برچسب: حقوق بشر

اشاره: در ماه‌های گذشته، خشونت‌ها در افغانستان شدت یافته و به تازگی، جنگ از ولسوالی‌ها به دروازه‌ی شهرها رسیده است. پیش‌روی یک‌بارگی طالبان و تصرف ده‌ها ولسوالی، به این گروه، حس پیروزی داده و از گفت‌وگوهای صلح دست کشیده است. رییس‌جمهور غنی، به تازگی، اعلام کرده است که برنامه‌ی شش‌ماهه‌ی «استقرار» را در نظر گرفته و  تلاش دارد که در این مدت، با شناسایی نقاط ضعف، به ارتش افغانستان سروسامان دهد. روزنامه صبح کابل در اگفت‌وگویی با خانم فاطمه امان، تحلیل‌گر ارشد مؤسسه‌ی خاور میانه در واشنگتن، آینده‌ی جنگ و صلح افغانستان را بررسی کرده است:

خانم امان! شما به عنوان کسی که مسئله‌ی جنگ و صلح افغانستان را از واشنگتن نظاره می‌کنید، به نظر تان چه گونه به یک‌بارگی در مدت چند ماه، خشونت‌ها به اوج خود رسید و طالبان تا دروازه‌های شهرها به پیش رفتند؟ 

واقعیت این است که اگر همه‌ی جوانب در نظر گرفته می‌شد، شاید امکان جلوگیری از این واقعه وجود داشت. به نظر من، اختلاف‌های عمیق در میان حکومت‌داران و ارجحیت‌دادن منافع شخصی و قومی بر منافع ملی، همه در این زمینه، نقش بازی کرده است؛ به گونه‌ی مثال: پیش‌روی‌های اولیه‌ی طالبان را اگر در شمال در نظر بگیریم؛ اساسا بخشی از آن محصول قوم‌گرایی‌ها، جابه‌جایی‌های مسؤولان حکومتی و ارتش، احتمالا گماشتن افراد نامناسب به سمت‌ها و مقام‌ها، نبود سرمایه‌گذاری مؤثر برای رفع فقر و بی‌کاری و مهم‌تر از همه، نارضایتی عمومی از حکومت مرکزی بود که همه دست به دست هم داد. با این حال، طالبان از نبود مدیریت سالم، استفاده کردند و در مقابل مقاومت ضعیفی که در برابر آن‌ها صورت گرفت، توانستند مناطق بیش‌تری را اشغال کنند. به بیان دیگر؛ طالبان روی نقاط ضعف حکومت، برنامه‌ریزی کردند. از سویی هم، طالبان بر تبلیغاتی که آن‌ها را شکست‎‌ناپذیر جلوه می‌دهند، متمرکز شدند. اشغال مناطق مرزی و تلاش برای اطمینان‌دادن به همسایگان افغانستان که مراودات قطع نخواهد شد، همه بخشی از تبلیغاتی بود که طالبان را قدرت‌مند جلوه داد. از طرف دیگر، عمیق‌ترشدن اختلاف‌ها میان مسؤولان -به جای متحدشدن و یک‌صداشدن- نیز به طالبان کمک کرد.

رییس‌جمهور غنی، در سخن‌رانی‌اش در پارلمان افغانستان، به وضاحت بیان کرد که روند صلح افغانستان، روند شتاب‌زده‌ی وارداتی است که سبب مشروعیت‌بخشی به طالبان و تضعیف مشروعیت سیاسی نظام جمهوری شده است؛ شما نیز به این باور استید؟ 

متأسفانه، اظهارات رییس‌جمهور غنی، کاملا قابل پیش‌بینی و کلیشه‌ای شده است. او، از همان ابتدا، اصرار داشت که نیروهای نظامی افغانستان و دولت او، توانایی مقابله با طالبان و سایر گروه‌های دهشت‌افگن را پس از خروج نیروهای خارجی، خواهند داشت. سرعت و چگونگی خروج نیروهای خارجی از افغانستان، باید به توافق‌های «میان‌افغانان» وابسته می‌شد؛ به این معنا که این دو موضوع، می‌بایستی هم‌راه با هم و گام‌به‌گام اجرا می‌شد. به نظر من، این مسئله که کشورهای دیگر نیز در گسترش روابط خود با طالبان -بدون حضور حکومت افغانستان- از هم پیشی گرفتند، شاید به طالبان مشروعیت زیادی داد؛ اما، وقتی حکومتی خود را مشروع و نماینده‌ی مردم افغانستان می‌داند، نباید همه چیز را به دخالت خارجی نسبت دهد. مشروعیت را حکومت از طریق هم‌دلی با مردم و همه‌ی اقوام کسب می‌کند و موضوعی داخلی است.

مقام‌های حکومت افغانستان، خروج نیروهای خارجی در رأس نیروهای امریکایی را، شتاب‌زده عنوان می‌کنند و می‌گویند که دلیل وضعیت فعلی افغانستان، این خروج «عجولانه» است.

شاید. دولت پیشین امریکا –اداره‌ی آقای ترامپ-، می‌خواست تا قبل از انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر خود، به وعده‌ی انتخاباتی که همانا فراخواندن همه‌ی نیروهای امریکایی از افغانستان و پایان‌دادن به حضور ۲۰ساله‌ی این نیروها در افغانستان بود، عمل کرده باشد. استدلال هم‌فکران آقای ترامپ این بود که امریکا، نمی‌تواند با حضور نظامی خود در مناطق مختلف جهان، کشورسازی کند. بنا بر این، آقای ترامپ با طالبان به توافق‌هایی دست یافت که در نهایت به نفع طالبان منتهی شد. از سوی دیگر، باید دقت کنیم که شخص بایدن هم در زمانی که معاون اوباما بود، با اعزام چندین برابر نیروهای نظامی امریکایی به افغانستان، شدیدا مخالفت می‌کرد.

بایدن بر این نظر بود که اگر قرار باشد یک حکومت تنها به کمک و حضور نظامی امریکایی‌ها، موجودیت خود را حفظ کند؛ یعنی یک جای کار می‌لنگد. در پاسخ این استدلال که اگر نیروهای خارجی افغانستان را ترک کنند، گروه های شورشی با زنان و اقلیت‌های مذهبی و قومی چنان و چنین خواهند کرد، می‌گفت که در بسیاری از نقاط جهان، خشونت علیه زنان و نقض حقوق اقلیت‌ها صورت می‌گیرد و ما؛ قرار نیست نقش ناجی را برای همه بازی کنیم.

می‌خواهم بگویم که بخش سخت کار را -که همانا توافق با طالبان باشد-، دولت ترامپ انجام داده بود. آقای بایدن هم بسیار به صراحت روشن کرد که به همان راه‌کار دولت پیشین را ادامه خواهد داد. نامه‌ی بلینکن به دولت افغانستان، در واقع نوعی اولتیماتوم بود که امریکا در این به اصطلاح توافق -میان امریکا و طالبان-، تجدیدنظر نخواهد کرد. اشکال شاید در اساس این بود که در توافق امریکا و طالبان در مورد خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، این نکته درج نشده بود که؛ اگر طالبان به خشونت‌های خود از جمله علیه غیرنظامی‌ها ادامه دهند، سرعت خروج نیروهای نظامی، کاهش خواهد یافت.

با وضعیتی که اکنون افغانستان به پیش‌ می‌رود، شش ماه آینده را چه گونه پیش‌بینی می‌کنید؟

وقت کوتاه است و راه‌های حل‌ محدود. من هنوز هم بر این عقیده استم که اختلاف‌های داخلی در افغانستان، زمینه‌ی پیش‌روی‌های اخیر طالبان را فراهم کرد. از این رو، به نظرم، آخرین شانس این است که سیاست‌مدران و مسؤولان، سرزنش‌کردن یک‌دیگر را کنار بگذارند و با یک صدا حرف بزنند. وضعیت شش ماه آینده، بستگی به میزان اجماع داخلی و منطقه‌ای بر سر صلح و گفت‌وگوهای صلح دارد. به نظر من، سراسر منطقه از آشوب و جنگ داخلی در افغانستان آسیب جدی خواهد دید. از دید من، گام نخست برای صلح، ازبین‌بردن تصور کاذب طالبان است؛ گزارش‌هایی وجود دارد که روسیه، ممکن پایگاه‌های نظامی خود را در آسیای میانه در اختیار امریکایی‌ها قرار دهد؛ اگر چنین شود، ممکن در تصور شکست‌ناپذیری طالبان تغییری ایجاد شود و گفت‌وگوهای صلح، جدی گرفته شود. از سویی هم، امریکایی‌ها چراغ سبز به چین نشان داده اند که همه‌ی تلاش‌های خود را برای متقاعد‌کردن طالبان به کار ببرد؛ این که خشونت‌ها را متوقف کنند و گفت‌وگو با حکومت را جدی‌تر و فوری‌تر انجام دهند. متأسفانه، وقت زیادی باقی نمانده و هر راه حلی، باید سریع‌تر به اجرا گذاشته شود.

به عنوان کسی که در واشنگتن استید، اقدام و تصمیم‌های امریکا را در قبال افغانستان نیز زیر نظر دارید، آیا واشنگتن، برنامه‌ای برای بیرون‌کردن افغانستان از این آشفتگی دارد؟

خشونت‌های اخیر طالبان در افغانستان، سبب شده که دولت بایدن هم از سوی موافقان خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و هم مخالفان این روند، زیر فشار قرار بگیرد. با این حال، اعزام مجدد نیرو به افغانستان را، بعید می‌دانم؛ اما افزایش کمک‌های نظامی به افغانستان و حمایت‌های هوایی و هم‌چنین تلاش برای شکل‌گیری اجماع منطقه‌ای بر سر توافق‌های صلح افغانستان، به خوبی امکان‌پذیر است.

جنگ افغانستان، چه اندازه جنگ طالب و دولت است؛ از دید شما کدام کشورها در این جنگ دخیل استند؟ شایعه‌هایی نیز وجود دارد که امریکا برای مقابله با چین، روسیه و ایران به دنبال ایجاد گروه‌ دیگری -داعش- است؛ نظر شما در مورد این اطلاعات چیست؟

نه! من این را در راستای تیوری توطئه می‌دانم. چرا، امریکا باید یک تریلیون دلار هزینه‌ای که را تا اکنون در افغانستان پرداخته و هزاران کشته‌ای که داده را نادیده بگیرد که بخواهد جلو ایران و چین را بگیرد؛ جلو ایران و چین را، از راه‌های دیگر می‌گیرد. داعش در افغانستان یک واقعیت است و عناصر اصلی آن را شبه‌نظامیان اسلام‌گرای افراطی تشکیل می‌دهند. متأسفانه هم دولت افغانستان و هم طالبان، هر وقت به نفع‌ شان بود، به داعش استناد یا وجود آن را انکار کرده اند؛ اما به دلیل چنددستگی در گروه طالبان، این امکان به خوبی وجود دارد که در درون این گروه نیز –به ویژه اگر پیش‌روی آن‌ها بیش‌تر شود-، جنگی در بگیرد و گروه‌های خشن‌تری از دل آن بیرون بیایند.

از دید شما که مسائل افغانستان را به دقت دنبال می‌کنید، آیا طالبان تغییر کرده اند؛ آیا آن‌ها خواستار آمدن صلح در افغانستان استند؟ 

به نظر من، طالبان با حمله بر شهرهای بزرگ، توافق دوحه را نقض کرده‌ اند. آرزو می‌کردم، بتوانم در پاسخ به این پرسش که آیا طالبان از گذشته‌ای که در حکومت بودند، فرق کرده‌ اند، بگویم بله؛ آن‌ها متمدنانه‌تر رفتار می‌کنند؛ اما با خشونت‌هایی که در مناطق زیر کنترل شان اعمال کردند، با آزارهایی که به زنان و دختران و مردم بی‌دفاع رسانده اند، به نظر می‌رسد که؛ متاسفانه فرق زیادی با گذشته نکرده اند.

زنان افغانستان، چه تلاش‌هایی می‌توانند برای حفظ دست‌آوردهای شان در صورت بدترشدن وضعیت انجام دهند؟ آیا زمان آن رسیده که زنان برای حفظ آن چه که به دست آورده اند، وارد میدان جنگ شوند؟

مردم افغانستان چندین دهه درگیر جنگ و خشونت استند. بر زنان مظلوم افغانستان که با وجود همه‌ی کم‌بودی‌ها، این‌گونه رشد کرده اند، ستم فراوان رفته است. با همه‌ی وجودم، آرزو می‌کنم که زنان افغانستان مجبور نباشند، سلاح به دست بگیرند و جامعه‌ی جهانی، زنان افغانستان را تنها نگذارد. باید ارتباط افغانستان را با جهان خارج با هر طریق ممکن حفظ کرد و از عمل‌کرد طالبان، به بیرون از افغانستان گزارش داد.

از نظر شما، طالبان با اعمال چنین خشونت‌ها، چه می‌خواهند؛ حاکمیت کامل افغانستان، یا امتیازهای بیش‌تر در میز گفت‌وگو؟

خب، طالبان یک جناح و یک‌دست نیستند. در این گروه، کسانی نیز استند که به طور کامل با هر نوع توافق صلح مخالف اند و کسانی نیز استند که به این کشور یا آن کشور همسایه، نزدیک استند. طالبان به احتمال زیاد، بر پایه‌ی پیروزی‌های اخیر خود، بر این گمان شده‌ اند که قادر به اشغال سراسر کشور استند. اگر چنین باشد، طالبان دو موضوع را دست‌کم گرفته اند؛ نخست این ‌که افغانستان با سال‌های حاکمیت طالبان، بسیار متفاوت است و دوم این‌ که؛ جهان امروز نیز، جهان متفاوتی است. در زمانی که طالبان در افغانستان به قدرت رسیدند، همه‌ی جهان یک‌صدا خواستار سرنگونی حکومت دکتر نجیب‌الله بودند و برای‌ شان مهم نبود که کی در افغانستان به قدرت برسد یا جنگ داخلی در این کشور در بگیرد. امروز اما مردم و جوانان افغانستان، در کنار همه‌ی آسیب‌هایی که در این سال‌ها دیده ‌اند، بامرام و بیزار از خشونت استند. پرسش من از طالبان این است: شما این نسل را نادیده می‌گیرید، دست‌آوردهایی را که در این سال‌ها حاصل شده به کنار می زنید. اگر مردم شما را از خود شان ندانند، بر چه کسی حکومت می‌کنید؟

مقام‌های حکومت افغانستان، پاکستان را به حمایت مستقیم از طالبان متهم می‌کنند و می‌گویند که در کنار کمک تسلیحاتی به طالبان، روزانه، ده‌ها شهروند پاکستانی به خاطر جنگ در برابر نیروهای امنیتی افغانستان، وارد خاک این کشور می‌شوند؛ از دید شما پاکستان با پیش‌گرفتن این رویکرد، به دنبال چیست؟

یاد مان باشد که جمعیت پشتون پاکستان میلیونی است و در مناطق مرزی با پاکستان، هم‌دردی برای طالبان زیاد است. سیاست‎‌های پاکستان که تا اکنون به طور کامل هندمحور بوده، به خودش هم آسیب زیادی زده و باعث ویرانی در این کشور شده است. با این حال، دود آتش‌افروزی در افغانستان به چشم همسایگان و به ویژه پاکستان نیز، خواهد رفت. امروز طرح‌های اقتصادی بزرگی در منطقه -با شرکت پاکستان و چین- جریان دارد که برای اجرای آن‌ها، به امنیت نیاز است. در نتیجه، در خوش‌بینانه‌ترین حالت، می‌توان گفت که سیاست پاکستان در باره‌ی افغانستان، همان سیاست دوران جنگ سرد نیست و بسیاری از حمایت‌هایی که طالبان از طریق پاکستان دریافت می‌کنند، سازمان‌یافته و از سوی حکومت پاکستان انجام می‌شود. اگر چنین باشد که عذر بدتر از گناه است؛ چون، نشان می‌دهد که حکومت مرکزی بر سراسر کشور کنترل ندارد.

فکر می‌کنید که طالبان و حکومت، به این زودی‌ها به توافقی برسند؟ اگر هر دو طرف، نتوانند دست‌کم تا چند ماه یا یک سال دیگر، به توافق برسند، وضعیت افغانستان را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟

من ذاتا انسان خوش‌بینی استم و آرزو می‌کنم که توافقی حاصل شود. این که در رسانه‌های اجتماعی از تلفات طرف مقابل می‌شنویم و آتش احساسات بالاست، من را نگران می‌کند؛ زیرا، یک جنگ داخلی تمام‌عیار را به سختی می‌توان پایان داد و آن چه می‌ماند، ویرانه‌ای بیش نخواهد بود. امیدوارم کشورهایی که منافع خود را در ثبات و صلح افغانستان می‌بینند، نگذارند اوضاع از کنترل بیرون شود.

از دید شما، بهترین راه حل منازعه‌ی فعلی افغانستان، کدام است؟ طالبان گفته اند، تا زمانی که اشرف غنی استعفا ندهد، به هیچ توافقی حاضر نخواهند شد. از دید شما، راهی که هر دو طرف منازعه، بتوانند بر آن توافق کنند و جنگ فعلی افغانستان فروکش کند، چیست؟

راستش، با آن که طالبان را صاحب صلاحیتی نمی‌دانم که خواستار استعفای این یا آن مقام بشوند؛ اما، منافع مردم افغانستان و منافع ملی کشور، ایجاب می‌کند که برای جلوگیری از افتادن کشور به دامن خشونت و ویرانی، از هر تلاشی کار گرفته شود. به اطمینان؛ تاریخ با کسانی که منافع شخصی خود را بر منافع ملی ترجیح می‌دهند، عادلانه قضاوت نخواهد کرد.

 سرور دانش معاون دوم ریاست جمهوری با انتشار مطلبی در فیسبوکش در رابطه به تقدیر علمای بامیان و شورای هماهنگی مدارس دینی بامیان از نیروهای امنیتی و دفاعی، گفته است که از این موضع معقول ملی و اسلامی علمای بامیان صمیمانه تقدیر و سپاسگزاری می‌کند.
او می گوید که «ما از همه علمای کشور جداً می‌خواهیم همان طور که تا کنون به مسئولیت‌های دینی و ملی خود به وجه احسن عمل کرده‌اند، از این بعد نیز در افشای چهره کریه افراطیت و تحجر و در تقبیح اعمال غیر اسلامی و غیرانسانی طالبان از هیچ کوششی دریغ نورزند».
دانش نوشته که گروه طالبان با ارتکاب جنایات ضد بشری و جنایات جنگی خود و با قتل عام و تیرباران مردم بی‌گناه در هر منطقه‌ای که تسلط یافتند، از مالستان غزنی گرفته تا سپین‌بولدک قندهار و تا غور و بادغیس و ولایات شمال کشور و همچنین با تخریب اموال عامه و زیربناهای کشور و با ربودن زنان و دختران برای نکاح اجباری و با سرکوب آزادی بیان و خاموش ساختن صدای رسانه‌های آزاد محلی و تیرباران هنرمندان و فرهنگیان و چپاول دارایی‌های شخصی مردم به نام عشر و زکات و کمک به «مجاهدین»! و درخواست اعاشه و اباته اجباری از مردم و با سربازگیری اجباری و کوچ دادن اجباری مردم از خانه و کاشانه شان و سپر ساختن خانه‌های مردم و ده‌ها عمل نامشروع دیگر نشان دادند که نه تنها حقوق بشر و حقوق زنان و آزادی بیان و حقوق مدنی شهروندی برای آنان مفهومی ندارد، بلکه اعمال آنان کاملاً در مغایرت و بلکه در تضاد با احکام شریعت محمدی قرار دارد.
معاون رییس جمهور گفته که تا دیروز که مذاکرات صلح آغاز یافته بود، کسانی یا از روی ناآگاهی و یا از ذوق زدگی و یا از عقده‌های شخصی به تطهیر و توجیه طالبان می پرداختند و چنین وانمود می کردند که گروه طالبان کاملاً تغییر یافته و طالبان امروز طالبان دهه هفتاد نیست و اگر کسی در این مورد چیزی می‌گفت وی را به مخالفت با پروسه صلح متهم می ساختند. اما خوشبختانه طالبان گروهی است که به هیچ صورت نمی تواند چهره واقعی خود را کتمان و پنهان کند. طالبان با تسلط چند روزه در برخی از مناطق با اعمال خود نشان دادند که همان طالبان دیروز است و هیچ تغییری در بینش و منش و تفکر آنان ایجاد نشده است.
به گفته دانش، تنها تغییری که به میان آمده این است که با اشتباهات جامعه بین‌المللی و کشورهای دور و نزدیک، این گروه مشروعیت نسبی به دست آورده و امروز خود را فاتح جنگ خیال می کند.
وی می گوید که برخورد نادرست و خوش بینی ناسنجیده نسبت به پروسه صلح و دعوت گروه طالبان به هر نشست و کنفرانس بین‌المللی و قباحت زدایی و بلکه مشروعیت دادن به این گروه تروریستی و فشار آوردن بر حکومت افغانستان برای رهایی زندانیان طالبان و سرانجام هم خروج شتابزده نیروهای خارجی و تنها گذاشتن دولت و مردم افغانستان در مقابل حملات تروریستی و تهاجمات وحشیانه طالبان، اشتباه نابخشودنی جامعه بین‌المللی بود که هرگز قابل جبران نیست و در قبال آن، جامعه جهانی تا ابد در مقابل ملت بزرگ افغانستان شرمسار بوده و احساس گناه خواهد کرد.
این در حالیست که در دو ماه اخیر طالبان با حملات گسترده خود موفق شدند که بیش از صد ولسوالی را به کنترول خود درآورند.
همزمان با تصرف این ولسوالی ها، گزارش‌هایی منتشر شده که جنگجویان این گروه، دختران و زنان جوان را وادار به نکاح اجباری کردند.

وزیر دفاع بریتانیا در سفری به واشنگتن، نسبت به تصمیم رییس جمهور بایدن برای خروج نیروهای امریکایی از افغانستان ابراز ناامیدی کرد.
وی در گفت‌وگو با دیلی تلگراف، افزود پس از تصمیم امریکا برای خروج از افغانستان، جامعه جهانی چاره‌ای جز پیروی از آن نداشت.
بن والاس در ادامه بیان داشته کشورش تمایل همکاری با طالبان را دارد، در صورتی که این گروه بخشی از حکومت باشد و حقوق بشر را رعایت کند.
او گفت: «دولت آن روز هرچه که باشد، بریتانیا با آن تعامل خواهد کرد به شرط این‌که هنجارهای خاص بین‌المللی را رعایت کند. دقیقاً مانند سایر دولت‌های سراسر جهان، اگر آن‌ها رفتاری برخلاف حقوق بشر داشته باشند، ما در روابط تجدید نظر خواهیم کرد.»

این در حالی است که بوریس جانسون نخست‌وزیر بریتانیا به رغم ختم ماموریت نظامی‌ ۲۰ ساله‌اش در افغانستان، گفت کشورش تعهد خود را به افغانستان ترک نمی‌کند.

حجت الاسلام و المسلمین دکتر شهریاری گفت: حقوق بشر غربی و آمریکایی دو حقوق بشر ساختگی توسط مدعیان حقوق بشر است.

دبیر کل مجمع تقریب مذاهب اسلامی که روز دهم سرطان در همایش سوگواره سروده های دشت برچی در شهر مشهد مقدس در ولایت خراسان رضوی سخن می گفت، افزود: خود آنها هرگز به ساخته خود که حقوق بشر است نتوانستند عمل کنند.

حجت الاسلام و المسلمین دکتر شهریاری ادامه داد: بارها و بارها دیدیم که اتفاقات تلخی برای افراد مختلف در این کشورها رخ می دهد.

وی گفت: غربی ها دین و معنویت را اصل زندگی خود خارج کرده اند و حقوق بشری ساخته اند که مدافع نقشه های شوم آنها باشد.

دبیر کل مجمع تقریب مذاهب اسلامی افزود: حقوق بشر اسلامی که بر پایه آیات قرآن کریم و مفاهیم اسلامی نوشته شده است یکی از کامل ترین حقوق بشرهای امروزه است زیرا در آن جوانب انسانی و دینی مد نظر قرار گرفته است.

محمدنعیم، سخن‌گوی دفتر سیاسی گروه طالبان در قطر گفت این موضوع را هیأت این گروه به رهبری شیرمحمد عباس استانکزی، معاون دفتر طالبان روز گذشته (یک‌شنبه، ۱۶ جوزا) در دیدار با توماس نیکلسون، نماینده ویژه اتحادیه اروپا برای افغانستان مطرح کرده است.

به گفته‌ی او، هیأت طالبان در این دیدار تأکید کرده است: «امنیت دیپلمات‌ها و کارکنان بخش‌های بشر جزئی از منافع ملی کشور ما و مسئولیت ما (طالبان) است.»

دو طرف همچنین در مورد روند صلح، خروج نیروهای خارجی و کمک‌های بشردوستانه‌ی اتحادیه‌ی اروپا هم بحث و گفتگو کرده‌ اند.

این درحالی است که در( تاریخ ۱۶ ثور ) شیرمحمد عباس استانکزی در یک نشست ویدیویی با نمایندگان و سفیران امریکا، اتحادیه‌ی اروپا، آلمان، بریتانیا، ناروی، فرانسه، ایتالیا و سازمان ملل متحد هم گفته بود طالبان متعهد است تا امنیت تمامی دیپلمات‌های خارجی، خبرنگاران و کارمندان سازمان‌های حقوق بشری را تأمین کند.

یک عضو مجلس سنای امریکا در گفت‌وگو با شماری از اعضای مجلس نمایندگان افغانستان و فعالان حقوق زن گفت توافق ادارۀ ترمپ با گروه طالبان یک اشتباه بود.

وزارت خارجۀ افغانستان با نشر خبرنامه‌یی می‌نویسد سناتور جین شاهین، عضو مجلس سنای ایالات متحدۀ امریکا دیروز (چهارشنبه، پانزدهم ثور) در گفت‌وگو با شماری از فعالان حقوق زن در افغانستان این موضوع را مطرح کرده است.

خانم شاهین در این گفت‌وگو می‌افزاید خروج نیروهای خارجی از افغانستان نگرانی‌های زنان و فعالان حقوق بشر را مبنی بر احتمال نقض مجدد ارزش‌های حقوق بشری در افغانستان افزایش داده است.

این عضو مجلس سنای امریکا علاوه می‌کند، هرچند ادارۀ بایدن نیز برای خروج از افغانستان تصمیم گرفته، اما این ادارۀ دونالد ترمپ، رییس‌جمهور پیشین امریکا بوده که یک توافق اشتباه را با طالبان در دوحه امضا کرده است.

این عضو شورای ملی ایالات متحدۀ امریکا خاطرنشان می‌سازد که امریکا به حفظ حقوق زنان و ارزش‌های حقوق بشری در آیندۀ سیاسی افغانستان متعهد است. او تعهد می‌سپارد که از مجرای مجلس سنای امریکا برای حفظ حقوق زنان افغانستان در گفت‌وگوهای صلح این کشور حمایت و پشتیبانی خواهد کرد.

این در حالی است که پس از اعلام زمان خروج نیروهای خارجی تا یازدهم سپتبمر سال روان میلادی از افغانستان مشخص نیست که سرنوشت صلح چه خواهد شد. قرار است پس از عید فطر یک نشست بین‌المللی در پیوند به صلح افغانستان در شهر استانبول برگزار شود. طالبان تاکنون از اشتراک‌شان در این نشست اطمینان نداده‌اند.

شهرزاد اکبر، رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان می‌گوید مسوولیت ادامۀ کشتار غیرنظامیان در کشور بر عهدۀ طالبان است.

خانم اکبر امروز (سه‌شنبه، چهاردهم ثور) در برگۀ تویترش از ادامۀ کشتار و آواره شدن غیرنظامیان در کشور انتقاد می‌کند. او با اشاره به آواره شدن هزاران خانواده در هلمند می‌گوید این وضعیت زمینۀ نقض گستردۀ حقوق بشر را فراهم ساخته است.

خانم اکبر یادآور می‌شود باوجود تلاش‌ها برای برقراری صلح در کشور، کشتار غیرنظامیان ادامه دارد و مسوولیت ادامۀ این خون‌ریزی‌ها بر عهدۀ طالبان است.

به باور شهرزاد اکبر، طالبان با خودداری از گفت‌وگوهای جدی صلح با دولت افغانستان برای پایان جنگ در کشور باعث شده‌اند که کشتار و خشونت‌ها همچنان ادامه یابد.

رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر از گروه طالبان می‌خواهد که از ادامۀ خشونت‌ها دست بردارند و وارد گفت‌وگوهای جدی صلح با دولت افغانستان شوند.

این در حالی است که درگیری‌های مسلحانه میان نیروهای ارتش ملی و جنگ‌جویان طالبان در روزهای اخیر افزایش یافته است. همزمان با افزایش این درگیری‌ها، تلفات ملکی در کشور نیز افزایش یافته است.

منشور امام؛ نخستین میثاق حقوق بشر:

نامه‌ٔ ۵۳ نهج البلاغه میثاقنامه ای است که به نخستین میثاق حقوق بشر معروف شده است. این میثاقنامه توسط علی علیه السلام نگاشته شده و به مالک اشتر نخعی زمانیکه امام وی را به فرمانداری مصر برگزید، سپرده شده است.

در علینامه یا نهج البلاغهٔ منظوم فارسی که چند سال پیش توسط حقیر منظوم و به نشر رسید، این میثاقنامه تحت عنوان ” منشور ماندگار امام ” ذیل نامهٔ ۵۳ در بخش نامه های نهج البلاغه آمده است که در این قسمت به نسبت طولانی بودن آن، فراز اول آن خدمت خوانندگان تقدیم می شود و فراز دوم آن در قسمت سوم ان شا ٔ الله به نشر خواهد رسید.

و اما مالک اشتر نخعی؟

مالِک اَشتَر (مالک بن حارث نخعی) از جنگاوران برجسته و از وفادارترین حامیان علی بن ابی‌طالب بود.

او در زمان پیامبر، اسلام آورد و از آن پس پشتیبانی صادق، ثابت و پابرجا برای اهل‌بیت او و بنی‌هاشم باقی ماند.

لفظ «اَشْتَر» نسبت به شخصی به کار می‌رود که پلک چشمش بازگردیده باشد، چون وی بر اثر ضربهٔ شمشیری در جنگ یرموک در سال ۱۵ هجری/۶۳۶ میلادی از ناحیه چشم آسیب دید، وی را «مالک اشتر» می‌گفتند.

سال تولد او به درستی مشخص نیست ولی بیشتر مورخان مالک را حدود ده سال بزرگ‌تر از علی بن ابی‌طالب و ۲۰ سال کوچکتر از محمد می‌دانند. مالک از طایفه بنی نخع بود که شاخه‌ای از قبیله مذحج در یمن محسوب می‌شوند و در یمن نیز به دنیا آمد.

مالک قوی هیکل بود و شمشیرش به نام لج (درخشنده همچون آب روان) معروف بود. و زخم شمشیری به چشم داشت که در جنگ یرموک برابر روم به جا مانده بود.

مالک اشتر در تاریخ اسلام به شجاعت، جوانمردی و پرهیزگاری معروف است و آوازهٔ قهرمانی او بعد از علی و حمزه در درجهٔ سوم قرار دارد.

مالک عاشق علی بود و علی علیه السلام نیز علاقهٔ زیادی به او داشت و بارها از او به عنوان قهرمانی در عرب و کوه استوار شجاعت و پرهیزگاری توصیف نموده است.

از جمله حکمت 443 نهج البلاغه علی علیه السلام در وصف وصف ماک چنین می فرماید:

مَالِكٌ، وَ مَا مَالِكٌ، وَ اللَّهِ لَوْ كَانَ جَبَلًا لَكَانَ فِنْداً، وَ لَوْ كَانَ حَجَراً لَكَانَ صَلْداً؛ لَا يَرْتَقِيهِ الْحَافِرُ، وَ لَا يُوفِي عَلَيْهِ الطَّائِرُ.

مالك، چه مالكى! به خدا اگر كوه بود، كوهى كه در سرفرازى يگانه بود، و اگر سنگ بود، سنگى سخت و محكم بود كه هيچ رونده اى به اوج قلّه او نمى رسيد، و هيچ پرنده اى بر فراز آن پرواز نمى كرد.

عهد نامه یا منشور امام(ع) به مالک اشتر نخعی، زمانیکه وی را به فرمانداری مصر برگزیده و از طولانی ترین و زیباترین نامه های نهج البلاغه است.

به نام خداوند بس مهربان

زعبدش علی سرور مؤمنان

به فرزندِ حارث به نخعی نسب

به والی مصری به اشتر لقب(1)

به مالک به آن قله‌ی کوه عشق

به بازوی حق مرد نستوه عشق

ورا عهد با ما که فرمان دهد

به مصر و به افریقه سامان دهد

بگیرد خراج و بسازد بلاد

به فرمان ایزد نماید جهاد

کتاب خدا را کند پیروی

به فرض و به سنت بود رهروی

تمسک بدان رستگاری بود

بریدن از آن جمله خواری بود

به اندیشه و دل به گفتار و ید

خداوند و آیین او کن مدد

شکوهنده اش با شکوه داوری

که او یاورش را کند یاوری

نَفَس را منزه کن از نفس پست

هوس را بمیران، روان ساز مست

که امّاره سوی بدی می‌کشد

ز یزدان مگر آنکه رحمی رسد

ایا مالک آویزه‌ی گوش دار

ترا بر بلادی رسیدست کار

که پیش از تو هم بوده اش دولتی

ستمکار و عادل سرو هیأتی

چو بگذشتگان دیدگاهت کنند

به کار تو حکم و قضاوت کنند

بگویند احوالت آیندگان

چنان چون تو گویی ز پیشینیان

که نیکو ز کارش توانی شناخت

خدا بر زبانهاش جاری بساخت

بیاندوز اینک که اعمال نیک

پسندیده کردار باشد، ولیک

بکَش سخت چونان لگام هوا

که دل بازماند ز کفر و دغا

مزین بکن دل به مهر و صفا

به لطف و به رحمت به عشق وحیا

رعیت بود مردم و تو شبان

نه چون گرگ وحشی پی صیدشان

به ملکت رعایا به دو دسته اند:

مسلمان تباران و وارسته اند

دگر دسته در آفرینش شریک

مسلمان اگر نیست انسان ولیک

چو هر دو بود در علل ها اسیر

ببخشای و بر هر دو آسان بگیر

چنان چون بخواهی که پروردگار

ببخشایدت اشتباه و شرار

تو والاتر از خلق و من از شما

خداوند والای مجموعِ ما

مبادا کنی با خدایت ستیز

که از حکم ایشان نباشد گریز

مشو شاد از کیفر دیگران

نه بشتاب، خشمت فرو می‌توان

اگر عفو کردی پشیمان مباش

ترا هم نیاز است و سهوست و کاش

مپندار مأمور، معذور است

که از عقل و انصاف این دور است

به مردم مگو پس اطاعت کنید!

چو فرمان برم نیز فرمان برید

ترا چون بزرگی همی کرد شاد

بزرگی خالق بیاور به یاد

تکبر کند دین و نعمت تباه

دل آدمی را نماید سیاه

بپرهیز و خود را منه نابجای

به عز و بزرگی به جای خدای

که او خودپسندان را خوار کرد

همی سرکشان را گرفتار کرد

تو با خالق و خلق انصاف کن

بدین شیوه هم خرمنت صاف کن

وگرنی به مردم ستم کرده کرده ای

خدا خوار سازد چنین بنده ای

بجنگد خداوند با دشمنان

زبون است و بیچاره گردنکشان

مگر آنکه برگشته، جبران کند

خدایش پذیرفته، احسان کند

ستم اژدهاییست زشت و زمخت

ستمکار را می‌خورد در نخست

چو گژدم کمین کرده زیر ردای

زند نیش اول به صاحب قبای

اگر خشم ملت بیاید به جوش

پراکنده دربار و خاصان خموش

خواص است همواره ناراضیان

به دوش حکومت چو بار گران

به هنگام بخشش گشاده دهان

به هنگام سختی گریزندگان

به روز محک جمله عذرآورند

به پیروزی هر یک کسی دیگرند

ولی عامه باشد دژِ استوار

بود توده‌ی خلق و نیروی کار

عماد حکومت، ستونِ نظام

به دین پایگاه و به حاکم دوام

ترا گر گرایش بود سوی عام

موفق بدر آیی در انتظام …(الخ)

به نظر می‌رسد در سال ۱۴۰۰، مهم­ترین متغیر تأثیرگذار بر سیاست داخلی و خارجی افغانستان موضوع روند صلح و تشکیل دولت انتقالی باشد. پس از اینکه آنتونی بلینکن خبر بازنگری توافقنامه دوحه میان امریکا و طالبان را مطرح نمود، طالبان ضمن عقب نشینی از مذاکرات صلح بین الافغانی دوحه با حکومت کابل و نمایش قدرت از طریق افزایش سفر به کشورهای منطقه و گسترش دامنه عملیاتها در افغانستان، اعلام کرد که امریکا باید به تعهدات خود طبق توافقنامه مذکور از جمله خروج از افغانستان عمل کند، در غیر این صورت، آنها پاسخگوی تبعات این موضوع نخواهند بود. دولت بایدن با مشاهده جدیت طالبان در خصوص عدم ادغام با حکومت کابل به رهبری اشرف غنی، بن بست گفتگوهای بین الافغانی دوحه، نزدیک شدن به زمان خروج نیروهای خارجی طبق توافقنامه دوحه با طالبان؛ طرح “دولت انتقالی صلح” را مطرح کرد و جهت تسریع دستیابی به طرح موردنظر، حتی به دولت افغانستان هشدار آمرانه داد. از دید امریکا، آنچه طالبان در خصوص خروج نیروهای خارجی تا قبل از ماه می ۲۰۲۱ طبق توافق دوحه می گویند، عملیاتی نیست. تیم بایدن حداقل ۶ ماه موضوع خروج را به تعویق خواهند انداخت و حتی ممکن است تعداد نیروها را مقداری افزایش دهد. در طی این شش ماه، چارچوبِ نهایی شده در نشست آپریل ۲۰۲۱ ترکیه تثبیت خواهد شد.

هر چند براساس رویکرد دموکراتها بایستی موضوع حقوق بشر و دموکراسی در افغانستان مدنظر دولت کنونی امریکا باشد، اما از دید بایدن، افغانستان مانند یک باتلاق است و اوضاع آن از طریق ملت سازی درست شدنی نیست. واقعیت قدرت و جایگاه طالبان در افغانستان و لزوم توجه امریکا به مهار چین باعث می شود که دولت بایدن نیز مانند دولت اوباما، شعارهای دموکراتیک را قربانی منافع استراتژیک ایالات متحده نماید. ابقای زلمی خلیلزاد در سمت نماینده رئیس جمهور امریکا در مذاکرات صلح افغانستان و ارائه طرح دولت انتقالی صلح که به معنای پایان حکومت اشرف غنی است، نشان از برتری منافع استراتژیک بر شعارهای دموکراتیک نزد کاخ سفید دارد. در واقع، طرح دولت انتقالی صلح به دنبال ایجاد تغییر در تمام ساختارهای بنیادی نظام موجود از ساختار سه قوه مجریه، مقننه و قضائیه گرفته تا شوراهای ولایتی و قانون اساسی فعلی افغانستان است. در ضمن، ایجاد شورای عالی فقه اسلامی که با هدف تأمین نظر طالبان در طرح دولت انتقالی صلح توسط دولت بایدن مطرح شده است، به احتمال فراوان به اصلاح برخی از اصول حقوق بشری و ارزشهای مدنی موجود در قانون اساسی افغانستان منجر خواهد شد. ناخشنودی مقامات حکومت اشرف غنی از طرح جدید امریکا در حالی مطرح شده است که مشخص است دولت کابل بدون حمایت امریکا به عنوان اصلی ترین شریک استراتژیک و نیز مهمترین حامی مالی و نظامی خود نمیتواند دوام بیاورد.

در مجموع، تعدد جلسات در دوحه، مسکو، استانبول و فشار بر دولت اشرف غنی از جانب امریکا جهت پذیرش طرح دولت انتقالی، از نوعی عجله امریکا در موضوع صلح افغانستان حکایت دارد. چنانکه در نشست ۲۸ حوت در مسکو، حکومت افغانستان نتوانست نقش کامل و قابل توجهی ایفا کند. مردم افغانستان که پس از امضای توافق نامه صلح طالبان و امریکا و به رغم وعده های داده شده، شاهد افزایش خشونتها و ناامنی ها در کشور بودند، اکنون نیز پس از ارائه طرح جدید دولت بایدن در خصوص دولت انتقالی صلح، نگران تأمین منافع امریکا در پس این طرح به بهای قربانی شدن جان و مال افغانها هستند.

داکتر عبداللطیف نظری

وزارت خارجه‌ی امریکا، گفته است در سال ۲۰۲۰ میلادی، موارد نقض حقوق بشری در سراسر جهان به شمول افغانستان، به گونه‌ی چشمگیری مشاهده شده است.

بررسی‌های سالانه‌ی وزارت خارجه‌ی ایالات متحده در زمینه‌ی حقوق بشری، نشان می‌دهد با وجود آغاز گفت‌وگوهای صلح میان دولت افغانستان و گروه طالبان، مخالفان مسلح در سال ۲۰۲۰ میلادی، حمله‌های زیادی را بر سربازان دولتی، مکان‌های عمومی و غیرنظامیان راه‌اندازی کردند که در جریان آن، هزاران نفر کشته و زخمی شدند.

وزارت خارجه‌ی امریکا، گفته است قتل از سوی شورشیان، قتل‌های غیرقانونی توسط نیروهای امنیتی، شکنجه و مجازات بی‌رحانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز، از موارد برجسته‌ی نقض حقوق بشر از سوی طرف‌های درگیر در افغانستان بوده است.

همچنان بازداشت خودسرانه، کشتار غیرنظامیان، آدم‌ربایی، شکنجه و آزارهای جسمی، از موارد برجسته‌ی نقض حقوق بشر در افغانستان بوده است.

وزارت خارجه امریکا، گفته است که فساد گسترده، عدم رسیدگی به خشونت علیه زنان به ویژه افراد متهم به جنایت اخلاقی، استخدام و استفاده از کودکان به عنوان سرباز جنگی و سوءاستفاده‌ی جنسی از کودکان، از موارد دیگر نقض حقوق بشر در افغانستان بوده است. در گزارش هم‌چنان به افزایش خشونت، هدف قرار دادن اقلیت‌ها و وجود بدترین اشکال کار کودکان اشاره شده است.

وزارت خارجه امریکا، به افزایش تهدیدهای خشونت‌آمیز و قتل‌های هدف‌مند زنان، خبرنگاران و فعالان مدنی اشاره کرده است.

در گزارش، آمده است که بی‌توجهی به حاکمیت قانون و مصئونیت از مجازات ناقضین حقوق بشر، از چالش‌های جدی در سال ۲۰۲۰ میلادی بوده است.

انتشار گزارش محرمانه سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا در باره قتل جمال خاشقجی که در آن به صراحت بر نقش محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان به عنوان تایید کننده عملیات قتل یا دستگیری این روزنامه‌نگار مخالف دولت ریاض تاکید شده تبعات مورد انتظار را برای شاهزاده قدرتمند دربار سعودی به همراه نداشت.

واشنگتن که بارها اعلام کرده مسائل حقوق بشری مبنای روابط تازه کاخ سفید با دیگر کشورها خواهد بود پس از انتشار این گزارش از وعده مجازات و تحریم سرمنشا و یکی از عوامل اصلی قتل جمال خاشقجی سر باز زده است.

جو بایدن طی کارزار انتخاباتی وعده داده بود بر سر ماجرای قتل روزنامه‌نگار ناراضی عربستانی کوتاه نخواهد آمد و با عاملان اصلی این جنایت برخورد خواهد کرد.

این وعده درست زمانی که با انتشار گزارش محرمانه سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا موعد تحقق آن فرا رسید زیر سایه مهم جلوه دادن منافع استراتژیک ایالات متحده قرار گرفت و عملی نشد.

کاخ سفید غیر از محمد بن سلمان ده‌ها مسئول و شخصیت سیاسی دخیل در ماجرای قتل جمال خاشقجی را در فهرست تحریم‌ها و مجازات‌های خود قرار داد و از تصمیم برای مجازات نکردن شاهزاده سعودی دفاع کرد.

ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا روز دوشنبه در جریان یک کنفرانس خبری در واشنگتن تصمیم یاد شده را اینگونه توجیه کرد: «ما در صدد هستیم تا روابط با عربستان سعودی را ترمیم کنیم و در جایگاه صحیح و مناسبی قرار دهیم.»

این اظهار نظر به تعبیر تحلیلگران بدان معنی است که کاخ سفید به جای مجازات عامل اصلی جنایت انجام شده در کنسولگری عربستان در استانبول در صدد اعمال فشار به ریاض برای تغییر رویکرد نسبت به مسائل حقوق بشری و آزادی‌های سیاسی در داخل این کشور است.

سخنگوی وزارت خارجه آمریکا سوال خبرنگاران در باره خلف وعده بایدن در منزوی کردن شهروندان سعودی که در قتل خاشقجی نقش داشته‌اند اینگونه توضیح داد: «عربستان کشوری بسیار پرنفوذ و تاثیر گذار در جهان عرب به شمار می‌رود و این مسئله غیرقابل انکار است.»

وی در خصوص روابط تازه ایالات متحده با عربستان تصریح کرد: ما در این خصوص با مقامات سعودی صحبت کرده و قصد داریم ضمن بازنگری در روابط چارجوب مشخصی را در این زمینه تعیین کنیم؛ اما این به معنای گسست روابط نیست.»

کاخ سفید رسما روز جمعه اعلام کرده بود که جدا از فهرست تحریم‌های اعمال شده بر ضد عاملان جنایت استانبول از تحریم یا مجازات‌های اساسی دیگر از جمله بر ضد محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی چشم پوشی می‌کند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس با انتشار گزارشی در این خصوص به قلم الن نایکمِیِر، خبرنگار حوزه سیاست و امنیت ملی خود می‌نویسد: این مسئله نشان داد که تصمیم‌‌گیری‌های دیپلماتیک در زمان‌های واقعی و مناسب چگونه با صحت و درستی مواضع اخلاقی مغایرت پیدا می‌کند.

در این گزارش تاکید شده است که این معما در هیچ کجا واضح‌تر از روابط پیچیده ایالات متحده با عربستان، غول نفتی جهان نیست که در آن ریاض به عنوان مشتری تسلیحاتی واشنگتن و نیز ایران به مثابه رقیب اصلی دو کشور در منطقه نقش متغیرهای اصلی را ایفا می‌کنند.

در گزارش آسوشیتدپرس آمده است: مقامات دولت جدید آمریکا در نهایت به این نتیجه رسیدند که منافع ایالات متحده بسیار مهم‌تر از قمار بر روی شاهزاده جوانی است که ممکن است برای دهه‌ها سکان هدایت عربستان را در دست داشته باشد.

نویسنده گزارش در ادامه تاکید می‌کند که این مسئله با وعده انتخاباتی بایدن مبنی بر برخورد با رفتارهای مغایر با حقوق بشر حکومت عربستان و اینکه ریاض باید بهای این نوع رفتار‌های را بپردازد، مغایرت دارد.

در این گزارش تاکید شده: آنچه کاخ سفید از آن به عنوان «کالیبره کردن» روابط دولت پیشین و تحت ریاست ترامپ با عربستان نام می‌برد دقیقا همان مواضع عادی ایالات متحده پیش از دولت ترامپ است؛ یعنی سرزنش کردن عربستان به رعایت نکردن مسائل حقوق بشری و پرهیز از این که این مسئله نگرانی‌‌هایی را در روابط دو کشور ایجاد کند.

دولت بایدن طی روزهای اخیر پس از مواجه شدن با انتقاد‌های شدید در خصوص مجازات نکردن بن سلمان از اقداماتی خبر داد که عموما دیگر افراد سطوح پایین‌تر و دخیل در پرنده قتل جمال خاشقجی را شامل می‌شود.

این اقدامات جدا از تحریم‌ و وضع محدودیت‌های صدور ویزا برای عاملان اصلی دخیل در قتل روزنامه‌نگار سعودی گروهی از نزدیکان بن سلمان موسوم به «یگان ببر» را در برمی گیرد که به ادعای واشنگتن ناراضیان حکومت در خارج از کشور را شناسایی و مجازات می‌کردند.

نویسنده این گزارش تاکید دارد با وضع این تحریم‌ها و اقدامات تنبیهی، زبان دولتمردان آمریکایی دیگر نرم‌تر از گذشته شده و مدام از منافع استراتژیک ایالات متحده سخن می‌گویند.

مارک وارنر، سناتور دموکرات در ایالت ویرجینیا و رئیس کمیته اطلاعات در مجلس سنای آمریکا به آسوشیتدپرس گفت که به شخصه موافق اعمال تحریم‌های بیشتر است اما به اعتقاد وی باید روابط با عربستان را حفظ کرد.

به گفته این سناتور دموکرات عربستان یک قدرت منطقه‌ای است و سعودی‌ها برای حفظ فشار بر ایران به این کشور نیاز دارند.

سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری، گفت مسئله‌ی حقوق بشر، باید به عنوان یکی از اصول اساسی روند صلح، در گفت‌وگوها با گروه طالبان مطرح شود.

آقای دانش، این موضوع را روز دوشنبه (۴ حوت)، در دیدار با فیونا فریز، رییس بخش حقوق بشر سازمان ملل متحد در افغانستان مطرح کرده است.

او گفت: «اگرچه تاکنون هیچ نشانه‌ای از سوی گروه طالبان مبنی بر احترام و حمایت از حقوق بشر مشاهده نشده است؛ اما اهمیت این موضوع می‌طلبد که جامعه‌ی جهانی و تمام جوانب دخیل در صلح افغانستان، گروه طالبان را در این زمینه تحت فشار قرار دهند.»

آقای دانش، با اشاره به افزایش خشونت و رویکرد جدید گروه‌های تروریستی مبنی بر هدف قرار دادن غیرنظامیان، فعالان حقوق‌بشر، خبرنگاران و فعالان مدنی در برابر این خشونت‌های فزاینده همه همکاران بین‌المللی افغانستان باید با یک صدا بایستند.

از سویی هم، فیونا فریز، در این دیدار، ضمن ابراز نگرانی از افزایش تهدیدها و ترور فعالان حقوق بشر، خبرنگاران و فعالان مدنی و غیرنظامیان، گفته است، مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد که فعالان این عرصه‌ها عمدا هدف قرار گرفته‌اند.

به گفته‌ی او، این خشونت‌ها علاوه بر این که بر فضای عمومی جامعه اثر بد دارد، زمینه‌های مربوطه را نیز متاثر می‌کند؛ زیرا بدون حضور فعالان حقوق بشری، فعالان مدنی و خبرنگاران، مردم با مشکل مواجه می‌شوند.

بانو فریز، ابراز امیدواری کرده است که روند پی‌گیری عدلی و قضایی عاملان خشونت‌ها تقویت یابد.

دادگاه لاهور پاکستان، آزمایش بکارت دختران را ممنوع کرده و آن را خلاف قانون اساسی این کشور خوانده است.

دادگاه لاهور، به روز دوشنبه (۱۵ جدی/ ۴جنوری) با صدور حکمی، آزمایش بکارت دختران را در این ایالت ممنوع کرد.

پیش از این، به تاریخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۰، آزمایش بکارت در ایالت پنجاب این کشور ممنوع شده بود. وزارت عدلیه‌ی این کشور نیز، آزمایش بکارت را در ماه اکتبر منع اعلام کرده بود.

آزمایش بکارت در پاکستان، انتقادهای زیادی را در پی داشته است. مدافعان حقوق بشر این کشور، در ماه مارچ سال گذشته، کارزار جمع‌آوری امضا را برای لغو آزمایش بکارت به راه انداخته بودند.

سازمان ملل متحد و مدافعان حقوق، از چند سال به این سو، خواهان متوقف آزمایش بکارت در این کشور شده و گفته اند که این عمل ضربه‌های بزرگ روحی و روانی به دختران وارد می‌کند.

آزمایش بکارت، در سطح بین‌المللی نقض حقوق بشر خوانده می‌شود و بر اساس ماده‌ی ۷ پیمان حقوق شهروندی و حقوق سیاسی و ماده‌ی ۱۶ کنوانسیون ملل متحد که پاکستان هر دوی این پیمان را امضا کرده است، ممنوع شده و آن را شکنجه‌ی زنان دانسته است.

تجاوز جنسی در پاکستان آمار بلندی دارد و بر اساس آمار رسمی روزانه ۱۱ مورد تجاوز جنسی در این کشور ثبت می‌شود. تجاوز و جرایم جنسی در این کشور، همواره ننگ پنداشته می‌شود و به همین خاطر قربانیان این جرایم به محاکم قانونی مراجعه نمی‌کنند و اگر مراجعه کنند از آن‌ها آزمایش بکارت گرفته می‌شود.

رییس‌جمهور پاکستان، ماه گذشته، قانونی را تدوین کرد که بر اساس آن، با تجاوزگران جنسی مقابله می‌شود و هویت شان ثبت خواهد شد.

سیما سمر، وزیر پیشین دولت در امور حقوق بشر در واکنش به برکناری خود از سوی رئیس‌جمهور می‌گوید از این که بدون پرونده آزاد شدم سپاس‌گزارم.

بانو سمر در برگه توییتر خود امروز (دوشنبه، ۱ جدی) گفت از رئیس‌جمهور تشکر می‌کنم که مرا آزاد کرد. کاری که باید یک سال‌ونیم قبل می‌کرد.

وی تاکید کرده خوشحالم که برایم پرونده نساخت و به دادستانی معرفی نکرد. از این بایت از وی سپاس‌گزارم.

این در حالی است که بانو سمر روز گذشته به پیش‌نهاد اداره امور ریاست جمهوری و منظوری رئیس‌جمهور غنی از سمتش برکنار شد.

خانم سمر در گفتگو با رسانه‌ها گفته‌است که از برکناری خود قبلا اطلاع نداشته و تنها اوراقی را از سوی همکارانش دریافت کرده که نمایانگر برکناری‌ او از سمتش بوده‌است.

او یک سال قبل از سوی رئیس‌جمهور غنی به عنوان وزیر دولت در امور حقوق بشر تعیین شد، تشکیلی که برای نخستین‌بار در چهارچوب حکومت ایجاد شده‌است.

وزارت دولت در امور حقوق بشر و روابط بین‌الملل، لغو و سیما سمر، نماینده‌ی ویژه‌ی رییس‌جمهور و وزیر دولت در امور حقوق بشر و روابط بین‌الملل نیز، از سمت اش برکنار شد.

بانو سمر، می‌گوید برکناری او، از سوی اداره‌ی امور ریاست‌جمهوری پیشنهاد شده و رییس‌جمهور غنی نیز آن را منظور کرده است.

او می‌افزاید: «تمام تشکیلات وزارت لغو شد و با من هیچ مشوره‌ای در این زمینه صورت نگرفت. نمی‌دانم که حکومت چرا این تصمیم را گرفته است.»

به گفته‌ی بانو سمر، موضوع برکناری او، با خودش در میان گذاشته نشده بود؛ اما برگه‌ای را دریافت کرده که بر اساس آن، برکنار شده است.

گفتنی است رییس‌جمهور غنی، سال گذشته وزارت دولت در امور حقوق بشر و روابط بین‌الملل را ایجاد و بانو سمر را به عنوان وزیر این وزارت، گماشته بود.

سیما سمر، پیش از این رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر بود و به عنوان عضو بورد عالی مشورتی دبیر کل سازمان ملل متحد در امور میانجی‌گری صلح نیز کار می‌کرد.

سازمان ملل متحد اعلام کرد برای کمک های زمستانی به افغانستان به بودجه 71 میلیون دالری نیاز دارد.

 رامش راجاسینگام ، دستیار  امور بشردوستانه سازمان ملل روز سه شنبه (15دسامبر) در یک کنفرانس گفت: «سازمان ملل (UN) برای تأمین نیازهای بیشتر افغانستان به کمک های بشردوستانه 71 میلیون دالری نیاز دارد.»

وی افزود: «در پی بدتر شدن اوضاع، از جمله به دلیل شیوع ویروس کرونا ، به بودجه بیشتری نیاز خواهیم داشت. 71 میلیون دالر اضافی برای کمک در زمستان مورد نیاز خواهیم داشت.»

به گفته این مقام سازمان ملل، تقریباً نیمی از کودکان زیر پنج در افغانستان سال غذای کافی دریافت نمی کنند.

 وی گفت: «طبق گزارش بانک جهانی، بیش از 37 میلیون افغان با درآمد کمتر از دو دالر  و بیش از 20 میلیون نفر با درآمد کمتر از یک دلار در روز زندگی می کنند.»

راجاسینگام گفت طبق اطلاعات موجود ، در حال حاضر بیش از 50 هزارنفر در افغانستان به ویروس کرونا مبتلا شده اند ، اما ممکن است تعداد واقعی آنها بسیار بیشتر ازاین آمار باشد.”

این اظهارات نماینده سازمان ملل در حالی مطرح می‌شود که روز دوشنبه ، اشرف غنی ، رئیس جمهور افغانستان اظهار امیدواری کرد که گفتگوهای صلح بین دولت و طالبان به جای قطر در افغانستان ادامه یابد. به گفته وی  مذاکرات در هتل های لوکس دوحه برای مردم افغانستان توهین آمیز است.

پیشتر وزیران خارجه و مالیه افغانستان هشدار دادند کمک‌های اعلام‌شده جامعه جهانی در کنفرانس ژنو به افغانستان مشروط است و اگر شرایط آن‌ها اجرایی نشود امکان قطع کمک‌ها وجود دارد.

وزیر خارجه افغانستان رعایت و نهادینه‌شدن حقوق بشر، حقوق زن و حقوق همه شهروندان، حاکمیت قانون، مبارزه با فساد در تمامی سطوح و حمایت از حقوق و آزادهای مدنی مردم را دیگر شروط جامعه جهانی برای ادامه کمک‌ها به این کشور دانست.

 فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی ایران و کمیسیون حقوق بشر، جامعه مدنی و امور زنان مجلس افغانستان در نشستی مجازی در باره فرصت های همکاری دو کشور در زمینه مهاجران ،صلح ،راه آهن هرات- خواف و چابهار گفت وگو و بر توسعه همه جانبه روابط تهران و کابل تاکید کردند.

ناهید فرید عضو مجلس نمایندگان افغانستان اعلام کرد در این نشست مجازی دو طرف در باره دورنمای کاری مشترک بین فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی و کمیسیون حقوق بشر افغانستان  بحث و تبادل نظر کردند.

سفارت جمهوری اسلامی ایران در کابل نیز در توئیتی کوتاه نوشت فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی این کشور در نشستی مجازی با کمیسیون حقوق بشر و امور زنان افغانستان گفت و گو و تبادل نظر کردند.

در توئیت سفارت ایران که  روز سه شنبه منتشر شد آمده است در این نشست در باره امور زنان، مهاجران ، صلح، راه‌آهن خواف – هرات، بندرچابهار، فرصت های سرمایه‌گذاری و همکاری‌های علمی آموزشی گفت‌ وگو و تبادل نظر شده است.

ایران و افغانستان در سالهای گذشته با حسن نیت تلاش کرده اند تا روابط دو جانبه را در همه عرصه‌های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی توسعه و گسترش دهند.

سیدعباس عراقچی معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در همین راستا درسفر خود به کابل برای نهایی سازی سندجامع راهبردی بین دو کشور با مقامات افغان دیدار و گفت‌وگو و ابراز امیدواری کرد سند در این سفر آماده امضای روسای جمهور دو کشور شود.

سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری، می‌گوید تفکر افراطی و قرائت افراط گرایانه از دین و باورهای دینی، یکی از چالش‌ها بر سر راه توسعه‌ی حقوق بشر است.

آقای دانش که روز شنبه (۲۲ قوس)، در مراسم گشایش «کمیسیون مشترک حفاظت از مدافعان حقوق بشر» سخن می‌زد، گفت برداشتن چالش‌ها از سر راه توسعه‌ی حقوق بشر، نیاز به آگاهی‌دهی دارد و زمان‌بر است.

به گفته‌ی او، با تداوم جنگ و خشونت در افغانستان، هنوز در برابر فعالیت‌های حقوق بشری، چالش‌های زیادی وجود دارد که برای فایق آمدن بر آن‌ها، نیاز به فرهنگ‌سازی، آگاهی‌دهی و فعالیت بیشتر است.

آقای دانش علاوه کرد، هنوز هم شماری فکر می‌کنند که حقوق بشر یک پدیده وارداتی و مغایر فرهنگ ملی است؛ اما برای رفع این توهم، نیاز به بومی‌سازی و ملی‌سازی ارزش‌های حقوق بشری است.

او تاکید کرد که تفکیک و تجزیه‌ی ارزش‌های حقوق بشری و پذیرفتن شماری از آن‌ها و رد کردن شمار دیگر آن و هم‌چنان برخوردهای سلیقه‌ای با ارزش‌های حقوق بشری، پذیرفتنی نیست.

آقای دانش، در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به روند صلح و حقوق بشر، گفت: «مردم افغانستان در مورد حقوق اساسی خود و تکرار دوره‌های تلخ و تاریک گذشته، نگرانی‌های جدی دارند. تا زمانی که آتش‌بس برقرار نشده و خشونت‎ها کاهش نیابد، نه مردم افغانستان باور به صلح پیدا می‌کنند و نه گفت‌وگوهای صلح پیشرفتی خواهد داشت.»

او، گفت که نظام امارتی یا هر نوع نظامی که از آن صدای پای دیکتاتوری و استبداد و انحصار شنیده شود و حقوق بشری افراد را نقض کند، نه تنها صلح را به ارمغان نمی‌آورد؛ بلکه جنگ را با نام و عنوان دیگری در افغانستان تشدید خواهد کرد.

قرار است در این هفته کمیسیون محافظت از مدافعان حقوق بشر به پیشنهاد سازمان عفو بین‌الملل کارش را آغاز کند. دفاع از ارزش‌های حقوق بشری، کمک به عملی شدن عدالت انتقالی، کمک به رسیدگی به موارد نقض حقوق بشر و جنایات بشری از مهم‌ترین وظایف این کمیسیون خواهد بود.

این کمیسیون درحالی ایجاد می‌شود که در موجودیت کمیسیون‌های مشابه، مانند کمیته مصونیت خبرنگاران که متشکل از چند نهاد حکومتی است، شاهد افزایش ترورهای هدفمند، انفجار مین، ترور فعالان مدنی و خبرنگاران در سال جاری بودیم. کشتار دانشجویان و دانش‌آموزان نیز توسط حملات انتحاری افزایش چشم‌گیر داشته است.

همچنین طبق گزارش‌های امنیتی، طالبان قصد راه‌اندازی حملات بیشتر علیه اعضای جامعه مدنی دارند.سوای مساله افزایش خشونت‌ها، درحالی از اجرای وظایف گفته شده، سخن می‌رود که این وظایف می‌بایست سال‌ها پیش اجرا می‌شد و اکنون عاملان خشونت‌ها و جنایات بشری نه پشت میز گفتگوها در قطر که پشت میله‌های زندان می‌بودند.رسیدگی به پرونده‌های جنایات جنگی و بازخواست از طالبان به‌خاطر سال‌ها حملات انتحاری بر غیرنظامیان در دستور کار گفتگوهای قطر نیست. از این جهت است که امید به عملی‌شدن اهداف کمیسیون تازه‌تاسیس محافظت از مدافعان حقوق بشر پایین و دور از واقعیت‌های میدانی به نظر می‌رسد.

افغانستان به لحاظ فساد در جهان رتبه‌دار است و علی‌رغم وجود قوانین روی کاغذ، نهادهای دولت و کارمندان حکومتی با محرم‌خواندن اسناد، دست و چشم خبرنگاران و جامعه مدنی را از پرونده‌های فساد و دخل و خرج غیرشفاف دولت دور نگه می‌دارند. این مانع‌تراشی‌ها بر سر راه نشر اطلاعات از یک‌سو موجب دلسردی خبرنگاران برای نشر اطلاعات شده و از سوی دیگر، دست فسادپیشگان در پرکردن جیب‌های‌شان از اموال و امکانات دولت بیشتر را درازتر کرده است.در این وضعیت، نه‌تنها مصونیت برای خبرنگاران و فعالان مدنی ایجاد نشده که فسادپیشگان خود را مصون از پی‌گردهای قانونی احساس می‌کنند.

رسیدگی نشدن به مساله عدالت انتقالی و جنایت‌های طالبان نیز در ۲۰سال اخیر، به طالبان چنان احساس مصونیت داده که این گروه در پی فروریختن چارچوب‌های نظام جمهوری از طریق گفتگوهای جاری در قطر و ایجاد حکومت موقت با شراکت مجاهدین هستند؛ مساله‌یی که باعث می‌شود، اهداف ذکرشده در کمیسیون‌های حکومت را تحت شعاع قرار گیرد.طرح مساله تاسیس حکومت موقت دو پیامد خطرناک دارد. نخست این که بسیاری از کارمندان حکومت در ردیف‌های مختلف ممکن است اعتماد خود نسبت به دوام نظام را از دست داده، شروع به فساد بیشتر و غارت امکانات نظام کنند، چنان که در گذشته اتفاق افتاده است. کارمندان رژیم کمونیستی در دروه نجیب پس از آن که پی بردند سقوط رژیم حتمی است، دارایی‌های عمومی را یا به نفع گروه‌های قومی خود متسلب شدند یا با فروش اموال و ادوات نظامی دولت به کشورهای همسایه پا به فرار گذاشتند.پیامد دوم این که با ایجاد دولت موقت، صلح دایمی برقرار نخواهد شد.

ممکن است که در هیاهوی دست به دست شدن چوکی‌ها و سِمت‌های دولتی آرامشی شبیه آرامش سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴ ایجاد شود، اما گروه‌های جدید که به قدرت می‌رسند و هیچ تجربه‌یی در زمینه حکومت‌داری ندارند، ممکن است خود دست به فساد بزنند و اهدافی چون عدالت انتقالی و ارزش‌های حقوق بشری قربانی خواهند شد. بنابراین، تاسیس کمیسیون‌ها به صورت پی هم، نه منجر به رعایت ارزش‌های حقوق بشری می‌شود و نه برای خبرنگاران و جامعه مصونیت ایجاد می‌کند بل حکومت را حجیم‌تر و روابط نهادها را پر اصطکاک‌تر می‌کند.به عبارتی، با افزایش نهادهای مشابه و تورم بروکراسی، بستر فساد بیش از هر زمانی فراخ و گسترده خواهد شد. حتی ممکن است این طور تصور شود که حکومت از روی بی برنامگی و دست‌پاچگی دست به کمیسیون‌سازی زده و موضوع نه خدمات‌رسانی به مردم، بل این است که مسایلی چون دفاع از ارزش‌های حقوق بشری و رسیدگی به جنایات جنگی را فقط برای بقای خود مطرح می‌کند.

بنابراین این رفتار حکومت موجب تقویت موضع دولت در میز گفتگوها نخواهد شد و چهره نظام در نزد حامیان بین‌المللی افغانستان نیز از مقبولیت لازم برخوردار نخواهد بود.حکومت اگر نگران مسایلی چون حقوق بشر و عدالت انتقالی است و دغدغه رسیدگی به پرونده‌های فساد، جنایات و جرایم را دارد، می‌تواند در چارچوب ساختار فعلی خود و بدون افزودن نهادهای موازی، با روان‌سازی جریان اطلاعات و خلق انسجام ملی و تقویت موضع خود در میز گفتگوها، به مسایل ذکرشده رسیدگی کند.

راه مدنیت

یک خلبان نظامی افغان که همراه با نیروهای آمریکایی در افغانستان کار می‌کرد و در نجات جان سربازان آمریکایی نقش داشته، اکنون از ترس جانش مجبور شده است به صورت مخفی زندگی کند.

نظر به گزارش پایگاه خبری نظامی آمریکایی “استارز اند استریپس” درخواست پناهندگی آقای اسدی، همسر و دختر چهارساله‌اش در ابتدا از سوی دولت آمریکا پذیرفته شده بود ولی در ماه گذشته این درخواست از سوی ارتش آمریکا به یکبارگی رد شد.

این پایگاه خبری به نقل از مسئولان نظامی گفته است که آقای اسدی در نجات جان چندین خلبان آمریکایی نقش اساسی داشته است.

این خلبان در مصاحبه با رسانه‌ها گفته است که برای مدتی در جایی پنهان در محافظت نیروهای آمریکایی در افغانستان زندگی می‌کرد اما برای او تا روز دوشنبه (۱۰ قوس) مهلت داده شده بود که یا دوباره به ارتش بپیوندد یا هم محل محافظت شده را ترک کند.

آقای اسدی، ۳۲ ساله که دارای رتبه نظامی “جگرن”/سرگرد است در مصاحبه با سی‌ان‌ان گفته است که او از این محل حفاظت شده اخراج شد و حالا خودش مجبور است برای حفاظت خود و خانواده‌اش به طور مخفی و در هراس زندگی کند.

او اضافه کرده است:”یا از سوی دولت زندانی یا هم از سوی طالبان کشته خواهم شد.”

کمبرلی موتلی، فعال حقوق بشر و وکیل مدافع این خلبان نظامی در نامه‌ای به مقام‌های آمریکایی گفته است که “به شدت نگران” است که اگر آقای اسدی دوباره به دولت بپیوندد، زندانی خواهد شد.

در نامه او آمده است:” مشخص است که دولت افغانستان قادر به محافظت از خانواده اسدی در برابر طالبان نیست.”

خانم موتلی همچنین گفته است که آمریکا نظر به کنوانسیون حقوق بشر و سازمان ملل مکلف است که از جان افرادی که در چنین شرایطی قرار دارند محافظت کند.

او همچنین از نهادهای دیگر در این زمینه درخواست کمک کرده است.

راب لودویک، یکی از سخنگویان پنتاگون در بیانیه‌ای گفته است که از وضعیتی که آقای اسدی در آن قرار دارد آگاه است و او هنوز هم مامور نیروی هوایی افغانستان است.

در این بیانیه آمده است که برای رسیدگی به درخواست‌های بشردوستانه از سوی اتباع خارجی روند و شرایطی وجود دارد و پس از بررسی کامل درخواست آقای اسدی مسئولان تصمیم گرفتند که این درخواست را قبول نکنند.

در این بیانیه آمده که به خاطر این که این پرونده هنوز باز است و به دلیل نگرانی ها از حریم خصوصی وزارت دفاع آمریکا نمی تواند جزئیات بیشتری ارایه کند.