برچسب: پاکستان

 درحالیکه آمریکا و متحدانش به طالبان مشکوک و فعلاً برای ارائه کمک به کشور تحت تسلط این گروه دو دل هستند، چین و پاکستان درحال سبقت گرفتن از غرب‌اند.

درحالیکه کشورهای جهان روز دوشنبه در ژنو سوییس گردهم می‌آیند تا در مورد تکلیف کمک‌های جهانی به افغانستان تصمیم گیری کنند، پاکستان و چین برنامه آینده خود را هم چیده‌اند.

آمریکا کمک به طالبان را به عمل این گروه به قولهایش منوط کرده است. مردم افغانستان در خارج از این کشور حدود ۱۰ میلیارد دلار کمک به صورت منجمد شده دارند که هنوز تکلیف آن معلوم نیست. به نظر می‌رسد غرب در مورد دادن این همه پول به دولت طالبان مردد است. هرگونه تاخیر در ارائه کمک‌های انساندوستانه به مردم افغانستان خطر قحطی، فقر و گرسنگی را بیشتر می‌کند. این درحالی است که کشورهای همسایه افغانستان مانند چین و پاکستان منتظر نمانده و اکنون کمک‌های خود را به دولت طالبان تحویل می‌دهند. به نظر می‌سد این دو کشور درحال تضمین کردن آینده حضور خود در بازار افغانستان هستند.

هفه قبل پاکستان یک محموله شامل روغن خوراکی و دارو را به افغانستان فرستاد و از کشورهای جهان خواست به افغانستان کمک کنند. چین هم کشور بزرگی است که به معادن افغانستان به خصوص لیتیوم این کشور چشم دوخته و هیچگاه برای کمک به دولت طالبان وقت را تلف نخواهد کرد.

 بعد از تسلط کامل طالبان بر افغانستان، رژیم حاکم بر این کشور با مردم و البته همسایگان چگونه رفتار خواهد کرد؟

نشریه فارن‌پالیسی با اشاره به آینده نگران‌کننده‌ای که پس از خروج آمریکا در انتظار افغانستان بحران‌زده است، روند آینده این کشور را مرهون و مدیون عواملی می‌داند که در نهایت برآیندشان تعیین‌کننده نوع و شیوه حکمرانی طالبان و روابط این رژیم با همسایگان و البته مجامع بین‌المللی خواهد بود.

در حقیقت از نگاه مایکل کوگلمن، نویسنده فارن‌پالیسی؛ عواملی که مسیر افغانستان را در هفته‌های آینده رقم خواهند زد، در چند سرفصل کلی و در قالب چند پرسش کوتاه قابل پیش‌بینی و گمانه‌زنی هستند.

ویژگی‌های دولت طالبان

معرفی ترکیب دولت طالبان اولین نشانه‌ای بود که تا حد زیادی چگونگی حکمرانی طالبان و مراوده این رژیم با دنیا را نشان داد. دولتی کاملا انحصاری، بدون زنان و افراد غیر طالبان، بدون کسانی که کمترین ارتباطی با دولت قبل داشته‌اند، و البته همان‌طور که لین اودونل در فارن‌پالیسی پیش‌بینی کرده بود: با یک شورای رهبری افراط‌گرا که شاید قدرتمندترینشان خلیل حقانی از شبکه حقانی باشد که تاکنون در اغلب حملات پرتلفاتی که طالبان در افغانستان داشته، نقش داشته است. این‌ها هیچ‌کدام نشانی امیدوارکننده با خود ندارد. به خصوص اگر آن را در کنار برخوردهای اولیه طالبان با زنان و خبرنگاران و البته اهالی پنجشیر قرار دهیم. نشانه‌هایی به شدت نگران‌کننده که کشورها و دولت‌های دیگر را از همین ابتدا متوجه عمق خطراتی که ممکن است طالبان برای دنیا داشته باشد، کرده؛ و آن‌ها را دچار تردید کرده- که آیا باید این رژیم را به رسمیت بشناسند یا نه!

کمک‌های جامعه بین‌الملل به افغانستان

یکی از احتمالات رو به قطعیت افغانستان در آینده نزدیک مواجهه این کشور با بحران اقتصادی است. به هر حال تحریم‌های اقتصادی غرب علیه طالبان چیزی جز بحران را ایجاب نمی‌کند. به خصوص که طالبان برای مقابله با چنین بحران‌هایی از نظر سیاسی به شدت بی‌تجربه است و همین هم ممکن است این بحران را به بحران‌هایی دیگر پیوند زده و مثلا طالبان را به تلاش برای تثبیت قدرت خود و البته مقاومت لجبازانه و خشونت‌آمیز در مقابل دنیا وادارد. همان‌طور که مقاومت لجبازانه و خشونت‌آمیز مردم در مقابل طالبان هم قابل پیش‌بینی است- که این هم می‌تواند به ناآرامی و درگیری و در ادامه هم افزایش پناهجویان منجر شود. احتمالاتی که لزوم کمک‌های مالی بین‌المللی را یادآوری می‌کند- که البته در این زمینه تاکنون شاهد نشانه‌های خوبی بوده‌ایم. از جمله مجوز وزارت خزانه‌داری آمریکا برای ارسال کمک‌های بشردوستانه به افغانستان- که الحق طالبان نیز تاکنون مانعی در مقابل تحویل این کمک‌ها به گروه‌های امدادی به وجود نیاورده است.

ظرفیت ضدتروریسم واشنگتن

افغانستان تحت حاکمیت طالبان قطعا با بحران‌های تروریستی نیز مواجه خواهد شد. به هر حال آمریکا بعد از خروج از افغانستان، برای این که احساس غبن یا شکست نکند، تهدیدات تروریستی را رصد خواهد کرد و در صورت لزوم با حملات هوایی از طریق امکانات و پایگاه‌های نظامی موجود در خاورمیانه دست به اقدام خواهد زد. به ویژه اگر آن تهدیدات تروریستی علیه واشنگتن باشند- که در این زمینه به طور مشخص می‌توان به القاعده و داعش اشاره کرد. گروه‌هایی که با پیروزی طالبان تقویت هم شده‌اند، و بنابراین احتمالا با الهام گرفتن از این گروه حملات تروریستی خود را افزایش خواهند داد. موضوعی که درگیری‌ها و بحران‌ها و تنش‌های افغانستان را بیشتر خواهد کرد. هم از این نظر که حملات ضدتروریستی خطرات جدی به همراه دارند و مثلا ممکن است به کشته شدن غیرنظامیان منجر شوند- که خطر اعتراض مردمی و ناآرامی‌های اجتماعی را به همراه دارد. و هم از این نظر که اگر مثلا القاعده یا داعش خراسان هدف قرار گیرند، احتمال بروز درگیری و تنش بین این گروه‌ها با طالبان بالا می‌رود- که این نیز به نوبه خود به معنای تنش‌های بیشتر در افغانستان خواهد بود.

سرنوشت مقاومت پنجشیر

سرنوشت مقاومت پنجشیر دیگر عاملی است که بی‌تردید نقش مهمی در آینده افغانستان خواهد داشت. تنها ولایت افغانستان که در مقابل طالبان مقاومت کرده و روزهای دشواری برای این گروه خشن به وجود آورده است.
حالا در چنین شرایطی فرجام مقاومت یاران احمد مسعود فاکتور مهمی در شکل‌گیری آینده افغانستان قلمداد می‌شود. حتی با این که بدون حمایت جدی خارجی نیروهای چند هزار نفری مقاومت شانس زیادی برای پیروزی در نبرد با طالبان ندارند و عملا طالبان دست بالا را در نبرد پنجشیر دارد.

در دیگر سو اما اگر احمد مسعود و یارانش موفق به مقاومت و پیروزی در این نبرد و اجبار طالبان به مذاکره شوند، می‌توان خودمختاری نسبی ایالت پنجشیر را انتظار داشت. نتیجه‌ای که اگر چه به ظاهر به نفع مقاومت به نظر می‌رسد، اما عملا به نفع طالبان هم هست و به نوعی می‌تواند حسن نیت این گروه را به جامعه بین‌الملل نشان دهد.

ارتباط با هند

اگر چه دنیا طالبان را به عنوان دست‌پروردگان پاکستان می‌شناسد و همین هم به خودی خود می‌تواند نشان‌دهنده نوع رابطه این گروه با هند باشد؛ اما نکته این است که هم طالبان و هم هند تاکنون ظاهر را حفظ کرده‌اند و دست‌کم در این چند ماهی که دوباره نام طالبان بر سر زبان‌ها افتاده، در رسانه‌ها روابطی محترمانه با هم داشته‌اند. تا جایی که شاهد تماس و دیدار دیپاک میتال، سفیر هند در قطر با شیرمحمدعباس استانکزی، رئیس دفتر سیاسی طالبان در دوحه نیز بوده‌ایم. این در حالی است که انتظار می‌رفت دهلی نو به دلیل ارتباط طالبان با پاکستان از آن فاصله بگیرد- و اتفاقا بیست سال پیش هم این اتفاق افتاده بود.

در دوره جدید قدرت گرفتن طالبان اما دهلی نو در برخورد با این گروه محتاطانه عمل کرده- که این امر نشان‌دهنده تغییر سیاست هند در این زمینه بوده است. این تغییر را البته در مورد طالبان هم شاهد بوده‌ایم و به عنوان مثال ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان به صراحت گفته که دولت طالبان تهدیدی برای دهلی نو نخواهد بود. ادعایی که حتی اگر به نیت کسب مشروعیت بین‌المللی هم باشد، باز هم می‌تواند نگرانی‌های بسیاری را کاهش دهد. از جمله نگرانی هندی‌ها در زمینه ایمنی اتباع هند که تلاش دارند از افغانستان خارج شوند و البته هراس و نگرانی‌های دنیا درباره پناهگاه‌های تروریسم در افغانستان- که بی‌تردید تنش‌های طالبان با جهان بیشتر در این زمینه رخ خواهد داد.

جبهه مقاومت ملی افغانستان در صفحه فیس‌بوک اش از ارسال نامه به سازمان ملل متحد خبر می‌دهد.

جبهه مقاومت ملی افغانستان می نویسد شماری از دیپلمات های ارشد افغانستان طی نامه‌یی عنوانى سرمنشى ملل متحد آقاى انتونيو گترش تقاضا نمودند شوراى امنيت با اتخاذ تصاميم عملى به تجاوز پاكستان در افغانستان رسيدگى نمايد.

این جبهه می افزاید این نامه توسط دپیلمات‌های برجسته و سابقه کار افغانستان من جلمه داکتر روان فرهادى و محمود صيقل سفراى اسبق در سازمان ملل متحد، مسعود خليلى سفير اسبق در هسپانيه، تركيه و هند و همايون تندر سفير اسبق در اتحاديه اروپا به امضا رسیده است.

در نامه همچنان ذکر شده است جامعه جهانی از به رسمیت شناختن حکومت طا لبان خودداری کند و در عوض از ریفورم، تجدید ساختار و تداوم نظام مبنی به ارزش های قانون اساسی حمایت کند.

در ادامه این نامه تقاضا شده تا در روشنى منشور ملل متحد و اعلاميه جهانى حقوق بشر و مسووليت حفاظت از حرمت مردم به موج جديد نسل كشى، جنايات جنگى، پاكسازى قومى و جنايت عليه بشريت طا لبان خاتمه داده شود.

تنها در سال مالی 2020-2019 میلادی طالبان 1.6 میلیارد دلار از منابع مختلف گسترده به دست آورده اند.

به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری رها، اکنون که طالبان کنترل تقریبا تمام افغانستان را به دست آورده اند و تشکیل دولت خود را آغاز کرده اند بزرگترین چالش پیشروی این گروه چگونگی حفظ کشور و اقتصاد آن می باشد.

در بیست سال گذشته، ایالات متحده امریکا و دیگر کشورهای کمک کننده تقریبا بخش اعظم بودجه مورد نیاز بخش های غیرنظامی دولت افغانستان را تامین می کردند و تمام مخارج نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان که علیه طالبان می جنگیدند و سرانجام در آگوست 2021 به سرعت در طالبان ادغام شدند توسط امریکا و دیگر دنرها پرداخت می شد.

اکنون که به احتمال زیاد دیگر کمک های امریکا وجود ندارد و میلیاردها ارز خارجی در بانک مرکزی مسدود شده طالبان برای پرداخت معاش و حمایت از شهروندان و زیرساخت ها می بایست راه های دیگری را پیدا کنند.

سال ها به عنوان تحلیل گر سیاست های اقتصادی در مرکز مطالعات افغانستان کار کرده ام و با امور مالی طالبان و دولت مورد حمایت امریکا آشنا می باشم. درک این نکته که طالبان چگونه می خواهند هزینه های دولت خود را تامین کنند برای اولین بار بیست سال پس از در قدرت بودن این گروه مطرح می شود.

افغانستان بسیار تغییر کرده است

در دهه 1990 میلادی افغانستان یک کشور بسیار متفاوت بود. جمعیت افغانستان زیر بیست میلیون بود و این کشور در دریافت خدمات محدود به گروه های کمک رسان بین المللی وابسته بود. در سال 1997 میلادی، به طور مثال، طالبان تنها 100 هزار دلار امریکایی بودجه داشت که به سختی کفاف معاش مقامات دولتی را می داد و برای نیازهای توسعه یی و دولتی کل کشور اصلا کفایت نمی کرد.

امروزه افغانستان اما به سرعت تغییر کرده و جمعیت به طور قابل ملاحظه ایی افزایش یافته است. شهروندان امروز افغانستان انتظار دریافت خدمات صحی مناسب، آموزش و دیگر نیازهای اساسی را دارند. در سال 2020 میلادی به عنوان مثال بودجه غیرنظامی افغانستان 5.6 میلیارد دلار بود.  این امر سبب شد کابل از یک شهر جنگ زده به یک پایتخت مدرن با خواسته های روز افزون، مراکز اینترنت متعدد، رستوران ها و دانشگاه های متعدد  تبدیل شود.

بیشتر بودجه مورد نیاز در بخش های توسعه یی و زیرساخت ها از سال 2001 میلادی به بعد توسط دیگر کشورها به افغانستان کمک شده است. طی این سال ها، امریکا و دیگر کمک کننده های خارجی هفتاد و پنج درصد مخارج غیرنظامی دولت افغانستان را پرداخت کرده اند. از سویی هم امریکا از سال 2001 به بعد 5.8 میلیارد دلار در بخش های اقتصادی و توسعه زیرساخت ها در افغانستان هزینه کرده است.

از سویی هم نباید درآمدهای داخلی دولت افغانستان را فراموش کرد که در سال های اخیر بخش عمده ای از مصارف داخلی را فراهم می کرد: عوارض گمرکی، مالیات، درآمدهای حاصله از صدور پاسپورت و مالیات بر محصول مخابراتی و سرک ها و درآمدهای ناشی از منابع معدنی دست نخورده بخش های مهم درآمد داخلی دولت افغانستان را تشکیل می داده است. به گفته برخی کارشناسان اگر فساد گسترده در دولت افغانستان وجود نداشت درآمدهای داخلی می توانست بیشتر از این باشد. به اذعان این کارشناسان فساد یکی از دلایل اصلی سرنگونی دولت غنی به شمار می رفت. براساس یک گزارش منتشر شده در ماه می 2021 روزانه هشت میلیون دلار از افغانستان اختلاس می شد که این رقم در سال به سه میلیارد دلار می رسید.

طالبان از کجا پول به دست می آورند؟

از سویی هم نباید فراموش کرد طالبان نیز برای تامین فعالیت های شورشگری خود که در نهایت به کنترل تمام افغانستان منتهی شد منابع مالی مهمی در اختیار داشته اند.

در سال مالی 2020-2019 میلادی، طالبان از منابع مختلف گسترده نزدیک به 1.6 میلیارد دلار درآمد داشته اند. در این سال، طالبان از ناحیه فروش تریاک 416 میلیون دلار، استخراج معادن مانند معدن سنگ آهن، طلا و سنگ مرمر نزدیک به 400 میلیون دلار و از ناحیه کمک های شخصی افراد و گروه ها 240 میلیون دلار درآمد داشته اند.

براساس سازمان استخبارات امریکا، کشورهای مختلفی چون ایران، روسیه، چین و پاکستان به طالبان در این سال ها کمک مالی کرده اند.

دسترسی به این منابع مالی باعث شد طالبان انبوهی از تسلیحات مورد نیاز خود را خریداری کنند و صفوف نظامی خود را توسعه دهند و در فرصت مناسب با بهره گیری از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان طی چند هفته کل افغانستان را تصرف نمایند.

چالش های افغانستان

نباید فراموش کرد که پیروزی در جنگ به مراتب آسان تر از اداره یک کشور است، آن هم کشوری که با مشکلات متعددی روبروست. افغانستان هم اکنون با خشکسالی دوامداری روبروست که بیش از دوازده میلیون افغان یعنی یک سوم جمعیت این کشور را تهدید می کند. عدم مصونیت غذایی در کمین شهروندان افغان قرار دارد.  سطح اضطراری ناامنی غذایی افغان ها را تهدید می کند. بانک ها پس از یک وقفه طولانی در حال باز شدن هستند اما پول نقد کمی در اختیار دارند و از سویی هم بهای مواد غذایی و دیگر مایحتاج شهروندان روز به روز افزایش می یابد.

از سویی هم افغانستان نیز همانند سایر کشورها به دلیل کوید-19 از لحاظ اقتصادی آسیب دیده است. بسیاری از نهادهای صحت عامه با کمبود شدید بودجه مواجه هستند و این خود می تواند درصد واکسیناسیون را کاهش داده سبب افزایش مبتلایان تازه به این ویروس گردد.

طالبان نیز با چالش های اقتصادی کلانی روبرو هستند. بلافاصله پس از تسلط طالبان بر کابل تقریبا 9.4 میلیارد دالر در بخش ارزهای بین المللی افغانستان مسدود. صندوق بین المللی پول بیش از 400 میلیون دلار را در بخش ارزهای اضطراری معلق نمود و اتحادیه اروپا برنامه های اختصاص 1.4 میلیارد دلار به افغانستان تا سال 2025 را متوقف نمود.

پنج منبع پتانسیل مالی برای دولت جدید طالبان

طالبان در بحبوحه نهایی سازی دولت جدید خود در افغانستان و انتخاب نظام سیاسی برای آینده به چند منبع مالی برای اداره دولت مورد ادعای خود دسترسی دارند:

عواید گمرکی و مالیات ها

اکنون که طالبان بر تمام نقاط مرزی و گذرگاه های افغانستان با همسایگان و نیز اداره جات دولتی کنترل دارند می توانند تمام مالیات های مرتبط با واردات و صادرات را جمع آوری کنند.

 مواد مخدر

طالبان اعلام کرده اند به کشاورزان افغان اجازه کشت تریاک را نمی دهند چون به دنبال مشروعیت بین المللی برای  حکومت آینده خود می باشند. اما اگر این مشروعیت بین المللی حاصل نشود ممکن است نظر خود را تغییر دهند و همچون همیشه از ناحیه قاچاق مواد مخدر منبع درآمد کلانی در اختیار داشته باشند. براساس آمار موجود افغانستان هشتاد درصد تریاک و منابع هروئین جهان را تامین می کند.

 معادن

برآورد شده است افغانستان در مناطق کوهستانی و دیگر بخش های خود حدود یک تریلیون دلار مواد معدنی دارد. چین از جمله کشورهایی ست که علاقه مندی بالایی برای استخراج مواد معدنی افغانستان از خود نشان داده است. مواد معدنی همچون لیتیوم، آهن، مس و کبات در زنجیره ذخایر مدرن نقش اساسی بازی می کنند. اگرچه استخراج این مواد معدنی در کوتاه مدت ممکن است پاسخگو نباشد.

کشورهای غیر غربی

چندین کشور از جمله روسیه، ایران و پاکستان گفته می شود به طالبان کمک مالی می کنند و این امکان وجود دارد این کشورها کمک های خود به این گروه را همچنان ادامه دهند. پس از سقوط دولت پیشین افغانستان، برخی مقامات اسبق در بانک مرکزی به من گفتند یکی از کشورهای منطقه به احتمال زیاد قطر برای حمایت از اقتصاد افغانستان میلیون ها دلار تزریق می کند.چین نیز پای ارتباطات خود با دولت تازه طالبان خواهد ایستاد چون طالبان به تازگی اعلام کرده اند چین همکار کلیدی این گروه می باشد. در هشتم سپتامبر 2021 میلادی، چین سی و یک میلیون دلار به قالب کمک های اضطراری به دولت افغانستان پول داد. در کنار استخراج مواد معدنی افغانستان، چین می تواند از طریق افغانستان به موفقیت پروژه «کمربند و جاده» خود کمک کند، پروژه توسعه یی بین المللی که از افغانستان می گذرد.  

کمک های غربی

حتی با در اختیار داشتن این منابع مالی من فکر می کنم طالبان علاقه مند هستند کمک هایی از امریکا و دیگر کشورهای غربی به دست آورند و از شر تحریم های سازمان ملل که از سال 1999 تاکنون درگیرش هستند خلاص شوند. طالبان وعده سپرده اند نسبت به دهه 1990 میلادی متفاوت عمل کنند و نسبت به «حقوق زنان و عدم اجازه دادن به گروه های تروریستی برای فعالیت در خاک افغانستان علیه دیگر کشورها» متعهد باشند. اتحادیه اروپا، امریکا و دیگر کشورها ممکن است از دارایی های منجمد شده به عنوان اهرم فشار بر طالبان جهت عمل این گروه به وعده هایش استفاده نمایند.

شماری از کارشناسان اقتصادی در افغانستان هشدار داده‌اند رایج شدن روپیۀ پاکستانی و تومان ایرانی در بازارهای داخلی این کشور، باعث افت رشد اقتصادی افغانستان خواهد شد.

دولت افغانستان در دو سه دهۀ اخیر همواره در چالش کاربرد گستردۀ پول کشورهای همسایه به ویژه روپیۀ پاکستانی و تومان ایرانی در ولایت‌های مرزی بوده است. حکومت فروپاشیدۀ اشرف غنی برای منع استفاده از روپیۀ و تومن دستور صادر کرد. گفته شده که صدور این دستور به ارزش اقتصادی کمک کرد.

پس از ورود طالبان به کابل، بانک‌ها به روی مردم بسته شد و نزدیک دو هفته مردم نتوانستند پول‌هایشان را به دست آورند. این امر یکی از دلایل کاهش ارزش پول افغانی در برابر دالر بوده است.

شوکت ترین وزیر خزاین پاکستان پنجشنبه هفته گذشته گفت به دلیل کاهش دالر در افغانستان، دادوستد تجاری میان دو کشور با روپیه پاکستانی انجام می‌شود.

به دنبال اعلام این موضوع، شماری از کارشناسان اقتصادی در افغانستان هشدار دادند اگر دادوستد تجاری میان دو کشور همسایه از روپیه استفاده شود، این امر باعث کاهش بیشتر ارزش پول افغانی خواهد شد.

قیس محمدی از این کارشناسان گفت :”ترویج اسعار خارجی از چند لحاظ به ضرر افغانستان است؛ اول اینکه قدرت دارای د افغانستان بانک را کم می‌سازد. بدین معنی که بودجه حکومت با آن کم می‌شود و چاپ پول به دوش بخش وزارت مالیه است که کاهش می‌یابد و ارزش پول افغانی هم کاهش می‌یابد.”

از سوی دیگر، شماری ساکنان ولایات سرحدی افغانستان گفته‌اند که در زمان حکومت محمداشرف غنی رئیس جمهوری پیشین افغانستان کاربرد روپیه و تومان محدود شده بود، اما حالا بار دیگر در حال رایج‌شدن است که باید از آن جلوگیری شود.

کارزار ممنوع شدن خرید و فروش در با پول روپیه پاکستانی در ننگرهار در زمان محمد اشرف غنی

سالارخان خادم باشنده ولایت ننگرهار گفت: “نیاز است تا طالبان و وزارت مالیه افغانستان و برخی وزارتخانه‌های دیگر بسیار زود جلو مروج شدن روپیه و تومان را بگیرند و طالبان باید در این مورد یک برنامه جامع ارایه کند.”

فریدالله باشنده ولایت پکتیا هم خواست مشابه دارد.

او گفت: “روپیه هویت یک کشور دیگر است. باید طالبان و تمام مسئولین دست به کار شوند که پول افغانی زنده باشد. جلوگیری از مروج شدن اسعار خارجی و مروج کردن پول افغانی به نفع کشور است.”

از چند روز بدینسو کمپین وسیعی در مورد پول افغانی در صفحات اجتماعی نیز راه اندازی شده است. در این کمپین مردم از رهبران طالبان خواسته‌اند تا از ترویج پول خارجی در بازارهای داخلی جلوگیری کنند.

پاکستان روز شنبه، بیستم سنبله، میزبان مقام‌های استخباراتی منطقه، از جمله روسیه، چین، ایران و برخی از کشورهای آسیای مرکزی بود.

مقام‌های استخباراتی شماری از کشورهای منطقه در اسلام‌آباد روی امنیت در افغانستان و منطقه گفت‌وگو کرده‌اند.

طبق گزارش روزنامه پاکستانی داون، هیچ بیانیه و اطلاع رسمی در این مورد وجود ندارد؛ اما یک منبع امنیتی به دان گفته است این نشست روز شنبه با حضور نماینده‌گان اطلاعاتی روسیه، چین، ایران و برخی از کشورهای آسیای مرکزی در اسلام‌آباد، پایتخت پاکستان، برگزار شده است.

به گفته این منبع، امنیت در مرزهای این کشورها با افغانستان، از محورهای اصلی این نشست سری بوده است.

این دومین نشست منطقه‌ای پس از برگزاری نشست وزیران خارجه کشورهای همسایه افغانستان در مورد امنیت منطقه به میزبانی پاکستان است.

در همین حال، روزنامه دان گفته است ویلیام برنز، رییس سازمان اطلاعاتی امریکا، روز چهارشنبه، هفدهم سنبله، با قمر جاوید باجوا، رییس ستاد ارتش پاکستان و فیض حمید، رییس آی‌اس‌آی، روی نگرانی‌های امریکا در مورد امنیت منطقه و همکاری پاکستان دیدار و گفت‌وگو کرده است.

فیض حمید، رییس سازمان استخباراتی پاکستان، در سیزدهم سنبله به کابل آمد. گفته شده بود این سفر به دعوت طالبان انجام شده است. جزییات زیادی از گفت‌وگوها و دیدارهای فیض حمید رسانه‌ای نشده است. طالبان می‌گوید که نگرانی مرزی، یکی از محورهای گفت‌وگو بوده است. به گفته ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، پاکستان پیشنهاد کرده است که با افغانستان در تأمین امنیت میدان هوایی کابل کمک کند.

ویدیوی کوتاهی از سخنان فیض حمید که در هتل سرینا در کابل ثبت شده بود، به نشر رسیده است. او در این ویدیو در سخنان کوتاهی در پاسخ به خبرنگاران می‌گوید: «نگران نباشید، همه‌چیز خوب خواهد شد.» به گزارش رسانه‌های پاکستانی، سفر فیض‌ حمید به کابل یک‌روزه بوده است.

سفیر پاکستان در کابل گفته است طیاره نظامی این کشور در ولایت خوست افغانستان نشست کرده است.

منصور احمدخان سفیر پاکستان در کابل، در برگه توییتر خود نوشت طیاره نظامی C-130، با مواد کمکی از قبیل غذا و دوا در میدان هوایی ولایت خوست نشست کرد.
وی در این رشته توییتری گفته است که کمک‌های بشردوستانه پاکستان به افغانستان ادامه می‌یابد.
​این درحالیست که خان پیش از این گفته بود که کشورش سه هواپیما حامل کمک‌های بشردوستانه به افغانستان می‌فرستد.
او دو روز پیش خبرداده بود که اولین هواپیمای حامل مواد غذایی و صحی امروز در میدان هوایی کابل نشست کرد.

 وزیر امور خارجه روسیه تاکید کرد، وزارت امور خارجه به رهبری این کشور توصیه نکرده است هیاتی برای شرکت در مراسم تحلیف دولت جدید افغانستان به رهبری طالبان اعزام کند و تنها حضور سفیر روسیه در کابل در این مراسم کفایت خواهد کرد.

سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گفت: طالبان تحلیف دولت را اعلام کرد. کمی بعد آنها این برنامه‌ها را تغییر دادند. صریحا باید بگویم که هرگز قصد نداشتیم به رهبری کشورمان توصیه کنیم که هیاتی را به نمایندگی از مسکو به این مراسم تحلیف بفرستد. از همان ابتدا با درنظر گرفتن تغییر اوضاع، ما معتقد بودیم که حضور سفیر کشورمان در کابل در این مراسم کفایت خواهد کرد.

وی افزود: طالبان درباره دولت جدید افغانستان و درباره برنامه‌هایشان برای مراسم تحلیف بلاتکلیف است. ما شرکت در این مراسم تحلیف را رد نکردیم. مراسم تحلیفی وجود نخواهد داشت. هیچ کس از شرکت در این مراسم امتناع نکرده است. فکر می‌کنم مشکل مشخص و واضح این است که طالبان هنوز درباره اینکه باید اول چه کاری انجام دهند، بلاتکلیف هستند. هیچ بازی یا بحث پشت پرده‌ و پنهانی وجود ندارد. طالبان هر روز برنامه‌های خود را از جمله در رابطه با فراگیر بودن این روند سیاسی و مراسم تحلیف دولت تغییر می‌دهد.

تعدادی از رسانه‌های داخلی و خارجی پیش‌تر گزارش دادند که طالبان قصد دارد مراسم تحلیف دولت جدید را در تاریخ ۱۱ سپتامبر برگزار کند و از روسیه، ایران، چین، قطر، ترکیه و پاکستان نیز برای شرکت در این مراسم دعوت کرده است.

این در حالی است که دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین روز جمعه اعلام کرد که مسکو در هیچ سطحی در مراسم تحلیف دولت جدید افغانستان شرکت نخواهد کرد.

لاوروف در بخش دیگری از سخنان خود اعلام کرد: روسیه تعداد کارمندان خود در سفارت روسیه در کابل را کاهش داده است. سفارت ما در کابل همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد و ما تنها تعداد کارمندان را کاهش داده‌ایم. تقریبا تمامی اعضای خانواده‌ها به ویژه زنان و کودکان از افغانستان خارج شده‌اند. با این حال، نیروهای امنیتی این تیم همچنان در افغانستان هستند و اطلاعات بسیار مفیدی را برای ما فراهم می‌کنند که ما در جریان مذاکرات با شرکای خارجی‌مان به آنها استناد می‌کنیم.

وی همچنین تاکید کرد: در بحبوحه وخیم شدن بی‌سابقه روابط که غرب مسبب آن است، مسکو تمایل دارد تا در حفظ امنیت خود از وابستگی به کشورهای دیگر اجتناب کند و برای این منظور جایگزین‌هایی را برای واردات هر چیزی که به مذاکرات فنی با کشورهای غربی بستگی دارد، در نظر می‌گیرد.

لاوروف گفت: غرب تحت رهبری آمریکا تصمیم گرفته تا روابط خود با روسیه را به پایین‌ترین حد برساند. تحریم‌های غیرقانونی اعمال می‌شوند و از دیگر ابزارهای رقابت ناعادلانه نیز استفاده می‌شود. تلاش‌هایی برای کند کردن روند توسعه و رشد روسیه انجام شده‌اند. در سایه چنین رفتاری، ما با جایگزینی واردات در ابعادی وسیع به راه خود ادامه می‌دهیم. ما برای هر چیزی که به روابط فنی ما با غرب بستگی داشته و دارد، جایگزین‌هایی در نظر می‌گیریم. در وهله اول، این اقدام درخصوص فناوری‌های پیشرفته و تکنولوژی‌های دفاعی اعمال می‌شود. هدف ما این است که از وابستگی به هر کسی در صنایعی که برای امنیت و به طور کلی زندگی ما حیاتی هستند، اجتناب کنیم.

وی افزود: البته روسیه به هیچ وجه به سمت حکومت خودکامه، انزوای خود یا رویارویی متمایل نخواهد شد. ما آماده‌ایم با هر کسی که آمادگی همکاری بر مبنای تساوی و انصاف را دارد، بدون هیچ اولتیماتوم یا دیکته کردن و با تکیه بر تجربه دیپلماسی مذاکرات و همچنین برای رسیدن به سازش و تعادلی در منافع، همکاری کنیم. اگر غرب آماده است تا از این رویکرد در روابط دوجانبه پیروی کند، روسیه آماده است از همین فردا روابط بر مبنای منافع متقابل را از سر بگیرد.

وزیر خارجه روسیه تاکید کرد: اما مادامی که درباره قابلیت اعتماد شرکایمان مطمئن نباشیم، باید یک شبکه امن ایجاد کنیم و در عین حال درها را به روی جهان باز نگه داریم و به جهان در زمینه موضوعات مهم زندگی و توسعه، وابستگی نداشته باشیم.

قرار است پروازهای شرکت هواپیمایی بین‌المللی پاکستان (PIA) از اسلام‌آباد به کابل اول هفته آینده از سرگرفته شود.

سخنگوی این شرکت هواپیمایی در گفتگو با خبرگزاری فرانسه این خبر را اعلام کرده است.

طبق این گزارش، این اولین پرواز تجاری خارجی از زمان به دست گرفتن قدرت توسط طالبان در ماه گذشته خواهد بود.

شرکت هواپیمایی بین‌المللی پاکستان پیش از این نیز که حامل یک محموله امدادی بود، در میدان هوایی مزارشریف به زمین نشسته بود.

با سقوط دولت، تمامی پروازها لغو شده بود.

در حال حاضر پروازهای داخلی افغانستان از گرفته شده و تلاش‌های برای سرگیری پروازهای بین‌المللی جریان دارد.

 سخنگوی وزارت خارجه پاکستان روز (جمعه) گفت، دولت اسلام آباد اتهامات درباره کمک به طالبان برای تصرف پنجشیر را رد می‌کند.

عاصم افتخار، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در گفتگو با رادیو پاکستان اتهامات مطرح شده به واسطه «پروپاگاندای موذیانه با هدف بدنام کردن پاکستان و منحرف ساختن جامعه بین‌الملل» را رد کرد.

پنجشیر تنها ولایت افغانستان بود که پیش از سقوط روز دوشنبه به دست طالبان در مقابل این گروه شبه نظامی که ۱۵ اوت کابل را تصرف کردند، مقاومت می‌کرد.

نیروهای مقاومت ملی افغانستان از زمان سقوط کابل قول داده بودند تا در مقابل این گروه شبه نظامی بایستند و رهبر آن یعنی احمد مسعود از افغان‌ها خواسته بود تا علیه طالبان شورش کنند.

وی همچنین نیروهای خارجی نامشخص را به حمایت از این گروه شبه نظامی متهم کرده بود.

چند مورد اعتراض ضد دولت اسلام آباد نیز در افغانستان و خارج از این کشور به درخواست احمد مسعود برگزار شد.

دولت اسلام آباد دست داشتن در سقوط پنجشیر را رد کرده است.

«شوکت ترین» وزیر اقتصاد پاکستان به کمیته اقتصادی سنای این کشور گفته است از آنجایی که افغانستان این روزها با کمبود نقدینگی دالر مواجه است، شاید مبادلات تجاری با افغانستان براساس روپیه (کلدار پاکستان) باشد.

احمد جواد معاون تشکل اقتصادی پاکستان می گوید این حرکت می تواند به نفع واردکنندگان پاکستانی نیز باشد که براساس روپیه تجارت شان را انجام دهند.

او گفت: “کشورهایی که با یکدیگر تبادل تجارتی دارند می توانند با پول رایج کشورهای متبوع خود با نرخ تبادل از پیش تعیین شده بجاری دالر خرید و فروش شان را انجام دهند.”

وی همچنین گفته پاکستان می تواند با تشکیل یک کار گروه در این خصوص لیستی از کشورهایی را که آن کشور می تواند با آنها بر اساس کلدار پاکستان مبادله تجارتی داشته باشند، تهیه کنند.

عطیف ظفر اقتصاد دان پاکستانی نیز در این باره می گوید مبادله براساس کلدار پاکستان سبب تقویت روابط دیپلماتیک با افغانستان نیز می شود.

لازم به ذکر است پیش از این نیز در بسیاری از شهرهای کشور که هم مرز با پاکستان هستند مبادلات اصلی تجاری بر اساس کلدار پاکستان صورت می گرفت که بارها با واکنش بسیاری ها مواجه گردید.   

همچنین روابط تجاری میان افغانستان و پاکستان طی سال های اخیر به شدت کاهش یافته بود.

اما قبل از ان یک سوال اساسی را باید مطرح کرد. درتصویر بزرگ چه باعث موفقیت فوری طالبان شد؟ جواب که تابحال من دریافت کرده ام اینست که یک معامله یی خیلی بزرگ بین ایران و چین.

روز های اینده نشان خواهد داد که یکی از اساسی ترین تحولات منطقوی که باعث حمایت شدید چینی ها از به قدرت رسیدن طالبان شد این بود که انها توانستند با ایران یک معامله بزرگ خرید انرژی درمقابل سلاح را انجام بدهند.

چه نوع معامله؟

دوماه قبل از شکست دولت افغانستان چینی ها با ایران یک قرار داد امضا کردن و این قرار داد تاجایی که حالا میبینیم سرنوشت حضور امریکایی ها در افغانستان را یک سره ساخت. در این قرار داد ایران نفت مورد نیاز چین را برای ۲۵ سال اینده پیش فروش میکند و در عوض چین تعهد میکند که برای فروش هرنوع سلاح به ایران ممانعتی وجود نخواهد داشت. یعنی ایران میتواند هر نوع سلاحی را که خواسته باشد از چین خریداری کرده میتواند. این معامله اساسی ترین ضروریات دو کشور را درعین زمان حل میکند. ایران اشد ضرورت به سلاح دارد و چین دو برابر بیشتر از ان ضرورت شدید برای تامین انرژی.

با در نظر داشت اینکه نیروی بحری امریکا برای سال های متمادی کنترول ابهای بین المللی را در اختیار خواهد داشت چین به جز کشیدن پایپ لاین از راه زمین گزینه بهتری برای دست رسی به ذخایر انرژی نخواهد داشت. بنا به محض اینکه قرار داد با ایران امضا شد دیگر مساله افغانستان برای چینی ها در اولویت کار قرار گرفت. به اساس گذارش های مختلف چینی ها بعد از امضای این قرار داد برای طالبان وعده کردند که با گرفتن هر متر جفرافیای افغانستان برایش پول نقد میدهند. درست همان معامله یی که یک وقت داکتر نجیب با جنرال دوستم انجام داده بود. سرازیر شدن پول یکی از مهم ترین فاکتور ها برای شکست سرسام اور قریه ها ولسوالی ها و حتی ولایت ها و قول اردو ها بود. همه میدانیم که در افغانستان کاری را که پول میکند هیچ نیروی دیگری انجام داده نمیتواند. ولی یک مساله عمده دیگری که در این معامله خیلی قابل توجه است اینست که ایرانی ها فروش نفت را به چین به یک قیمت خیلی نازل قرار داد کرده اند. به قیمتی که اکثر کشور های دنیا را شگفت زده ساخته است.

میدانید چقدر ارزان؟

یک سوم قیمتی که روس ها نفت را فعلا به چین می فروشند.

بنا پولی که چینی ها در طی ۲۵ سال اینده از این قرار داد پس انداز میکنند برابر است با بیش از ۱۰ برابر از مصارفی که امریکایی ها در طول ۲۰ سال در افغانستان انجام داده اند. اگر یک دهم انرا هم برای ساختار جدید قدرت در افغانستان مصرف کنند هنوز هم خیلی فاضل خواهند بود. نه تنها فاضل که بلکه چندین دست اورد دیگر را در عین زمان بنام خودشان خواهند کرد. شکست امریکا در افغانستان – فروش سلاح برای کشوری که میتواند حضور امریکا در خاور میانه را به چالش بکشد – موفق ساختن بیشتر ابتکار شاهراه های بزرگ یا راه ابریشم – وحتی جلوگیری از محاصره اقتصادی شدن در صورت جنگ با امریکا. به هر صورت تا جایی که حدس زده میشود – خیلی وقت نخواهد گرفت که حکومت جدید طالبان در افغانستان بتوانند وضعیت اقتصادی کشور را سرو سامان بدهند خصوصا اگر مثل حکومت های طرف حمایت امریکا غرق در فساد و تجمل نشوند.

اما در این میان بازنده های منطقوی این معامله هم دست روی دست نخواهند نشست. قبل از همه روس ها تمام ان پولی را که چینی ها و ایرانی ها باید به جیب بزنند از خودش میداند و فکر میکند که از دست داده است. از اینکار چندان خوشش نخواهد امد و دست زیر الاشه به تماشا نخواهد نشست. حد اقل باید منتظر حرکاتی جدی از قبیل تمویل نیرو های ضد ظالبان از طرف روس ها باید بود.

هندی ها به شدت در مارکیت تامین انرژی از چین عقب می افتند و ناچار هستند با روس ها همکاری کنند تا از چنین رویکردی جلوگیری گردد.سهم پاکستان از این معامله هنوز دقیق معلوم نیست اما اگر پایپ لاین را چینی ها از طریق بدخشان به کشور شان ببرند پاکستان هم یکی از بازنده های این معامله به حساب خواهد امد. بنا بی دلیل نیست که سر و کله داعش اهسته اهسته پیدا شود. داعش برای پاکستان یک پالیسی بیمه درمقابل بی بهره ماندن در این بازی جدید و گپ نا شنوی طالیان است. به محض اینکه بدانند انها گوشه زده شده اند و یا طالبان سر حرف شنیدن ندارند با حمایت بیشتر از داعش مانع این پایپ لاین خواهد شد و اکثر بازنده های دیگر هم برایشان کمک خواهند کرد.

بالاخره امریکایی ها به هیچ وجه دست زیر الاشه نخواهند نشست. انها در هر صورت دیر یا زود به سراغ طالبان و چینی ها خواهند امد تا حساب خود را تصفیه کنند. خصوصا وقتی کشور هایی مانند پاکستان هند و روس بخواهند همرایشان همکاری بکنند. علل خصوص وقتی جمهوری خواهان دوباره به قدرت برسند. ماه های اینده در جریان ایجاد حکومت طالبان و حرکات جدید در فغانستان آثار به وقوع پیوستن این بازی جدید را بیشتر و بیشتر متوجه خواهیم شد. برای فعلا بزرگ ترین اثر اش حضور تمام دیپلومات های چینی در داخل سفارت شان است در حالیکه تمام کشور های دیگر دیپلومات هایشان را بیرون کردند.

ادریس رحمانی

نهادهای سازمان ملل متحد برای رسیدگی به مهاجرت دسته جمعی صدها هزار پناه جوی افغان که از جنگ و اذیت حاکمیت طالبان فرار می کنند، خواستار کمک ۳۰۰ میلیون دالری شده اند.

کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان و نهاد های همکار آن برای آنچه که بدترین وضعیت ممکنه مهاجرت جدید ۵۱۵۰۰۰ افغان به کشورهای همسایه افغانستان خوانده شده، آمادگی می گیرد.

کیلی کلمنتس کمیشنر ، کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان می گوید آمادگی های درجریان است تا کمک های مالی و مادی برای حکومت های کشورهای همسایه افغانستان جهت رسیدگی به مهاجرت دسته جمعی شماری زیادی از پناهجویان، فراهم شود.

او می گوید با مقامات این کشورها بحث روی تسریع روند پاسخ بشری جریان دارد.

او می افزاید پلان ساحوی پیشنهاد یک بخش کلیدی این روند می باشد. تا این دم شاهد مهاجرت گسترده نبوده ایم ، علتش این بوده است که وضعیت در افغانستان به بسیار سرعت و خلاف توقع تحول کرد. به همین منظور ما باید برای هر نوع احتمالات آماده باشیم، که این کار به منابع، آمادگی و وقت قابله ملاحظه نیاز دارد. بیشتر این کمکها ممکن به کشورهای ایران و پاکستان ، جایی که ۲.۲ میلیون افغان در آن برای چندین دهه زندگی می کنند، صورت گیرد.

سهیل شاهین سخنگوی طالبان در دوحه قطر در گفتگو با یکی از خبرگزاری ها گفته است که قانون اساسی قبلی متاثر از حضور خارجی ها و تحت اشغال آنها تنظیم گردیده بود که اما هم اکنون قانون اساسی جدیدی مورد نیاز است.

وی گفت: “افغانستان به قانون اساسی ی نیاز دارد که در افغانستانی مستقل و بدون وابسته و مطابق با منافع افغان ها نگارش شده باشد. قانون اساسی جدیدی را تنظیم خواهیم کرد که حفظ حقوق تمامی شهروندان اعم از زن و مرد در آن تامین گردد.”

آقای شاهین همچنین افزود که طالبان در راستای ارزش ها و منافع خود تصمیم می گیرد و هیچ گونه تاثیرپذیری از سوی پاکستان ندارد.

وی افزود اتهاماتی همواره به مطرح بوده که طالبان تحت تاثیر پاکستان است اما طی 20 سال گذشته این اتهامات همواره از سوی طالبان رد شده است.

لازم به ذکر است که به دنبال هجوم نیروهای آمریکایی به افغانستان و سقوط رژیم وقت طالبان در سال 2001، کار بررسی بر روی قانون اساسی کشور در 22 قوس سال 1382 آغاز گردید که در نهایت در 14 جدی همان سال در لویه جرگه قانون اساسی افغانستان به تصویب رسید.

فرار غنی رئیس جمهور پیشین کشور از افغانستان سبب شد شالوده نیروهای امنیتی و دفاعی کشور به یک باره از هم بپاشد و طالبان بدون جنگ به دروازه کابل و نهایت ارگ ریاست جمهوری برسد.

واکنش ها و انتقادها در این مورد زیاد است اما یکی از کاربران فیس بوکی به نام سید محمد حسینی طی متنی روی دیگر سکه فرار غنی را مطرح کرده است.  

وی نوشته دکتر غنی به طور مخفیانه به نیروهای ملی خود علیه جامعه بین المللی دستور داده بود که با طالبان نجنگند و اجازه دهند که طالبان بدون جنگ تمام افغانستان را به طور مسالمت آمیز اشغال کنند و به این ترتیب آمریکا ، آلمان ، جامعه بین المللی و به ویژه طالبان غافلگیر شدند.

به نوشته آقای حسینی طالبان بلافاصله به کاخ شتافتند و سعی کردند برخی اسناد را بi دست آورند ، اما هیچ اسنادی وجود نداشت، به این معنی که هیچ اسنادی به صورت کاغذی وجود نداشت زیرا به مدت هفت سال دولت غنی همه چیز را به دستور غنی دیجیتالی کرده بود. مانند امنیت ملی ، سیستم سلامت ، سیستم بانکی و غیره.

از سوی دیگر ، دکتر غنی تمام دارایی های افغانستان را که بالغ بر 1.3 میلیارد دلار است به حساب بانک جهانی منتقل کرده است برای مسدود کردن آنها ، اکنون توسط بانک جهانی مسدود شده و به طالبان پرداخت نمی شود. به ایالات متحده همچنین در ارائه 3700 و 3 میلیون کمک برای پیشگیری از بیماری های کرونری قلب و همچنین 5/1 میلیارد میلیارد در پروژه های توسعه ای کوتاهی می کند.

بنابراین در حال حاضر طالبان با یک بحران بزرگ پولی روبرو هستند و تنها پول آنها در بانک های افغانستان چند ماه طول می کشد. برق افغانستان نیز متعلق به تاجیکستان است و در صورت عدم پرداخت آن ، این شبکه تعطیل می شود.

سیستم بانکی افغانستان به قدری مدرن است که طالبان برای فلج نشدن آن مردم را در تلویزیون و هرجای دیگر بر سر کار فریاد می زنند ، زیرا آنها قادر به اداره این سیستم نیستند.

داکتر غنی چنان بازی قدرتمندی با جامعه بین المللی انجام داد که جامعه بین المللی و طالبان اکنون درک کردند که او به جای مبارزه با آنها که خواسته جامعه بین المللی بود ، اکنون بین مردم و طالبان فاصله ایجاد کرده است. سیستم مدرن دلیل این استراتژی قوی این بود که جامعه بین المللی به هر دو طرف کمک می کرد و نمی خواستند جنگ به پایان برسد. غنی دیگر نمی خواست پایه های مردم افغانستان را خراب کند و خونریزی را دوست نداشت. او همین اظهارات را کرده است.

اکنون طالبان تلاش می کنند تا جامعه بین المللی را سر پا نگه دارند و از طرف دیگر طالبان به جامعه بین المللی گفته اند که می توانند به خوبی حکومت کنند به نظر نمی رسد چنین باشد زیرا آنها از حکومت مدرن ناتوان هستند.

در ادامه متن این کاربر فیس بوکی می خوانیم افغان های تحصیل کرده در حال فرار هستند ، طالبان سعی می کنند آنها را در کشور نگه دارند ، اما مشکل دیگر این است که نیمی از افراد تحصیل کرده زن هستند که سیستم مدرن را می شناسند و با آنها مشکل دارند.

این بدان معناست که طالبان وارد جنگ دیگری شده اند و مشخص نیست که آنها در این جنگ پیروز خواهند شد یا خیر ، فقط زمان آن را نشان می دهد.

یک مقام ارشد پاکستانی که خواسته نامش فاش نشود در گفتگو با اکسپرس تریبیون گفته است که اسلام آباد لیستی از تروریستان تحت تحقیب دولت وابسته به تحریک طالبان پاکستان را به مقام های طالبان در افغانستان داده است.

وی افزوده این تروریستان وابسته به تحریک طالبان پاکستان هستند که از خاک افغانستان علیه پاکستان عملیات شان را اجرا می کنند.

این مقام پاکستان همچنین گفته اسلام آباد از دولت جدید در افغانستان انتظار دارد که هر چه سریع تر علیه عناصر تحریک طالبانی پاکستان در خاک خود اقدام نماید.

گرچه او از افراد شامل در لیست سخنی به میان نیاورد، اما گمان زده می شود که پاکستان به دنبال استرداد یا اقدام علیه رئیس تحریک طالبانی پاکستان و دیگر مقامات ارشد این گروه می باشد.

از طرفی صدای آمریکا نیز در گزارشی به نقل از چندین منبع معتبر آورده است که گروه طالبان نیز کمیسیونی سه نفره برای بررسی و رسیدگی به شکایت های اسلام آباد علیه شورشیان پاکستانی که از خاک افغانستان استفاده می کنند تشکیل داده است.  

گزارش می افزاید که این کمیسیون به رهبران تحریک طالبانی پاکستانی هشدار داده اند که مسائل شان را با دولت پاکستان بر طرف ساخته و به همراه خانواده هایشان در بدل عفو احتمالی به پاکستان بازگردند.  

پاکستان اما قبول هر گونه تقاضا از سوی تحریک طالبانی پاکستان را رد کرده و گفته است که هر گونه عفو مطابق با قانون اساسی پیشنهاد می شود.

سهیل شاهین سخنگوی طالبان در قطر می گوید “سیاست ما کاملا در این باره واضح است که ما به هیچ کس اجازه نخواهیم داد از خاک افغانستان علیه کشورهای همسایه به شمول پاکستان تجاوز صورت بگیرد.”

آقای شاهین گفته که هیچ یک از گروه های تروریستی از جمله تحریک طالبانی پاکستان در افغانستان جایی ندارد و این پیامی واضح به تمامی این گروه هاست.

این گفته ها در حالی از سوی آقای شاهین مطرح می گردد که چند روز پیش، نور ولی محسود رهبر تحریک طالبانی پاکستان با انتشار بیانیه ای تصرف کامل افغانستان توسط طالبان را پیروزی «کل جهان اسلام» خواند و با ملا هبت الله آخندزاده اعلام بیعت مجدد کرد.

او همچنین در بیانیه اش گفته بود که نیروهای تحریک طالبانی پاکستان برای رشد و توسعه «امارت اسلامی افغانستان» از هیچ فداکاری دریغ نخواهند کرد.

مقامات در اسلام آباد نسبت به تغییر نظام سیاسی در افغانستان ابراز خوش بینی کرده و معتقدند با چهره ی مثبتی که طالبان از خود نشان می دهند، می توانند با افغانستان به عنوان یک شریک اقتصادی خوب همکاری کنند.

لازم به ذکر است که پیش از تغییر نظام و سقوط دولت مرکزی، مقامات افغانستان و بسیاری از چهره های سرشناس کشور همواره پاکستان را به حمایت از طالبان متهم می کردند. در روزهای پایانی دولت پیشین نیز، کمپاینی در فضای مجازی در سراسر دنیا راه افتاد که خواستار تحریم پاکستان از سوی سازمان ملل شده بود.

از آن سو نیز پس از سقوط دولت اشرف غنی، گزارش هایی توسط برخی رسانه های غربی مطرح گردید که گویا افسران اطلاعاتی و نظامی چین به سران آن کشور توصیه کرده اند طالبان را به رسمیت بشناسند.

چین در صورت سقوط کابل طالبان را به رسمیت می شناسد

نماینده سابق پاکستان در سازمان تجارت جهانی نسبت به علاقمندی پاکستان و چین برای به رسمیت شناختن دولت طالبان می گوید پاکستان به دلیل اقتصاد شکننده ای که خود دارد شاید نتواند به دولت طالبان کمک مالی چندانی کند، اما گزینه های دیگری وجود دارد که می توان برای داشتن تعامل خوب با افغانستان از آنها استفاده کرد که به نفع دو کشور نیز است.

این گزینه ها را می توان به طور کلی به دو بخش کوتاه مدت و میان مدت تقسیم کرد زیرا بسیاری از این پروژه ها بخش اعظم کار بر رویشان تمام شده است. این پروژه ها به سه بخش عمده یعنی بخش انرژی، بخش ترانزیت و تجاری دو جانبه و در نهایت شریک سازی افغانستان به عنوان بخشی از پروژه عظیم «کوریدور اقتصادی چین و پاکستان» تقسیم بندی می شوند.  

در بخش انرژی، افغانستان و پاکستان هر دو متکی به واردات نفت و گاز هستند و تاکنون نتوانسته اند راه مناسب تر و با صرفه تری از ذخایر انرژی آسیای مرکزی برای خود بیابند. ذخایر نفتی و گاز افغانستان هم دست نخورده باقی مانده است. اما موقعیت استراتژیک افغانستان و پاکستان می تواند دو کشور را به کوریدوری مناسب برای انتقال انرژی در سطح کشورهای منطقه تبدیل کند.

پروژه خط لوله انتقال گاز ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند موسوم به «تاپی» یکی از این پروژه ها است.

مطالعات عملی بودن ساخت این پروژه به ارزش 7.5 میلیارد دالر که قادر است 33 میلیارد مکعب گاز طبیعی را با لوله ای به قطر 56 اینچ عبور دهد تمام شده است. حتی دیگر مسایل فنی این پروژه از جمله میزان سهم دهی به هر کشور نیز کاملا بررسی شده است. برای مثال پاکستان سالانه 14 میلیارد مکعب معادل 42 فیصد از کل حجم گاز تولیدی و افغانستان 5.11 میلیارد مکعب معادل 16 درصد از آن را خواهد خرید.

علاوه بر آن، افغانستان سالانه حدود 400 میلیون دالر بابت حق عبور این خط لوله گاز در آمد خواهد داشت.

افغانستان از ترانزیت خط لوله گاز «تاپی» سالانه یک میلیارد دالر بدست می آورد

ترکمنستان کار ساخت در خاک خود را تکمیل کرده است و اگر افغانستان نیز کار ساخت در خاک خود را شروع کند، این پروژه به سرعت تکمیل و اجرایی خواهد شد.

با کار ساخت این پروژه نه تنها گاز مورد نیاز این دو کشور تامین می گردد، بلکه راه برای تامین نفت ارزانتر نیز فراهم می شود. ایران شدیدا تمایل دارد برای انتقال نفت به چین از طریق خاک افغانستان و پاکستان خط لوله ای احداث گردد که این کار علاوه بر عواید سالانه بابت حق عبور سبب می شود که دو کشور به منابع نفتی ارزانتری نیز دسترسی داشته باشند. ایران و چین هر دو علاقمند به آغاز چنین پروژه ای هستند.

یکی دیگر از این دست پروژه ها در بخش انرژی، پروژه برق کاسا 1000 است که بخش اعظمی از کار ساخت آن به اتمام رسیده و تمویل آن از سوی بانک جهانی و بانک انکشاف/توسعه اسلامی صورت می گیرد. این پروژه به ارزش تقریبی 1.16 میلیارد دالر است که 1300 مگاوات برق تولیدی قرقیزستان را با طی مسیری به طول 1330 کیلومتر به افغانستان و پاکستان می رساند. روسیه نیز تمایل دارد در این بخش سرمایه گذاری کند.

معرفی کامل و ساختار پروژه “کاسا یک هزار”

بخش اصلی دیگری که حائز اهمیت برای دو کشور است بحث افزایش تبادل تجاری دو جانبه میان افغانستان و پاکستان است.  

افغانستان که محاط به خشکی است، بنادر پاکستان آسان ترین راه برای واردات و صادرت کالاهای افغانستان است. پاکستان نیز افغانستان را به عنوان بهترین و آسان ترین مسیر خشکی برای ترانزیت کالاهایش به آسیای مرکزی می بیند.

در همین زمینه میان دو کشور قرادادی 10 ساله تحت عنوان «توافقنامه تجارت و ترانزیت افغانستان و پاکستان» وجود دارد که اما اخیرا به دلیل تنش های سیاسی رو به کاهش رفته است.

تقریبا بیش از 70 درصد کالاهای تجاری افغانستان از طریق این بنادر عبور می کرد که اما هم اکنون این رقم چیزی در حدود زیر 30 فیصد است.

حجم مبادلات تجاری میان دو کشور نیز طی 10 سال گذشته رو به کاهش رفته و از رقم حدود 3 میلیارد دالر در سال 2011 به رقم حدودی 1.3 میلیارد دالر رسیده است. اگر دو کشور پایانه های مرزی بیشتری ایجاد کنند و از طرفی از محدودیت های موجود بکاهند حجم مبادلات تجاری در آینده نزدیک به راحتی از مرز 5 میلیارد دالر عبور خواهد کرد.

و سوم اینکه پاکستان، افغانستان را وارد پروژه کوریدور اقتصادی چین و پاکستان کند. چین هم اکنون یکی از سرمایه گذاران بزرگ در هر دو کشور است. این کشور در حال ساخت دو خط آهن ویژه چین-افغانستان و دیگری خط آهنی که کشورهای چین، قیرقیزستان، تاجیکستان، ایران و افغانستان را به یکدیگر متصل می کند، است. پاکستان نیز ممکن است به این پروژه بپیوندد.

چین همچنین دو پروژه دیگر نیز در افغانستان دارد، که یکی از آنها استخراج معدن مس ولایت لوگر به ارزش تقریبی 4.4 میلیارد دالر و دیگری تحقیقات نفتی در ساحه آمو دریا می باشد.

با نگاهی اجمالی به این گفته ها، شاید اکنون بی دلیل نباشد که چین و پاکستان از اولین کشورهایی هستند که در نظر دارند طالبان را به رسمیت بشناسند.

شاه محمود قریشی، وزیر خارجه پاکستان گفت، درباره تحولات اخیر در افغانستان، کشور همسایه، با سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه به بحث پرداخته است.

شاه محمود قریشی، وزیر امور خارجه پاکستان در توئیتی نوشت: تماس با سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه درباره افغانستان خوب بود. یک افغانستان صلح آمیز بسیار برای پاکستان و منطقه اهمیت دارد.

این وزیر اضافه کرد، هم اسلام آباد و هم مسکو به سختی تلاش کرده‌اند تا صلح را در به اصطلاح فرمت “تروییکای گسترش یافته” برای افغانستان تسهیل کنند.

قریشی همچنین خواستار پشتیبانی انساندوستانه و اقتصادی جهانی برای افغانستان شد.

همچنین بر اساس این گزارش، روسیه نیز به نوبه خود فوریت تسهیل گفتگو در این کشور جنگ‌زده را متذکر شد.

وزارت خارجه روسیه اعلام داشت: این گفتگو متمرکز بر وضعیت در افغانستان بعد از به قدرت رسیدن طالبان بود. این وزرا بر لزوم ارائه کمک از جمله در چارچوب تروییکای گسترش یافته، به ایجاد یک گفتگوی بین افغانی فراگیر با هدف تشکیل یک دولت فراگیر، تضمین ثبات، قانون و نظم در این کشور تاکید کردند.

همچنین طرفها به بحث درباره روابط دوجانبه از جمله تدارک برای نشست بعدی کمیسیون بین دولتی همکاری تجاری، اقتصادی، علمی و فنی پرداختند.

در تاریخ ۱۵ اوت طالبان وارد شهر کابل شده و سقوط دولت غیرنظامی افغانستان را رقم زد. به دنبال این تحول هزاران افغان از ترس تلافی جویی شبه نظامیان طالبان در صدد فرار از این کشور برآمده‌اند که این به آشوب در فرودگاه شهر کابل اضافه کرد

صلاح‌الدین ربانی، رییس حزب جمعیت اسلامی افغانستان می‌گوید بحران پیش‌آمده در افغانستان نتیجه‌ی «بی‌کفایتی و نبود تعهد ملی در سطح رهبری حکومت قبلی»، فساد گسترده‌ی سیاسی و اداری و نیز انحصار و شخصی‌سازی قدرت و اعمال نادرست آن در سطوح مختلف است.

آقای ربانی که در حال حاضر در ترکیب هیأتی از رهبران سیاسی در پاکستان بسر می‌برد، امروز (پنج‌شنبه، ۲۸ اسد) در یک یادداشت فیسبوکی نوشت رویکردهای انحصارگرایانه ثبات و استقرار سیاسی در افغانستان را تضعیف و یک بار دیگر زمینه‌ی مداخله‌ی بیرونی را فراهم می‌کند.

ربانی در این یادداشت خود نوشته است تلاش‌های جهانی برای برقراری صلح در افغانستان بنا بر دلایلی، از جمله کارشکنی‌های رهبری حکومت قبلی و کوشش برای انحصار موضوع صلح، ناکام ماند. محمداشرف غنی نیز سه روز پس از ترک افغانستان، اعتراف کرد که شکست سیاست‌های حکومت، طالبان و جامعه جهانی صلح را به جنگ تبدیل کرد.

در بخشی از این یادداشت ربانی آمده است: «تجربه‌ی بیش از چهار دهه جنگ برای همه طرف‌های دخیل در مسائل کشور، به روشنی نشان می‌دهد که بدون پرداختن به مسأله‌ی تأمین عدالت اجتماعی و مشارکت‌ معنادار همه‌ی اقوام و اقشار در بدنه‌ی نظام و تصمیم‌‌گیری‌های کلان، یک نظام با ثبات و مورد قبول همه در افغانستان شکل نخواهد گرفت.»

به‌گفته‌ی ربانی، هر گونه تسلط نظامی و تلاش برای سرکوب و یا نادیده گرفتن سایر اقوام، احزاب، مذاهب و دیدگاه‌ها، خیلی زود منجر به شروع فصل جدیدی از خشونت‌ها و مقاومت‌های مسلحانه می‌شود.

صلاح‌الدین ربانی خطاب به طالبان نوشته است تصمیم‌گیری‌های عقلانی، دوراندیشانه، صلح‌جویانه و ملی‌گرایانه می‌تواند وضعیت کنونی را به یک فرصت ارزشمند تبدیل کند: «یک نظام جدید مورد پذیرش همه‌ی طرف‌ها، مبتنی بر عدالت اجتماعی و احترام به ارزش‌های انسانی و اسلامی ایجاد شود تا امکان زندگی مسالمت‌آمیز را برای تمام باشندگان این سرزمین فراهم کند.»

آقای ربانی تأکید کرده است که بخش بزرگی از جمعیت کشور را جوانان زیر ۲۵ سال تشکیل می‌دهند و این جوانان در بیست سال گذشته با آزادی بیان، حق رأی، آزادی اندیشه، حق کار و… زندگی کرده‌اند. به‌گفته‌ی ربانی، این ارزش‌ها بخشی جدایی ناپذیر زندگی روزمره‌ی جوانان شده و هر گونه تلاش برای تغییر این عادت اجتماعی، بی‌تردید به موجی عظیمی از مخالفت‌ها در داخل و خارج از کشور منجر خواهد شد.

ربانی دیدگاه غلبه‌ی طالبان برای به تصرف درآوردن افغانستان را رد و بر تصحیح این دیدگاه تأکید کرده است. به‌گفته‌ی او، بخش زیادی از اراضی کشور بنا بر دلایلی، به طالبان واگذار شده است: «اگر در مواردی مردم از جنگ دست برداشتند و با امکاناتی‌ که در اختیار داشتند در برابر این گروه مقاومت نکرده‌اند، به معنای خستگی و بیزاری مردم از جنگ و خشونت‌ورزی است.»

صلاح‌الدین ربانی پایان جنگ، حفظ دستاوردهای ارزشمند و شکل‌گیری یک فضای مناسب برای حل مسالمت‌آمیز مسائل اختلافی طرف‌های دخیل را برای مردم یک اولویت خوانده و بر تشریک مساعی جهت دست‌یابی به یک نظام قابل قبول برای همه‌ی مردم و اقوام ساکن در کشور تأکید کرده است.

این درحالی است که روز یک‌شنبه هفته‌ی جاری، هنگامی که طالبان به دروازه‌های کابل رسیدند، محمداشرف غنی، رییس‌جمهور پیشین با جمعی از همراهانش افغانستان را ترک کرد. او چهارشنبه شب در یک پیام ویدیویی گفت که در امارات متحده‌ی عربی است و برای بازگشت به افغانستان رایزنی می‌کند.

این‌طور که پیداست بازگشت غیر‌منتظره طالبان به قدرت در افغانستان از نظر دیپلماتیک به نفع آن‌ها تمام شده و بسیاری از کشورهای همسایه با وجود خودداری از به رسمیت شناختن این گروه، ضرورت مذاکره با آن‌ها به منظور حفظ ثبات در منطقه را پذیرفته‌اند.

از سوی دیگر رابطه با آمریکا – چه دوستانه و چه خصمانه- در نوع نگرش کشورها به این گروه نقشی تأثیر‌گذار داشته و دشمنان ژئوپلیتیک آمریکا به ویژه بر پایان ماموریت ننگ‌آور این کشور در افغانستان تاکید دارند.

این مطلب به واکنش قدرت‌های کلیدی منطقه نسبت به طالبان و منافع تاثیرگذار بر نوع رابطه آن‌ها با این گروه می‌پردازد.

چین

نگرش عمومی پکن نسبت به طالبان همچنان محتاطانه است. وزارت امور خارجه چین همزمان با متهم کردن آمریکا به خروج از افغانستان در بحبوحه هرج و مرج، گفته “به اراده و انتخاب” مردم افغانستان احترام می‌گذارد، با این حال این کشور هنوز رسما طالبان را به عنوان دولت قانونی افغانستان به رسمیت نشناخته است.

پیام کلیدی در بیانیه‌های رسمی و روایت‌های رسانه‌های دولتی چین این بوده که طالبان باید بر وعده خود برای حفظ صلح، ایجاد دولتی باز و فراگیر با حضور تمامی جناح‌ها، همین‌طور تضمین امنیت کسب‌و‌کارها و شهروندان چینی مستقر در افغانستان پایبند باقی بماند.

با این که چین می‌گوید سفارتش در کابل فعالیت عادی خود را دارد اما بسیاری از شهروندان این کشور طی روزهای گذشته از افغانستان خارج شده‌‌اند.

ملا غنی برادر، معاون رهبر گروه طالبان در جریان سفرش به چین با ونگ یی، وزیر خارجه دیدار کرد

از ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ که طالبان در افغانستان قدرت داشت، پکن روابط خود با این کشور را متوقف کرد و تخریب بوداهای بامیان در ۲۰۰۱ توسط این گروه هم با انتقاد‌های شدید و گسترده در چین روبرو شد. با این حال بعد از سرنگونی طالبان به دست آمریکا در ۲۰۰۱، چین روابط خود با افغانستان را از سر گرفت.

در ۲۰۱۶، چین به همراه آمریکا و پاکستان حامی و میانجی گفت‌و‌گوهای صلح میان دولت افغانستان و طالبان بود و سفر بی‌سابقه هیات نمایندگان عالی‌رتبه طالبان به این کشور در ماه گذشته هم از بهبود روابط چین با این گروه حکایت داشت. در جریان این دیدار چین از طالبان خواست در ازای کمک‌های بیشتر در روند صلح‌آمیز آشتی و بازسازی افغانستان پس از جنگ، جنبش اسلامی ترکستان شرقی که تهدیدی برای امنیت ملی‌اش محسوب می‌شود را سرکوب کند.

اولویت اصلی چین به عنوان یک کشور همسایه جلوگیری از سرایت خشونت و تهدید گروه‌های جهادی از افغانستان به منطقه سین‌کیانگ واقع در شمال غربی کشور است که از نظر سیاسی حساسیت بالایی دارد. ثبات افغانستان همچنین نقشی تعیین کننده در موفقیت طرح موسوم به “یک کمربند و یک جاده” چین ، همین‌طور گذرگاه اقتصادی چین- پاکستان دارد. چین علاوه بر این در بخش‌های معدن (مس) و استخراج نفت هم در افغانستان سرمایه‌گذاری کرده است.

هند

با قدرت گرفتن طالبان در افغانستان، دهلی گفته برای “تضمین سلامت و امنیت اتباع هندی و منافع خود در افغانستان” همه اقدامات لازم را انجام خواهد داد.

اوایل سال جاری وقتی تعدادی از کشورها در رابطه با آینده افغانستان با طالبان گفت‌و‌گو کردند، هند خودش را کنار کشید. اما بنا بر گزارش‌ها مقام‌های این کشور در ماه ژوئن “بی سر و صدا” به دوحه سفر کردند تا با رهبران این گروه مذاکره کنند.

هند همیشه برای ایجاد افغانستانی دموکراتیک کوشیده و بالغ بر ۳ میلیارد دلار برای اجرای بیش از ۴۰۰ پروژه در تمامی ۳۴ استان این کشور سرمایه‌گذاری کرده است. سرمایه‌گذاری‌هایی که تحولات اخیر این کشور می‌تواند آن‌ها را با خطر مواجه کند.

از سوی دیگر قدرت گرفتن دوباره طالبان هند را با تهدید‌ امنیتی روبرو خواهد کرد. سوهاسینی حیدر ،‌ سردبیر روزنامه هندو می‌گوید گروه‌های شبه‌نظامی فعال در کشمیر حالا احتمالا “مناطق خارج از کنترل بیشتری برای حمله علیه هند در اختیار خواهند داشت.” عده‌ای دیگر از کارشناسان هم نسبت به تاثیر این مساله بر امنیت داخلی هند ابراز نگرانی کرده‌اند.

هند علاوه بر این با بحران پناهندگان روبروست. بنابر گزارش‌های اخیر تقاضای ویزا از سوی اتباع افغانستانی که قصد خروج از کشور را دارند، افزایش یافته است. دولت هند گفته روند بازگشت به کشور برای متقاضیان خروج از افغانستان و همینطور افغان‌هایی که “شریک” هند به حساب می‌آیند را تسهیل خواهد کرد.

پاکستان

پاکستان در رابطه با تعامل با طالبان به دقت گام برمی‌دارد و ظاهرا قصد دارد برای به رسمیت شناختن این گروه به عنوان دولت قانونی افغانستان بر طبق “اجماع جهانی” عمل کند.

پاکستان همیشه روابط پرآشوبی با افغانستان داشته، به ویژه از زمان حمله شوروی سابق به این کشور در ۱۹۷۹ که به هجوم پناهجویان افغان به پاکستان منجر شد. ۴۰ سال تنش و آشفتگی باعث “بی‌اعتمادی” این دو کشور نسبت به هم شده و این مساله‌ در جریان گفت‌و‌گوهای بین‌الافغانی میان آمریکا و طالبان به وضوح آشکار بود.

به دنبال تحولات اخیر افغانستان، دفتر نخست‌وزیری پاکستان بار دیگر تاکید کرد که این کشور برای دستیابی به “یک راه‌حل جامع سیاسی” در رابطه با بحران کنونی به همکاری با تمامی طرف‌های ذی‌نفع ادامه خواهد داد.

اما اظهارات اخیر رهبران پاکستان از تمایل آن‌ها برای به رسمیت شناختن طالبان با هدف کاستن از انتقادها نسبت به این گروه و ضربه زدن به مشروعیت دولت افغانستان حکایت دارد.

عمران خان، نخست ‌وزیر پاکستان به تازگی گفته “افغان‌ها قید و بند بردگی را شکسته‌اند.” او در ماه ژوئیه هم از طالبان به عنوان “غیرنظامیان عادی” یاد کرده بود.

سپهبد ( بازنشسته) عبد‌القیوم از حزب مخالف مسلم لیگ – نواز گفته پاکستان “باید اولین کشور در دنیا” باشد که دولت احتمالی به رهبری طالبان در افغانستان را به رسمیت می‌شناسد.

ترکیه

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه در ماه‌های اخیر در سخنان خود رویکردی دوستانه‌تر نسبت به پیوندهای احتمالی با طالبان داشته است.

او در سخنرانی خود در نشست سران ناتو در ماه ژوئن گفت نمی‌توان واقعیت طالبان را نادیده گرفت. او همچنین در روز ۱۱ اوت هم از احتمال دیدار خود با رهبر طالبان خبر داد.

روز ۱۶ اوت، سخنگوی طالبان به شبکه تلویزیونی آ‌هابر ترکیه گفت این گروه خواستار “روابط خوب” با این کشور است و همکاری‌های و کمک‌های اقتصادی را بخشی از این روابط دانست.

بعد از دیدار رجب طیب اردوغان و همتای آمریکایی‌اش، جو بایدن در ماه ژوئن، ترکیه پیشنهاد داد بعد از خروج نیروهای آمریکایی تامین امنیت فرودگاه کابل را برعهده بگیرد.

طالبان ضمن انتقاد از این طرح، ترکیه را “کشور برادر اسلامی” خود توصیف کرد و گفت به دلیل عضویت ترکیه در ناتو هیچ فرقی میان آنکارا و واشنگتن نمی‌بیند.

اما همزمان با به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان تمامی این طرح‌ها بلاتکلیف مانده‌اند و مقامات هم تا‌‌کنون به روشنی در این رابطه اظهار نظر نکرده‌اند.

ترکیه به عنوان یکی از کشورهایی که بیشترین جمعیت مهاجران افغان را در خود جای داده، طرح‌هایش در این کشور را از نزدیک دنبال می‌کند. طبق آمار سالانه هزاران نفر مهاجر غیرقانونی در مرزهای ترکیه دستگیر می‌شوند.

با وجود این که مقام‌های ترکیه گزارش‌ها در رابطه با افزایش عبور غیرقانونی از مرز در هفته‌های اخیر را رد کرده‌اند، نگرانی‌ نسبت به احتمال هجوم موج تازه‌ای از پناهجویان در میان مردم این کشور بالا گرفته است.

قطر

قدرت گرفتن طالبان در افغانستان اهمیت تلاش‌های قطر برای برقراری هر نوع صلح میان این گروه و دولت پیشین کشور را کمرنگ کرده و این مساله از ارزش دوحه برای آمریکا کاسته است.

اظهارات مقامات این کشور از پیوندهای نزدیک آن‌ها با طالبان حکایت دارد. قطر از هر گونه انتقاد نسبت به طالبان خودداری کرده و در عوض تمرکز خود را روی دعوت به “انتقال مسالمت‌أمیز قدرت” گذاشته است.

وزارت امور خارجه این کشور روز ۱۵ اوت خواستار یک “آتش‌بس فوری، دائمی و جامع” در تمامی مناطق افغانستان شد.

این کشور که نزدیک به یک سال میزبان مذاکرات صلح افغانستان بوده، بار دیگر بر تعهد خود به “همکاری با سازمان ملل و شرکای بین‌المللی برای برقراری صلح پایدار در افغانستان” تاکید کرده است.

وزارت خارجه قطر، پیش از تصرف کابل به دست طالبان و فرار اشرف‌ غنی از کشور خواستار آتش بس و توقف حملات طالبان در مناطق مختلف کشور شد.

ایران

با توجه به این که برخی مسئولان و رسانه‌های ایرانی طالبان را “امارت اسلامی” خوانده‌اند، انتظار می‌رود تهران حکومت به رهبری این گروه را به رسمیت بشناسد.

جمهوری اسلامی تحولات این کشور را از نزدیک زیر نظر دارد و خواستار انتقال مسالمت‌آمیز قدرت است.

آمریکا‌ستیزی به اندازه‌ای در سیاست‌‌های حکومت ایران محوریت دارد که تهران بیشتر از آن‌که نگران پیامدهای قدرت‌ گرفتن طالبان در افغانستان باشد، از خروج آمریکا از این کشور خوشحال است.

سال ۱۹۹۸، کشته‌ شدن ۸ دیپلمات و یک خبرنگار ایرانی پس از ورود نیروهای طالبان به مزار شریف، ایران و این گروه را تا مرز رویارویی با یکدیگر پیش برد. اما رابطه این دو طرف تا حدی بهبود یافته که سعید لیلاز، اقتصاد‌دان ایرانی معتقد است ایران و افغانستان به رهبری طالبان می‌توانند روابط اقتصادی داشته باشند.

ایران همزمان با حفظ روابط دوستانه خود با دولت افغانستان، در چند سال اخیر هم گفت‌و‌گوهایی با طالبان داشته و این در حالی است که تهران این گروه را در لیست سیاه خود قرار داده است.

ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهوری ایران گفته خروج آمریکا از افغانستان راه را برای صلح پایدار در این کشور هموار کرده و از محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه و علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشور خواسته تحولات افغانستان را از نزدیک زیر نظر بگیرند و مستقیما به او گزارش دهند.

محمد‌جواد ظریف از آمادگی ایران برای ادامه “تلاش جهت برقراری صلح” در افغانستان خبر داده و این به نقش این کشور در میانجی‌گری میان دولت پیشین افغانستان و طالبان در سال گذشته اشاره دارد.

در حالی که تمامی نشانه‌ها از همزیستی ایران و طالبان حکایت دارند،‌ مهاجران افغان ساکن ایران بارها علیه قدرت گرفتن طالبان در کشورشان دست به اعتراض زده‌اند. بیش از یک و نیم میلیون مهاجر افغان در ایران زندگی می‌کنند و گزارش‌ها از اقدام ایران در جهت ساخت اردوگاه برای موج احتمالی پناهجویان افغان در امتداد مرز خود با این کشور خبر می‌دهند.

عربستان سعودی

واکنش اولیه عربستان سعودی نسبت به طالبان، نه استقبالی گرم و پرشور که درخواستی محتاطانه برای حفظ همبستگی میان مسلمانان بوده است.

وزارت امور خارجه این کشور در حساب توییتر خود ابراز امیدواری کرد که طالبان و سایر جناح‌ها در افغانستان برای “حفظ امنیت و ثبات و حفاظت از جان و مال مردم” تلاش کنند.

در همین حال خروج دیپلمات‌های عربستان و امارات از افغانستان نشان می‌دهد نگرانی جهانی نسبت به اتفاقات آینده این کشور در مورد آن‌ها هم صدق می‌کند.

عربستان در دوره قبلی حکمرانی طالبان، روابط دیپلماتیک خود با افغانستان را حفظ کرد اما در این کشور از سال ۲۰۰۱، خیلی چیزها تغییر کرده است.

این تغییر رویکرد در پوشش شبکه تلویزیونی العربیه از رویدادهای اخیر افغانستان و تاکید این رسانه بر سرنوشت زنان افغان و ترس‌های آن‌ها به خوبی قابل مشاهده است. این شبکه تلویزیونی متعلق به عربستان سعودی است و یکی از بازوی‌های سیاست خارجی این کشور به حساب می‌آید. خط مشی کنونی این شبکه بازتاب اصلاحات اجتماعی است که محمد بن سلمان، ولیعهد به شدت بر آن‌ها تاکید دارد. حقوق جدید برای زنان و برداشتن برخی محدودیت‌ها در رابطه با پوشش و دادن حق آزادی حرکت به آن‌ها از جمله این اصلاحات است.

روسیه

روسیه از زمان اعلام رسمی خروج آمریکا از افغانستان، بر این نکته تاکید داشته که اولویت اصلی‌اش تضمین امنیت مرزهای متحدان آسیای مرکزی خود در شمال افغانستان است.

مسکو سال‌هاست که با طالبان تماس‌های سطح بالا دارد و مقام‌های روسیه از آن به عنوان یک نیروی سیاسی مشروع یاد می‌کنند،‌ البته تا زمانی که این گروه به مرزهای شمالی خود با کشورهای آسیای مرکزی کاری نداشته باشد.

ضمیر کابلوف ، نماینده ویژه رئیس جمهوری روسیه در امور افغانستان هم مدعی شده که طالبان می تواند با “نابود کردن” شبه نظامیان وابسته به داعش، به مسکو در دستیابی به اهداف امنیتی خود کمک کنند. روسیه بارها نسبت به خطر نفوذ چنین گروه هایی به تاجیکستان و ازبکستان ابراز نگرانی کرده است.

تمرینات نظامی مشترک مسکو با دوشنبه و تاشکند هم اخیرا با هدف آماده‌سازی برای چنین رویدادی برگزار شده است. روسیه علاوه بر این پایگاه نظامی ۲۰۱ خود در تاجیکستان را با سلاح‌های جدید و خودروهای زرهی تقویت کرده است.

روسیه هنوز طالبان را از فهرست سازمان‌های “تروریستی” خود حذف نکرده اما با سقوط کابل ظاهرا تمایل مسکو برای تعامل با این گروه افزایش یافته است.

پس از سقوط دولت اشرف غنی، کابلوف در روز ۱۶ اوت گفت طالبان “مدتهاست که خود را قابل مذاکره‌تر از دولت دست نشانده افغانستان نشان داده‌است.”

با این حال سرگی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه روز ۱۷ اوت گفت مسکو برای به رسمیت شناختن دولت طالبان عجله‌ای ندارد و تنها راه پیش پای افغانستان ایجاد یک دولت انتقالی است که ازبک‌‌ها‌، هزاره‌ها، تاجیک‌ها و سایر گروه‌های قومی و مذهبی را در بر‌بگیرد.

بی بی سی