برچسب: صلح

به گزارش خبرگزرای دید، حمدالله محب مشاور امنیت ملی امروز چهارشنبه(۲۰ حوت) با بهادر امینیان سفیر ایران در کابل دیدار کرد
در این دیدار، دو طرف در مورد پیشرفت‌های اخیر روند صلح و موضوعات مشترک میان دو کشور بحث و تبادل نظر کردند.
این در حالی است که روز گذشته محمد حنیف اتمر وزیر امور خارجه کشور نیز با سفیر ایران دیدار داشت.
در آن دیدار، دو طرف در مورد نهایی سازی و امضای توافق نامه جامع در زمینه همکاری استراتژیک بین افغانستان و ایران، ایجاد کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی و تجاری بین افغانستان و ایران و سایر موضوعات دو جانبه گفت‌وگو کردند.

دیبرا لاینز ، نماینده ویژه  سرمنشی ملل متحد برای افغانستان با محمد معصوم ستانکزی، رئیس هیئت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی افغانستان و شماری از اعضای این هیئت در شهر دوحه دیدار و گفتگو کرد.

خانم لاینز در این دیدار بر تعهدات سازمان ملل متحد در زمینه صلح افغانستان تاکید کرده گفت سازمان ملل متحد به طور منظم در این روند حضور خواهد داشت تا تمام امور را از نزدیک ملاحظه و در مورد پیشرفت‌ها و سرعت مذاکرات، اطمینان حاصل کند.

وی با اشاره به این که روند صلح یک روند زمانگیر است و باید از فرصت ایجادشده به نحو درست استفاده شود، گفت اقدامات ما نباید روند فعلی مذاکرات صلح را با کُندی مواجه کرده و یا به اعتبار آن صدمه وارد کند.

نماینده ویژه دبیر کل ملل متحد افزود: « همه تلاش‌ها و اقدامات جامعه جهانی برای صلح افغانستان باید همسو بوده و به دولت افغانستان، ساختارهای این کشور، قانون اساسی آن و مردم این سرزمین احترام گذاشته شود و مطابق به خواست مردم این کشور باشد.»

خانم لاینز افزایش سطح خشونت‌ها در افغانستان را نگران‌کننده خواند و با تأکید بر تأمین آتش‌بس، بار دیگر از همکاری همه‌جانبه سازمان ملل متحد در حمایت از روند صلح افغانستان اطمینان داد.

گفتنی است دیبرا لاینز نماینده ویژه  سرمنشی ملل متحد برای افغانستان ، روز گذشته (سه‌شنبه 19 حوت) به قطر رفت تا با هیات مذاکره کننده دولت افغانستان و گروه طالبان دیدار کند.

خبرگزاری رویترز امروز (سه‌شنبه، نوزدهم حوت) در گزارشی به نقل از نت پرایس، سخنگوی وزارت خارجۀ امریکا می‌نویسد که زمینۀ بروز پیشرفت‌های خوبی در روند صلح افغانستان فراهم شده است. به نقل از گزارش رویترز، خانم پرایس می‌افزاید که ایالات متحدۀ امریکا تلاش دارد گفت‌وگوهای صلح افغانستان در جهت مثبت حرکت کند و به موفقیت برسد.

سخنگوی وزارت خارجۀ امریکا همچنان خاطرنشان می‌سازد که نمایندۀ ویژۀ این کشور در امور صلح افغانستان به منطقه سفر کرده است تا کشورهای منطقه و شریک‌های صلح افغانستان را برای تسریع این روند ترغیب کند.

این در حالی است که زلمی خلیل‌زاد، نمایندۀ ویژۀ امریکا در امور صلح افغانستان اخیراً به کابل سپس به دوحه و اسلام‌آباد سفر کرده است. آقای خلیل‌زاد طرح ایجاد حکومت مشارکتی را با طرف‌های درگیر جنگ و صلح در افغانستان مطرح کرده است.

ارایۀ این طرح با رسیدن نامه‌یی از آدرس وزیر خارجۀ امریکا به رهبران دولت افغانستان همزمان بوده و واکنش‌ منفی حکومت را به دنبال داشته است. رییس‌جمهور غنی در واکنش به این طرح پیشنهادی می‌گوید که قدرت سیاسی را تنها از طریق برگزاری انتخابات به دولت بعدی واگذار خواهد کرد. به باور آقای غنی، ایجاد حکومت مشارکتی و یا موقت به نفع کشور نیست.

همزمان با این، روسیه نیز اعلام کرده است تا ده روز دیگر نشستی را در پیوند به صلح افغانستان با اشتراک نماینده‌گان طالبان، سیاسیون افغانستان، نماینده‌گان کشورهای منطقه و امریکا میزبانی می‌کند. دولت افغانستان و گروه طالبان تاکنون روشن نساخته‌اند که در این نشست شرکت خواهند کرد و یا خیر.

شورای عالی مصالحۀ ملی با نشر خبرنامه‌یی نوشت این دیدار‌ پیش از چاشت امروز (سه‌شنبه، نوزدهم حوت) به صورت جداگانه در قصر سپیدار صورت گرفته است. ضرورت توقف فوری خشونت‌ها، اجماع ملی و بین‌المللی در پیوند به صلح محورهای اصلی این گفت‌وگوها عنوان می‌شود.

در خبرنامۀ شورای عالی مصالحۀ ملی آمده است که سفیران فرانسه و بریتانیا در این دیدار‌ بر قطع فوری جنگ در افغانستان تأکید کرده‌اند. بر اساس این خبرنامه، آنان از همکاری کامل فرانسه و بریتانیا برای موفقیت روند صلح افغانستان اطمینان داده‌اند.

این در حالی است که پس از سفر اخیر زلمی خلیل‌زاد، نمایندۀ ویژۀ امریکا در امور صلح افغاستان به کابل، روند صلح کشور شتاب بیشتری گرفته است. آقای خلیل‌زاد در جریان سفرش به کابل طرح ایجاد حکومت مشارکتی را با رهبران دولت افغانستان، سیاسیون و طالبان درمیان گذاشته است. حکومت افغانستان این طرح را به سود کشور نمی‌داند و گروه طالبان تاکنون در این باره چیزی نگفته‌اند.

عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان در تازه‌ترین اظهارات خود گفته است افغانستان از نظر امنیتی در پیچیده‌ترین حالت ممکن قرار گرفته است.

آقای عبدالله تاکید ورزید کشور از نظر سیاسی در شرایط بحرانی است و مناسبات بین‌المللی آن نیز در وضعیت بسیار حساسی قرار گرفته است.

وی در ادامه تاکید ورزید به دلیل اوضاع پیچیده امنیتی، مردم در شرایط دشواری قرار دارند و از جامعه مدنی گرفته تا خبرنگاران، علمای دین و افراد عادی، هیچکس مصون نیست.

او همچنین یادآور شد هیچ قدرتی نمی‌تواند خواسته خود را به مردم افغانستان تحمیل کند اما در صورتی که تفرقه وارد جامعه شود هر چیزی ممکن خواهد شد.

رییس شورای عالی مصالحه ملی در ادامه به نامه وزیر خارجه آمریکا اشاره کرده افزود در گفت‌وگو با رییس جمهور غنی تاکید کرده که این نامه استعجالیت‌هایی را نشان می‌دهد که در کنترل دولت و مردم نیست.

این گفته‌ها در حالی بیان شده است که به تازگی آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا با ارسال نامه‌ای هشدار‌آمیز به ارگ ریاست جمهوری افغانستان تاکید ورزیده دولت باید طرح مصالحه این کشور را بپذیرد.

رویترز در گزارشی روند صلح افغانستان را به بررسی گرفت و نوشت ایالات متحده تلاش می کند به منظور پایان جنگ در افغانستان یک حکومت موقت را در این کشور بوجود آورد.

 در این گزارش آمده است حکومت موقت قانون اساسی را تغییر داده و زمینه را برای انتخابات فراهم خواهد کرد و در مقابل آن طالبان به شمول گروه های تروریستی کشورهای همسایه با تمام گروه های تروریستی قطع رابطه خواهند کرد.

این آژانس در ادامه نوشته است طرح پیشنهادی آمریکا جبری نیست و افغانان اختیار قبول و یا رد آن را دارند.

رویترز از قول سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا نوشته است طرح فرستاده شده به رییس جمهور غنی همانند سایر طرح های امریکا بوده و تمام مسوولیت پایان جنگ و صلح در افغانستان به دوش افغان ها است.

پیشتر خبر داده شد که آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا به تازگی نامه‌ای در مورد طرح آمریکا برای روند صلح افغانستان به رییس جمهور غنی فرستاده است. در این نامه گفته شده که ایالات متحده از سازمان ملل متحد می‌خواهد که یک نشست جهانی با حضور وزیران خارجه و فرستاده‌های ویژه آمریکا، روسیه، چین، ایران، پاکستان و هند برای بحث روی یک رویکرد واحد در روند صلح افغانستان برگزار کند.

در این نامه آقای بلینکن که ظاهراً هم‌زمان شده با سفر زلمی خلیلزاد، فرستادۀ ویژۀ آمریکا برای صلح افغانستان به کابل، طرح صلح امریکا برای حل بحران افغانستان تایید شده ‌است.

با این حال، ریاست جمهوری کشور تاکنون در مورد نامه وزیر امور خارجه آمریکا به آدرس ارگ چیزی به رسانه‌ها نگفته است.

سفارت روسیه در کابل، از رهبری شورای عالی مصالحه‌ی ملی، برای شرکت در نشست ترویکای که در مسکو با حضور چین، امریکا، پاکستان و روسیه، برگزار می‌شود، دعوت کرد.

این نشست که هدف آن، تسریع گفت‌وگوهای صلح در دوحه و پایان جنگ در افغانستان خوانده شده، در هجدهم مارچ در مسکو، پایتخت روسیه برگزار می‌شود.

در این نشست، ۲ نفر از حکومت، ۲ نفر از شورای عالی مصالحه‌ی ملی، ۲ یا سه نفر دیگر از رهبران سیاسی افغانستان که جمعا ۶-۷ می‌شوند، دعوت شده است. قرار است ۵ نفر از گروه‌ طالبان نیز در این نشست دعوت شوند و یک مهمان از قطر نیز جز اشتراک کنندگان این نشست خواهد بود.

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه‌ی روسیه، میزبان این نشست خواهد بود.

در همین حال، فریدون خوزون، سخنگوی شورای عالی مصالحه‌ی ملی، روز سه‌شنبه (۱۹ حوت)، در برگه‌ی تویترش از دعوت شدن مقام‌های رهبری دولت، شورای عالی مصالحه‌ی ملی و شماری از رهبران سیاسی و رهبری گروه طالبان به نشست مسکو خبر داده است.

پس از انتشار نامه وزیر خارجه آمریکا به رییس جمهورغنی از سوی رسانه ها امرالله صالح معاون اول ریاست جمهوری گفت این نامه از مجرا های فشار بر حکومت افغانستان بیرون داده شده است. آقای صالح تاکید کرد از این نامه  نگران نیست.

امرالله صالح روز دوشنبه (۱۸حوت) در مراسم گرامی داشت از سالیاد مارشال قسیم فهیم در تالار لویه جرگه تاکید کرد غرب و امریکا حق دارد درباره نیروهای شان در افغانستان تصمیم بگیرند نامه بنویسند و باطالبان مذاکره کنند اما این حق مشروع حکومت افغانستان نیز هست که سرنوشت ۳۵ میلیون انسان افغانستان را مطابق به تقویم دیگران، به سازش و معامله نگیرد.

معاون اول ریاست جمهوری تاکید کرد: «جوهر زعامت در همین لحظه معلوم می‌شود که از نامه، از بم، از دسیسه، از غوغا نترسد، نلرزد و سر اصل ایستاد شود. ما از این نامه نگران نیستیم. نه در موقف ما تغییر آمده و نه می‌آید.»

او خاطرنشان کرد ۲۰ تن با گرد آمدن در یک اتاق نمی‌توانند دربارۀ سرنوشت مردم تصمیم بگیرند. او هشدار داد اگر چنین شد خودش مثل امام حسین در برابر طالبان و حامیان آنان، ایستادگی خواهد کرد.

صالح انتخابات را راه اصلی برای سپردن قدرت در افغانستان خواند و گفت حکومت این کشور نمی‌خواهد «تحت هیچ شرایطی، به هیچ بهانه‌ای و زیر هیچ دسیسه‌ای» حق رای را از شهروندانش بگیرد.

به گفته او در مورد شکستن بن بست صلح یک خط غیر قابل سازش به آمریکا پیشنهاد شده و آن این است که حق رای از مردم افغانستان سلب نمی شود و بر قانون اساسی پا گذاشته نمی شود.

او اضافه کرد سر اصل انتخابات اگر طالبان به توافق می رسد  حکومت می تواند روی تاریخ برگزاری انتخابات گفتگو کند و نیز بر اینکه این انتخابات نظارت شده ترین «تاریخ انتخابات» بشر باشد نیز بحث کند.

صالح تصریح کرد طالبان یک واقعیت است و حکومت نیز حاضر به صلح با آن گروه می باشد اما «صلح آمرانه» را نه در بعد داخلی قبول دارد و نه خارجی.

نامه وزیر خارجه آمریکا

این اظهارات امرالله صالح در حالی مطرح می شود که همزمان با سفر زلمی خلیلزاد به کابل انتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا با ارسال نامه‌ای به رییس جمهور غنی هشدار داده است که اگر پیشنهادات تسریع روند صلح را فوراً بررسی نکند، ممکن است به تنهایی با تاخت و تاز طالبان روبرو شود.

در نامه آمده است: “آقای رییس جمهور باید برای شما روشن کنم که با ادامه بررسی سیاست ما در واشنگتن، ایالات متحده هیچ گزینه‌ای را منتفی نکرده است. ما ضمن بررسی گزینه های دیگر، خروج کامل نیروهای مان‌را تا اول ماه می نیز بررسی می‌کنیم.”

وزیر خارجه آمریکا همچنان در نامه اش نگاشته است که قصد دارد از سازمان ملل بخواهد که نشست وزیران خارجه و فرستاده‌های ویژه، روسیه، چین، پاکستان، ایران، هند وایالات متحده برای یک رویکرد واحد دربارۀ روند صلح افغانستان، برگزار کند.

در این نامه گفته شده که از ترکیه نیز قرار است خواسته شود تا یک نشست سطح بلند را از هر دوطرف جمهوریت و گروه طالبان برای نهایی سازی یک توافق‌نامۀ صلح در هفته‌های آینده، میزبانی کند.

او هشدار داده ‌است که بی‌اتفاقی میان رهبران افغان، سبب پیامد فاجعه‌بار در دهه نود شد و نباید چنین کاری بار دیگر تکرار شود.

محمد حنیف اتمر وزیر امورخارجه که دوشنبه(۱۸حوت) در برنامه حساب‌دهی دولت به ملت، گزارش کارکردها و دستاوردهای این وزارت را در سال مالی۱۳۹۹ ارائه می‌کرد، گفت این وزارت دستاوردهای کلانی در یک سال گذشته داشته است.

اتمر گفت: «ایجاد هم‌صدایی و جلب حمایت قاطع کشورهای جهان در پیوند به کاهش خشونت‌ها، برقراری آتش‌بس و ادامه‌ گفت‌وگوهای معنادار صلح به منظور رسیدن به راه‌حل سیاسی برای تامین صلح پایدار و مبتنی بر اراده‌ آزاد مردم، جلب حمایت قاطع کشورها و سازمان‌های اثرگذار جهان، به ‌شمول اتحادیه‌ اروپا، ناتو و سازمان ملل متحد، در راستای حفظ نظام، تقویت دستاوردهای دموکراتیک و پاسداری از حقوق بشری شهروندان به‌خصوص زنان افغان، برگزاری موفقانه‌ی کنفرانس جنوا و گفت‌وگوهای پیگیر با وزرای خارجه، مسئولان سازمان‌های بین‌المللی و نمایند‌گان کشورها در پیوند به پروسه‌ صلح از مهمترین دستاوردهای وزارت امورخارجه در سال ۱۳۹۹ به حساب می آیند.»

اتمر افزود وزارت امورخارجه در بخش مبارزه با تروریزم و جرایم‌ سازمان ‌یافته حمایت کشورهای جهان، به‌ویژه امریکا و ناتو را به صورت گسترده جلب نموده است.

وزیر امورخارجه تصریح کرد به منظور رشد اقتصادی و دست‌یابی کشور به خودکفایی، این وزارت در هماهنگی و همکاری با سایر ادارات حکومتی در سال ۱۳۹۹ تلاش کرد تا سرمایه‌گذاری‌های خارجی را در افغانستان جلب نماید و کمک‌های بین‌المللی به کشور نیز تداوم پیدا کند.

به گفته او، در بخش رسیدگی به امور مهاجرین و حمایت از حقوق‌شان در بیرون از کشور دستاوردهای مهم داشته که می‌توان از ایجاد تسهیلات در خصوص دریافت تذکره‌ ورقی، پاسپورت و اسناد هویتی برای مهاجرین، آغاز رسمی روند تثبیت هویت و توزیع تذکره‌ الکترونیکی و صدور پاسپورت ماشین‌خوان برای حدود ۲.۳میلیون متقاضی در ایران و زمینه‌سازی برای صدور ویزه درازمدت پاکستان یاد کرد.

او افزود در بخش‌های پالیسی و تقنینی در مجموع ۱۲ سند پالیسی و تقنینی طی یک‌سال گذشته تهیه و نهایی گردیده که از جمله چهار سند آن تصویب و اجرایی شده است.

وزیر امور خارجه گفت برای این وزارت در سال مالی ۱۳۹۹ مبلغ ۷۵۰۸۲۷۷۵۰۰ افغانی بودجه عادی و انکشافی تخصیص داده شده بود که ۹۳.۴۹ فیصد آن به مصرف رسیده است.

زلمی خلیلزاد در راولپندی با جنرال قمر جاوید باجوا رییس ستاد ارتش پاکستان دیدار کرد. جنرال اسکات میلر، فرمانده عمومی نیروهای ناتو در افغانستان نیز در این دیدار حضور داشت.
در اعلامیه‌ ارتش پاکستان آمده است دو طرف در این دیدار درباره‌ مسایل دوجانبه و امنیت منطقه‌ای از جمله روند صلح افغانستان گفت‌وگو کرده‌اند.
رییس ستاد ارتش پاکستان در این دیدار گفت «حمایت پاکستان از روند صلح افغانستان نشانه‌ حسن نیت این کشور در این قضیه است».
خلیلزاد دهم حوت به کابل آمد. او در جریان سه روز اقامت خود در کابل، با رهبران دولت افغانستان و شماری از چهره‌های سیاسی دیدار کرد. او در این سفر طرح دولت انتقالی صلح را نیز پیشکش کرد که واکنش‌های متفاوتی را در پی داشته است.

دیوید مارتینون، سفیر فرانسه در کابل اعلام کرد جایزه‌ی «سیمون وی جمهوری فرانسه برای زنان» به حبیبه سرابی، عضو هیأت مذاکره‌کننده‌ی جمهوری اسلامی افغانستان اهدا می‌شود.

مارتینون در پیامی به مناسبت هشتم مارچ، روز جهانی همبستگی زنان گفت حبیبه سرابی، یکی از «زنان شجاع» افغان تمام زندگی‌اش را وقف تساوی جنستی و برقراری یک دموکراسی درست و کامل در افغانستان کرده است.

سفیر فرانسه در این پیام همچنان گفته است که خانم سرابی در حال حاضر در خط اول مذاکرات صلح افغانستان در دوحه قرار دارد. به گفته‌ی او، جایزه‌ی «سیمون وی جمهوری فرانسه» امروز توسط وزیر خارجه‌ی فرانسه به خانم سرابی اهدا خواهد شد.

سیمون وی وکیل و سیاستمدار فرانسوی و از چهره‌های مدافع حقوق زنان و بازمانده اردوگاه آشویتس بود. او در سال ۱۹۷۴ میلادی به سمت وزارت بهداشت فرانسه منصوب شد و از حق سقط جنین در این کشور دفاع کرد. با تلاش‌های او حق سقط جنین بدون ارائه‌ی دلایل پزشکی، در سال ۱۹۷۵ به تصویب رسید و به نام قانون او معروف شد.

دیوید مارتینون در این پیام گفته است: «ما امروز، روز جهانی زنان را درحالی تجلیل می‌کنیم که حقوق زنان افغانستان در معرض تهدید است. مانند بسیاری از دست‌آوردهای دموکراتیک دیگر، افغان‌ها این حقوق را با قربانی بسیار سنگین و بهای گزاف در قالب جمهوری اسلامی به‌دست آورده‌اند.»

به گفته‌ی سفیر فرانسه، بسیاری‌ها هنوز نمی‌پذیرند که زنان افغان در مقام‌های حکومتی حضور و در زندگی اجتماعی سهم فعال داشته باشند. او تأکید کرده است که تروریستان زنان را به‌خاطر موقف‌شان در حکومت و یا حضورشان در جامعه مدنی هدف قرار می‌دهند.

مارتینون افزوده است که فرانسه کشتارهای «هراس‌افگنانه»ی قاضیان زن، خبرنگاران زن، فعالان مدنی زن، داکتران زن و دیگر زنان را محکوم می‌کند. او در عین حال گفته است که بدون مشارکت کامل زنان صلح پایدار در افغانستان تأمین نخواهد شد.

از سوی هم، سفیر فرانسه گفته است که به‌زودی یک ایستگاه رادیویی زیر نام «رادیو بیگم» در افغانستان به فعالیت آغاز می‌کند که در راستای تقویت نقش زنان در جامعه‌ی این کشور کار خواهد کرد.

مارتینون همچنان گفته است که در ماه جون سال جاری میلادی یک مجمع جهانی زیر عنوان «مجمع تساوی جنسیت» در پاریس دایر خواهد شد. به گفته‌ی او، این مجمع به گردهمایی فعالان جامعه مدنی متمرکز خواهد بود و هدف آن تقویت برابری جنسیتی و پیشرفت واقعی در این راستا است.

میررحمن رحمانی رئیس ولسی جرگه شورای ملی عصر دیروز ( یک شنبه ٬ ۱۷ حوت)با  دمیتری ژیرنوف سفیر جمهوری فدارتیف روسیه دیدار کرد.

در این ملاقات که در دفتر کاری رئیس ولسی جرگه انجام شد دو طرف در رابطه به پروسه صلح، اوضاع سیاسی کشور و امنیت منطقه وی بحث و گفتگو کردند.

در این دیدار سفیر روسیه حامل دعوت نامه یی بود که در آن از رئیس ولسی جرگه به خاطر اشتراک اش در مجلس ” سازمان امنیت دسته جمعی ” که قرار است در تاجیکستان برگزار گردد دعوت شده است.

سفیر روسیه از آمادگی های روسیه به خاطر تسریع و تحکیم روند صلح در کشور، به رئیس مجلس اطمینان داده گفت روسیه از هر تعامل و گزینه ی که موجبات تامین صلح در افغانستان را فراهم کند استقبال و حمایت خواهند کرد.

دواخان مینه پال، معاون سخنگوی ریاست جمهوری تایید کرد اشرف غنی، رئیس جمهور نامه‌ آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا را دریافت کرده است.

مینه پال به جزئیات این نامه نپرداخته اما بر اساس گزارش‌ها بلینکن در این نامه با لحن هشدار آمیز به اشرف غنی گفته است: «اوضاع در افغانستان روبه وخامت است و با طرح جدید آمریکا برای تسریع روند صلح باید همکاری کنید.»

طرح جدید آمریکا که اخیرا زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آن کشور در امور صلح افغانستان با دولت و رهبران سیاسی در کابل شریک کرده، تشکیل حکومت انتقالی را پیشبینی کرده است. اشرف غنی اما تاکید دارد انتقال قدرت از طریق انتخابات غیر قابل معامله است. غنی در عین حال می‌گوید حاضر است در مورد زمان انتخابات مذاکره کند.

در ادامه نامه وزارت خارجه آمریکا که رسانه‌ها به نسخه‌ای از آن دست یافته، بر اجماع داخلی در افغانستان تاکید شده و بلینکن از رئیس جمهور غنی خواسته است که با عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی مصالحه، حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین و عبدالرب رسول سیاف، رهبر جهادی از نزدیک کار کند.

وی هشدار داده ‌است که نبود اجماع میان رهبران افغانستان سبب پیامد فاجعه‌بار در دهه نود شد و نباید چنین کاری بار دیگر تکرار شود.

بلینکن گفته است که در ‌چند هفته آینده وزرای خارجه آمریکا، روسیه، پاکستان، ایران و هند گردهم می‌آیند تا گزینه‌ها در افغانستان را بررسی کنند. بر علاوه قرار است یک کنفرانس در ترکیه با حمایت سازمان ملل برگزار شود.

وی افزوده است که آمریکا در حال بررسی خروج کامل نیروهایش از افغانستان تا اول ماه می است و بازنگری توافقنامه دوحه تا کنون نهایی نشده است.

بلنکین از تهیه طرحی برای کاهش ۹۰ روزه خشونت‌ برای جلوگیری از آغاز عملیات بهاری طالبان نیز خبر داده است.

وی با تاکید بر ضرورت فوری راه حل سیاسی در افغانستان هشدار داده که است که با خروج آمریکا حتی با ادامه حمایت مالی، اوضاع بدترخواهد شد و احتمالا طالبان مناطق بیشتری را تصرف خواهند کرد.

اکثر بحث‌ها در رابطه به نوع تعامل هند و پاکستان با افغانستان روی رقابت دو کشور در افغانستان متمرکز است. کارشناسان توصیه می‌کنند یا هند یا پاکستان افغانستان را به دیگری واگذار ‌کند یا اینکه به بهترین وجه اقدامات یکدیگر را مهار کنند. چنین پیشنهاد‌های نیم‌پخته، نه واقعیت‌های تاریخی و موجود را در نظر می‌گیرد و نه جایی برای همکاری سازنده باقی می‌گذارد. شاید تاریخ بتواند چشم ما را باز کند.
روابط هند – افغانستان
از زمان استقلال هند، روابط هند و افغانستان به طور کلی صمیمانه بوده است. یکی از دلایل صمیمیت این است که از زمان تأسیس پاکستان، هند و افغانستان مرز مشترک (و بحث برانگیز) ندارند. اگر شبه قاره هند تقسیم نمی‌شد، افغانستان و هند به احتمال زیاد در مسیر برخورد و تصادم قرار می‌گرفتند (به خاطر همان دلایلی که روابط پاکستان – افغانستان را متشنج خواهد کرد، بر علاوه تنفر شدید افراط‌گرایان هندو از افغان‌ها – نسل مهاجمان سابق هند).
در سال ۱۹۴۴، وقتی هنوز هیچ برنامه‌ای برای تقسیم این شبه قاره نبود، افغانستان مسئله پشتون‌های مرزنشین و مرز دیورند را با بریتانیا مطرح کرد. تصور عام مبنی بر این که افغانستان این مسائل را پس از تأسیس پاکستان برای آسیب‌رساندن به آن مطرح کرد، از نظر تاریخی نادرست است. بنابر این، پس از تقسیم، پاکستان (به خاطر موقعیتش) به جای هند، تمام مسائل استعماری مربوط به جمعیت پشتون و مرز با افغانستان را به ارث برد.
هند به دلیل نداشتن مرز مشترک با افغانستان برای پناه‌دادن به شورشیان (مجاهدین و طالبان)، طی ۴۳ سال درگیری در افغانستان، از حکومت به رسمیت‌شناخته شده افغانستان جانب‌داری کرد که در نهایت به محبوبیت هند در این کشور کمک کرد.
هند علاوه بر روابط صمیمانه در سطح دولت، در میان اقشار عادی جامعه افغانستان نیز محبوب است. هند، به ویژه پس از ۲۰۰۱، در ساخت پروژه‌های زیربنایی (مانند بند سلما و شاهراه زرنج-دلارام)، اعطای هزاران بورسیه تحصیلی به دانشجویان افغانستان و آموزش افسران ارتش این کشور در اکادمی نظامی هند در دهرادون به افغانستان کمک کرده است.
همچنین اعتقاد بر این است که هند به دنبال اهداف خود در افغانستان است. ادعا می‌شود که هند می‌خواهد حواس پاکستان را از تمرکز در مرز شرقی‌اش (از جمله کشمیر) منحرف کند. به این ترتیب، باور بر این است که هند مانند بسیاری ذینفعان در افغانستان، روی دارایی‌های اطلاعاتی سرمایه‌گذاری کرده است. در حالی که اتهام فعالیت‌های ضدپاکستانی در افغانستان ممکن نگران‌کننده باشد، اما هم دخالت هند و هم تهدیدهای مربوط به آن، در پاکستان بزرگ‌نمایی می‌شود.
روابط پاکستان – افغانستان
از زمان تأسیس پاکستان، به رغم برخی نکات مهم در روابط افغانستان و پاکستان که اغلب نادیده گرفته می‌شود، روابط دو کشور به دلیل اختلافات در مورد قانونی بودن مرکز مشترک و دخالت در امور پشتون‌های پاکستان (در ابتدا بین دهۀ ۱۹۴۰-۱۹۷۰)، به طور کلی متشنج بوده است. با این وجود، از دهۀ ۱۹۷۰ بدینسو، پاکستان با داشتن دست بالا و به خاطر گرایش به رژیم طرفدار پاکستان در کابل، همواره به مداخله در امور افغانستان متهم شده است.
همان‌طور که گفته شد، در جریان جنگ‌های هند و پاکستان در سال‌های ۱۹۶۵ و ۱۹۷۱، افغانستان رسماً بی‌طرف ماند، اما با اطمینان دادن از امنیت در مرز غربی پاکستان در اصل به این کشور کمک کرد. در نتیحه، پاکستان توانست با اعزام نیرو در مرز شمال غربی و بلوچستان، از پیشروی هند به داخل خاک پاکستان جلوگیری کند. اتهامات مبنی بر اینکه افغانستان در جنگ‌های هند و پاکستان از هند حمایت کرد، نادرست است. رهبران آن زمان پاکستان (ایوب خان و ذوالفقار علی بوتو) از حمایت افغانستان قدردانی کردند.
ورود پناهندگان افغان به پاکستان پس از کودتای کمونیستی ۱۹۷۸ در کابل و به دنبال آن حمله شوروی در دسمبر ۱۹۷۹، کمک گسترده‌ای به پاکستان از جانب افغانستان داشت. برای اولین بار در طول تاریخ، پاکستان این فرصت را داشت که هزاران افغان را در خاک خود آموزش دهد. این یک فرصت بی‌سابقه برای پاکستان بود که افغان‌های متمایل را پیدا کند تا بعداً پیشنهادات پاکستان را در افغانستان انجام دهند.
قبل از ورود افغان‌ها، پاکستان توانایی محدودی در جمع‌آوری اطلاعات در افغانستان داشت. امروز، دارایی‌ها و توانایی پاکستان برای جمع‌آوری اطلاعات در افغانستان بسیار گسترده‌تر از هر قدرت منطقه‌ای است. علاوه بر این، این پناهجویان دوستی و روابط حرفه‌ای و شخصی طولانی‌مدتی در سراسر پاکستان ایجاد کرده‌اند. همان‌طور که اهل خرد در پاکستان نشان می‌دهند، پناهندگان افغانستان سرمایه‌گذاری درازمدت پاکستان را در افغانستان تشکیل می‌دهند.
جایی که پاکستان از آن بهره‌ای نبرده است، تلاش‌های بیهوده‌اش برای داشتن یک رژیم وابسته در کابل است. توانایی پاکستان برای تأثیرگذاری بر وقایع تحت اداره مجاهدین و طالبان (آن‌هایی که از پاکستان به عنوان عمق استراتژیک استفاده کردند، نه برعکس) محدود بود. سیاست‌گذاران پاکستانی تازه فهمیدند که دوستی واقعی با افغان‌ها، وسیله موثرتر و کم‌هزینه‌تر است تا تلاش برای تأثیرگذاری از طریق نیابتی‌ها؛ امری که تا کنون نتیجه عکس داشته است.
گیرودار هند و پاکستان با افغانستان
نخست، از ۱۹۷۸ تا ۲۰۰۱ (یا همان‌طور که برخی ادعا می‌کنند تا کنون)، سیاست پاکستان برعکس آنچه بوده که هند انجام می‌داد (یعنی پشتیبانی از دولت‌های به رسمیت‌شناخته شده افغانستان). در نتیجه، از محبوبیت پاکستان در افغانستان کاسته و به هند افزوده شد. حتی برخی مجاهدینِ که پاکستان در دهۀ ۱۹۸۰ از آن‌ها حمایت کرد، پس از به دست گرفتن قدرت در کابل در سال ۱۹۹۲ به تدریج طرفدار هند شدند.
با آنکه پاکستان از مجاهدین افغانستان علیه اتحاد شوروی حمایت کرد و حسن‌نیت افغان‌ها را به دست آورد، اما وقتی به جای پشتیبانی کامل از دولت مجاهدین، بازی جانب‌داری از جناح‌های مختلف مجاهدین را آغاز کرد که در سال ۱۹۹۲ به قدرت رسیدند، از محبوبیت‌اش کاسته شد. افغان‌ها به این فکر افتادند که آیا پاکستان واقعاً به آن‌ها در آزادسازی کشورشان کمک کرده یا به عنوان یک ارباب جدید خارجی، فقط سعی کرده جایگزین اتحاد جماهیر شوروی شود.
اما هند به پشتیبانی خود از دولت افغانستان در سراسر دهۀ ۱۹۹۰ ادامه داد. مجاهدین شورشی به دریافت حمایت از پاکستان راضی بودند. اما مجاهدین حاکم از مداخله پاکستان بیزار شدند. با شدت‌گرفتن جنگ در میان جناح‌های مختلف مجاهدین، محبوبیت پاکستان بیشتر سقوط کرد. بعداً، حمایت پاکستان از طالبان محبوبیت آن را به پایین‌ترین حدش رساند، تا جایی که هنوز هم باید بهبود یابد. این یکی از دلایل بیشتر شدن محبوبیت هند در افغانستان است.
علاوه بر این، امروز پاکستان نباید از حضور هند در افغانستان هراس داشته باشد. نخست، پاکستان حضور گسترده‌تر و دارایی‌های بیشتر نسبت به هند در افغانستان دارد. دوم، مجاورت با افغانستان به پاکستان دست بالاتر می‌دهد تا نیروها را به اطراف (به داخل یا از مرز افغانستان) منتقل کند و اقدامات قوی‌ علیه عناصر ضدپاکستانی انجام دهد. سوم، روابط بین افغان‌های عادی و پاکستانی‌ها قوی‌تر است و همواره در مقابل روابط پرتنش در سطح دولت مقاومت کرده است.
هیچ افغان نمی‌خواهد موضعی اتخاذ کند که به پاکستان آسیب برسد؛ تاریخ دوبار این امر را در سال‌های ۱۹۶۵ و ۱۹۷۱ ثابت کرد، وقتی پاکستان برای بقای خود در برابر یک دشمن بسیار بزرگ‌تر می‌جنگید. در سال ۲۰۱۱، رییس جمهور حامد کرزی با تأکید گفت که حتی اگر ایالات متحده به پاکستان حمله کند، افغانستان از پاکستان پشتیبانی می‌کند. افغان‌ها به بقا و سعادت پاکستان علاقمند هستند.
از این گذشته، در ارتباط به جدایی طلبان بلوچ و تحریک طالبان پاکستان که از خاک افغانستان استفاده می‌کنند، باید یادآوری کرد که پس از سقوط طالبان، دولت افغانستان تمایلی به پناه‌دادن به جدایی طلبان بلوچ نداشت. تنها پس از ظهور دوباره طالبان از پاکستان، افغان‌ها استفاده خاک افغانستان از سوی جدایی طلبان بلوچ و تحریک طالبان پاکستان را نادیده گرفتند. بهبود روابط پاکستان و افغانستان منجر به کاهش اقدامات خشونت‌آمیز در هر دو کشور خواهد شد.
در کنار آن، نهادها و سیاست‌گذاران پاکستانی نباید افغانستان را به مسئله کشمیر پیوند دهند. گره‌دادن این دو کمکی نمی‌کند و موضوعات را برای پاکستان پیچیده خواهد کرد. این امر افغان‌ها را بیشتر نسبت به پاکستان شکاک می‌کند و احتمالاً هند را به کوشش برای استفاده از افغانستان به عنوان پایگاه بی‌ثبات‌سازی پاکستان تحریک خواهد کرد. افغان‌ها بسیار خوش خواهند شد اگر هند و پاکستان مسائل دوجانبه شان را خود حل کنند و پای افغانستان را به میان نکشند.
علاوه بر این، به نفع افغانستان است که از هند، قدرت اقتصادی رو به رشد در همسایگی‌اش، کمک اقتصادی دریافت کند. پیش‌بینی می‌شود که هند تا سال ۲۰۳۰ به سومین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شود. اشفق کیانی رییس پیشین ستاد ارتش پاکستان بر این باور بود که هند می‌تواند یک نقش اقتصادی در افغانستان داشته باشد. پاکستان خود ۶۰-۷۰ درصد از مواد فعال موجود در داروهایی را که در پاکستان فروخته می‌شود از هند وارد می‌کند.
هندی و هندو نمی‌تواند مترادف باشد (پاکستانی‌ها هم تا ۱۹۴۷ هندی بودند). تقریباً همان قدر مسلمان که در پاکستان است، در هند نیز وجود دارد. وقتی تنش‌ها بین هند و پاکستان بالا می‌گیرد، زندگی برای مسلمانان هند سخت می‌شود. قرار دادن رقابت بین هند و پاکستان در چوکات مبارزه بین اسلام و هندوییزم به ضرر مسلمانان هند است؛ کسانی که مانند پاکستانی‌ها با افغان‌ها روابط مذهبی، تاریخی و اجدادی دارند. اینکه انتظار داشته باشیم افغان‌ها از مسلمانان هند فاصله بگیرند، عملی‌شدنی نیست.
به همین ترتیب، این تصور که وقتی طالبان در افغانستان به قدرت برسند، پاکستان در این کشور دست بالا خواهد داشت، غیرواقعی است. وقتی طالبان به قدرت برسند (از طریق توافق تقسیم قدرت)، آن‌ها می‌خواهند روابط دوستانه با هند و پاکستان داشته باشند. طالبان بر این باور هستند که کشمیر یک موضوع داخلی هند است و از پاکستان و هند خواسته‌اند پای افغانستان را به این قضیه نکشانند. این احساس در اکثریت مردم افغانستان وجود دارد.
به همین منوال، هند نیز باید درک کند که هر گونه تلاش برای استفاده از خاک افغانستان جهت تضعیف پاکستان، پیامد معکوس برای هند خواهد داشت. به عنوان یک مسلمان، برای مردم افغانستان قابل قبول نیست که به پاکستان، کشوری با اکثریت مسلمان، آسیبی برسد. علاوه بر این، بقا و رفاه پاکستان برای بقا و رفاه افغانستان مرتبط و حیاتی است. هند هرگز نباید انتظار داشته باشد كه روابط صمیمانه این كشور با افغانستان بتواند به عنوان وسیله‌ای در برابر پاکستان استفاده شود.
برای پایان بخشیدن به این مطلب، مثالی از کریکت باید کافی باشد. حضور اخیر بازیکنان افغان در سوپرلیگ پاکستان، اتفاق قابل استقبال است. بازیکنان افغان نباید بین بازی در لیگ برتر هند و سوپرلیگ پاکستان یکی را انتخاب کنند؛ آن‌ها باید در هر دو لیگ بازی کنند. همان‌طور که لیگ برتر هند، لیگ بزرگ‌تر با پول بیشتر است، سوپر لیگ پاکستان نیز در یک کشور همسایه نزدیک بازی می‌شود که به افغان‌ها در بازی و عشق به کریکت الهام داده است.

منبع: نشنال اینترست

مترجم: سید طاهر مجاب

حمدالله محب، مشاور شورای امنیت ملی کشور می‌گوید، گفتگو با طالبان به ختم دائمی جنگ در کشور منجر نمی‌شود؛ از این رو با حامیان خارجی این گروه نیز باید گفتگو صورت بگیرد.

آقای محب امروز(یکشنبه، هفدهم حوت) در کنفرانس«امنیت وثبات» در کابل گفت تنها گفتگو با طالبان به گونۀ موقتی به تامین صلح در کشور منجر نخواهد شد.

آقای محب افزود جنگ جاری افغانستان تنها بُعد داخلی ندارد وگر نه تاکنون به پایان می‌رسید. به گفتۀ وی عوامل بزرگ داخلی پشت ادامۀ این جنگ نهفته است. از این رو، برای تامین صلح دائمی در کشور با حامیان خارجی طالبان نیز باید مذاکره شود.

مشاور امنیتی کشور، همچنان فرصت پیش‌آمده برای صلح را «تاریخی» توصیف می‌کند. به گفتۀ او در شرایط حاضر زمینۀ ختم کامل جنگ در افغانستان مساعد شده است.

این درحالی است که نادر نادری، سخنگوی هیات گفتگو کنندۀ صلح دولت افغانستان نیز می‌گوید، موفقیت روند صلح بدون اعمال فشار بین‌المللی برحامیان خارجی طالبان دشوار است.

 از نظر وی اسلام آباد مهمترین حامی گروه طالبان به شمار می‌رود. این کشور بارها تعهد کرده که برای تأمین صلح درافغانستان همکاری می‌کند اما این کشور به باور مقام‌های دولت افغانستان، تاکنون اقدام عملی برای موفقیت روند صلح انجام نداده است.

داکتر عبدالله عبدالله که امروز یک‌شنبه ( ۱۷ حوت) در مراسم گرامی‌داشت از هشتم مارچ روز جهانی زنان در کابل صحبت می‌کرد، گفت پراکندگی و تفرقه‌ای که در سطح سیاسی افغانستان وجود دارد، در نشان دادن قوت در تمثیل اراده و خواست‌های مردم افغانستان کمک نمی‌کند.
عبدالله همچنان گفت به کمی و کاستی‌ها در جمهوریت و همچنان پراکندگی و تفرقه در سطح سیاسی افغانستان باید رسیدگی شود. به گفته‌ او، همه باید به این نتیجه برسند که با باورهای متفاوت در یک جامعه در صلح زندگی کنند.
او تأکید کرد در صورتی که یک طرف فکر کند که از طریق جنگ و با استفاده از فُرصت‌های کوتاه‌ مدت می‌تواند بر اوضاع مسلط شود، راه رسیدن به صلح را جدا می‌کند.
رییس شورای عالی مصالحه‌ ملی افزود صلح سال‌هاست که خواست مردم افغانستان است و با وجودی که امروز وضعیت فرق کرده و زمینه برای مذاکرات فراهم شده، اما هنوز هم توقعی را که مردم از پیشرفت در مذاکرات صلح داشت، به‌ دست نیامده است.
آقای عبدالله در بخشی از صحبت‌هایش به طرح جدید ایالات متحده‌ امریکا زیر نام «طرح دولت انتقالی صلح» نیز اشاره کرد و گفت این طرح به‌حیث یکی از نظریات برای تسریع روند صلح است.
عبدالله گفت: «از مطرح شدن نظریات باید خوف نداشته باشیم. نظریات مطرح می‌شود، باید رویش بحث شود و بالآخره همان چیزی که خواست مردم افغانستان است در آن جستجو شود و چیزی که کمبود دارد اصلاح شود و اگر مشکلاتی وجود دارد، مشکلاتش برجسته شود».
طبق اظهارات عبدالله، شورای عالی مصالحه‌ ملی این طرح را با تمام اقشار مردم افغانستان شریک می‌کند و هرگاه نیاز به تصمیم‌گیری باشد، نظریات مردم را نیز در نظر خواهد گرفت.

زلمی خلیلزاد نماینده خاص امریکا در امور صلح افغانستان و جنرال میلر فرمانده نیروهای حمایت قاطع در افغانستان با ملا برادر معاون سیاسی و عبدالحکیم حقانی رییس تیم مذاکره‌کننده طالبان در قطر دیدار کردند.
محمد نعیم سخنگوی گروه طالبان در قطر روز شنبه(۱۶ حوت) در توییتی در مورد این دیدار نگاشت: «در این نشست، هر دو طرف تعهد خود را به توافق‌نامه دوحه ابراز داشتند و بر تطبیق کامل آن صحبت نمودند.»
به گفته وی، این دیدار که شام روز گذشته صورت گرفته، جوانب همچنین در مورد وضعیت فعلی افغانستان، تسریع و موثریت روند مذاکرات میان‌افغانی تبادل نظر کردند.
زلمی خلیلزاد پیش از این با هیئت مذاکره‌کننده دولت افغانستان در دوحه نیز دیدار کرده بود.

رییس‌‌جمهور اشرف غنی در مصاحبه اخیر خود با بی‌بی‌سی اصرار داشت که شرایط صلح در افغانستان به شرایط جنگ بستگی دارد. به گفته وی، در گام نخست، به‌دلیل شدت‌گرفتن خشونت از سوی گروه‌های مسلح، از جمله طالبان، نیروهای امنیتی افغانستان به حمایت بین‌المللی نیاز دارند. دوم، بدون پرداختن به پناه‌گاه‌های طالبان در پاکستان، وضعیت درگیری تغییری نخواهد کرد. وی گفت: «پیام من این است با کسانی‌که به طالبان پناه می‌دهند، باید بسیار صریح صحبت شود.» و افزود: «نگرانی‌های زیادی از سقوط در جنگ داخلی وجود دارد.»

پیام او این است که دولت بایدن با مقامات پاکستان که حامی اصلی طالبان است، گفت‌وگوهای جدی داشته باشد. درحالی‌که طالبان هنوز انتخابات را به‌عنوان یک سازوکار سیاسی قانونی به رسمیت نمی‌‌شناسد، غنی بیان داشت که تنها راهی که او می‌تواند برای سازش و مصالحه از قدرت کنار برود، انتخابات است. اما طالبان می‌خواهند غنی استعفا کند و نظام سیاسی افغانستان به امارت اسلامی آنان که در دهه ۱۹۹۰ میلادی ایجاد کرده بودند، یا چیزی شبیه به آن، تغییر کند.

روند دوحه

با آغاز دور اول گفت‌وگوهای بین‌الافغانی صلح در سپتمبر ۲۰۲۰، در حالی‌که مذاکرات هفته گذشته پس از دو ماه وقفه از سر گرفته شد، خشونت در افغانستان شدت گرفته است. توافق‌نامه دوحه که در اوایل سال گذشته بین طالبان و دولت ترمپ در قطر امضا شد، نتوانست خشونت‌ها را در این کشور متوقف کند. جو بایدن، رییس‌‌جمهور ایالات متحده اندکی پس از مراسم تحلیف خود در جنوری ۲۰۲۱، بررسی توافقنامه دوحه را آغاز کرد تا مشخص کند که آیا طالبان به تعهدات خود در قطع ارتباط با دیگر گروه‌های شبه‌نظامی و گفت‌وگوهای صلح با دولت افغانستان پایبند بوده‌اند یا خیر.

پاکستان از دولت بایدن خواسته است که به توافقنامه دوحه «ثابت قدم» بماند و برای تعدیل آن تلاش نکند. توافقنامه امریکا و طالبان دولت افغانستان را تضعیف کرد و به طالبان امتیاز داد. این توافق‌نامه در حالی با نا دیده گرفتن دولت افغانستان به طالبان اجازه داد تا مشروعیت کسب کند، که در صورت متعهد ماندن طالبان به تعهدات شان، نیروهای امریکایی و ناتو در مدت ۱۴ ماه کشور را ترک کنند. از نظر پاکستان، همانطور که شاه محمود قریشی وزیر امور خارجه این کشور گفت، این توافق‌نامه یک گام «در مسیر درست» برای گفت‌وگوهای صلح است، وضعیت طالبان را نیز بهبود بخشیده و تغییر رژیم در کابل را به یک امکان واقعی تبدیل کرده است.

هر چند که این جنگ ابعاد پیچیده‌ی داخلی دارد، اما در واقع یک منازعه نیابتی است که پاکستان در برابر نفوذ هند در افغانستان، به راه انداخته است. از نظر پاکستان، افغانستان به زمین بازی هند تبدیل شده و طالبان تنها نیرویی است که می‌تواند منافع پاکستان را تأمین کند. در نتیجه، روند صلح افغانستان دارای یک بعد پیچیده‌ی منطقه‌ای نیز است.

در عین حال ثابت شده است که نظام ایدئولوژیک طالبان برای یک روند دموکراتیک که از حقوق شهروندان حمایت می‌کند، انعطاف پذیر نیست و این باعث نگرانی در مورد طالبان برای ایجاد یک نظام جدید مبتنی بر تبعیض می‌شود. با در نظرداشت ماهیت استراتژیک جنگ نیابتی، تاریخ افغانستان و پاکستان و ایدئولوژی طالبان، اگر دولت بایدن وضعیت را دست‌کم بگیرد، چهار سناریوی زیر قابل تصور است:

سناریوی ۱: جنگ داخلی بدون دولت

در این سناریو، نخست شورشیان طالبان کنترل جغرافیایی حکومت را کاهش داده و آن را به مراکز شهرها و مراکز ولسوالی‌ها محدود می‌کند. این احتمال حملات طالبان به شهرهای بزرگ را افزایش داده است.

در سناریوی اول، طالبان از طریق خشونت به دنبال فتح و کنترل است که این می‌تواند منجر به فروپاشی حکومت و سقوط در کام یک جنگ داخلی فراگیر باشد. در چنین شرایطی، به‌دلیل تنش‌های فزاینده قومی، فقر و حضور شبه‌نظامیان دیگر مانند داعش، زمینه برای جنایات گسترده فراهم است. فقط تصور کنید که تحمیل جنگ در شهرهایی مانند کابل با میلیون‌ها نفر تأثیر بگذارد. در عین زمان، بحران‌های سیاسی در افغانستان در حال افزایش است که با خروج زودهنگام نیروهای ناتو می‌تواند تشدید شود. بنابراین، خروج نیروهای خارجی طبق جدول زمان‌بندی توافق دوحه یک هشدار است. براساس این توافق، قرار است همه نیروهای امریکایی و ناتو کشور را تا اول ماه می ترک کنند.

به‌خصوص اگر بدون یک توافق‌ جامع صلح بین مقامات افغانستان و طالبان، حکومت برچیده شود، این سناریو بیشتر اتفاق می‌افتد. درخواست‌های فزاینده‌ای برای کناره‌گیری غنی جهت هموارکردن زمینه برای ایجاد یک حکومت موقت که شامل طالبان باشد، وجود دارد. با این حال، روی کار آمدن یک حکومت موقت بدون وقوع توافق‌نامه صلح ــ توافقنامه‌ای که شامل سازوکارهایی برای موفقیت آن باشد – خطرناک است. در چنین یک سناریویی، اگر دور دیگری از خشونت‌ها تحت ادارهی حکومت‌ موقت آغاز شود، متحد نگهداشتن و رهبری نیروهای امنیتی افغانستان دشوار می‌شود. این امر به‌ویژه در صورتی اتفاق می‌افتد که جامعه بین‌المللی برای حفظ و موفقیت چنین روند صلح شکننده‌ای، استراتژی نداشته باشد.

سناریوی ۲: جنگ داخلی با وجود حکومت

ترس دیگر این است که خروج نیروهای امریکایی و ناتو بدون توافق صلح بین دولت افغانستان و طالبان صورت گیرد. در این سناریو اگر دولت نیروهای ضد طالبان را بسیج کند و از حمایت خارجی برخوردار شود، دچار یک سقوط کامل نخواهد شد، اما احتمالا خشونت از مناطق روستایی به شهرهای پرجمعیت گسترش می‌یابد.

با نزدیک‌شدن حلقه محاصره جنگ به کابل، ممکن مقامات دولتی به مناطقی خارج از کابل عقب‌نشینی کرده و تا زمانی‌که از رسمیت بین‌المللی و حمایت قدرت‌های خارجی -احتمالا هند، روسیه و ایران برخوردارند- به جنگ علیه شبه‌نظامیان طالبان ادامه می‌دهند. این وضعیت همان چیزی است که در دهه ۱۹۹۰ دولت رییس‌‌جمهور برهان‌الدین ربانی در برابر جنگ طالبان تجربه کرد. حکومت ربانی از کابل خارج شد اما به نقش خود در درگیری ادامه داد و حمایت بین‌المللی را حفظ کرد.

در سناریوی دوم که خشونت تمام کشور را فرا می‌گیرد، جنگ زمینه محلی به خود می‌گیرد. حکومت برای بقای خود با نیروهای محلی متحد می‌شود. حکومت توانایی طرح یک چالش متناسب در برابر طالبان را نخواهد داشت و نقش آن تا حدود زیادی به یک نقش نمادین فرو کاست می‌کند. درعین حال، تسخیر کل کشور برای طالبان بسیار سخت خواهد بود. نیروهای ضد طالبان – از جمله حوزه ائتلاف شمال سابق- همچنان با آنها خواهد جنگید.

سناریوی ۳: توازن موازی در برابر حکومت

در سناریوی سوم، طالبان با کنترل جغرافیایی بیشتر و گسترش جنگ در ساحات وسیع تر، حکومت را به چالش می‌کشد اما حکومت به‌طور کامل سقوط نمی‌کند. در عوض، کنترل بزرگ شهرها و بسیاری از مناطق دیگر را حفظ خواهد کرد.

یک نمونه از توازن موازی در جنگ‌های نیابتی، حزب الله لبنان است، جایی‌که یک سازمان شیعی هردو جناح سیاسی و نظامی را دارد. فعلا چنین چیزی در افغانستان رخ داده است. طالبان در عمل با کنترل ۷۵ ولسوالی و گسترش جنگ و ناامنی در ۱۸۹ ولسوالی دیگر از مجموع ۴۰۵ ولسوالی در افغانستان، به این مهم دست یافته‌اند. مطابق این سناریو، به محض برقراری آتش‌بس، این وضعیت رسمیت می‌یابد، چون فضای سیاسی برخی از مناطق تحت کنترل طالبان و برخی دیگر تحت کنترل حکومت به رسمیت شناخته می‌شود.

جالب این‌جاست که حکومت و طالبان طرفدار چنین شرایطی نیستند. طالبان خواستار کنترل کامل افغانستان اند، در حالی‌که دولت می‌خواهد طالبان در نظام سیاسی فعلی ادغام شود. براساس فرض این سناریو، کمک‌های بین‌المللی به دولت افغانستان می‌تواند ادامه یابد اما بدون همکاری پاکستان، هیچ تغییری ایجاد نمی‌شود و طالبان به جنگ خود ادامه می‌دهند. در صورت ادامه حمایت ایالات متحده و سایر اعضای ناتو از دولت، این سناریو محتمل است که دولت بقا کند.

سناریوی ۴: توازن حد اکثری از درون، اما بدون حکومت کنونی

در سناریوی آخر، فشار نظامی و سیاسی بر حکومت وارد می‌شود تا یک توافق‌نامه صلح شکننده را که خواسته‌های طالبان را برآورده می‌‌سازد، قبول کند. طالبان نوع نظام سیاسی خود را تحمیل می‌کنند که به آن‌ها مشروعیت دینی می‌بخشد و به آنها اجازه می‌دهد تا بر سایر نیروهای سیاسی و اجتماعی تفوق حاصل کند. یک توافق صلح تحت مقررات طالبان این امکان را برای آنها فراهم می‌کند تا سرانجام قوه‌های مثل قوه مقننه و دستگاه قضایی را در اختیار بگیرند یا قدرت بالاتری در آن‌ها داشته باشند. علاوه بر این، تخمین زده می‌شود که طالبان ده‌ها هزار جنگ‌جو داشته و براساس چنین توافق صلح، آنها یا به نیروهای امنیتی ملحق می‌شوند و یا به‌عنوان نیروهای موازی، مسلح باقی می‌مانند و در صورت لزوم آماده عمل می‌شوند.

این سناریو ممکن است یک پیروزی نرم به نظر برسد، اما به‌راحتی می‌تواند تبدیل به خشونت شود. خروج جامعه بین‌المللی از افغانستان و خوش‌بینی غیر واقعی نسبت به موقعیت ایدئولوژیک و روابط نیابتی طالبان ممکن این سناریو را تسهیل کند. پاکستان از این نسخه توافق‌نامه صلح که طالبان را در سیاست افغانستان نقش مسلط می‌دهد، حمایت می‌کند. این سناریو برای بسیاری از مردم افغانستان قابل قبول نیست و می‌تواند وضعیت شکننده‌ای را ایجاد کند که می‌تواند منجر به خشونت شود.

چشم‌اندازی برای یک صلح پایدار

توافق صلح دوام‌دار تنها زمانی محتمل است که هر دو طرف چندین عامل اساسی را در نظر بگیرند. این موارد شامل توافق‌نامه صلح احتمالی، اجرای آن، نظام سیاسی آینده و نحوه تأمین حقوق شهروندان است.

نخست، نیاز است به پاکستان فشار آورده شود تا علیه پناه‌گاه‌های طالبان در داخل این کشور، اقدام کند. دست‌کم پاکستان باید اطمینان دهد که خشونت کاهش یافته و طالبان هنگام مذاکره با دولت افغانستان، انعطاف پذیر هستند. در غیر این صورت، تصور صلح پایدار در متن جنگ نیابتی دشوار است. در عین حال، افغانستان باید در سیاست‌های منطقه‌ای بی‌طرف باشد و آینده آن نباید وابسته به رقابت هند و پاکستان باشد.

دوم، روند تقسیم قدرت با طالبان باید مبتنی بر شفافیت باشد. توافق‌نامه صلح باید به‌طور متقابل توافق شود طوری‌که شامل چندین مرحله تطبیق و نظارت بین‌المللی باشد. با این حال، توافق برای تقسیم قدرت باید بخشی از توافق‌نامه صلح باشد، نه برعکس آن. اجرای تقسیم قدرت قبل از توافق صلح بسیار خطرناک است و می‌تواند منجر به فروپاشی نظم سیاسی شود.

سوم، حقوق شهروندی و زنان و مشروعیت دموکراتیک، باید اساس نظام سیاسی آینده باشد. در غیر این صورت، در کشوری پر تنوع و تکثر اجتماعی و سیاسی افغانستان، صلح پایدار امکان پذیر نیست.

چهارم، یک نظام سیاسی استوار بر تفکیک قوا ضروری است. اطمینان از این‌که قدرت سیاسی در دست یک حزب مانند طالبان نیست، افغانستان را در برابر سواستفاده از قدرت محافظت می‌کند.

بنابراین‌، برای اطمینان از صلح در افغانستان و خروج مسئولانه نیروهای خارجی، بسیار مهم است که دولت بایدن پیامدهای جنگ نیابتی را در تلاش‌های صلح، در نظر بگیرد. وقتی صحبت از زمینه داخلی می‌شود، بدون در نظر گرفتن تنوع سیاسی- اجتماعی کشور و حقوق شهروندان، فکر کردن در مورد صلح پایدار بسیار دشوار است.

عباس فراسو دانشجوی مقطع دکترا در دانشگاه دیکین استرالیاست. او دارای مدرک ماستری در رشته مطالعات صلح و منازعه از دانشگاه مطالعات خارجی توکیو در جاپان است. پژوهش‌های عباس فراسو بر تأثیرات جنگ نیابتی بر پویایی جنگ داخلی متمرکز است.

عباس فراسو، دانشجوی دکتری از استرالیان

همزمان آقای خلیل‌زاد نیز با انتشار پیامی در توییتر گفت در این سفر سه روزه خواستار یافتن یک توافق سیاسی میان دولت افغانستان و پیکارجویان طالب شده تا آتش بس دائمی و همه‌جانبه در کشور تحقق یابد.

آقای خلیل‌زاد در ادامه افزود در جریان دیدار با مقام‌های دولتی، چهره‌های سیاسی و اعضای جامعه مدنی در کابل پیرامون گزینه‌های متعدد برای پیشبرد روند صلح مباحثی را رد و بدل کرده است.

وی گفتگو با مقام‌های افغان را دلگرم‌کننده عنوان و تاکید ورزیده است یک اجماع همگانی و گسترده و حمایت قابل قبول از روند صلح در کشور وجود دارد.

در خبرنامه سفارت آمریکا آمده نماینده این کشور روی تمرکز ایالات متحده بر افغانستان، دیپلماسی و جلب حمایت بیشتر جامعه بین‌المللی برای صلح کار کرده است.

محمد سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری می‌گوید نظم جمهوری، قانون اساسی و نهادهای امنیتی کشور نباید در روند صلح از بین برده شوند.

آقای دانش که امروز (پنج‌شنبه، چهاردهم حوت) در مراسم گرامی‌داشت از بیست‌وششمین سالیاد شهادت عبدالعلی مزاری در کابل صحبت می‌کرد، بر حفظ نظم جمهوری در روند صلح تأکید کرد.

آقای دانش گفت هیچ طرح صلحی نباید در غیاب دولت و مردم افغانستان به بحث گرفته شود و به بهانۀ آمدن صلح نظم جمهوری از بین برده شود.

او افزود بهترین راهکاری برای تأمین صلح در کشور برگزاری انتخابات است و همۀ طرف‌های سیاسی در این روند باید شرکت کنند.

آقای دانش خاطرنشان ساخت صلح یک روند دوجانبه است که یک طرف رهبران سیاسی افغانستان در چوکات دولت و طرف دیگر آن گروه طالبان به گفت‌وگو می‌پردازند و در پیوند به آیندۀ کشور تصمیم می‌گیرند.

آقای دانش با انتقاد از رویکرد طالبان اعلام کرد این گروه هنوزهم در فکر آن است که طرف‌های سیاسی به طالبان بیعت کنند. او از طالبان می‌خواهد که رویکرد انحصارطلبانه را کنار بگذارند.

این در حالی است که به تازه‌گی زلمی خلیل‌زاد، نمایندۀ ویژۀ امریکا در امور صلح افغانستان در سفرش به کابل طرح تازه‌یی را برای تسریع روند صلح با رهبران سیاسی کشور شریک ساخته است. گفته می‌شود در چوکات این طرح می‌بایست یک حکومت مشارکتی با شمولیت طالبان در افغانستان ایجاد شود.