عبدالله عبدالله، رییس اجرایی دولت وحدت ملی افغانستان هفته گذشته در نشست شورای وزیران گفت وظیفه حکومت حمایت از روند صلح است، اما صلح نمی تواند منحصر به دیدگاه‌های یک فرد باشد.
وی با اشاره به پخش گزارش‌هایی درباره بسیج تمامی تلاش‌های صلح تنها از آدرس وزارت دولت در امور صلح،افزود که تنها یک وزارت نمی‌تواند کار صلح را در یک کشور به پیش ببرد زیرا به گفتۀ او مردم باید در این روند دخیل باشند.
عبدالله تأکید کرد، این مردم هستند که برای آزادی و حقوق شان، قربانی دادهاند
رئیس اجرایی افغانستان اضافه کرد که صلح منحصر به خواسته یک فرد نیست ، بلکه خواست جمعی مردم افغانستان است و مردم این حق دارند درباره روند صلح موضع‌گیری، بحث و گفت‌وگو کنند.
حامد کرزی رئیس جمهوری سابق افغانستان هم در آخرین اظهاراتی خود در باره صلح گفته بود که «اشرف غنی» با تأکید بیش از حد به برقراری آتش بس به روند صلح آسیب می رساند.
رئیس جمهوری افغانستان در حاشیه نشست «داووس» در پاسخ به سوالی در باره موضع عبدالله عبدالله و حامد کرزی در باره صلح با اشاره به یک ضرب المثل داخلی گفت: «دست شان که به انگور نرسید، می گویند تلخ است».
وی توضیح داد که عبدالله و حامد کرزی هیچ طرحی در باره صلح افغانستان ندارد، به ناحق از طرح وی انتقاد می کنند و تأکید کرد که آنها یک صفحه طرح نوشتاری در باره صلح ندارند و اگر دارند، ارائه کنند.
این موضع گیری بطور واضح بیانگر وجود اختلاف در جبهه مقابل طالبان است که می تواند در جریان گفت وگوهای بین الافغانی به سود طالبان تمام شود.
رئیس سابق اداره امنیت ملی افغانستان هم به تازگی علیه مذاکرات آمریکا و طالبان موضع گرفته و تأکید کرده است که این گفت وگوها به صلح نخواهد انجامید.
«امرالله صالح» که معاون اول تیم انتخاباتی دولت ساز به رهبری اشرف غنی نیز هست روز پنجشنبه گذشته در نشستی در کابل گفت که مذاکرات دوحه شاید بتواند جنگ بین آمریکا و طالبان را پایان دهد اما نمی تواند به صلح در افغانستان منجر شود.
صالح تصریح کرد که طالبان متهم به قتل های گروهی و کشتن نخبگان افغانستان هستند که باید پاسخ گوی این کشتارها باشند.
صالح گفت که هیچ خارجی از منافع افغان ها در مذاکرات صلح دفاع کرده نمی تواند و آنها نمی تواند توافق خود با طالبان را بر مردم افغانستان تحمیل کنند.
رئیس سابق اداره امنیت ملی افغانستان اضافه کرد که اگر آمریکایی ها بخواهد توافقات خود را بر مردم افغانستان تحمیل کنند، در آن صورت وضعیت به مسیر غیر قابل پیش بینی حرکت خواهد کرد.
نظر سنجی تازه ای که توسط نهاد صلح و جنگ افغانستان منتشر شده است نیز نشان می دهد که ۶۰ درصد مردم این کشور از گفت وگوهای صلح به رهبری و مالکیت دولت افغانستان حمایت کرده اند.
علاوه بر اختلاف های در درون دولت وحدت ملی، اختلاف در موضع آمریکا و دولت افغانستان نیز وجود دارد. آمریکایی ها بر کاهش خشونت در جریان گفت وگو با طالبان توافق کرده اند و دونالد ترامپ نیز در دیدار با اشرف غنی در داووس بر کاهش خشونت در جریان گفت وگوها تأکید کرد.
رئیس جمهوری افغانستان همواره با تاکید بر برقراری آتش بس ،طرح کاهش خشونت را رد و آن را مبهم دانسته است.
هرچند ترامپ در این دیدار به رئیس جمهوری افغانستان اطمینان داد که اجازه نخواهد داد طالبان از گفت وگو و توافق با آمریکا بعنوان ابزار رسیدن به قدرت استفاده کنند.
نهادهای جامعه مدنی افغانستان هم در گردهمایی در کابل کاهش خشونت را بی معنی دانسته و بر تأمین آتش بس در جریان گفت وگوهای صلح تأکید کردند.
اما طالبان در یادداشتی که در سایت این گروه منتشر کرده اند نوشته اند که از تقاضاهای اضافی آمریکایی ها در مورد کاهش خشونت‌ها خسته شده اند.
طالبان، آمریکا را به «ضایع کردن وقت» متهم کرده و گفته‌اند که مذاکرات با زلمی خلیل زاد روی تعریف «کاهش خشونت» به نحوی متوقف شده است.
سازمان عفو بین الملل هم دیروز جمعه در اطلاعیه ای «کاهش خشونت» را بی معنی و یک امر «پوچ» خوانده است.
«عمر ورایچ» معاون بخش آسیای جنوبی این سازمان گفته است که در تنشی که در آن بر غیرنظامیان حمله صورت می گیرد، اصطلاح کاهش خشونت یک امر پوچ است.
وی افزوده است که آمریکا و طالبان باید به قوانین جنگ پایبند بوده و هرنوع حملات علیه غیرنظامیان را پایان دهند.
این اظهار نظرها و موضع گیری ها نشان می دهد که علاوه بر طرف های داخلی افغانستان نهادهای خارجی نیز در باره صلح و پیشنهاد کاهش خشونت ها اختلاف نظر دارند.
براساس اعلام این گروه مذاکره با امریکا روی پیشنهاد کاهش خشونت نوعی اتلاف وقت می باشد چراکه امریکا از طرف حکومت افغانستان تضمین های بیشتر می خواهد.
در این تبصره که شب پنجشنبه سوم دلو نشر شد آمده است مذاکرات با آقای خلیلزاد روی تعریف “کاهش خشونت” به نحوی متوقف شده است.
طالبان اما در مورد اینکه امریکا چه تقاضای اضافی از این گروه داشته چیزی نگفته اند.
سهیل شاهین، سخنگوی سیاسی طالبان، پیش از این گفته بود مذاكره كنندگان اين گروه با ایالات متحده به توافق نزدیک شده اند.
مقامات امریکایی تا اکنون در این رابطه اظهار نظر نکرده اند، اما محمد اشرف غنی، رییس جمهور افغانستان در مصاحبۀ با شبکه تلویزیونی CNBC گفت خواهان پایان خشونت در افغانستان است.
رییس جمهور افغانستان گفت:« پایان خشونت، تقاضای مردم افغانستان است و اگر طالبان آمادۀ پایان دادن به خشونت هستند، جامعه افغانی مایل به ادغام آنان است، اما اگر آنان صلح را به مثابه وسیله اى برای سقوط حکومت و جامعه می‌بینند، حکومت و مردم افغانستان در مقابل آنان “بسیج خواهند شد.»
پیش از این، صدیق صدیقی سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان گفته بود: « اگر گروه طالبان با تامین آتش بس که خواست مردم افغانستان است، موافقت نکنند، با تاسف این را گفته می‌توانیم که گفتگوها و تلاش‌های مشترک ما برای آوردن صلح و ختم جنگ در افغانستان، با تمام انواع خشونت به نتیجه‌ای نخواهد رسید یا ما نتیجه مطلوبی را به دست نخواهیم آورد.»
او افزود: « برای مردم افغانستان موضوع کاهش خشونت، یک موضوع کاملا مبهم است، به این معنی که روزانه ده حمله نه بلکه پنج حمله می‌شود یا روزانه ده نفر جان خود را از دست نمی‌دهد؛ بلکه پنج نفر جان خود را از دست می‌دهد ما قطع کامل خشونت را در افغانستان می‌خواهیم.»
این در حالی ست که سازمان عفو بین الملل نیز دیروز جمعه ۲۴ چهارم دلو با نشر اعلاميه اى”کاهش خشونت” را یک امر “پوچ” خواند.
عمر ورایچ، معاون بخش آسیای جنوبی این سازمان گفت در تنشی که در آن به غیرنظامیان حمله صورت می شود، اصطلاح “کاهش خشونت یک امر پوچ است.”
او افزود: « ایالات متحده و طالبان افغان باید پابند قوانین جنگ بوده و به تمامی حملات علیه غیرنظامیان پایان دهند.»
رئیس جمهور غنی در حاشیه نشست دائوس در نشستی با رسانه های بین المللی تاکید کرد نحوه گفت و گو در مورد خروج نیروهای امریکایی از افغانستان مهم است.
غنی افزود اگر در مورد خروج نیروهای خارجی از افغانستان با طالبان گفت و گو شود به معنای آغاز یک سلسله جنگ های تازه خواهد بود در حالیکه مذاکره با حکومت افغانستان در این مورد این امکان را فراهم می سازد تا بتوان خروج نیروهای خارجی را مدیریت کرد.
آقای غنی در بخشی از سخنانش با اشاره به موضوع آتش‌بس نیز گفت حکومت به این خاطر بر آتش بس تاکید می کند که در سال 2017 آتش بس چند روزه سبب شد حرکت در مسیر صلح صورت گیرد، آتش بسی که 98 درصد موثر بود.
رئیس جمهور غنی در ادامه تأکید کرد:« شهروندان افغانستان خواهان ختم جنگ هستند، کاهش خشونت نتیجه نمی‌دهد، اما آتش‌بس نشان‌دهندۀ این است که افغانان یک تعهد واقعی به دیالوگ سیاسی دارند.»
آقای غنی افزود:« مردم افغانستان به ویژه زنان به عقب بر نمی‌گردند و اگر طالبان بر این امر پافشاری دارند، برای جامعۀ ما پذیرفتنی نیست.»
قابل ذکر است در دور تازه گفت و گوی صلح میان امریکا و طالبان که به تازگی در دوحه قطر از سرگرفته شده است دو طرف به پیشرفت هایی دست یافته اند.
گفته می شود یکی از موارد مورد توافق کاهش خشونت از سوی طالبان بوده است، موضوعی که باعث ایجاد شبک و شبهه در میان مردم شده است و حکومت افغانستان اعلام کرده که کاهش خشونت پذیرفتنی نیست و طالبان باید یک آتش بس طولانی را بپذیرند تا مذاکرات صلح به ثمر بنشیند.
دونالد ترامپ رییس‌جمهور ایالات متحده‌ی امریکا و عمران خان نخست‌وزیر پاکستان در حاشیه نشست مجمع جهانی اقتصاد در سویس در مورد صلح افغانستان بحث و گفت‌وگو کرده‌اند.
نخست‌وزیر پاکستان در این دیدار گفت اسلام‌آباد با واشنگتن در مورد صلح افغانستان موقف مشترک دارد.
عمران خان همچنان گفت پاکستان در افغانستان صلح و امنیت می‌خواهد و در این راستا به تلاش‌هایش ادامه می‌دهد.
او در عین حال به آغاز مذاکرات بین‌الافغانی میان حکومت افغانستان و گروه طالبان تأکید کرده و افزوده است که امریکا و پاکستان برای تأمین صلح منظم و پایدار در افغانستان علاقمندی دارند.
این در حالی است که ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان اخیرا در یک مصاحبه با «بلومبرگ» گفته است که نمایندگان امریکا و طالبان روی خروج تدریجی نیروهای امریکایی از افغانستان به توافق رسیده‌اند.
به گفته‌ی او، پنج هزار سرباز امریکایی در جریان ۱۳۵ روز و باقی سربازان در تاریخ تعیین‌شده در توافق، افغانستان را ترک خواهند کرد. امریکا در حال حاضر حدود دوازده هزار سرباز در افغانستان دارد.
حکومت افغانستان تا کنون در این باره چیزی نگفته است، اما پیش از این همواره به اعلام آتش‌بس به‌عنوان پیش‌شرط آغاز مذاکرات بین‌الافغانی تأکید کرده است.
این اظهارات در حالی مطرح شده است که در حال حاضر گفت‌وگو میان نمایندگان امریکا و گروه طالبان در مورد چگونگی امضای توافق‌نامه‌ی صلح و مراسم آن در دوحه، پایخت قطر جریان دارد.
تدامیچی یاماموتو نماینده سازمان ملل متحد برای افغانستان برای گفت‌وگو در مورد تلاش‌های صلح با عبدالسلام رحیمی وزیر دولت در امور صلح افغانستان دیدار کرده است. تدامیچی یاماموتو نماینده دبیر کل سازمان ملل متحد برای افغانستان به تازگی با عبدالسلام رحیمی وزیر دولت در امور صلح ملاقات نموده و پیرامون آخرین تلاش‌های صلح بحث و تبادل نظر کرد. در این دیدار، آخرین تلاش‌های صلح به شمول نشست اخیر نمایندگان و سفیران سازمان ملل، امریکا و اروپا به بحث گرفته شد. در همین حال، آقای رحیمی ضمن پربار خواندن این دیدار گفته است که روی تأکید مردم افغانستان بر آتش‌بس نیز صحبت شده است. گفتنی است که با از سر گیری مذاکرات صلح بین طالبان و امریکا، دیدارهای نمایندگان و سفیران کشورهای مختلف در مورد روند صلح افغانستان افزایش یافته و گمان‌ها بر این است که توافقنامه صلح بین طالبان و ایالات متحده بدون حضور دولت افغانستان امضا شود.
عبدالله عبدالله رییس اجرایی کشور امروز (دوشنبه، ۳۰ جدی) در نشست شورای وزیران اظهار داشت صلح در انحصار یک فرد نیست، بلکه خواست تمام مردم این کشور است.
آقای عبدالله افزود: «صلح در انحصار یک نفر و آرزوی یک فرد نیست بلکه اشتیاقی جمعی است. مردم افغانستان حق دارند در قبال فرایند صلح اتخاذ موضع کنند.»
رییس اجرایی کشور با انتقاد از شماری اظهارنظرها در این‌باره که تلاش‌ها در جهت استقرار صلح باید از سوی وزارت‌خانه مربوط به این موضوع پی‌گیری شود، گفت که یک وزارت‌خانه نمی‌تواند صلح را مدیریت کند و تمامی احزاب باید در تیم مذاکره‌کننده حضور داشته باشند.
عبدالله افزود: «تیم مذاکره‌کننده باید جامع باشد و از اعضای دولت شکل گرفته باشد، اما این بدان معنا نیست که یک وزارت‌خانه بتواند فرایند صلح را برای تمام کشور تسهیل کند».
وی همچنین افزود که دیدارهایی یک‌جانبه از سوی دولت در این رابطه صورت گرفته است و این به سود کشور نیست.
رییس اجرایی گفت: «تصمیم‌ها و ملاقات‌های یک‌جانبه به سود ثبات در کشور نیستند».
این در حالی است که پیش از این غلام یحی عباس، مشاور وزارت دولت در امور صلح در نخستین نشست وزارت دولت در امور صلح گفت که تلاش‌ها برای تأمین صلح در افغانستان جریان دارد و شورای عالی صلح نیز این نهاد را در راستای صلح مشورت می دهد..
او در این باره گفت: “این وزارت جهت هماهنگی بهتر سیاست و برنامه‌های صلح و انسجام بهتر میان تمام ادارات دولتی و غیردولتی به شکل یک چتر فعالیت می کند.
عبدالله همچنین با اشاره به ادامه بررسی شکایات انتخابات ریاست جمهوری در این کشور ،تأکید کرد که تا هنگام اعلام نتایج نهایی انتخابات ، دولت وحدت ملی به کارش ادامه می‌دهد.
سرور دانش روز گذشته در نشست خبری در کابل خاطر نشان کرد، ممکن است آمریکا با توجیهات گروه طالبان، با این گروه توافقنامه صلح امضا کند، اما این توافقنامه، مشکل افغانستان را حل نخواهد کرد.
گزارش ها حاکیست، طالبان و آمریکا که در دوحه قطر سرگرم رایزنی درباره صلح افغانستان هستند، توجه خود را به طرح کاهش حملات و خشونت ها در افغانستان معطوف کرده اند.
در همین حال، حکومت افغانستان طرح کاهش حملات طالبان را ممکن و شدنی نمی داند و تاکید دارد طالبان باید به آتش‌بس تن بدهد.
در حالی که “سهیل شاهین”، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر، شنبه به روزنامه پاکستانی “دان” گفت، هدف طالبان امضای توافقنامه خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان تا پایان ژانویه است و این گروه آماده است در روزهای منتهی به امضای توافقنامه صلح با آمریکا، گستره عملیات نظامی‌اش را کاهش دهد، “توبی لنزر”، معاون فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل در افغانستان گفت که مطمئن نیست افغانستان در سال جاری شاهد صلح باشد.
“ملا عبدالغنی برادر”، معاون سیاسی گروه طالبان، خواستار خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان شد و گفت، اگر آمریکایی ها در افغانستان نباشند، افغان ها به توافق دست می‌یابند.
به گفته وی، آمریکایی ها با حضور و آغاز جنگ در افغانستان اشتباه بزر گی مرتکب شدند.
شاهین به روزنامه پاکستانی “دان” گفت: هدف طالبان امضای توافقنامه خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان تا پایان ژانویه است و این گروه آماده است در روزهای منتهی به امضای توافقنامه صلح با آمریکا، گستره عملیات نظامی‌اش را کاهش دهد.
وی افزود، هدف از کاهش عملیات نظامی فراهم کردن محیطی امن برای خروج نیروهای خارجی از افغانستان است.
شاهین خاطر نشان کرد: این توافقنامه مربوط به آتش بس نیست بلکه در ارتباط با کاهش عملیات نظامی ماست و این کاهش عملیات محدود به نیروهای خارجی نیست و همه نیروها، از جمله نیروهای دولتی افغانستان را شامل می شود.
“ملا عبدالغنی برادر”، مذاکره کننده ارشد طالبان، حدود دو هفته پیش گفته بود، جنگ زمانی در افغانستان خاتمه خواهد یافت که نیروهای آمریکایی از این کشور خارج شوند.
“صدیق صدیقی”، سخنگوی کاخ ریاست جمهوری افغانستان، یکشنبه پیش اعلام کرد، همه متحدان دولت افغانستان و نیز مردم این کشور قبل از هر اقدام بعدی در روند صلح، خواستار آتش بس هستند.
گفته می شود طالبان در تازه ترین دور گفت وگوهای صلح با آمریکا در دوحه قطر با کاهش حملات به مدت 10 روز موافقت کردند.
حکومت افغانستان می‌گوید هرگونه مذاکره با طالبان مشروط به آتش بس کامل می‌باشد.
وزارت دولت در امور صلح اعلام کرد از جریان گفت‌وگوهای امریکا با طالبان آگاهی دارند و توافق احتمالی میان آنان به حکومت افغانستان مربوط نمی‌شود.
ناجیه انوری، سخنگوی وزارت دولت در امورصلح به رادیوی آزادی گفته است که در توافق میان طالبان و امریکا برخی مواردی وجود دارد که به حکومت افغانستان مربوط است.
او افزود که پیش‌شرط آتش بس را حکومت افغانستان به خاطر زندگی افغان‌های بی‌گناه و امنیت آنها گذاشته است.
صدیق صدیقی، سخنگوی ریاست جمهوری نیز دیروز در یک نشست خبری گفت که برای مردم افغانستان آتش بس مهترین مسأله است. او گفت که مردم افغانستان باید در جریان مذاکرات صلح شاهد آتش بس باشند.
اما او گفت که در جریان مذاکرات زلمی خلیلزاد نماینده خاص امریکا با هیأت طالبان در دوحه پیشرفت محسوسی به میان نیامده است.
با این حال، سخنگوی طالبان ابراز امیدواری کرده است که توافق صلح با امریکا تا پایان ماه جنوری به امضا برسد.
یک منبع به خبرگزاری کشور گفت که طالبان مخالف هرگونه آتش بس با حکومت افغانستان هستند. اما آنان به کاهش خشونت و اجتناب از حمله به نیروهای امریکایی توافق کرده‌اند.
به گفتۀ منبع، طالبان حتا حاضر نشده‌اند که در جریان گفت‌وگوهای بین‌الافغانی به آتش‌بس تن دهند.
دور تازۀ گفت‌وگوهای صلح میان طالبان و هیأت امریکایی از روزها بدینسو ادامه دارد. دو طرف روی تشریفات امضای توافقنامه به شمول زمان و مکان آن کار دارند.
حمدالله محب مشاور امنیت ملی افغانستان امروز یکشنبه با مارکوس پوتسیل نماینده‌خاص آلمان برای افغانستان و پاکستان روی روند صلح افغانستان بحث و گفتگو کردند.
در اعلامیه شورای امنیت ملی آمده حمدالله محب از همکاری آلمان در تلاش‌های صلح اظهار قدر دانی کرده است.
او همچنان با آقای پوتسیل دیدگاه‌های را در مورد گفت‌وگوی بین‌الافغانی که قرار است در آلمان برگزار شود شریک نمود و گفت باید از این کنفرانس بیشترین استفاده برده شود.
به نقل از آقای پوتسیل نماینده‌خاص آلمان آمده که کشورش با هدف کمک و همکاری در پروسۀ صلح، مذاکرات بین الافغانی را میزبانی می‌کند.
او همچنین گفت آلمان می‌خواهد نظریات و دیدگاهای حکومت و مردم افغانستان را در مورد صلح بشنود که چطور می‌توانند این نشست را متفاوت و به شکل بهتر برگزار کند.
حامد کرزی، رئیس جمهوری پیشین افغانستان می‌گوید حکومت افغانستان دولت نباید “به بهانه آتش‌بس” مانع آغاز گفت‌وگوهای “بین‌الافغانی” صلح شود.
آقای کرزی امروز یکشنبه (۲۹جدی/دی) در گفتگو با بی‌بی‌سی گفت “کاهش خشونت‌ها” در این مرحل برای افغانستان یک موضوع بزرگ است.
با مطرح شدن پیشنهاد “کاهش خشونت” از سوی طالبان درمذاکرات صلح با آمریکا؛ دولت افغانستان از چند روز به اینسو پیوسته به بر برقراری آتش‌بس تاکید کرده و طرح “کاهش خشونت” را مبهم خوانده است.
آقای کرزی گفت تاکید بیش از حد به برقراری آتش‌بس از سوی دولت افغانستان، مانع آغاز مذاکرات میان‌افغان‌ها خواهد شد.
آقای کرزی تاکید کرد با دیدگاه دولت موافق نیست و از اشرف غنی، رئیس جمهوری این کشور می‌خواهد تا هرچه زودتر برای “مذاکرات بین‌الافغانی” حاضر شود.
استدلال دولت
در همین حال سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری افغانستان می‌گوید طرح “کاهش خشونت” نوعی “فرار از صلح و فریب جامعه جهانی” است.
آقای دانش امروز در مراسمی در کابل با اشاره به گفتگوهای صلح افغانستان گفت: ممکن است با چنین توجیهاتی از سوی گروه طالبان جانب ایالات متحده حاضر شود سند توافقنامه را امضا کند اما این برای مردم افغانستان که طرف اصلی قضیه است هیچ مشکلی را حل نخواهد ساخت.
آقای دانش از به حاشیه رانده شدن دولت، احزاب سیاسی و نهادهای جامعه مدنی در گفتگوهای صلح انتقاد کرد و گفت در چنین وضعیتی صلح “به آن معنایی که مورد نظر مردم افغانستان است امکان پذیر نیست.”
آقای دانش اضافه کرد تا زمانی که مذاکرت بین‌الافغانی با محوریت دولت افغانستان آغاز نشده و آتش‌بس سراسری تامین نشود، “هیچ اعتمادی بین دو طرف و یا هیچ امیدی برای آینده به وجود نخواهد آمد.”
همچنین او تاکید کرد “توافق بر نظام امارتی یا هر نوع نظامی که از آن صدای پای دیکتاتوری و استبداد شنیده شود و جمهوریت و حقوق بشری افراد را نقض کند، نه تنها صلح را به ارمغان نمی‌آورد بلکه جنگ را با نام و عنوان دیگری در افغانستان تشدید خواهد کرد.”
طالبان چند روز قبل طرح “کاهش خشونت” را که در برگیرنده شهرهای بزرگ افغانستان می‌شود به زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان سپردند.
گروه طالبان گفته درست بعد از امضای توافقنامه با آمریکا مذاکرات بین‌الافغانی آغاز و در آن روی آتش‌بس بحث خواهد شد. اما دولت افغانستان تاکید می‌کند که قبل از آغاز مذاکرات بین‌الافغانی باید آتش‌بس سراسری در این کشور تامین شود.
دو روز قبل نیز آقای خلیلزاد با فرستاده ویژه سازمان ملل برای افغانستان، نمایندگان اتحادیه اروپا، آلمان و سفیر غیرنظامی ناتو و سفیر فرانسه درباره طرح “کاهش خشونت” از طرف طالبان در دبی بحث و رایزنی کردند.
بعد از این دیدار مارک پوتزل، نماینده ویژه آلمان برای افغانستان درصفحه تویترش نوشت که آنان درباره گام‌های پیش رو برای رسیدن افغانستان به یک توافق همه جانبه صلح بحث کردند و توافق کردند که کاهش خشونت مهم است.
همزمان رونالد کوبیا، نماینده ویژه اتحادیه اروپا برای افغانستان نیز در توییترش نوشته که آتش‌بس و کاهش خشونت‌ها و گفتگوهای “بین‌الافغانی” در این نشست مورد بحث قرار گرفت و به گفته او “نکات مشترک” زیادی وجود داشت.
روز گذشته صدیق صدیقی، سخنگوی رئیس جمهوری افغانستان نیز تاکید کرد که روسای جمهوری افغانستان و آمریکا در دیدار اخیرشان بر برقراری آتش‌بس به عنوان پیش‌شرط آغاز دوباره مذاکرات صلح آمریکا با طالبان به توافق رسیده بودند. اما تصریح کرد که نمایندگان آمریکا و طالبان تا هنوز روی آتش‌بس به پیشرفت‌های لازم دست نیافته‌اند.
در دور دهم مذاکرات آمریکا و طالبان که ۱۶ آذر/قوس آغاز شد و تا تاریخ ۲۲ ادامه یافت، موضوع اصلی کاهش خشونت و آتش بس اعلام شده بود. بعدا این نشست متوقف و به طالبان اجازه مشورت با رهبرانشان در این باره داده شد.
اما اکنون دولت افغانستان تاکید دارد به غیر از آتش‌بس؛ طرح دیگری به نام “کاهش خشونت‌ها” برایش قابل قبول نیست.
مذاکرات آمریکا و طالبان از آغاز تاکنون
تاکنون ۱۰ نشست میان دیپلمات‌های آمریکا و نمایندگان طالبان صورت گرفته است؛ نه نشست در دوحه پایتخت قطر و یک نشست در شهر ابوظبی امارات متحده عربی.
اولین نشست ۱۲ اکتبر سال ۲۰۱۸ در شهر دوحه قطر برگزار شد.
نشست دوم ۱۶ نوامبر سال ۲۰۱۸ بار دیگر به میزبانی قطر در شهر دوحه قطر برگزار شد.
۱۷ دسامبر سال ۲۰۱۸ نشست سوم در شهر ابوظبی امارات متحده عربی بود. این نشست برای سه روز ادامه داشت و طالبان به هیأت افغانی اجازه شرکت در نشست را نداد.
۱۹ ژانویه سال ۲۰۱۹ دور چهارم گفتگوها بار دیگر در شهر دوحه قطر برگزار شد.
۲۵ فوریه سال ۲۰۱۹ دور پنجم در دوحه قطر برگزار شد و در این نشست، زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه وزارت خارجه آمریکا برای صلح افغانستان برای نخستین بار با ملا عبدالغنی برادر معاون رهبر طالبان در دوحه قطر دیدار کرد. این دور گفتگو برای ۱۶ روز ادامه یافت.
دور ششم گفت‌وگوهای آمریکا و طالبان پس از ۹ روز، پنجشنبه ۱۹ ثور/اردیبهشت پایان یافت. دو طرف اعلام کرد که این نشست با پیشرفت‌های همراه بوده است.
دور هفتم ۲۹ ژوئن آغاز در دوحه، پایتخت قطر آغاز و برای چند روز طول کشید. در این دور، دو طرف گفته بودند پیشرفت‌هایی حاصل شده و روی بسیاری مسائل توافق به دست آمده است.
دور هشتم مذاکرات میان نمایندگان آمریکا و گروه طالبان (۱۲ اسد/مرداد) در دوحه، پایتخت قطر آغاز و تا ۹ روز با گفت‌وگو میان دو طرف جریان داشت. زلمی خلیلزاد با پایان این نشست ابراز امیدواری کرد که این عید (قربان) آخرین عیدی باشد که افغانستان در جنگ به سر می‌برد.
دور نهم مذاکرات آمریکا و طالبان ۳۱ اسد/مرداد در دوحه آغاز شد و مدت ده روز ادامه داشت. این یکی از مهمترین نشست‌ها بود. بعد از پایان این نشست آقای خلیلزاد در رشته توییت‌هایی نوشت “ما در آستانه یک توافقی هستیم که خشونت را کاهش داده و راه را برای افغان‌ها خواهد گشود تا برای مذاکرات در مورد یک صلح باعزت و پایدار و یک افغانستان متحد و با اقتدار که ایالات متحده، متحدانش و هیچ کشور دیگر را تهدید نکند، با هم بنشینند.”
دور دهم مذاکرات آمریکا و طالبان نیز ۱۶ آذر/قوس آغاز و تا تاریخ ۲۲ ادامه یافت. موضوع اصلی این دور کاهش خشونت و آتش بس اعلام شده بود.
هرچند گزارش‌ها از توافق بر سر کاهش خشونت میان امریکا و طالبان خبر می‌دهد، اما حکومت افغانستان می‌گوید که مردم این کشور کاهش خشونت نه، بلکه آتش‌بس می‌خواهند. همچنان حکومت افغانستان با رد کاهش خشونت می‌گوید که کاهش خشونت برای مردم افغانستان معنا ندارد و این مسأله برای مردم و حکومت افغانستان و کشوهای منطقه مبهم است.
روز پنجشنبه، ۲۶ جدی، وزیر خارجه‌ی پاکستان از توافق گروه طالبان بر سر کاهش خشونت خبر داد. روز جمعه، ۲۷ جدی، نمایندگان امریکا، اروپا، ناتو و یوناما در نشستی در شهر دبی امارات متحده عربی توافق کردند که کاهش خشونت در افغانستان مهم است.
هرچند گروه طالبان تاکنون در مورد مسأله‌ی کاهش خشونت به‌صورت رسمی اظهار نظر نکرده است، اما روز جمعه این گروه اعلام کرد که گفت‌وگو روی امضای توافق‌نامه‌ی صلح میان امریکا و طالبان و مراسم امضای آن میان هیأت مذاکره‌کننده دو طرف در دوحه، پایتخت قطر جریان دارد.
ظاهراً معلوم می‌شود که دو طرف بر سر کاهش خشونت به توافق رسیده‌اند. تاکنون جزئیات توافق بر سر «کاهش خشونت» مشخص نشده و معلوم نیست که میزان کاهش خشونت تا چه سطح خواهد بود. همچنان معلوم نیست که منظور از کاهش خشونت، آتش‌بس موقت یا نسبی است یا کاهش خشونت به‌جای آتش‌بس؟
گروه طالبان تاکنون در این مورد به‌صورت رسمی اظهار نظر نکرده، اما حکومت افغانستان مکرار به آن واکنش نشان داده است. حکومت کاهش خشونت به‌جای آتش‌بس را نپذیرفته و تأکید دارد که این موضوع عملی نیست و یک موضوع بی‌معنا است.
موقف حکومت افغانستان: رد کاهش خشونت و تأکید بر آتش‌بس کامل
هرچند گزارش‌ها از توافق بر سر کاهش خشونت میان امریکا و طالبان خبر می‌دهد، اما حکومت افغانستان می‌گوید که مردم این کشور کاهش خشونت نه، بلکه آتش‌بس می‌خواهند. همچنان حکومت افغانستان با رد کاهش خشونت می‌گوید که کاهش خشونت برای مردم افغانستان معنا ندارد و این مسأله برای مردم و حکومت افغانستان و کشوهای منطقه مبهم است.
پس از نشر خبرها مبنی به توافق امریکا و طالبان بر سر کاهش خشونت، حکومت افغانستان مکررا واکنش نشان داده و ضمن رد کاهش خشونت، بر برقراری آتش‌بس تأکید کرده است. صدیق صدیقی، سخنگوی ریاست‌جمهوری افغانستان روز جمعه در رشته‌تویتی گفت که دولت و مردم افغانستان از هر طرحی صلح که در آن آتش‌بس به حیث یک قدم اساسی مطرح شود، استقبال می‌کنند. آقای صدیقی افزود که صلح پایدار و باعزت برای دولت، مردم و متحدان بین‌المللی افغانستان اولویت اساسی است و تنها راه رسیدن به آن، تأمین آتش‌بس می‌باشد. به گفته‌ی او، طرح حکومت افغانستان برای آغاز گفت‌وگوهای صلح به‌جای کاهش خشونت‌ها، تأمین آتش‌بس است: «کاهش خشونت معنای دقیق نظامی، حقوقی و جنبه‌ی عملی ندارد. (اما) هدف ما از آتش‌بس، همانند آتش‌بسی است که دو سال پیش، در روزهای عید در کشور برقرار شد.»
همزمان عبدالسلام رحیمی، وزیر دولت در امور صلح نیز گفته که مردم افغانستان آتش‌بس می‌خواهند و برای دولت و مردم افغانستان کاهش خشونت معنا ندارد. آقای رحیمی روز پنجشنبه، ۲۶ جدی در نشستی در «انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان» در کابل گفت که مردم افغانستان کاهش خشونت نه، بلکه آتش‌بس می‌خواهند. به گفته‌ی رحیمی، مردم افغانستان از کاهش خشونت چیزی نمی‌دانند و در کاهش خشونت کسی مکلف به انجام چیزی نیست، اما در آتش‌بس با وجودی که عملی‌کردن صد در صدی آن مشکل است، تعهدی وجود دارد. رحیمی همچنان گفت در صورتی که طالبان با آتش‌بس توافق کند، بازهم دولت افغانستان در مرحله‌ی آتش‌بس با چالش‌هایی مواجه خواهد بود.
صدیق صدیقی، سخنگوی ریاست‌جمهوری روز شنبه نیز در این مورد کنفرانس خبری گرفت و ضمن تأکید و تکرار اظهارات قبلی خود و آقای سلام رحیمی گفت که از آغاز گفت‌وگوهای امریکا با طالبان از سوی رییس‌جمهور و مردم افغانستان بر آتش‌بس تأکید شده است.
ریاست‌جمهوری افغانستان موضوع کاهش خشونت را بی‌معنا و پر از ابهام می‌داند عکس از مرکز رسانه‌های حکومت
آقای صدیقی افزود که معلوم نیست طرح جدید کاهش خشونت است یا آتش‌بس: «برداشت ما در حکومت افغانستان این است هرنامی‌که به این طرح داده می‌شود یا هر پیشنهادی‌که طالبان از پاکستان با خود آورده به قطر و با آقای خلیلزاد مطرح می‌سازند، مردم ما باید شاهد آتش‌بس باشند. آتش‌بس اساسی‌ترین موضوع و اساسی‌ترین خواست برای مردم افغانستان است. به جز از این مسأله کدام موضوع دیگر نیست که روی آن در دوحه گفت‌وگو صورت می‌گیرد. امیدوار استیم که طالبان هم با پیشنهاد آتش‌بس از پاکستان برگشته باشند.»
او همچنان طرح کاهش خشونت را غیرعملی خواند و پرسید که کاهش خشونت به چه معنا؟ آیا به‌جای ۱۰ حمله پنج حمله می‌کنند. یا به‌جای کشتن ۱۰ نفر پنج نفر را می‌کشند.؟
«توافق ترمپ و غنی پیشنهاد آتش‌بس بود»
از سوی هم سخنگوی ریاست‌جمهوری گفت که در جریان مذاکرات ۱۲ ماهه‌ی امریکا با طالبان به خواست آتش‌بس توجه نشد، اما پس از دیدار دنالد ترمپ و اشرف غنی در بگرام و صحبت روی اهمیت آتش‌بس، به آن توجه و به‌عنوان پیش‌شرط اصلی برای آغاز دوباره‌ی گفت‌وگوها مطرح شد: «رییس‌جمهور آیالات متحده امریکا نیز موافقت کرد که برای آغاز دوباره گفت‌وگوها میان آقای خلیلزاد و طالبان، پیش‌شرط یا موضوع آتش‌بس به گونه‌ی مشترک باید با طرف طالبان مطرح شود.»
او افزود که در دیدار ترمپ و غنی در بگرام روی مسأله آتش‌بس به‌حیث یک پیشنهاد و پیش‌شرط برای آغاز دوباره‌ی گفت‌وگوها موافقت شد: «آنچه‌که امروز در دوحه میان آقای خلیلزاد و طالبان است، امیدوار استیم که روی مسأله‌ی آتش‌بس تأکید شود. آنچه‌که میان دو رییس‌جمهور موافقت شده، موضوع آتش‌بس است.»
صدیقی گفت که اگر گروه طالبان به تأمین آتش‌بس موافقه نکنند، گفت‌وگوها و تلاش‌های مشترک برای آوردن صلح و ختم جنگ در افغانستان به نتیجه نخواهد رسید: «این پیام از طرف ما و ایالات متحده امریکا به‌گونه‌ی واضح به طالبان داده شده بود. بعد از آغاز دوباره‌ی گفت‌وگوها، گروه قطر طالبان موضوع را گرفتند و به پاکستان سفر کردند تا در مورد آن با رهبران خود مشوره کنند.»
او یادآور شد که تاکنون در نشست قطر پیشرفت قابل ملاحظه‌ی در مورد آتش‌بس یا کاهش خشونت صورت نگرفته است.
گروه طالبان پیش‌شرط آتش‌بس برای آغاز مذاکرات را قابل پذیرش نمی‌داند
هرچند اعضا مذاکره‌کننده گروه طالبان در قطر در مورد طرح کاهش خشونت چیزی نگفته، اما قبلا آتش‌بس به‌عنوان پیش‌شرط آغاز مذاکرات بین‌الافغانی را پذیرفتنی و عملی ندانسته بود.
سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر و یکی از مذاکره‌کنندگان این گروه با امریکا می‌گوید وقتی توافق‌نامه‌ی صلح با امریکا امضا شد، مذاکرات بین‌الافغانی آغاز می‌شود و آتش‌بس یکی از موضوعات قابل بحث در این مذاکرات خواهد بود. او اخیراً در گفت‌وگو با اطلاعات روز گفته بود: «آتش‌بس به این معنا است که همه موضوعات مهم حل شده و آتش‌بس کامل و صلح در کشور آغاز می‌شود.»
آقای شاهین در مورد تعیین پیش‌شرط از سوی حکومت افغانستان گفته بود: «این شرط غیرعملی است و قابل پذیرش نیست. آن‌هایی که چنین شعار را سر می‌دهند، می‌خواهند روند صلح را سپوتاژ نمایند. چون آنها نمی‌توانند صراحتاً با صلح مخالفت کنند، تاکتیک‌های مخرب دیگری را برای تخریب روند صلح به کار می‌برند و آتش‌بس یکی از همین تاکتیک‌های مخرب است.»
کاهش خشونت یا آتش‌بس و مسأله تطبیق آن
حکومت افغانستان کاهش خشونت را عملی و اجرایی نمی‌داند و می‌گوید که کاهش خشونت کسی را مکلف به انجام چیزی نمی‌کند. اما برخی از کارشناسان آن را قدمی به‌سوی آتش‌بس و صلح می‌دانند و می‌گویند که کاهش خشونت یک فرصت است و پس از امضای موافقت‌نامه برای طرف‌ها مکلفیت به‌بار می‌آورد.
محی‌الدین مهدی، عضو پیشین مجلس نمایندگان توافق بر سر کاهش خشونت را یک گام به پیش به طرف صلح و آتش‌بس کامل می‌داند.
آقای مهدی در صحبت با اطلاعات روز در مورد اجرایی بودن طرح کاهش خشونت می‌گوید که کاهش خشونت وقتی روی اسناد و براساس تعهد و پیمان میان هر دو طرف باشد، تعهد به بار می‌آورد و هر دو طرف را مکلف می‌سازد تا آن را رعایت بکنند: «به گمان من این یک غنیمت است. یک گام به پیش به طرف صلح است. استقبال می‌کنیم هرچند تعیین تعریف دقیق برایش مشکل است. می‌شود جزئیات آن را بخوانیم. ممکن است مواضع خاص در شهرها، مناطق و شاهراه‌ها را استثنا کرده باشند که در این جاها جنگ واقع نشود.»
آقای مهدی توافق بر سر کاهش خشونت را به نفع مردم افغانستان می‌داند و می‌گوید: «گمان می‌کنم به نفع مردم ا فغانستان است. اگر برای یک لحظه خشونت کاهش یابد، کسی‌که در این وسط سود می‌برد، مردم افغانستان است. این‌ها می‌توانند برای یک لحظه نفس راحت بکشند.»
دکتر اورزلا نعمت، رییس واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان طرح کاهش خشونت را به معنی آتش‌بس نمی‌داند. خانم نعمت اخیراً در گفت‌وگو با اطلاعات روز گفته بود: «اما وقتی در افغانستان می‌آییم، گپ به جاهای مختلف کشانده می‌شود. زمانی‌که نیروهای خارجی به‌جای آتش‌بس کاهش خشونت را مطرح می‌کنند، این امر به معنای آتش‌بس نیست. هرکس تفسیر خود را دارند. طالبان از طریق برخی‌ها تفسیر کردند که کاهش خشونت یعنی اینکه ما امریکایی‌ها را مورد حمله قرار نمی‌دهیم، ولی حکومت را هدف قرار می‌دهیم. به این معنا که امریکا هدف نیست بلکه افغان‌ها هدف هستند. این آتش‌بس نیست.»
جاوید کوهستانی کارشناس مسایل نظامی طرح کاهش خشونت را به‌عنوان آتش‌بس نسبی یا موقت می‌داند و می‌گوید یکی از تلاش‌های امریکا و متحدانش در گفت‌وگو با طالبان این بود که اگر طالبان قبل از امضای توافقنامه یا در جریان مذاکره روی یک آتش‌بس موقت توافق کنند تا به‌گونه‌ی امتحانی ببیند که چه نتایجی را به بار می‌آورد و طالبان تاچه حد روی جنگجویان خود کنترل دارند: «فشارها بسیار جدی بود که باید به‌عنوان کاهش خشونت اقدام صورت بگیرد. طالبان به احتمال زیاد به یک آتش‌بس ۱۰ روزه بعد از امضای توافقنامه با جانب امریکا توافق کند.»
آقای کوهستانی در مورد مخالف حکومت افغانستان با طرح کاهش خشونت می‌گوید که حکومت افغانستان موقعیت و جایگاه خود را به‌صورت جدی در خطر می‌بیند و در حال حاضر می‌خواهد به‌نحوی مذاکرات صلح را به گروگان بگیرد و سبوتاژ کند: «خارجی‌ها این موضوع را درک کردند. آنها اقدامات خود را انجام می‌دهند. اقدام ا ول کاهش خشونت است که بعد بتواند زمینه‌ی دیالوگ بین‌الافغانی را فراهم و از آن طریق به پایان جنگ برسند.»
کوهستانی در مورد این که کدام طرف‌ها از توافق کاهش خشونت بیشتر نفع می‌برد، می‌گوید بعد از امضای توافقنامه چون تعهد کتبی، رسمی و با ضمانت‌های اجرایی به‌وجود می‌آید، خشونت کاهش پیدا می‌کند. در حال حاضر کاهش خشونت، آتش‌بس موقت یا آتش‌بس قسمی منفاع هردو جانب را تأمین کند.
صدیق صدیقی، سخنگوی ریاست جمهوری در برگۀ توییترش نوشت هر طرحی که در آن آتش‌بس به عنوان یک قدم اساسی مطرح شود، برای شهروندان و حکومت افغانستان قابل قبول است.
آقای صدیقی گفت« صلح برای دولت، مردم افغانستان و متحدان بین‌المللی ما اولویت اساسی است. تأمین آتش‌بس یگانه راه برای رسیدن به صلح پایدار و باعزت که خواست مردم و دولت افغانستان است، می‌باشد.»
سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر روز گذشته در توییتی گفت گفت‌وگوهای صلح میان زلمی خلیلزاد، نمایندۀ ویژۀ وزارت خارجۀ آمریکا با هیأت طالبان به رهبری ملابرادر، از دو روز پیش آغاز شده است.
شاهین گفت‌وگوها در مورد امضای توافق‌نامۀ صلح را مفید خواند و افزود این گفت‌وگوها تا چند روز دیگر نیز ادامه می‌یابد.
شاه‌محمود قریشی، وزیر خارجۀ پاکستان نیز از آمادگی‌های طالبان برای کاهش خشونت‌ها خبر داده است.
اما سلام رحیمی، وزیر دولت در امور صلح گفته است کاهش خشونت‌ها برای حکومت افغانستان قابل قبول نیست. او افزود برای آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی، باید گروه طالبان، آتش‌بس کند.
“سهیل شاهین”، سخنگوی طالبان، روز گذشته (جمعه) گفت، تیم مذاکره طالبان و آمریکا چهارشنبه و پنجشنبه درباره امضای توافقنامه صلح گفت وگو کردند. مذاکرات سازنده بود و در چند روز آینده ادامه دارد. مذاکرات طالبان و آمریکا برای پایان دادن به جنگ ۱۸ ساله در افغانستان به خاطر کشته شدن یک سرباز آمریکایی از سوی طالبان در افغانستان، از جانب “دونالد ترامپ” متوقف شد. رویترز به نقل از دو مقام آگاه از روند مذاکرات طالبان و آمریکا در دوحه نوشت، چنانچه طالبان در دوحه با مقامات آمریکایی توافقنامه صلح امضا کند، تشکیلات رهبری طالبان با اعلام آتش بس ۱۰ روزه با سربازان آمریکایی و کاهش حملات علیه دولت افغان موافقت خواهند کرد.
یکی ار فرماندهان طالبان گفت: آمریکا خواستار اعلام آتش بس در جریان مذاکرات صلح بود و ما با این مساله مخالفت کردیم. شورای رهبری ما با اعلام آتش بس در روزی که توافقنامه صلح امضا شود، موافق است.
یکی دیگر از فرماندهان طالبان نیز گفت، تاریخ امضای توافقنامه با آمریکا تعیین و قطعی نشده است اما، انتظار می رود به زودی مشخص شود.
سخنگوی وزارت خارجه آمریما از اظهارنظر در این باره خودداری کرد.
مقامات کاخ ریاست جمهوری افغانستان گفتند که از توافقنامه صلح اطلاعی ندارند.
حمدالله محب مشاور امنیت ملی کشور در سخنرانی خویش در دیالوگ سالانه ریسینه در دهلی نو، کد امنیتی و اتمام حجت کشور را به جامعه جهانی و کشورهای منطقه و جهان ارائه کرد. مشاور امنیت ملی طالبان را در کنترل دیگران خواند و عزم حکومت را در مبارزه با هراس‌افکنی تبیین کرد. او گفت: طالبان در روند صلح جدی نیستند و کنترلی بر این روند ندارند. حکومت افغانستان در مبارزه با هراس افکنی جدی است و علیه هیچ گروه هراس افکن رحم نخواهد کرد. اکنون این پرسش به میان می‌آید که چرا آقای محب این دو موضوع را در دیالوگ سالانه ریسینه و آن هم در هندوستان بیان کرده و حکومت در پی چیست؟ تاکنون گروه طالبان از مذاکره مستقیم با حکومت افغانستان خودداری کرده‌اند و در برابر طرح آتش‌بس نیز طرح کاهش خشونت را مطرح نموده‌اند. همچنان در چندین دور گفت‌وگو میان امریکا و طالبان، حکومت افغانستان غایب اصلی بوده و همواره از این جهت نگرانی داشت. افغانستان چند خواست اصلی و مشخص در روند صلح دارد: آتش‌بس، گفت‌وگوی مستقیم، معلوم شدن رابطه طالبان با پاکستان و پرداختن به پناهگاه‌های امن در آن سوی خط دیورند. اکنون اما به نظر می‌رسد که حکومت افغانستان از در حاشیه بودن خسته شده و تلاش دارد که به صورت جدی تر وارد میدان شود. ظاهراً کابل هر قدر مدارا کرد، نه پاکستان، نه طالبان و نه هم امریکا به عنوان متحد راهبردی افغانستان وقعی به خواست‌ها و نگرانی‌های آن نگذاشتند. اقدامات و سفرهای خلیلزاد در گذشته همواره سوءظن کابل را در پی داشته است. تاجایی که باری آقای محب در خود امریکا علیه او تاخت و خلیلزاد را متهم به تلاش برای رسیدن به قدرت در افغانستان کرد. حال کابل خسته از دوست و «دشمن» تلاش جدیدی را برای یارگیری منطقه‌ای آغاز کرده و سخنان آقای محب نیز در این راستا بیان شده است. به باور نگارنده، پس از این شاهد فعالیت‌های جدی‌تر و موضع‌گیری‌های استوارتر از جانب کابل در روند صلح و مسئله مذاکره با گروه طالبان خواهیم بود. چنین تلاشی باید پیشتر از این به صورت جدی آغاز می‌شد و دیپلماسی طالبان و حامیان آن را در نطفه خنثی می‌کرد که نشد. در چنین وضعی، کابل باید تلاش کند که با کشورهایی همانند هند، ایران، کشورهای آسیای میانه و برخی قدرت‌های تاثیرگذار ولی همسو با موقف نظام افغانستان نزدیک شده و برای خود یارگیری کند تا از یک طرف بتواند با هژمونی امریکا مقابله کند و از جانب دیگر تلاش‌های پاکستان و طالبان را خنثی سازد. سخنرانی محث در دهلی نو کود جدید و جدی بود که به منطقه داده و این نشان می‌دهد که عزم حکومت افغانستان در موضع‌اش جزم است. چنین باد!
حمدالله محب، مشاور امنیت ملی با ابراز نگرانی از افزایش تنش‌های اخیر در سطح منطقه می‌گوید که این تنش‌ها نباید صلح افغانستان را متضرر کند.
به نقل از اعلامیه‌ای که امروز (چهارشنبه، ۲۵ جدی) از سوی دفتر شورای امنیت ملی به نشر رسید آقای محب این گفته‌ها در دیدار با محمدجواد ظریف، وزیر خارجه‌ی ایران در دهلی جدید، پایتخت هند مطرح کرده است.
به نقل از اعلامیه، آقای محب در این دیدار گفت برای مساعدشدن زمینه‌ی صلح پایدار در افغانستان باید در این روند در سطح منطقه همکاری‌های صادقانه و لازم صورت گیرد.
از سویی هم، او با اشاره به تحولات اخیر در منطقه، ابراز امیداوری کرد این مسایل از طریق گفت‌وگو حل و فصل شود.
وزیر خارجه‌ی ایران نیز در این دیدار با اعلام حمایت کشورش از روند صلح افغانستان گفت ایران بر همکاری‌های درازمدت و سازنده‌ی خود متعهد است.
او اظهار امیدواری کرد تلاش‌ها در این روند نتیجه بدهد.
پیش از این در تاریخ ۱۹ جدی سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری کشور در دیداری با شماری از سفیران کشورهای اروپایی در افغانستان هم گفته بود هر تحول ناخوشایند در منطقه روند صلح افغانستان را متأثر می‌کند.
این نگرانی‌ها از تأثیر تحولات منطقه‌ای بر روند صلح افغانستان در حالی مطرح می‌شود که این روند از چندی بدینسو پیشرفت چندانی نداشته است.
آخرین دیدار رسمی زلمی خلیلزاد، نماینده‌ی ویژه‌ی وزارت خارجه‌ی امریکا برای صلح افغانستان با نمایندگان طالبان در قطر حدود یک ماه پیش صورت گرفته بود. از آن زمان تا کنون روند مذاکرات میان دو طرف متوقف است. خلیلزاد در آخرین مذاکرات از گروه طالبان خواسته بود که خشونت‌ها را در افغانستان کاهش دهد.
به دنبال این خواست خلیلزاد، هیأتی از دفتر سیاسی طالبان در قطر برای یک هفته برای مشوره با رهبری این گروه به پاکستان رفت.
براساس گزارش رسانه‌ها، خلیلزاد چندی قبل برای به‌دست آوردن تعهدات طالبان مبنی بر کاهش خشونت‌ها به قطر رفته بود، اما تا کنون جزئیات بیشتر در این مورد منتشر نشده است.
ضمیر کابلوف نماینده ویژه رئیس جمهور روسیه در امور افغانستان و مدیر شعبه دوم آسیایی وزارت امور خارجه می گوید که پس از تنش میان امریکا و ایران در خاور میانه، ترور جنرال قاسم سلیمانی، حملات راکتی ایران به پایگاه‌هایی نظامی امریکا در عراق به عنوان اقدام انتقام جویانه، ایران ممکن از همکاری با امریکا نه تنها در منطقه، بلکه در افغانستان به ویژه در پروسه صلح افغانستان امتناع ورزد.
وی افزود: تشدید درگیری میان ایالات متحده و ایران بخاطر ترور جنرال قاسم سلیمانی، به نظر ما، ممکن است بر اوضاع افغانستان به ویژه روند صلح تاثیر بگذارد، به این معنا که این کشور از همکاری نه تنها در منطقه، بلکه در افغانستان نیز خود داری کند”.
تنش‌ها میان ایالات متحدۀ امریکا و جمهوری اسلامی ایران، زمانی بالا گرفت که امریکا در بامداد سوم جنوری، قاسم سلیمانی فرماندۀ نیروی قدس سپاه پاسداران ایران را به همراه ابومهدی‌المهندس معاون سازمان حشد شعبی عراق در فرودگاه بغداد هدف قرار داد و ترور کرد. ایران نیز در پاسخ به این اقدام امریکا، بامداد هشتم جنوری به دو پایگاه امریکایی در عراق حملات موشکی انجام داد. ایران اعلام کرد که این حمله در عملیاتی تحت نام «قاسم سلیمانی» و با هدف انتقام انجام شده است.
رییس اجراییه حکومت وحدت ملی در دیدار با شارژدافیر سفارت ایالات متحده‌ی امریکا گفت افغانستان به عنوان قربانی دهشت‌افگنی و جنگ‌های طولانی در آرزوی دست‌یافتن به صلح و استقرار است و هر اقدامی که باعث پیچیده شدن وضع در افغانستان گردد، بالای روند صلح تأثیر منفی می‌گذارد.
ریاست اجراییه حکومت وحدت ملی در بیانیه ای گفت داکتر عبدالله عبدالله رییس اجرایی افغانستان قبل از ظهر امروز (پنجشنبه ۱۹ جدی ۱۳۹۸) با خانم کرن دیکر شارژدافیر سفارت ایالات متحده‌ی امریکا در افغانستان در دفتر کارش در قصر سپیدار ملاقات کرد.
در بیانیه آمده است در این دیدار خانم دیکر در باره‌ی آخرین تحولات منطقه‌یی و سیاست‌های کشورش در قبال جمهوری اسلامی ایران به رییس اجراییه معلومات داد.
خانم دیکر در صحبت‌های خود تاکید نمود ایالات متحده‌ی امریکا خواهان تنش‌زدایی در منطقه است،اما در صورت حمله به منافع امریکا دست به اقدام می‌زند.
رییس اجراییه در صحبت‌های خود از سخنرانی رییس جمهور ترامپ که بر اصل تنش‌زدایی، نداشتن نیت جنگ و مذاکره در روابط این کشور با جمهوری اسلامی ایران تأکید داشت استقبال کرد.
رییس اجرایی حل مسایل و مشکلات از طرق مسالمت‌آمیز را به نفع منطقه، صلح و امنیت جهانی خواند.
وزارت دولت در امور صلح کشور، در واکنش به اظهارات وزیر خارجه امریکا در باره نقش ایران در مورد صلح افغانستان، خواستار تقویت اجماع کشورهای منطقه و جامعه بین‌المللی برای برقراری صلح در افغانستان شد. مایک پمپئو وزیر خارجه امریکا پیشتر گفته بود ایران به روند گفت‌وگوهای صلح افغانستان آسیب خواهد رساند. ناجیه انوری سخنگوی وزارت دولت در امور صلح افغانستان اما می‌گوید نه تنها کشورهای منطقه بلکه جامعه جهانی باید اجماع در پیوند به صلح افغانستان را حفظ کنند. خانم انوری گفت:«توقع تمام افغان‌ها این است که کشورهای همسایه و جامعه جهانی نه تنها اجماع‌شان در ارتباط با روند صلح افغانستان را حفظ کنند، بلکه به منظور موفقیت این روند، نقش مثبت شان را در راستای تقویت اجماع داخلی نشان دهند.» سخنگوی وزارت دولت در امور صلح تأکید می‌کند روند صلح افغانستان سبب تأمین ثبات در منطقه و جهان خواهد شد. این اظهارات پس از آن صورت می‌گیرد که به دنبال ترور سردار سلیمانی از مقامات ارشد نظامی جمهوری اسلامی توسط امریکایی‌ها در بغداد و تشدید تنش‌ها بین تهران و واشنگتن، نگرانی‌ها از تاثیر منفی این تنش‌ها بر روند صلح افغانستان افزایش یافته است.
به گفته منبع بررسی امضای توافق نامه صلح با طالبان از اهداف دیگر سفر خلیل زاد به دوحه قطر می باشد.
از سویی هم مولوی عبدالشکور مطمئن، رئیس کمیته المپیک در زمان حکومت رژیم طالبان در افغانستان، می گوید شورای نظامی طالبان روی کاهش خشونت ها در افغانستان موافقت کرده اند و به محض سفر خلیل زاد به قطر برای امضای توافق نامه صلح اجرایی خواهد شد.
این در حالی ست که به گفته کارشناسان امر کاهش خشونت و آتش بس دو مقوله جداست. طالبان هنوز به درخواست مکرر دولت افغانستان مبنی بر اعلام آتش بس سراسری پاسخ مثبت نداده اند. کاهش خشونت از سوی طالبان به این معناست که این گروه تنها بخشی از حملات تهاجمی و انتحاری خود در تعدادی از شهرهای بزرگ، بزرگراه ها و کشتن غیرنظامیان را کاهش می دهند.
ناجیه انوری، سخنگوی وزارت دولت در امور صلح، هم می گوید در حال اجماع ملی و بین المللی در مورد صلح می باشند.
از سوی دیگر، برخی از کارشناسان نسبت به تاثیرات منفی کشته شدن سردار سلیمانی در حمله هوایی جمعه گذشته امریکا در عراق روی پروسه صلح افغانستان ابراز نگرانی می کنند. به اعتقاد آنها ترور سردار سلیمانی فرمانده سپاه قدس ایران به دست آمریکایی ها می تواند افغانستان را به صحنه جنگ ایران و امریکا تبدیل نماید.
رحمت الله بیژن پور کارشناس مسائل سیاسی می گوید ایران از نفوذ خود بر رهبر طالبان استفاده می کند تا صلح امریکا با طالبان را تخریب نماید.
این در حالی ست که زلمی خلیل زاد قبل از توقف مذاکرات صلح امریکا با طالبان به دستور ترامپ گفته بود مذاکرات دو طرف به نقطه حساس رسیده و فرصت خوب برای طالبان پیش آمده تا با این گروه با اعلام آتش بس، کاهش خشونت و آغاز گفت و گوی مستقیم با حکومت افغانستان نیت خیر خود در مورد صلح را نشان دهد.
به هر صورت اینکه صلح و انتخابات به دو موضوع سرنوشت ساز در افغانستان تبدیل شده باید منتظر بود کدامیک بر دیگری غلبه خواهد کرد: آیا به بهانه صلح و شریک ساختن طالبان در قدرت انتخابات پایمال خواهد شد یا رئیس جمهور برخاسته از انتخابات خواهد توانست صلح را در کشور برقرار کند. به باور کارشناسان و مشاهده شواهد موجود هر دوی این موضوع در گرو نوع نگرش و رفتار امریکا در افغانستان است.
