نویسنده: Raha News Agency

محمدعمر شیرزاد، والی ارزگان می‌گوید این حملات دو شب پیش (یک‌شنبه، ۵ ثور) بر پاسگاه‌های کمربندی ولسوالی دهراوود صورت گرفته است.

آقای شیرزاد همچنان گفته است که در نتیجه‌ی این حملات یک پولیس دیگر مفقود شده و هنوز از سرنوشت او خبری نیست.

به گفته‌ی او، در جریان درگیری میان جنگ‌جویان گروه طالبان و نیروهای امنیتی، دو جنگ‌جوی طالب نیز کشته و سه نفر دیگرشان زخمی شده‌اند.

گروه طالبان ادعا کرده است که در این حمله یک پاسگاه امنیتی به‌دست جنگ‌جویان این گروه سقوط کرده و چهار نظامی دولتی کشته و همچنان پنج نظامی دیگر زخمی شده‌اند.

طالبان همچنان ادعا کرده است که در نتیجه‌ی این حملات، یک تانک نظامیان دولتی تخریب و مقداری سلاح و مهمات‌شان به‌دست جنگ‌جویان این گروه افتاده است.

شماری در کابل به مناسبت کودتای کمونیست‌ها علیه حکومت داوودخان، ماکت برخی از رهبران جهادی را به دار آویختند.

در میان این افراد چهره کریم خلیلی؛ رهبر حزب وحدت، محمد محقق؛ مشاور ارشد ریاست جمهوری و گلبدین حکمتیار؛ رهبر حزب اسلامی دیده می‌شود.

گفته می‌شود این ماکت توسط فعالان مدنی آویخته شده و آنان مجاهدین را مسئول پیامد کودتای حزب کمونیست می‌دانند.

۴۳  سال پیش گروهی از نظامیان به رهبری حزب دموکراتیک خلق افغانستان در برابر دولت محمد داوود خان کودتا کردند.

صبحگاه روز پنجشنبه هفت ثور ۵۷، تانک‌ها از بیست کیلومتری شرق شهر کابل به سوی ارگ در مرکز شهر حرکت کردند. همزمان حملات هوایی کودتاگران چپ گرا کاخ ریاست جمهوری را نشانه گرفت.

محمدداوود خان که خود با کودتا قدرت را در دست گرفته بود، پس از پنج سال قدرت را از دست داد. او با دست کم هجده عضو خانواده‌اش کشته شد.

کودتای هفت ثور ناآرامی‌های دیگری را در پی داشت که سرانجام منجر به مداخله نظامی شوروی سابق در افغانستان شد که در نتیجه ده سال جنگ، انسان‌های زیادی که شمار دقیق شان مشخص نیست کشته شدند و ۵ میلیون افغان به کشورهای همسایه فرار کردند. این جنگ بیش از یک میلیون نفر معلول برجا گذاشت.

به دنبال خروج قشون سرخ شوروی و تضعیف حکومت داکتر نجیب، گروه‌های مجاهدین در سال ۱۹۹۲ مطابق با ۱۳۷۱ خورشیدی کابل را تصرف کردند و به این ترتیب حکومت حزب دموکراتیک خلق به پایان رسید. از هشتم ثور به عنوان سالروز پیروزی مجاهدین تجلیل می‌شود.

همزمان با تصرف شهر کابل توسط گروه‌های مجاهدین، افغان‌ها به پیروزی اسلام بر کمونیسم افتخار می‌کردند و به این باور بودند که چون گروه‌های مجاهدین متشکل از مردم افغانستان اند، بر سر یک حکومت اسلامی و سراسری و همه‌شمول به توافق می‌رسد.

اما خلاف انتظار، گروه‌های مجاهدین نه تنها موفق به تشکیل حکومت مورد توافق برای همه نشدند، بلکه جنگ‌های خونینی بین گروه‌های مختلف آغاز شد که نتیجه آن ویران شدن کابل پایتخت و کشته شدن تعداد زیادی شد که شمار شان هنوز مشخص نیست.

پس از چهار سال جنگ خونین و ویرانی‌های گسترده جنگ داخلی، گروه طالبان پس از تسلط بر ولایات جنوبی، کابل پایتخت را تصرف کردند و بر سلطه گروه‌های مجاهدین پایان دادند.

منابع رسمی در وزارت دفاع امریکا به شبکه خبری سی ان ان (CNN ) گفته اند به اعزام این سربازان لوید آستین؛ وزارت دفاع موافقت کرده است.

گزارش شده این نیروها دارای هواپیماهای اختصاصی خواهند بود که بتوانند آنها را به سراسر افغانستان منتقل کنند و همچنین جنگنده‌های AC-۱۳۰ نیز آنان را پوشش هوایی خواهد داد.

قبل از این آمریکا اعلام کرده بود برای خروج مصون نیروهای خارجی از افغانستان دو بمب افکن بی-۵۲ (B-۵۲) را نیز به منطقه خواهد فرستاد.

سی ان ان گزارش داده که وزیر دفاع امریکا زمان استقرار یک ناو هواپیمابر را در منطقه تمدید کرده و همچنین استقرار بمب افکن‌ها را نیز تصویب کرده است.

قرار است که خروج نیروهای امریکا از اول ماه مه یعنی تا چهار روز دیگر آغاز و تا ۱۱ سپتامبر امسال نیز خروج این نیروها از افغانستان تکمیل شود.

چین به عنوان دومین اقتصاد جهان پس از آمریکا، که در بلوک دولت‌های غیرغربی قرار دارد، خطری جدی برای هژمونی ایالات متحده محسوب می‌شود. اعلام استراتژی «چرخه دوگانه» به عنوان برنامه اقتصادی پنج‌ساله از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ نیز ضمن توسعه توان اقتصادی چین، می‌تواند رویکرد تهاجمی‌تری به سیاست خارجی این کشور در قبال آمریکا ببخشد.

جمهوری خلق چین پس از اجرای ایده اقتصادی «درهای باز» در دهه ۱۹۸۰، با عبور از سیاست‌های چپ‌گرایانه، راه را برای جذب سرمایه خارجی هموار کرد. راهبرد «چرخه بزرگ بین‌المللی» که پکن در دستور کار قرار داد، بر این مبنا سامان یافت که با ارتقای ظرفیت‌های صنعتی، توان تولیدی با نیروی کار ارزان چندان افزایش یابد که چین در مدت زمانی کوتاه بتواند سهم بسیاری از بازارهای جهانی را کسب کند و به یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان کالا به دیگر کشورهای جهان بدل شود. در نتیجه اجرای این راهبرد، تولید ناخالص ملی چین با میانگین رشد سالانه ۹.۴ درصد، از ۱۵۰ میلیارد دالر در ۱۹۷۸ به ۱.۶ تریلیون دالر در سال ۲۰۰۳ و ۱۴.۷۳ تریلیون دالر در ۲۰۱۹ رسید.

علی‌رغم ثمرات چرخه بزرگ برای تصاحب بازارهای جهانی توسط چین، برخی معادلات داخلی و خارجی سبب گردید تا مسئولان حزب کمونیست درصدد جایگزینی طرحی دیگر برآیند. در عرصه داخلی مهم‌ترین مسأله افزایش دستمزدها بوده که به‌تبع به گسترش طبقه متوسط انجامیده است. به بیان دیگر نه‌تنها دیگر آن نیروی کار ارزان سابق در بخش‌های صنعتی چین برای سرمایه‌گذاران خارجی جلب‌توجه نمی‌کند، بلکه طبقه کارگر به بازاری برای مصرف کالا و خدمات تولیدی داخلی تبدیل شده است.

در حوزه خارجی نیز از عوامل تأثیرگذار بر تغییر استراتژی چین را باید رویکرد خصمانه ترامپ نسبت به چین در آغاز جنگ تجاری در دولت او دانست. تنش‌های طرفین و محدودیت‌های اِعمال‌شده بر سرمایه‌گذاری‌های چین در آمریکا و بالعکس، این تلقی را تقویت کرد که نمی‌توان مانند گذشته در عین رقابت سیاسی به همکاری‌های اقتصادی پرداخت. تداوم رویکرد خصمانه در دولت بایدن نیز طبعاً بر این امر صحه گذاشته است. در عین حال که تجربه بحران مالی ۲۰۰۸ آمریکا و اروپا و سپس تأثیر کرونا بر کاهش تقاضای بازارهای جهانی نیز عامل مهمی در تثبیت این سیاست بوده است.

راهبرد «چرخه دوگانه» اولین بار در جلسات سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست چین در اواخر ۲۰۲۰ و اوایل ۲۰۲۱ مطرح شد. رییس‌جمهور چین این استراتژی را چنین معنا کرد که چین باید به چرخه قویِ تقاضا و ابتکار داخلی به‌عنوان موتور اول محرک اقتصادی روی آورد در حالی که بازارها و سرمایه‌گذاران خارجی را به مثابه موتور دوم رشد حفظ کند. این راهبرد به عنوان روح اصلی برنامه اقتصادی پنج‌ساله جمهوری خلق چین از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، بر توجه به صنایع و خدمات نوآورانه در کنار تکیه بر بازار مصرف داخلی از جمله در کاهش شکاف درآمدی شهری و روستایی، استوار شده است. در عین حال که در تلاش است با افزایش واردات انرژی، از شوک‌های آتی بازار نفت نیز مصونیت یابد.

از منظر اقتصاد سیاسی، در بلندمدت پکن دو نیازمندی اصلی‌اش را از خارج کمتر می‌کند. اول اینکه این راهبرد بدان معناست که قلمرو گردش مالی خارجی چین به تدریج تحت‌الشعاع گردش مالی داخلی قرار می‌گیرد و تقاضا و مصرف داخلی، سرمایه و ایده‌ها را پرورش می‌دهد. به بیان دیگر در شرایطی مانند همه‌گیری ویروس کرونا که بازارهای خارجی دست‌خوش دگرگونی شدند، هنوز تقاضای مصرف تولیداتش را بالا نگاه می‌دارد. دوم اینکه بر بخش‌هایی مانند هوش مصنوعی و وسایل نقلیه الکتریکی تأکید و قصد دارد با استفاده از یارانه‌های دولتی، کنترل صادرات و کسب داده‌ها و اطلاعات، شرکت‌های چینی را در این بخش جایگزین شرکت‌های آمریکایی و اروپایی حاضر در چین نماید.

کاهش این دو نیازمندی جدی، دست برتری به چین در جنگ تجاری با آمریکا خواهد داد. اولاً ادعای سرقت مالکیت معنوی برندهای آمریکایی را در بلندمدت فاقد موضوعیت خواهد ساخت و ثانیاً تحریم‌های آمریکا علیه چین را به میزان قابل توجهی کم‌اثرتر خواهد کرد. نتیجه آن‌که چین به اتکای بازار داخلی گسترده و پایدار و هم‌چنین کاهش تبعات شوک‌های خارجی به آن، در پرونده‌های اختلافی با ایالات متحده جسورتر می‌شود. برای مثال در پرونده هنک‌کنگ قانون جدید امنیت ملی را با قدرت بیشتری اِعمال خواهد کرد و نیروهای مخالف با پکن بیش از پیش در تنگنا قرار خواهند گرفت.

در پرونده تایوان، چین علاوه بر اقدام به تحریم‌هایی علیه آمریکا که خطوط قرمز چین در خصوص ارتباط‌گیری با مقام‌های سیاسی تایوان را رد کرده، تلاش‌هایی برای گسترش نفوذ در آن‌جا به اجرا در خواهد آورد. تلاش‌هایی سیاسی و امنیتی و بدون رویکرد نظامی مشهود که امکان بهانه‌گیری از غرب نیز سلب گردد. در این راستا احتمال تقویت نیروهای هم‌سو و حتی در شدیدترین حالت، مقدمه‌چینی نوعی کودتا در بلندمدت را نمی‌توان از نظر دور داشت.

دولت بایدن با توجه به مشکلات اقتصادی و اجتماعی داخلی و هم‌چنین تداوم بحران‌های نظامی و امنیتی آمریکا در غرب آسیا، بعید است در کوتاه‌مدت جز از مرحله اتخاد مواضع رادیکال و لفاظی‌های سیاسی و اقدام‌های عمدتاً نمادین مانند ارسال ناو به تنگه تایوان، قدم‌های فراتری بردارد. اقدام‌هایی که از سوی چین نیز بی‌پاسخ نخواهد ماند. پس می‌توان نتیجه گرفت که متأثر از این راهبرد، رویکرد رقابت‌آمیز پکن در مقابل آمریکا، تهاجمی‌تر از قبل خواهد شد.

داکتر عبداللطیف نظری

مشاور رئیس جمهور غنی می گوید جوانان قربانیان اصلی جنگ در افغانستان هستند که هم حال و هم آینده شان از جنگ آسیب دیده است.

محمد سالم حسنی روز گذشته در محفل آغاز به کار شورای صلح جوانان افغان در کابل افزود صلح به مفهوم جدید و امروزی، بدون حضور موثر جوانان، قابل تحقق نیست.

وی افزود نگاه جوانان به صلح، نگاه زندگی محور و آینده نگر است که باید جای نگاه خاطره‌محور سالخوردگان را بگیرد. بدون شکل‌گیری روایت جوانان و زنان در روند صلح، صلح واقعی قابل تعریف نیست.

جوانان، با درک الزامات زندگی جدید، به خوبی می‌توانند روایت جنگ و روایت صلح قدرت‌محور را نقد کنند.

مشاور رئیس جمهور تاکید نمود جوانان می‌توانند با آفرینش روایت زندگی محور، جوانان‌ حاضر در جبهات جنگ را از کشتن همدیگر باز دارند. چرا باید جوانان زندگی خود را فدای کسانی کنند که می‌خواهند با قربانی کردن آنان، چند روز بیشتر عمر کنند یا به ثروت و قدرت بیشتر دست یابند؟

آقای حسنی گفت:«کسانی که عمر شان را در کشمکش‌های سیاسی و جنگ سپری کرده‌اند، حق ندارند، به تنهایی و بدون حضور موثر جوانان، در مورد حال و آینده کشور تصمیم بگیرند.»

این تیراندازی حوالی ساعت دوازده دقیقۀ شب گذشته در منطقۀ سدۀ ولسوالی لعل‌ پور این ولایت در یک مهمان خانه‌ صورت گرفت.

او می‌افزاید این مهمان خانۀ مربوط تفسیر یکی از اعضای پیشین گروه طالبان بود و در این رویداد این فرد با برادرش و پنج تن دیگر جان باختند و سه تن زخم برداشته‌اند.

تاکنون هیچ گروهی به شمول طالبان مسؤولیت این حمله را به عهده نگرفته‌است.

وزارت دفاع امروز (سه شبنه، ۷ ثور) در خبرنامه‌ای گفت این شمار از جنگجویان طالبان در ولایت‌های لغمان، لوگر، غزنی، وردک، هرات، غور، فاریاب، بلخ، بغلان، تخار، قندوز، هلمند و قندهار کشته وزخمی شده اند.

این وزارت گفته در شبانه روز گذشته ۷۲ ماین مختلف که توسط طالبان در نقاط مختلف کشور به منظور هدف قراردادن غیرنظامیان و نیروهای امنیتی جابجا شده بود، کشف و خنثی شده است.

وزارت دفاع در مورد تلفات احتمالی نیروهای دولتی چیزی نگفته است.

آمار وزارت دفاع حکایت از تشدید جنگ در کشور دارد.

این در حالی است که نیروهای خارجی در آستانه ترک افغانستان هستند و از جانب دیگر گفتگوهای صلح متوقف است.

با خروج نیروهای خارجی نگرانی در مورد شکست نیروهای امنیتی در برابر طالبان ابراز می‌شود؛ اما مسئولان امنیتی اطمینان می‌دهند که نیروهای امنیتی قادر به دفاع از کشور هستند.

طارق آرین؛ سخنگوی وزارت داخله اعلام کرد این حادثه دوشنبه شب (۶ ثور) در ساحه‌ ارغندی ولسوالی پغمان رخ داده است.

آرین گفت در این حادثه دو عراده موتر مسافربری نوع ۴۰۴ باهم برخورد کرده است.

به گفته‌ی او، در میان کشته و زخمیان این حادثه ترافیکی، زنان و کودکان نیز شاملند.

سخنگوی وزارت داخله گفت پولیس و تیم‌های صحی به‌موقع وارد اقدام شده و زخمیان را برای درمان به مراکز صحی در میدان‌شهر، مرکز ولایت میدان‌وردک منتقل کرده‌اند.

سخنگوی وزارت داخله دلیل وقوع این حادثه ترافیکی را بی‌احتیاطی رانندگان عنوان کرد، اما کم‌عرض بودن و خرابی جاده‌ها نیز از عوامل دیگر حادثات ترافیکی در کشور دانسته می‌شود.

در کنار درگیری‌های مسلحانه، حادثات ترافیکی از دیگر عواملی است که همه‌ساله جان صدها نفر را در کشور می‌گیرد.

ارگ ریاست جمهوری امروز دوشنبه (۶ثور) در پیامی به مناسبت شصت و یکمین سالگرد وفات امان‌الله خان، پادشاه سابق افغانستان گفت برای اولین بار در زمان او کارهای بنیادی در تاریخ افغانستان پایه گذاری شد.
در پیام آمده است: «نیاز است که از لحظات روشن و اوقات افتخار آفرین تاریخ خویش و همچنان از گوشه‌های تاریک و رویدادهای تلخ آن بیاموزیم، در گذشته گیر نمانیم، بلکه از تجربه‌های ماضی برای فردای روشن و خوشبخت استفاده کنیم».
در این پیام آمده است که شاه امان‌الله خان به خاطر این که نظام از هم پاشید، در هجرت و دیار غربت وفات نمود. در پایان سلطنت وی، انقطاع باعث سقوط نظام گردید و ملت مجبور شد که هرچه را از صفر دوباره آغاز نماید.
ارگ گفته «ما در صد سال گذشته چندین مرتبه موفقیت‌های خویش را به صفر ضرب زدیم و به همین سبب از کاروان تمدن و پیشرفت به عقب رفتیم. این تجربه تلخ را دیگر به هیچ وجه تکرار نخواهیم کرد، بلکه از تجربه‌های موفق دوران شاه امان‌الله خان و سایر دوره‌های تاریخی خویش الهام می‌گیریم و افغانستان آزاد، آباد و با ثبات را برای نسل‌های آیندۀ خویش به میراث می‌گذاریم».
این اظهارات در حالی مطرح می شود که روند صلح افغانستان به مقطع حساسی رسیده است، اما طالبان تاکنون موافقت خود را برای آتش بس و موضوعات مهم در این روند، اعلام نکرده است.

فضل الدین عیار والی پروان گفت: فعالیت‌های نیروهای امنیتی مان بر بهبود وضعیت امنیتی تاثیرگذار بوده و راه‌اندازی هر عملیات ضربه محکمی بر پلان‌های خصمانه تروریستان وارد می‌کند.
والی پروان می‌گوید که یک دستگاه بی‌ام ۱۲فعال روسی، یک پایه زیکویک فعال روسی، یک پایه بی ام یک و مقدار ۷۶ فیر گلوله زیو مع شرید ازیک مخفیگاه تروریستان به دست نیروهای امنیتی افتاده است که این یک دستاورد بزرگ می‌باشد.
والی پروان تصریح کرد که دشمن می‌خواست از این سلاح‌ها بالای کابل و میدان هوایی بگرام استفاده کند که خوش بختانه به دست نیروهای امنیتی پروان افتاد.
گفتنی است که در پیوند به این قضیه تا حال کسی باز داشت نشده است.

 شیر محمد عباس استانکزی عضو تیم مذاکره‌کننده طالبان به تازگی در توییتی گفته است ۷ هزار زندانی این گروه به زودی آزاد می‌شوند و نام‌های رهبران طالبان نیز از فهرست سیاه حذف خواهد شد.
عباس استانکزی گفته است: به زودی، نام‌ رهبران طالبان از فهرست سیاه حذف می‌شود و ۷ هزار زندانی طالبان آزاد خواهد شد.
وی در واکنش به آغاز خروج نظامیان خارجی از افغانستان گفت که امریکایی‌ها شکست خود را پذیرفته‌اند.
در همین حال، شماری از کاربران صفحات اجتماعی به آزادی زندانیان طالبان واکنش نشان داده و می‌گویند با آزادی ۵ هزار زندانی این گروه، دامنه جنگ به امن‌ترین ولایات کشیده شد و با آزادی بیشتر زندانیان این گروه، خشونت در کشور افزایش خواهد یافت.

آژانس های اطلاعاتی هند درباره آزادی ۲۵ زندانی زن که چندی پیش با فرمان رییس جمهور غنی از زندان آزاد شده اند ابراز نگرانی کرده اند.

آژانس‌های اطلاعاتی در هند تحقیقاتی را برای بررسی جزئیات رهایی گروهی از زنان که شش روز پیش توسط دولت افغانستان از زندان کابل آزاد شدند، شروع کرده‌اند. این آژانس‌ها گمان می‌کنند که این گروه شامل زنانی از منطقه کرالا اند که در سال ۲۰۱۶ به همراه همسران‌شان به سوریه رفتند تا به گروه داعش بپیوندند.

به گزارش اندیان اکسپرس، دفتر اطلاعاتی هند(IB) در حال جمع آوری جزئیات ۲۵ زنی است که در تاریخ ۱۱ دسامبر بر اساس فرمان ریاست جمهوری افغانستان به مناسبت فرا رسیدن روز جهانی رفع خشونت علیه زنان آزاد شدند.

یکی از افسران اطلاعاتی هند در این مورد گفته است: “شامل بودن تعدادی از زنان کرالا در میان زنان آزاد شده در افغانستان برای ما مشکوک است. طبق اطلاعات ما، زن‌های زندانی قبلا در این زندان وجود نداشتند. ما در حال جمع آوری جزئیات از کلیه منابع موجود هستیم. مطبوعات افغانستان قبلا از آزادی زندانیان خبر داده است. دولت هنوز تصمیم نهایی در مورد بازگشت هندی‌ها، در صورت موجود بودن، به این کشور را اتخاذ نکرده است. برای برگرداندن آن‌ها به عنوان بخشی از یک سازمان تروریستی با ضبط جهانی، باید یک روند دقیق انجام شود.”

بر اساس این گزارش، آژانس‌های اطلاعاتی هند توانسته‌اند جزئیات کمی راجع به سه زن کرالایی که در این گروه تسلیم شده‌اند، مشخص کنند.

یکی از افسران دیگر هندی نیز گفته است: “در حال حاضر هیچ جزئیات مشخصی از مقامات افغانستان در مورد زنانی که مظنون به باشندگان کرالا هستند، با سازمان‌های اطلاعاتی موجود نیست.”

تاکنون آژانس تحقیقات ملی هند(NIA) موفق شده کشته شدن محمد مرشد، حفیظ الدین، شیها، اجمل، بومیان پادانا، محمد مروان و محمد منشاد، از مناطق تریککارپور و پالاککاد بومیان باستین و شیبی را تأیید کند. این افراد بخشی از گروه ۲۳ نفری بودند که در جون سال ۲۰۱۶ برای پیوستن به داعش، هند را ترک کردند

عبدالمتین بیگ رئیس ادارۀ مستقل ارگان‌های محلی هنگام معرفی والی جدید فاریاب به رؤسای دوایر دولتی گفت که دولت مرکزی لازم دانسته است که آقای داود را به صفت والی تعیین کند.

متین بیگ افزود، دولت مرکزی والی جدید فاریاب را در راستای تأمین امنیت، توسعه و انکشافات و دیگر عرصه‌ها حمایت می‌کند.

معترضان این اقدام ارگ و ارگان‌های محل را نا سنجیده خوانده و خواستار تجدید نظر در این مورد شده اند.

آنان بر ادامه تظاهرات خویش در سایر شهرهای شمالی کشور تا بر رسیدگی بر خواسته‌های شان هشدار داده اند.

گفته می‌شود نقیب الله فایق والی برکنار شده فاریاب به دفتر کاری خود رفته و به کار ادامه می‌دهد.

طبق اعلام دادگاه عالی، در صورت دعوای دادستان این پرونده آمده است دولت افغانستان هشت هزار تُن گاز مایع را از ترکمنستان خریده بود تا در جریان سال‌های ۹۳، ۹۴، ۹۵ و ۱۳۹۶ از سوی ریاست تصدی مواد نفتی به ادارات به فروش برساند، اما یک هزار و ۶۶ تُن گاز مایع از سوی تصدی مواد نفتی در وقت معین آن فروخته نشده است.

به این ترتیب، دادستان موظف پرونده دریافته است بدون درنظرداشت ضایعات، کسرات و خطرات گاز مایع، بیش از ۵۶۹ هزار و ۹۵۰ دالر امریکایی به دولت خسارت وارد شده است.

به این ترتیب، هیأت قضایی دادگاه ابتدایی رسیدگی به جرایم سنگین فساد اداری مرکز عدلی و قضایی، رییس پیشین تصدی مواد نفتی را به اتهام سوء استفاده از صلاحیت‌های وظیفه‌ای به سه سال «حبس تنفیذی» و پرداخت هزار و ۲۲۱ دالر امریکایی محکوم به مجازات کرده است.

پولیس کابل ( دوشنبه ۶ ثور) از بازداشت ۶ تن در ارتباط با جرایم جنایی در شهر کابل خبر داد.

منسوبین پولیس کابل با راه اندازی چندین عملیات اوپراتیفی ۶ تن مظنون را در ارتباط با انجام جرم های جنائی از نقاط مختلف کابل بازداشت نمودند.

این افراد در ارتباط با جرم های چون دزدی موبائل، مجروحیت، انتقال اسلحه غیر قانونی و اخلال امن و نظم عامه از مربوطات نواحی هشتم، دهم و هفدهم شهر کابل توسط پولیس شناسائی و بازداشت گردیدند.

از نزد مظنونین بازداشت شده یک میل اسلحه کمری به دست آمده است همچنان یک عراده موتر نوع کرولا سرقت شده نیز از مربوطات حوزه سیزدهم امنیتی شهر کابل کشف و ضبط شد.

میررحمان رحمانی، رییس مجلس نمایندگان که امروز (دوشنبه، ۶ ثور) در نشست عمومی این مجلس صحبت می‌کرد، گفت که تقرری‌ها و به‌ویژه در رأس واحدهای اداری محلی باید با درنظرداشت شرایط و وضعیت حاکم کشور باشد.

آقای رحمانی افزود: «حکومت باید از تقرری‌هایی که وضعیت سیاسی را بحرانی می‌سازد و حساسیت‌های فرقه‌ای را ایجاد می‌کند، جدا جلوگیری کند.»

سه روز پیش اداره‌ی مستقل ارگان‌های محلی اعلام کرد محمدداوود براساس پیشنهاد این اداره و منظوری رییس‌جمهور اشرف غنی به‌حیث والی جدید ولایت فاریاب تعیین شده است. قبل از این نقیب‌الله فایق والی این ولایت بود. آقای فایق در گذشته از نزدیکان مارشال عبدالرشید دوستم، معاون پیشین ریاست‌جمهوری بود.

تعیین‌شدن محمدداوود به عنوان والی جدید فاریاب با مخالفت شماری از ساکنان این ولایت و مارشال عبدالرشید دوستم، معاون پیشین ریاست‌جمهوری و عنایت‌الله بابر فرهمند،‌ معاون نخست شورای عالی مصالحه‌ی ملی مواجه شد.

عبدالرشید دوستم در تاریخ ۳ ثور از مردم فاریاب خواست مانع معرفی محمدداوود به عنوان والی این ولایت شوند و از حق‌شان دفاع کنند.

عنایت‌الله بابر فرهمند هم در تاریخ ۳ ثور گفته بود که تغییر و تبدیل در ادارات یک اصل انکارناپذیر است، اما تغییراتی که به‌گفته‌ی او در یک شرایط حساس امنیتی و تاریخی بدون مشورت صورت بگیرد، «کمر جمهوری‌خواهان را می‌شکند».

به‌دنبال آن، در تاریخ ۴ ثور شماری از ساکنان شهر میمنه، مرکز فاریاب نسبت به تعیین محمدداوود به عنوان والی فاریاب اعتراض کردند. آنان خواهان ابقای نقیب‌الله فایق در این سمت شدند.

وحید مجروح، سرپرست وزارت صحت عامه روز (دوشنبه، ۶ ثور) در نشستی با ریسان صحت عامه ولایات‌، نمایندگان بخش خصوصی و موسسه‌های تطبیق‌کننده عرضه خدمات صحی بر تدابیر جدی وزارت صحت عامه در راستای پیش‌گیری از موج سوم کرونا تأکید کرده است.

سرپرست وزارت صحت عامه گفت برای مقابله و پیش‌گیری از شیوع موج سوم ویروس کرونا در کشور، موضوع قطع پروازهای هند به افغانستان، وضع محدودیت رفت‌وآمد در مرزهای پاکستان و ایران، طرح قیود شب‌گردی، جلوگیری از تجمعات و فعال‌سازی کمیته‌های اضطرار را به رهبری دولت پیش‌کش می‌کند.

سرپرست وزارت صحت عامه گفته است که در حال حاضر هماهنگی خوب میان وزارت صحت عامه و دیگر نهادها وجود دارد و این کار می‌تواند در امر پیش‌گیر از موج سوم ویروس کرونا موثر باشد.

مجروح به رییسان صحت عامه ولایت‌ها دستور داده است تا ظرفیت تولید شرکت‌های آکسیجن را در مرکز و ولایات را بررسی کند تا بر اساس آن تدابیر گرفته شود.

وحید مجروح هم‌چنان از مسوولان ادارات مربوط خواسته است که برای فراهم‌سازی کیت‌های تشخیص ویروس کرونا در شفاخانه‌های خصوصی، پرداخت معاش کارمندان صحی، استفاده از تیم‌های آرآر‌تی به عنوان تیم‌های کلینیکی و استخدام کارمندان جدید در لابراتوارها به صورت جدی اقدام کند.

نگرانی از شیوع کرونا در کشور با توجه به افزایش ابتلا به ویروس کرونا، بیش‌تر شده است. این در حالی است که هند به شدت درگیر موج دوم ویروس کرونا است. میزان ابتلا و مرگ‌ومیر به ویروس کرونا در ایران نیز بلند است.

وزارت صحت عامه به صورت رسمی شیوع موج سوم ویروس کرونا را تأیید نکرده است. اما شیوع نوع جهش یافته ویروس کرونا را تأیید کرده است.

وزارت داخله، اعلام کرده است در جریان ۱۲ روز گذشته، در نتیجه‌ی حملات و انفجار ماین از سوی جنگ‌جویان طالب، ۶۳ غیرنظامی در افغانستان جان باخته‌ است.
در گزارشی که روز یک‌شنبه (۵ ثور)، از سوی وزارت داخله نشر شده، آمده است که از ۲۵ حمل تا ۵ ثور، جنگ‌جویان طالب، ۶ حمله‌ی انتحاری و ۶۲ انفجار ماین را انجام داده ‌اند.
بر اساس گزارش، در جریان این حمله‌ها، ۶۳ غیرنظامی به شمول زنان و کودکان جان باخته‌ و ۱۸۰ نفر دیگر زخمی شده‌ است.
وزارت داخله، گفته است که نیروهای دفاعی و امنیتی نیز، در پاسخ به این حملات، تعدادی از فرماندهان کلیدی و جنگ‌جویان طالب را کشته اند.
در خشونت‌های تازه در دو روز گذشته در افغانستان، بیش از ۲۰ تن در ولایت‌های مختلف کشته شده‌‎ است. ولایت‌های کابل، غزنی، لوگر، لغمان، ننگرهار و پروان شاهد خشونت و درگیری بوده ‌اند.
پولیس کابل گفته است که در دو روز گذشته، در دو رویداد جداگانه در پایتخت، دست‌کم ۵ تن کشته شده‌ است. ۴ کارمند امنیت ملی صبح روز شنبه – ۴ ثور- در منطقه‌ی پغمان کابل که سوار موتر بوده ‌اند، از سوی افراد مسلح ناشناس به گلوله بسته شدند.
پولیس کابل گفته است که استاد یک دانشگاه خصوصی نیز در ناحیه‌ی چهارم شهر کابل ترور شده است. فرماندهی پولیس کابل گفته است که بررسی‌ها را در مورد این رویدادها آغاز کرده است.
از سویی هم، در انفجار ماین روز شنبه‌ی این هفته در ولایت غزنی، ۳ غیرنظامی کشته و سه تن دیگر زخمی شده‌ است. مقام‌های محلی، گفته ‌اند این رویداد در مربوطات حوزه‌ی سوم امنیتی این شهر رخ داده که در آن یک موتر مسافربری با ماین برخورد کرده است.
در رویداد دیگر در ولایت لوگر، ۳ سرباز ارتش ملی بر اثر انفجار ماین کشته شده‌ است. منابع محلی در ولایت لوگر، گفته ‌اند که این حادثه در اثر برخورد یک موتر اردوی ملی با یک ماین کارگزاری‌شده پیش آمده است.
ظهر روز شنبه‌ی همین هفته، در ولایت ننگرهار نیز یک رنجر پلیس هدف انفجار ماین مقناتیسی قرار گرفته که در آن ۳ سرباز پلیس کشته و یک تن دیگر شان زخمی شده‌ است.
منابع محلی در ولایت لغمان نیز، از کشته‌شدن یک بزرگ قومی و یک غیرنظامی دیگر خبر داده که شب گذشته هنگام رفتن به مسجد، هدف تیراندازی قرار گرفته‌ است.
بر اساس گزارش‌ها از ولایت تخار در شمال‌شرق افغانستان، ۷ تن از نیروهای حاجی فتح خان‌آبادی، فرمانده‌ی محلی پشتیبان دولت در حمله‌ی طالبان کشته شده‌ است. گروه طالبان مسئولیت این حمله را به عهده گرفته است.
از سوی دیگر، افراد مسلح ناشناس، روز جمعه‌ی هفته‌ی گذشته، عبدالغنی مسلمیار، ولسوال پیشین شاه‌ولی‌کوت کندهار را در نزدیکی خانه اش ترور کرده ‌اند. در همین روز ولسوالی ارغنداب این ولایت نیز شاهد انفجار یک واسطه‌ی نوع «زرنج» بود که با مین کنار جاده برخورد کرده و در اثر آن، ۴ غیرنظامی کشته و سه غیرنظامی زخمی شده است.
در خشونت‌های دو روز گذشته، بر علاوه کشته‌شدن بیش از۲۰ تن، ۷ تن دیگر هم زخمی شده‌ است.
شماری از فعالان جامعه‌ی مدنی افغانستان، با راه‌پیمایی و آغاز کارزار سراسری در کشور، تأکید دارند که دیگر بهانه‌ای برای جنگ در افغانستان وجود ندارد. آن‌ها، از طرف‌های درگیر جنگ می‌خواهند که هرچه زودتر آتش‌بس کنند و بیشتر از این از مردم قربانی نگیرند.
«خارجی‌ها افغانستان را ترک می‌کنند؛ پس چرا به جنگ ادامه داد؟» این سؤال مهم فعالان «حرکت مردمی صلح» در افغانستان است که حرکت‌ شان را دیروز -یک‌شنبه، ۵ ثور- در ۲۵ ولایت افغانستان آغاز کردند.
اقبال خیبر، رییس «حرکت مردمی صلح»، به روزنامه‌ی صبح کابل می‌گوید که آن‌ها در ۲۵ ولایت این کشور، کنفرانس‌های مطبوعاتی را برگزار کرده اند. افزون بر این، این گروه کارزاری را برای صلح خواهی در شبکه‌های اجتماعی نیز به راه انداخته است.
او به روزنامه‌ی صبح کابل تأکید می‌کند: «دیگر هیچ بهانه و دلیلی برای ادامه‌ی جنگ وجود ندارد.»
این گروه هم‌چنان در یک قطع‌نامه‌ای هم‌زمان از ایالات متحده امریکا و جامعه‌ی جهانی خواسته است که بر حکومت افغانستان و رهبری جنگ‌جویان طالبان فشار وارد کنند که در نشست استانبول با موضوع صلح افغانستان، شرکت کنند و روی یک آتش‌بس و راه حل سیاسی، توافق کنند.
به تازگی ژنرل اسکات میلر، فرمانده‌ی نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان، اعلام کرده است که روند تخلیه‌ی پایگاه‌های نظامی در افغانستان آغاز شده است و این پایگاه‌ها در اختیار نیروهای امنیتی افغانستان قرار می‌گیرد.
میلر افزود که نیروهای امریکایی دستور دارند که پیش از بیستمین سالگرد ۱۱ سپتمبر خاک افغانستان را ترک کنند. او با ابراز نگرانی از تشدید خشونت‌ها توسط طالبان نیز، ادامه داد که این گروه هم‌چنان با القاعده در ارتباط است.
فرمانده ارشد نظامی امریکا در افغانستان، تاکید کرد: سطح خشونت‌ها توسط طالبان هم‌چنان بلند است و این در روند صلح تاثیر نامناسبی می‌گذارد؛ اگر خشونت‌ها پس از خروج بیشتر شود، برای تمام منطقه خطرناک خواهد شد.
چندی پیش، جو بایدن، رییس‌جمهور امریکا، اعلام کرد که تا ۱۱ سپتمبر سال روان میلادی، نیروهایش بدون هیچ تردیدی افغانستان را ترک خواهند کرد. هم‌زمان با مشخص‌شدن زمان خروج نیروهای خارجی، شهروندان افغانستان انتظار داشتند که خشونت‌ها کاهش پیدا کند؛ اما آمارها نشان می‌دهد که خشونت‌ها هم‌چنان به قوت خودش باقی است. پیش از این، طالبان دلیل اصلی جنگ شان را حضور نیروهای خارجی و «اشغال‌شدن» افغانستان اعلام کرده بودند و گفته ‌بودند در صورت خروج آن‌ها، این گروه به جنگ شان پایان خواهد داد.

بمب‌ها و مواد انفجاری؛ سوغات پاکستان
محمد صادق، نماینده‌ی ویژه‌ی پاکستان برای افغانستان، امروز (یک‌شنبه، ۵ ثور) در رأس هیئتی به کابل آمده است. همز‌مان، امرالله صالح، معاون نخست ریاست‌جمهوری، گفته است؛ طالبان از مواد انفجاری‌ای که توسط پاکستان تأمین می‌شود، برای تهیه‌ی بمب‌های دست‌ساز استفاده می‌کنند.
منصور احمد خان، سفیر پاکستان در کابل، در تویتی گفته است که محمد صادق پس از ورود به کابل، با میرویس ناب، معین سیاسی وزارت خارجه‌ی افغانستان دیدار کرده است.
سفیر پاکستان هم‌چنان گفته است که دو طرف در این دیدار در مورد روند صلح افغانستان و روابط دوجانبه میان کابل و اسلام‌آباد بحث‌های سازنده داشته ‌اند.
منصور احمد خان پیشتر در یک تویت دیگر، گفته بود که محمد صادق قرار است با مقام‌های افغانستانی درباره‌ی صلح، امنیت و موضوعات مورد علاقه‌ی دو کشور صحبت کند.
حمدالله محب، مشاور امنیت ملی افغانستان، قبلا گفته بود که سفر این هیئت در ادامه‌ی نشست‌هایی انجام می‌شود که چند ماه پیش در بحرین شروع شده بود.
او هدف این دیدار را بحث بر سر مسایل فنی و بهبود روابط دوجانبه اعلام کرده و گفته بود که امیدوار است این نشست‌ها نتیجه داشته باشد.
آقای محب گفت: «ما همیشه گفته ‌ایم که باید مشکل با پاکستان حل شود.»
افغانستان معتقد است که اسلام‌آباد با طالبان ارتباط نزدیک دارد و می‌تواند بر این گروه اثر بگذارد و این گروه را به حضور در نشست صلح ترغیب کند.
در تازه‌ترین مورد، آقای صالح در تویترش نوشته که طالبان از مواد انفجاری نیترات‌آمونیوم و مواد انفجاری نظامی که توسط پاکستان تأمین می‌شود، استفاده می‌کنند و به تولید انبوه بمب‌های دست‌ساز می‌پردازند. او افزوده که تلفات غیرنظامیان در نتیجه‌ی انفجار این بمب‌های مرگ‌بار، جنایتی علیه بشریت است.
آقای صالح از سازمان ملل خواسته که در این مورد به طور علنی واکنش نشان دهد.
این در حالی است که در روزهای گذشته، وزیران خارجه‌ی افغانستان، پاکستان و ترکیه نیز در استانبول نشست سه‌جانبه داشتند که در این نشست از طالبان خواستند تا به میز مذاکره برگردند.
محمد حنیف اتمر، وزیر خارجه‌ی افغانستان، از نقش فعال پاکستان در زمینه‌سازی برای گفت‌وگوهای صلح قدردانی کرده بود و نشست سه‌جانبه را بستری مناسب برای گسترش روابط و همکاری‌ها با پاکستان دانسته بود.
شاه‌محمود قریشی، وزیر خارجه‌ی پاکستان نیز در این نشست گفته بود که؛ هرچند طالبان تمایل‌شان را برای شرکت در نشست صلح استانبول نشان ندادند؛ اما به باور او، این تأخیر یک امر موقتی است.

علی شیرشهیر

جرج جرداق، نهج البلاغه و شخصیت علی علیه السلام:

قسمت اول نوشته ام را به معرفی جرج جرداق دانشمند مسیحی لبنان و نظریات او در مورد شخصیت منحصر به فرد علی علیه السلام اختصاص می دهم؛ همو که دایرهٓ المعارف ” علی صوت العدالهٓ الانسانیه ” را نوشت و بعد از مطالعهٔ نهج البلاغه گفت: نهج البلاغه شور و اشتیاقی به من ایجاد کرد، تا آنکه ۲۰۰ مراتبه آن را خواندم!

“جرج سجعان جرداق” در سال 1931 میلادی در منطقه «مرجعیون» لبنان و در یک خانواده مسیحی ارتدوکس و اصیل متولد شد. پدر و مادر وی اگرچه مسیحی بودند اما به امام علی (ع) عشق می‌ورزیدند و این عشق در منزل آنها متجلی بود به نحوی که بر سر در خانه خود عبارت «لا فتی الا علی، لا سیف الا ذوالفقار» را نصب کرده بودند.

خانواده و اقوام جرداق همه از تحصیلکردگان و روشنفکران محل تولد وی بودند. پدر جرداق مهندس و عمویش دانشمند بزرگ ریاضی بود. اما جرج کوچک تحت تاثیر شدید برادر روشنفکرش «فواد» بود . فواد نیز به شدت از جرج حمایت می کرد و وی همان کسی بود که بارقه‌های اول عشق به تالیف و تحقیق در مورد امام علی (ع) را در ذهن جرج با اهدای یک نهج البلاغه به وی در همان سنین کودکی روشن کرد‌. جرداق پس از گذراندن تحصیلات اولیه در محل تولدش وارد کالج کلیسایی آن زمان لبنان شد و پس از فارغ‌التحصیلی در تعدادی از دانشگاه‌های بیروت به تدریس ادبیات عرب و فلسفه مشغول شد. البته وی در کنار تدریس، به تالیف، نویسندگی، همکاری با روزنامه و مجلات و رادیو نیز مشغول بود.

اگرچه شاید بسیاری بر اشعار بسیار زیبا و نقدهای جرج جرداق متمرکز شوند اما بخش درخشان زندگی وی تالیف دایره المعارف «علی، صدای عدالت انسانی» در چند جلد بود: «علي (ع) و حقوق بشر.» «علي (ع)و انقلاب فرانسه»، «علي (ع) و سقراط»، «علي (ع) و روزگارش» و «علي (ع) و قوم گرايي عربي» و سپس کتاب «روائع نهج البلاغه» را به اين مجموعه اضافه کرد.

جرج جرداق به توصیه برادرش فواد که به او یک جلد نهج البلاغه هدیه داده بود، هر قدر از نهج البلاغه را که در توانش بود حفظ می‌کرد و در سن 13 سالگی بخش اعظم نهج البلاغه را حفظ بود.

فواد جرداق به برادرش گفته بود که خیر بسیاری در نهج‌البلاغه نهفته است و خود فواد قصاید بسیاری در مدح امیر‌المومنین (علیه‌السلام) داشت. قصایدی که عظمت مبادی انسانی امام علی (ع) و نبوغ این شخصیت بزرگ تاریخ را وصف می‌کرد و جرج در مراسم‌های مختلف می‌شنید و بخشی از آنها را در پیوست کتاب «علی و قومیت عرب» افزوده است. جرج جرداق این اتفاق را مقدمه حک شدن تصویر والای امام علی (ع) از زمان کودکی در ذهنش توصیف می‌کند‌.

جرج جرداق درباره راز عدم نوشتن در باره شخصیت دیگری غیر از علی علیه السلام گفته است: عده‌ای از مردم کشورهای حوزه خلیج فارس و مصر به من پیشنهاد می‌کردند که مثلا در مورد عمر و یا دیگران بنویسم… اما من نپذیرفتم نه به این خاطر که بخواهم بگویم عمر و یا کس دیگری بد است؛ نه اصلا اینطور نبود، بلکه من پس از علی علیه اسلام کسی را شایسته نوشتن ندیدم و تصمیم گرفتم که جز در مورد علی (ع) ننویسم.

از آنجایی که بخشی از تدریس‌های جرداق مربوط به امام علی (ع) بود وی به دنبال شناخت بیشتر این شخصیت مطالعات گسترده‌تری را آغاز کرد. جرداق پس از مدتی بحث و جستجو در کتاب‌های مختلف دریافت که بیشتر نوشته‌های پیرامون امام علی (ع) مربوط به امور تاریخی و محدوده زمانی و مکانی معینی است و برای تمام مردم در تمام دوره‌ها مفید نیست. علاوه اینکه بیشتر کتاب‌ها به موضوعاتی مانند خلافت و غیره پرداخته بودند و کمتر کسی به تالیف از امیرالمومنین (ع) بر اساس فکر علوی دست زده بود. تفکری که اگر در جامعه‌ای نهادینه می‌شد آن را زیر و رو می کرد.

سرانجام اینکه شروع به مطالعه عمیق نهج‌البلاغه از منظری نو نمود و دریافت که حق صحبت پیرامون امام علی (ع) نه تنها ادا نشده است بلکه شاید در این زمینه بسیار اجحاف شده باشد. او امام علی (ع) را شخصیتی فراتر از مکان و زمان محدود یافت و عشق به این امام مسیر زندگی و تالیفات او را تغییر داد و به نویسنده دایره المعارف چند جلدی «علی، صدای عدالت انسانی » تبدیلش کرد. وی در این جلد اول این دایره المعارف با عنوان«علي (ع) و حقوق بشر» با دلایل محکم اثبات کرد که امام علی (ع) پیشرو تمام متفکران اروپا و جهان است. در جلد دوم «علي (ع)و انقلاب فرانسه» پیشرو بودن امام علی (ع) بر فلاسفه انقلاب‌های بزرگ را ثابت کرد. در جلد سوم «علي (ع) و سقراط»، از آنجایی که سقراط به عنوان پدر فلاسفه بزرگ بشری شناخته می‌شود جرداق ثابت کرد که دیدگاه‌های امام علی (ع) و سقراط در تمام زمینه‌ها به هم ارتباط دارد.

جردج جرداق در پاسخ به سوالی پیرامون نظر شخصی اش از امام علی (ع) می‌گوید: علی (ع) فرمول کیهانی بی مانند برای تفکر انسانی برگرفته از قوانین ثابت است که زمان و مکان از جوهر آن نمی‌کاهد. او یک دانشمند، عالم و ادیب در شخصیتی واحد است.

دایره المعارف جرداق از امام علی (ع) مورد استقبال دانشمندان و بزرگان مسیحی و اسلامی به ویژه شیعیان قرار گرفت. برخي از بزرگ‌ترين شخصيت‌هاي ادبي و علمي جهان اسلام و دنياي عرب همچون «ميخائيل نعيمه» و شيخ «محمد جواد مغنيه» و برجسته‌ترين علماي شيعه چون آيت الله العظمي «بروجردي» و آيت الله العظمي «حکيم» و علامه «سيد عبدالحسين شرف الدين» او را ستوده‌اند.

جرداق پیرامون جایگاه امام علی (ع) در تفکر مسیحیت می‌نویسد که اگر به برخی از آثار اروپایی در قرون وسطی به ویژه ایتالیا نگاهی بیندازیم درمی‌یابیم که بسیاری از مردم به امام علی (ع) به دلیل شباهت‌ سخنان و روش امام به مسیح (ع)، به عنوان یک قدیس می‌نگرند. جرداق به عنوان نمونه به سخنان اندیشمند فرانسوی «کارا دیفو» اشاره می‌کند که تا چه حد تحت تاثیر شخصیت امام علی (ع) قرار گرفته است. وی از میان مسیحیان عرب نیز به نوشته‌های « جرجي زيدان»‌، « جبران خليل جبران»، «ميخائيل نعيمه »، «مارون عبود »، «بولس سلامه »، «فؤاد جرداق » ، «عبد المسيح محفوظ» و شگفتی آنها از شخصیت امام علیه (ع) اشاره می‌کند.

جرداق جایگاه کتاب نهج البلاغه در تفکر انسانی را در راس و قله می‌داند و اعلام می‌کند تمامی ارزش‌هایی که قرنها دانشمندان و متفکران و جامعه شناسان به دنبال کشف و توضیح آن بودند به صورت یکجا در نهج البلاغه آورده شده است.

ادامه دارد …

داکتر سید علی موسوی چکاوک