فابریکه خاص، واردات ادویه افغانستان را به چالش خواهند کشاند. او گفت: در حال حاضر 460، فابریکه دوا در سراسر افغانستان، فعالیت دارد که در صورتی، توقف 460 فابریکه ادویه سازی به 5 فابریکه خاص ، سکتور ادویه را به چالش خواهند کشاند. اعضای اتحادیه گفت:در صورت بر آورده نشدن خواست های شان، اعتراضات شان را شدت می بخشند و واردات دوا را متوقف و درملتون ها را را مسدود خواهند کرد.
داکتر عبدالله افزود:« مردم قدردان افغانستان به جوانان ورزشکار شان که باسعی و تلاش شباروزی افتخار می‌آفرینند و بیرق سه رنگ کشور را در گوشه و کنار جهان به اهتزاز می‌آورند، می‌بالند.»
وی تاکید کرد: پیروزی ورزشکاران ما در میادین جهانی سبب تقویت همدلی و حس برادری در میان مردم ما می‌گردد. »
به گفته عبدالله با وصف مشکلات و موانع متعدد، ورزشکاران عزیز ما در رشته های مختلف توانسته اند در این راستا خدمات قابل وصف به مملکت و مردم شان انجام دهند.
حسین بخش صفری نیز در این مراسم تقدیر گفت:«افغانستان خانه مشترک همه مردم کشور است و وی احساس بهتری از تماشای بلند شدن بیرق افغانستان در صحنه های ورزشی دنیا نمی شناسد. وی با تشکر از حمایت و ابراز احساسات نیک مردم، وعده سپرد بیشتر از گذشته برای کسب افتخارات به مردم و کشور تلاش کند.»
داکتر مهدوی دبیر کل حزب ملت افغانستان و معاون حرکت نجات افغانستان در همایش بزرگ مردمی «حرکت نجات افغانستان» در هرات در مورد پروسه صلح، نشست استانبول و نقش مردم افغانستان صحبت کرد و افزود: «افغانستان در اين ايام آبستن تحولات مهم و پيچيده اي است. مردم افغانستان در يك وضعيت بيم و اُميد، نگران آينده افغانستان پسا صلح هستند. دليل اين بيم و اُميد اين است كه عملا تمام جهان و منطقه خودشان را براي تصميم گيري در مورد سرنوشت افغانستان ذيحق مي دانند و تنها آدرسي كه هيچ نقشي ندارند مردم افغانستان است.»
وی افزود حركت نجات افغانستان مي خواهد صلاحيت تصميم گيري را به خود مردم افغانستان برگرداند.
همچنين داكتر مهدوي در بخش ديگري از سخنان خودش تاكيد كرد:«صلح عادلانه و پايدار متضمن تامين عدالت اجتماعي و فراهم آوري فرصت هاي برابر براي تمام شهروندان افغاستان است و چنين صلحي مي تواند ثبات پايدار سياسي و فرصت هاي رفاه اجتماعي و اقتصادي رافراهم آورد. در غير اينصورت هر طرح صلحي نمي تواند تضمين كننده ثبات سياسي پايدار در افغانستان باشد.»
قابل ذکر است در همایش بزرگ مردمی حرکت نجات افغانستان علاوه بر هیئت رهبری حرکت نجات افغانستان، هزاران نفر از علماء جید کشور، متنفدین قومی، شوراهای مردمی، جوانان فرهنگیان، نماینده های احزاب سیاسی، نمایندگان فعلی واسبق پارلمان و شوراهای ولایتی و اقشار مختلف مردم به طور وسیع و گسترده شرکت کرده بودند.
آقای بلینکن این موضوع را روز (دوشنبه، ۲۳ حمل) در یک گفت‌وگوی ویژه با شبکۀ تلویزیونی (ان.بی.سی) امریکا مطرح کرد.
آقای بلینکن افزود جوبایدن، رییس‌جمهور امریکا در حال حاضر سرگرم بررسی گزینه‌های مختلفی از جمله خروج کامل نیروهای امریکایی از افغانستان است.
به گفتۀ او، ایالات متحدۀ امریکا تلاش دارد مانع تبدیل شدن دوبارۀ افغانستان به پناهگاه تروریستان شود و از این‌رو روند صلح این کشور را به صورت جدی حمایت می‌کند.
این در حالی است که تا کمتر از یک هفتۀ دیگری قرار است یک نشست بزرگ بین‌المللی دربارۀ صلح افغانستان در شهر استانبول ترکیه برگزار شود. گفته می‌شود در این نشست سنگ‌بنای نظام آیندۀ افغانستان گذاشته خواهد شد.
مذاکرات استانبول به‌زودی و در شانزدهم همین ماه میلادی(اپریل) آغاز به کار خواهد کرد. آقای صالح روز گذشته در سخنرانی خود در شمال کابل این مسئله را اعلام کرد. اگرچند تا هنوز تاریخ دقیق این مذاکرات به‌طور رسمی اعلام‌نشده‌است؛ اما انتظار می‌رود که این نشست به عقب نیفتد. تاکنون دولت و احزاب سیاسی افغانستان برای شرکت در این نشست ابراز آمادگی کرده‌اند. طالبان باوجودی که قبلاً خواهان تعویق مذاکرات شده‌بود، اما تاکنون در مورد تاریخ برگزاری این نشست ابراز نظر صریحی نکرده‌است اما بعید است که طالبان از شرکت در مذاکرات استانبول در تاریخ معین‌شده، سر باز بزنند. گویا مذاکرات فشرد‌ه‌ای بین آن‌ها و دولت آمریکا صورت گرفته و جدا از مسئله صلح افغانستان، آمریکا با طالبان بر سر مسائل دیگری چون آزادی زندانیان باقی مانده طالبان، خارج شدن سران طالبان از فهرست سیاه سازمان ملل در قبال توافق طالبان و آمریکا بر سر تمدید ضرب‌الاجل تعیین‌شده برای خروج نظامیان آمریکایی در معاهده قبلی مذاکراتی را آغاز و احتمالاً به نتیجه هم رسیده‌اند. اگرچند آقای صالح دیروز به‌طور واضحی مخالفت خود را با آزادی بقیه زندانیان طالبان ابراز کرده و آزادی زندانیان سابق طالبان را هم تصمیم لویِ جرگه و اشتباه دانسته بود. دیده شود که این بار این مخالفت چقدر جدی خواهد بود.
زلمی خلیلزاد اصول‌نامه نشست استانبول را که از طرف آمریکا، سازمان ملل متحد، قطر و ترکیه تهیه شده‌است، هم به‌طرف دولت و هم به طالبان سپرده‌است. این اصول‌نامه شامل نه ماده است که در آن طرفین با امضای این اصول‌نامه، ملزم به رعایت مواد پیشنهادشده برای پیش بردن مذاکرات و پرهیز از رفتارهای حاشیه‌ای در طول مذاکرات خواهند بود.
در این اصول‌نامه از شرکت‌کنندگان این نشست تعهد گرفته می‌شود تا صادقانه بر سر اراده برای صلح، احترام به همدیگر و پرهیز از اتهام زنی، تأکید بر اسلامی بودن، احترام به حقوق اقلیت‌ها و زنان، روابط خارجی بی‌طرفانه، اخراج تروریست‌های خارجی از افغانستان، برگزاری انتخابات، ارائه تضمین برای اجرای آتش‌بس، مذاکرات را آغاز و ادامه بدهند.
آقای خلیلزاد این روزها نشست‌های زیادی با سران احزاب سیاسی، اشرف غنی و عبدالله برگزار کرده و در طول هفته چند بار با مقامات افغانستان دیدار داشته است. این‌طور به نظر می‌رسد که آمریکا روی نشست استانبول توجه ویژه‌ای داشته و انتظار اتخاذ تصمیمات سرنوشت‌ساز در این نشست را دارد. این موضوع از چشم طالبان و دولت افغانستان پنهان نمانده و آن‌ها هم تلاش زیادی دارند تا به سبوتاژ این نشست متهم نشوند زیرا در این صورت، چرخش سیاست آمریکا به‌سوی یکی از طرفین ممکن است اتفاق افتد. این چیزی نیست که دولت و طالبان خواهان آن باشند. قبل از این جامعه جهانی ازجمله آمریکا و اتحادیه اروپا به‌صراحت اعلام کرده بودند که مراودات سیاسی و کمک‌های آنان در سالهای آینده برای افغانستان کاملاً مشروط به نتایج گفتگو‌های صلح خواهد بود.
به نقل از خامه پرس ، فهرست احتمالی شرکت‌کنندگان این نشست از آدرس جمهوری اسلامی افغانستان، به‌خوبی نشان‌دهنده اهمیت این نشست برای آینده کشور می‌تواند باشد. اگرچند لیست نمایندگان افغانستان در این نشست تا هنوز به‌طور رسمی نهایی نشده‌است، اما اسامی‌ای که به دست منابع خبری در افغانستان رسیده‌است؛ نشان می‌دهد که با توجه به اهمیت این نشست، این بار رهبران احزاب و افراد بانفوذ کشور مستقیماً در آن شرکت خواهند داشت.
عبدالله عبدالله رئیس شورای عالی مصالحه ملی، حامد کرزی رئیس‌جمهور پیشین کشور و از افراد بانفوذ در افغانستان، عبدالرب رسول سیاف، گلبدین حکمتیار، محمد محقق، محمد یونس قانونی، محمد حنیف اتمر وزیر خارجه کنونی، مارشال عبدالرشید دوستم، حمدالله محب، فاطمه گیلانی، محمد کریم خلیلی، صلاح‌الدین ربانی، سلام رحیمی، معصوم استانکزی، حبیبه سرابی ، فوزیه کوفی، حاجی دین محمد و سید حامد گیلانی از سوی طرفداران نظام فعلی کشور، قرار است در این نشست حضور خواهند داشته باشند.
شورای مصالحه ملی افغانستان متن نهایی خود را برای مذاکرات آینده تهیه‌کرده‌است اما به‌طور رسمی آن را منتشر نکرده‌است. اما نسخه‌ای از این پیش‌نویس طرح صلح که به رسانه‌ها درز کرده‌است، حاوی نکاتی است که از سوی دولت برای نظام آینده افغانستان پیشنهاد شده‌است. این پیش‌نویس در چهارده صفحه و دارای چهار بخش اصلی با عنوان‌های «اصول راهنما برای آینده افغانستان»، «نقشه سیاسی افغانستان»، «نظام سیاسی آینده» و «ختم جنگ» آماده شده‌است. در این پیش‌نویس صلح، سهم طالبان در آینده نظام افغانستان «یک‌سوم» و سهم حکومت فعلی و طرفداران آن «دوسوم» پیش‌بینی‌شده‌است. در این پیش‌نویس و در بخش نخست آن، به حفظ نظام کنونی و دستاوردهای آن اشاره شده و تغییرات چندانی نسبت به‌نظام کنونی در آن گنجانیده نشده‌است. اما در بخش ب، جزئیات بیشتری ارائه‌شده که ازجمله در آن آمده‌است: پس از امضای توافق صلح بین دولت و طالبان، یک دولت انتقالی صلح برای حداکثر سه سال و غیرقابل تمدید تا روی کار آمدن نظام رسمی و دائمی پیش‌بینی‌شده‌است. دولت صلح همانند حکومت فعلی دارای سه قوه مجریه، مقننه و قضائیه به‌اضافه شورای فقه اسلامی، دیوان عالی تعدیل قانون اساسی، و کمیته تعدیل قانون اساسی خواهد بود.
از نکات جالب این پیش‌نویس، رئیس‌جمهور با چهار معاون و نخست‌وزیر با چهار معاون پیش‌بینی‌شده که یکی از معاونان رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر باید زن باشد. بقیه موارد این پیش‌نویس به حفظ حقوق انسانی باشندگان افغانستان، سیاست خارجی و داخلی کشور پرداخته شده‌است.
طالبان تا هنوز پیشنهادهای خود را برای ارائه در این نشست عمومی نکرده‌اند.
از ظاهر قضیه و خواسته‌های دولت و طالبان نسبت به آینده افغانستان پیدا است که روزهای سختی در مذاکرات استانبول برای طرفین مذاکره وجود خواهد داشت. اگر اصرار و حمایت جامعه جهانی از صلح افغانستان نباشد، با توجه به مطالبات دولت و طالبان از همدیگر، رسیدن به یک نتیجه نهایی از سوی این دو گروه مذاکره‌کننده، تقریباً ناممکن است. تنها کورسوی امیدی که در این نشست به چشم می‌خورد، همانا عزم جهانی و توافق ظاهری کشورهای قدرتمند جهانی و همسایه‌های افغانستان برای پایان منازعه در این کشور است. در غیر آن، رسیدن به یک توافق صلح و پایان بدبختی مردم ما از سوی گروه‌های درگیر در این جنگ خانمان‌سوز، بسیار بعید است.
زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان به سفر چهار روزه خود به کابل پایان داد. خلیلزاد در این سفر با رهبران دولت، سیاسیون و نماینده‌گان جامعه مدنی دیدار و درباره برگزاری نشست استانبول گفت‌وگو کرد.
سفارت امریکا روز دوشنبه، بیست‌وسوم حمل با نشر اعلامیه‌ای گفت خلیلزاد پس از دیدار با رهبران دولت، سیاسیون، فعالان جامعه مدنی و جامعه دیپلماتیک کابل را ترک کرده است.
این سفارت مقصد بعدی سفر زلمی خلیلزاد را مشخص نکرده است.
طبق اعلام سفارت امریکا در کابل، خلیلزاد در دیدارهای خود در کابل تأکید کرده است که باید هر دو طرف مذاکره روند صلح را سرعت ببخشند.
خلیلزاد همچنان بر همکاری پایدار امریکا با افغانستان تأکید کرده است.
نمایند ویژه امریکا در امور صلح افغانستان گفته است که مشارکت کامل و معنادار زنان و اقلیت‌ها در گفت‌وگوهای صلح برای پایدار بودن هر راه حل سیاسی مهم است.
او هم‌چنین گفته است که نقش جامعه مدنی و گروه‌های جوانان در نماینده‌گی از جمعیت گسترده افغانستان حیاتی است.
خلیلزاد در دیدارهای خود در کابل همچنان بر لزوم طرح دیدگاه‌های مشترک برای نشست استانبول تأکید کرده است که به باور او، برای رسیدن به صلح عادلانه و پایدار مهم است.
نشست استانبول قرار است به مدیریت سازمان ملل متحد برگزار شود. نماینده دبیر کل سازمان ملل متحد برای افغانستان یک رشته دیدارهایی را با مقام‌های دولت درباره مقدمات برگزاری این نشست انجام داده است.
وزارت دفاع ملی امروز (دوشنبه، ۲۳ حمل) با نشر خبرنامه‌یی گفت نیروهای ارتش ملی دو روز پیش در مربوطات ولسوالی سوزمه‌قلعۀ ولایت سرپل عملیات پاکسازی را آغاز کرده بودند. این خبرنامه می‌افزاید در جریان این عملیات نظامی مسیر ولسوالی سوزمه‌قلعه که این ولسوالی را به مرکز سرپل وصل می‌کند، از وجود طالبان پاکسازی شده است.
بر اساس خبرنامۀ این وزارت، جادۀ این ولسوالی با مرکز سرپل از دو سال به این‌سو در تصرف گروه طالبان قرار داشت. بر اساس معلومات وزارت دفاع، دست‌کم پانزده جنگ‌جوی طالبان در جریان این عملیات کشته شده‌اند.
وزارت دفاع ملی همچنان خاطرنشان می‌سازد عملیات تصفیه‌یی ارتش در این ولسوالی ادامه دارد و تا پاکسازی کامل آن از وجود جنگ‌جویان طالبان ادامه خواهد یافت.
سرپل در شمال‌غرب کشور از ولایت‌های نسبتاً ناامن به شمار می‌رود. برخی از ولسوالی‌های این ولایت گواه حضور پراکندۀ جنگ‌جویان طالبان است.
یوناما امروز (دوشنبه، ۲۳ حمل) با نشر خبرنامه‌یی نوشت این دیدار عصر دیروز به گونۀ جداگانه در ارگ و سپیدار صورت گرفته است.
به نقل از این خبرنامه، نشست زودهنگام استانبول در مورد صلح افغانستان محور اصلی بحث میان نمایندۀ ویژۀ سازمان ملل متحد و رهبران دولت افغانستان بوده است.
بر اساس این خبرنامه، ضرورت به کاهش خشونت‌ها در کشور و برقراری آتش‌بس سرتاسری بین خانم لیونز و رییس‌جمهور بحث شده است.
همچنان او در گفت‌وگو با آقای عبدالله بر اشتراک پُررنگ زنان در چوکات هیأت مذاکراتی دولت افغانستان تأکید کرده است.
این در حالی است که کمتر از یک هفتۀ دیگری قرار است نشست استانبول در مورد صلح افغانستان با مدیریت سازمان ملل متحد در شهر استانبول ترکیه برگزار شود. در این نشست قرار است ساختار آیندۀ سیاسی کشور با شمولیت طالبان مشخص شود.
مدتی بعد اما برخی گزارشات نشان داد که این عملیات متوقف شده است.
مهدی راسخ، نماینده میدان وردک در پارلمان، در فیس بوک خود در این مورد نوشته است:«شکست نیروهای امنیتی در جلریز و محاصره شدن پوسته در دایمیرداد برای رهبری حکومت مسأله نیست، متاسفانه عملیات جلریز بار دوم به شکست انجامیده و یک پوسته در دایمیرداد نیز در محاصره طالبان می‌باشد.»
قطعات عملیاتی نیروهای امنیتی در جلریز بعد از ۲۰ ساعت جنگ بدون وقفه و چند نفر تلفات در بیس بند خوجه، که حمایت هوایی و زمینی صورت نگرفت بار دوم به شکست مواجه شده و مجبور به عقب نشینی شدند.
به دلیل افراز کمین و ماین‌گزاری سرک ها توسط طالبان در مسیر راه، این عقب نشینی از بین کشت و زراعت مردم به طرف جلریز و مرکز میدان صورت گرفته است.
در عین زمان یک پوسته پلیس در دایمیرداد نیز بعد از چندین روز جنگ محاصره شده و طالبان در اطراف و نقاط حاکم بر این پوسته سنگر گرفته و سلاح‌های ثقیله نیز جابجا کرده اند
این در حالی است که حدود ۱۰۰ تانگ و صدها نفر نیروهای قطعات خاص و کماندو در بهسود بی برنامه و بی سرنوشت به سر می برند.
در جلسه مشترک کمیسیون های دفاعی و امور داخلی ولسی جرگه با مسولین امنیتی، موضوع را با وزرای امنیتی شریک نمودیم اما متاسفانه پاسخ قناعت بخش ندارند.
در جریان عقب نشینی نیروهای امنیتی در جلریز که شش نفر شهید و پنج نفر زخمی داشته و سه تانگ نیز تخریب شده است، مردم مرکز جلریز با شجاعت و دلسوزی به کمک نیروهای امنیتی شتافته و با قطع کردن درختان و تخریب خانه‌های شان برای قطار نیروهای امنیتی راه فرعی ساخته و از میان قریه‌ها تانک ها را به سمت ولسوالی بیرون کرده‌اند.
قرار است یک هزار نفر سرباز در بهسود استخدام کنند اما جلریز و دایمیرداد که تهدید است و تحت تسلط طالبان، هیچ مورد توجه قرار نگرفته است.
افغانستان در آستانه برگزاری نشست سرنوشت‌ساز استانبول قرار دارد. براساس زمان‌بندی‌های احتمالی، این نشست در بیست‌وهفتم حمل برگزار خواهد شد و رهبری آن را نیز سازمان ملل متحد برعهده دارد. قرار است در نشست استانبول در مورد طرح پیشنهادی امریکا که در آن سناریوهای ایجاد دولت انتقالی صلح پیش‌بینی شده است، بحث شود. یکی از محورهای اصلی طرح امریکا بحث نظام آینده است. در حوزه جمهوریت، دیدگاه‌ها در مورد نظام آینده به گونه پراکنده مطرح می‌شود. یکی از نظام‌های پیشنهادی، نظام فدرالی است. سلطانعلی کشتمند، صدراعظم افغانستان در دهه شصت خورشیدی در یادداشتی از نظام فدرالی حمایت کرده است.
۸صبح در گفت‌وگو با آقای کشتمند، به مسایل مربوط به نظام فدرالی، از جمله مزیت‌ها و نگرانی‌ها در مورد آن، پرداخته است.
متن دقیق مصاحبه به صورت زیر است:
حمیدزاده: جناب کشتمند صاحب، در آغاز برای این‌که فرصت تان را در اختیار ما قرار دادید، ممنونم. پرسش نخست من در مورد روند صلح افغانستان و مشخصاً نشست مهم استانبول است که در روزهای آینده برگزار خواهد شد. شما در دهه شصت خورشیدی صدراعظم کشور بودید. تجربه مذاکره با مجاهدین در آن زمان را دارید. تفاوت مذاکره کنونی ایالات متحده و نظام جمهوری با طالبان، با مذاکره آن وقت شوروی و نظام شما با مجاهدین و پاکستان در چه است؟
کشتمند: من هم از این‌که فرصت مصاحبه با روزنامه وزین ۸صبح میسر گردیده است، خوشنودم. اگرچه به لحاظ زمانی، تناسب نیروهای درونی و بیرونی، خواست‌ها و شیوه‌ها برای سازش‌های سیاسی و مصالحه در دو دوره، باهم متفاوت هستند؛ ولی یک نکته اساسی مشابهت‌های هر دو را آشکار می‌سازد و آن این‌که خواست همه‌گانی مردم افغانستان برای صلح و رسیدن به گونه‌ای از مصالحه است. در آن سال‌ها، آغاز از سال ۱۳۶۵ خورشیدی (۱۹۸۶م) برنامه مشخص و گسترده‌ای برای مصالحه ملی اعلام گردید. پیمان‌نامه ژنو میان چهار جانب درگیر مسأله جنگ و صلح افغانستان: دولت افغانستان، اتحاد شوروی، پاکستان و ایالات متحده امریکا از سوی وزرای خارجه هر چهار کشور به تاریخ ۱۹ حمل ۱۳۶۷خورشیدی برابر با ۸ اپریل ۱۹۸۸میلادی به امضا رسید. پیمان‌نامه خیلی به تفصیل است و پس از مذاکرات خیلی گسترده، آماده امضا گردید. کوتاه این‌که، بر پایه آن، نیروهای نظامی اتحاد شوروی به گونه تدریجی از افغانستان بایستی بیرون می‌شدند که انجام شد و مداخله در امور افغانستان از بیرون، به گونه مشخص از سوی پاکستان بایستی قطع می‌گردید که نشد. من در آن هنگام به عنوان صدراعظم همراه با داکتر نجیب‌الله، رییس جمهوری در آن قضیه فعالانه سهم داشتم. در روند مذاکرات و تصمیم‌گیری‌ها مسأله تشکیل واحدهای خودمختار در چارچوب یک دولت متحد به پیش کشیده شد. البته زمانی را در بر گرفت تا نیروهای اتحاد شوروی بر پایه یک جدول زمانی از افغانستان خارج گردید. من در همان روز خروج کامل نیروهای شوروی به تاریخ ۲۶ دلو ۱۳۶۷ خورشیدی برابر با ۱۵ فبروری ۱۹۸۹میلادی، پس از ۹ ماه دوری به عنوان صدراعظم باز گشتم. هرگاه مداخله از سوی پاکستان بر طبق پیمان‌نامه ژنو قطع می‌گردید، دفاع مستقلانه که بر دوش دولت افغانستان گذاشته شده بود، از عهده آن بر می‌آمد که نمونه آن جنگ جلال‌آباد بود. همچنان آماده‌گی‌های گسترده برای رسیدن به تفاهم با «مجاهدین» برای رسیدن به آرمان صلح در پیش بود؛ ولی به دو دلیل به نتیجه نرسید: نخست این‌که، مداخله خیلی‌ها گسترده از بیرون قطع نشد و دوم این‌که، کمبودهایی در زمینه پرداخت واقع‌بینانه به مسایل تباری در درون پدیدار گردید. در این هنگام، من پس از استعفا از دولت و حزب خانه‌نشین شده بودم و پس از آن در اثر انجام حادثه تروریستی علیه من، برای معالجه به خارج از کشور رفتم. از رویدادهای ناگوار آن دوران و تنش‌های پیچیده‌ای که پیش و پس از انتقال قدرت به مجاهدین رخ داد، همه‌گان آگاهی دارند و در مرکز ثقل همه آن حوادث، مسایل حل ناشده در زمینه‌های مناسبات ملی و تباری در کشور بود که نیاز به تحلیل گسترده دارد. در این‌جا پرسش اساسی در میان می‌آید که آیا یک‌بار دیگر درباره سرنوشت مردم سطحی‌نگری و چشم‌پوشی می‌شود و مسایل تباری و مسأله جنگ و صلح مانند دهه هفتاد خورشیدی (دهه نود میلادی) حل ناشده باقی می‌ماند؟ آیا به مسأله ملی در کشور توجه صورت نمی‌گیرد و تجربه فیصله‌های یک‌جانبه کنفرانس بن در سال ۱۳۸۰ خورشیدی (سال ۲۰۰۱م) که تشکیل حکومت‌های متمرکز ناکام و جنگ‌های خونین را در پی داشت، تکرار می‌شود؟ از نگاه من، هرگاه در نشست استانبول و یا هر نشست دیگری از این‌گونه، یک‌بار دیگر نظام متمرکز ریاستی تک‌جناحی تحمیل گردد، کار به جایی نخواهد رسید و مبادا که بحران به گونه دیگری فراگیر سراسر کشور گردد.
حمیدزاده: به نظر شما نشست استانبول با این روشی که اعلام شده (احتمالاً مذاکره فقط میان طرف‌های درگیر جنگ است و گروه‌های دیگر سیاسی کشور حضور نخواهند داشت)، پیامد خوبی برای افغانستان خواهد داشت؟
کشتمند: تجربه نشان داده است که اتخاذ هرگونه تصمیمی در غیاب مردم و نماینده‌گان راستین آنان که طیف گسترده‌ای را در بر می‌گیرد، چندان تضمینی برای ماندگار شدن آن نمی‌توان پیش‌بینی کرد؛ مگر این‌که انعکاس دهنده خواست‌های بنیادین اقشار و لایه‌های گوناگون از میان همه ملیت‌ها و تبارهای کشور باشد.
حمیدزاده: شما به تازه‌گی مقاله‌ای در مورد ضرورت فدرالی شدن افغانستان نوشتید که در شبکه‌های اجتماعی در داخل کشور بازتاب گسترده یافت. چرا فکر می‌کنید و معتقد استید که فدرالیسم یگانه راه حل برای افغانستان است؟
کشتمند: من فدرالیسم را به عنوان یک گزینه برجسته، پذیرفته شده و تجربه شده در کشورهای دیگر مشابه، برای افغانستان متشکل از ملیت‌ها و تبارهای گوناگون به پیش کشیده‌ام. از نگاه من، فدرالیسم یک سازمان یا نظام درهم تنیده سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است که آزادی‌های فردی را با آزادی‌های جمعی و حقوق شهروندی سراسری کشوری را با حقوق ملی، بومی و تباری پیوند می‌دهد. به باور من، برآوردن خواست‌ها و منافع ویژه هر یک از ملیت‌های چهارگانه کشور در وجود یک نظام فدرال با ویژه‌گی‌های مردم‌سالاری، برابری ملی و عدالت اجتماعی امکان‌پذیر می‌گردد.
حمیدزاده: در مقاله تان در مورد پیشینه فدرالیسم در افغانستان گفته بودید. توضیح داده بودید که حزب دموکراتیک خلق در این مورد برنامه داشت. اغلب مردم افغانستان فکر می‌کنند که فدرالیسم در افغانستان بعد از ۲۰۰۱ و مشخصاً توسط آقای لطیف پدرام مطرح شده است. می‌توانید در مورد پیشینه فدرالیسم‌خواهی و مشخصاً برنامه حزب دموکراتیک خلق در این مورد بیشتر توضیح بدهید؟
کشتمند: به گونه‌ای که آشکار است، فدرالیسم یک سازمان یا نظام سیاسی است که بخش‌های گوناگون یک دولت را باهم به گونه‌ای متحد می‌سازد که همزمان به هر یک از بخش‌ها یک‌پارچه‌گی درونی نیز می‌بخشد. در فدرالیسم، قدرت در میان دولت مرکزی و حکومت‌های محلی – میان بخش‌ها بر پایه قوانین تقسیم می‌گردد. با این تعریف در دانش سیاسی از فدرالیسم، مشخصه و ویژه هیچ شخص و سازمان معین نیست؛ ولی می‌تواند از سوی هر شخص یا هر نیروی سیاسی در هر زمانی پذیرفته شود. حزب دموکراتیک خلق افغانستان در برنامه خود پیکار برای برانداختن استبداد و ستم ملی و اجتماعی را پذیرفته بود و از تمرکززدایی در اداره دولت پشتیبانی می‌کرد. ولی از سوی حزب – پرچمی‌ها در سال ۱۳۵۵ خورشیدی (۱۹۷۶م) که مسأله تدوین قانون اساسی در میان آمد (در حالی که محمد داوود در ۱۳۵۲ خورشیدی – ۱۹۷۳م به قدرت رسیده بود)، به گونه مشخص اصول بنیادین یک دولت فدرال با پذیرش نظام پارلمانی با وجود صدراعظم و تفکیک قوای ثلاثه دولت در پیش‌نویس یک قانون اساسی موازی در برابر پیش‌نویس قانون اساسی متمرکز ریاستی محمد داوود، پیشکش گردید. اگرچه آن پیش‌نویس از سوی دولت پذیرفته نشد؛ ولی در میان گروه‌هایی از روشن‌فکران کشور در آن زمان واکنش‌های گسترده مثبت پدید آورد.
سلطانعلی کشتمند، صدراعظم افغانستان در دهه شصت خورشیدی
حمیدزاده: فدرالیسم در هرکشور متفاوت است. به عبارت بهتر، فدرالیسم هرکشور براساس شرایط و مناسبات تاریخی آن کشور تطبیق می‌شود. فدرالیسم مورد نظر شما برای افغانستان چگونه است؟ یعنی مقامات ولسوالی‌ها، ولایت‌ها و پایتخت براساس چه روشی انتخاب می‌شوند و شیوه مدیریت ولایت‌ها، ولسوالی‌ها و پایتخت چگونه خواهد بود؟
کشتمند: در کل، فدرالیسم به عنوان یک نظام در دانش سیاسی در همه‌جاها یکسان است؛ ولی برداشت شما در زمینه شیوه‌های تطبیق و اجزای تشکیل دهنده آن درست است که می‌تواند در کشورهای مختلف متفاوت باشد. در نظام فدرال در هر صورت پرسمان تقسیم قدرت یا رده‌بندی وظایف میان دولت مرکزی و حکومت‌های محلی انتخابی از سوی مردم، مطرح می‌باشد. حکومت‌های محلی انتخابی که به گونه خودمختار و خودگردان فعالیت می‌کنند، دارای تابعیت دوگانه خواهند بود: یکی در برابر مردم که از سوی آنان انتخاب می‌شوند و دیگری در برابر ارگان‌های انتخابی بالاتر و به همین سلسله تا دولت مرکزی.
حمیدزاده: پاسخ و استدلال شما برای کسانی که می‌گویند فدرالیسم سبب تجزیه کشور می‌گردد، چیست؟
کشتمند: نخست، این یک فرضیه بی‌بنیاد و پادرهوا است که فدرالیسم سبب تجزیه کشور می‌گردد و دوم این‌که، به باور من فدرالیسم سبب تجزیه نمی‌شود. فدرالیسم در شرایط کشوری چون افغانستان چندین ملیتی، سبب هم‌بسته‌گی آگاهانه می‌گردد؛ چون هر یک از تبارها به حقوق ملی خود در کنار حق شهروندی سراسری کشوری، دست می‌یابند و خواست برابری حقوقی آنان برآورده می‌گردد. بنابرآن، گرایش‌های جدایی‌طلبانه هرگاه پیدا یا پنهان در میان باشد، فروکش می‌کند و سرانجام برمی‌افتد؛ مگر این‌که سیاست‌های تبعیض‌طلبانه و تعصب و ستم ملی به این یا آن‌گونه چیره گردد.
حمیدزاده: تصمیم گیرنده‌گان اصلی امور کشور با فدرالیسم میانه خوب ندارند و ظاهراً هیچ فدرالیست تاثیرگذار فرصت اشتراک در نشست استانبول را نخواهد داشت. در چنین شرایطی چقدر شانس فدرالی شدن افغانستان میسر است؟
کشتمند: تا جایی که به نظر من تعلق می‌گیرد، در مقدمه نوشتار خود آشکارا ابراز کرده‌ام که روی سخن من درباره فدرالیسم به عنوان یک گزینه سیاسی به سوی مردم است و نه به سوی نیروهای حاکم کنونی و مدعی قدرت. در مورد این‌که چه کسانی در نشست راه پیدا می‌کنند یا نه، مربوط به خود آنان و دعوت کننده‌گان نشست است. این‌که شانس طرح فدرالی شدن افغانستان تا چه اندازه در اوضاع و احوال کنونی میسر باشد یا خیر، مسأله‌ای است که در آینده هنگام تدوین قانون اساسی یا به عنوان یک طرح کارساز برای آینده می‌تواند کاربرد داشته و به رایزنی گذاشته شود و در یک همه‌پرسی سراسری برای پذیرش یا رد آن رای‌گیری انجام گیرد.
حمیدزاده: به نظر می‌رسد که احزاب بزرگی چون جمعیت اسلامی از نظام صدارتی در نشست ترکیه حمایت کنند و سخن بگویند. حتا شاید حزب وحدت و جنبش اسلامی هم از موضع خویش عقب‌نشینی کنند و از صدارتی شدن نظام حمایت کنند. به نظر شما نظام صدارتی نمی‌تواند گزینه مناسب برای افغانستان باشد؟
کشتمند: در صورتی که فدرالیسم در میان شرکت کننده‌گان نشست راه پیدا نکند، پذیرش نظام پارلمانی – صدارتی با برگماری صدراعظم در یک ائتلاف پارلمانی به عنوان راس قوه اجرایی و همچنان دادگستری مستقل (قوه قضائیه) در مقایسه با نظام متمرکز ریاستی یک گام به پیش شمرده می‌شود. در این صورت، بایستی اصل بنیادین انتخابی بودن ارگان‌های محلی دولتی از پایین تا بالا، از روستا‌ها تا شهرستان‌ها/ولسوالی‌ها، شهرداری‌ها و ولایت‌ها پذیرفته و اجرایی گردد. این اصل در پهنه جهانی، در همه کشورهای پیش‌رفته و در بسیاری از کشورهای در حال توسعه – چه فدرال و چه غیرفدرال، به امر پذیرفته شده و اجرایی تبدیل گردیده است. همچنان تشکیل ولایت‌های نو و تغییر حدود ولایت‌ها بر پایه نیازها و واقعیت‌های ساختاری – تباری از کارهایی است که بایستی دست‌کم انجام گیرد.
