وزارت مهاجرین و عودت کنندگان میگوید بر بنیاد آمارهای سفارت و کنسولگری افغانستان در ترکیه، ۲۹ هزار و ۶۰۱ تن در طول سال ۲۰۲۰ میلادی از ترکیه به افغانستان عودت کردند.
این وزارت همچنین گفته که در سال ۲۰۱۹ میلادی ۳۹ هزار و ۳۶۸ تن از این کشور دوباره به کشور برگشته بودند.
افزایش جنگ، فقر و نبود کار باعث شده تا هزاران نفر از شهروندان کشور، افغانستان را ترک کنند و به کشورهای دیگر از جمله ترکیه پناهنده شوند.
همچنین در ماههای اخیر به دلیل افزایش ترورهای هدفمند و انفجار ماینهای مقناطیسی تعدادی از فعالان مدنی و رسانهای نیز کشور را ترک و به ترکیه رفتند.
با این همه مقامات ترکی میگویند که در این اواخر موج تازه از مهاجرت پناهجویان افغانستان از راههای غیر قانونی به این کشور افزایش یافته است.
برچسب: ترکیه
-

نزدیک به 30 هزار پناهنده افغان از ترکیه به کشور بازگشته اند
-

طالبان باید از خشونت دست بکشد
رئیس جمهور غنی بعد از ظهر روز (یکشنبه، ۱۲ دلو) با رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه از طریق تلفن صحبت کرد.
در این گفتوگوی تلفنی، رئیسجمهور غنی از توافق دو جانبه میان افغانستان و ترکیه که در نتیجه آن میزان تجارت میان دو کشور سالانه به ۵۰۰ میلیون دالر خواهد رسید، استقبال کرده است.
همچنان گفته شده آقای غنی در مورد انکشافات جدید در روند جاری صلح صحبت کرده و نقش ترکیه را منحیث یک کشور قوی اسلامی در منطقه، در روند صلح، به ویژه در راستای ایجاد اجماع منطقهای مهم خوانده است.
از سویی هم رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه از ادامه خشونتها و ترورهای هدفمند از سوی طالبان، ابراز نگرانی کرده است.
آقای اردوغان ضمن تاکید بر برقراری آتشبس، گفت طالبان باید از خشونتها دست کشیده و راهحل سیاسی را اختیار کنند.
وی از همکاری بیشتر کشورش به افغانستان، به ویژه در زمینه حمایت از نیروهای امنیتی و دفاعی، معارف و پروژههای زیربنایی، اطمینان داد.
در این تماس تلفنی، روسای جمهوری دو کشور توافق کردند به منظور همکاری بیشتر در روند صلح، در آینده نزدیک به ابتکار ترکیه، نشست سهجانبه وزرای خارجه افغانستان، پاکستان و ترکیه و نیز کنفرانس مشترک علمای افغانستان و ترکیه برگزار شود.
گفتنی است ترکیه یکی از شرکا و متحدان نزدیک افغانستان پس از سقوط حکومت طالبان به شمار میرود و این کشور در طول ۱۹ سال گذشته میلیونها دالر برای بازسازی افغانستان کمک کرده است.
علاوه بر آن این کشور چندین مکتب در سراسر افغانستان دارد که سالانه هزاران دانشآموز در آن مصروف آموزش هستند. افزون بر آن دولت ترکیه به دانشجویان افغانستان سالانه صدها بورسیه رایگان تحصیلی نیز اعطا میکند.
-

دبیرکل ناتو: خروج زودهنگام دستاورهای بیست ساله در افغانستان را تهدید می کند
دبیرکل ناتو با تأکید بر همکاری مشترک این سازمان، آمریکا و اتحادیه اروپا برای حل مشکلات افغانستان ابراز داشت که خروج زودهنگام نیرو ها از افغانستان دستاورد های 20 سال گذشته را با خطر مواجه میسازد.
ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو در گفتگو با مولود چاووش اغلو، وزیر خارجه ترکیه تاکید کرد که حل مشکلات و چالشهای موجود در افغانستان نیازمند کار مشترک این سازمان، آمریکا و اتحادیه اروپا است.
دبیرکل ناتو گفت: «ما همزمان با چالشهای زیادی روبرو هستیم؛ هیچیک از آنها به تنهایی قابل غلبه نیست. ما باید کنار هم باشیم. من تنها به آمریکا اعتقاد ندارم، من تنها به اروپا اعتقاد ندارم؛ من به وحدت آمریکا و اروپا در ناتو معتقدم.»
استولتنبرگ همچنین بیان داشت: ناتو از روند صلح افغانستان حمایت میکند و به عنوان بخشی از این حمایت، حضور ناتو در افغانستان را تنظیم خواهد کرد.
دبیرکل ناتو پیش از این گفته بود که در مورد آینده حضور نیروهای این سازمان در ماه فبروری تصمیم خواهد گرفت.
استولتنبرگ افزوده است: کشورهای عضو ناتو هر تصمیمی در مورد افغانستان را مشترکا میگیرند.
وی همچنین در یک مصاحبه تلویزیونی بیان داشت: خروج نیروها از افغانستان دستاوردها در مبارزه جهانی با تروریسم و توسعه اجتماعی را به خطر میاندازد.
ناتو از روز نخست تصمیم آمریکا برای خروج نیروهایش از افغانستان گفته بود که خروج سربازان خارجی از افغانستان دستآوردها در این کشور را به خطر مواجه میکند.
آمریکا در 29 ماه فبروری سال گذشته موافقتنامه را با طالبان امضا کرد که بر اساس آن ایالات متحده باید تا ماه می امسال همه قوای خود را از افغانستان خارج کند.
ایالات متحده، پس از توافق با طالبان بخشی از نیروهای خود را به تدریج از افغانستان خارج کرد.
آمریکا اعلان کرد که تا 15 ماه جنوری شماری سربازان خود در افغانستان را تا 2500 سرباز کاهش داده است.
-

آینده پاکستان در معرض خطر رادیکالیزم مذهبی
«نیک پرت» جنرال بازنشستۀ امریکایی و بنیانگذار فقید برنامۀ مطالعات تروریزم و امنیت مرکز «جورج سی. مارشال» داستانی تعریف کرد در مورد پسر جوانی در پشاور که مادرش میآید تا او را از خانۀ همسایه تحویل بگیرد، اما وی نگران شد، وقتی همسایه به او گفت که نمیتواند بلافاصله پیش پسرش برود، چون مشغول یادگیری نماز است. زمانی که سرانجام پیش مادرش آمد، وی با افتخار نشان داد که چگونه نماز خواندن را که پرستار مسلمانش در پاکستان به وی آموخته، یاد گرفته است، زیرا احساس کرده که یک پسر کاتولیک در سن او باید بداند چگونه آن را بخواند.
چنین حکایتی در پاکستان مربوط به دهۀ ۱۹۵۰ عجیب نبود. چند سال بعد، محمد علی جناح بنیانگذار و اولین رییس جمهور پاکستان، از پاکستانیها خواست که به پلورالیزم مذهبی احترام بگذارند. به رغم تلخی و خونریزی همزمان با تجزیه از هند و آغاز درگیری کشمیر، بنیانگذاران پاکستان از پلورالیزم مذهبی استقبال و آن را تشویق کردند. فهرست تعطیلات رسمی پاکستان را در ۱۹۵۳ در نظر بگیرید: نه تنها اعیاد مسیحیان-کریسمس و عید پاک- بل جشنوارۀ چراغ و نور دیوالی، هندو، جین و سیک؛ هولی، رنگهای هندو و Dussehra (جشنوارۀ هندوها که پیروزی خیر و شر را جشن میگیرد) را نیز شامل میشود.
پاکستان سال گذشته و رویای بنیانگذاران جمهوری اسلامی پاکستان، اکنون شباهت چندانی به با هم ندارند. پاکستان امروز به کشوری تبدیل شده است که قضات آن پس از مجبور کردن مردی که همدست قاتل خبرنگار امریکایی است به «اعتراف» به یهودیت جلو دوربین، او را آزاد میکند. کشوری است که در آن اعضای اقلیتهای مذهبی به طور معمول به اتهامات دروغین کفر، با مرگ روبرو میشوند. جمعیت هندوهای پاکستان کاهش یافته و اکنون به سمت انقراض پیش میرود. نه تنها مسیحیان بلکه شیعیان که ده درصد جمعیت این کشور را تشکیل میدهند، با تبعیض روبرو هستند و با اتهامات بدبینانه و مخرب کفرآمیز هدف قرار میگیرند. احمدیهای پاکستان که مقامات دولتی آنان را برای پیگرد قانونی انتخاب میکنند، بیشتر رنج میبرند. همین تابستان گذشته، پس از اینکه «خالد خان» اسلامگرا، «طاهر احمد نسیم» یک پاکستانی-امریکایی و عضو فرقه احمدی را به قتل رساند، فرد مسلح نوجوان با افسران عکس گرفت که به نظر میرسید حامی عمل خان بودند.
تحملناپذیری مذهبی پاکستان اکنون وارد صحنۀ بینالمللی شده است. پاکستان در کنار ترکیه، آذربایجان، عربستان سعودی و یمن، هیچ ارتباط دیپلماتیک با ارمنستان ندارد. بیشتر کشورها اختلاف قرهباغ را دلیل عدم روابط خود عنوان میکنند. آذربایجان، ترکیه و پاکستان نیز این کار را انجام میدهند اما فراتر میروند: الهام علیاف رییس جمهور آذربایجان بارها تمام ارمنستان، از جمله ایروان را مدعی شده است. رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه در مورد ایجاد «ارتش اسلامی قفقاز» سخن میراند. پاکستان حتی ارمنستان را به عنوان یک کشور به رسمیت نمیشناسد. بر بنیاد گزارشها، پاکستان همچنان در جریان جنگ نگورنه-قرهباغ، جنگجویانی را برای مبارزه علیه ارمنستان فرستاد. در حالی که پاکستان از حمایت دیپلماتیک آذربایجان در مورد کشمیر برخوردار است، اما به نظر میرسد مشکل، بیشتر این واقعیت باشد که ارمنستان کشوری مسیحی است که با یک کشور مسلمان اختلاف دارد.
به نظر میرسد «محور شر» جدیدی در حال شکلگیری است. عمران خانِ نخستوزیر، پاکستان را از نظر نظامی و دیپلماتیک به ترکیه نزدیکتر کرده است. هر دو کشور به مسیحیان، شیعیان و اقلیتهای مذهبی سخت میگیرند. به نظر میرسد هر دو نه تنها در قرهباغ کوهستانی، بلکه در ارمنستان نیز مایل به تشویق نسلکشی علیه ارامنیها هستند. خان و اردوغان همچنین بازگشت آزادیهای دموکراتیک و مطبوعات را اداره میکنند. ترکیه با بقایای داعش در سوریه رابطه عاشقانه برقرار کرده است، در حالی که رهبران پاکستان از طالبان و سایر گروههای تروریستی حمایت میکنند.
فاجعه، رهبری سیاسی است. اکنون پاکستان در مسیر حرکت خود قرار دارد تا، یا به یک دولت سرکش تبدیل شود یا به یک کشور شکستخورده. با این حال، آیندۀ آن غیرقابل گریز نیست. اگر قرار است که پاکستان موفق شود، پس باید از گذشتۀ خود الهام بگیرد؛ زمانیکه مقامات پاکستانی به آزادی مذهبی هم در خانه و هم در خارج احترام میگذاشت و درک میکرد که رهبریت و احترام از پشتیبانی تروریزم یا عذرخواهی از نسلکشی به دست نمیآید، بلکه از به رسمیت شناختن هر کشوری ناشی میشود – حتی با اکثریت مسیحی – حق حیات دارند.منبع: نشنل انترست
-

روابط فرانسه و ترکیه بهبود می یابد
امانوئل مکرون، رییسجمهور فرانسه و رجب طیب اردوغان، رییسجمهور ترکیه به یکدیگر برای بهبود روابط نامه نوشتند.
مولود چاووش اوغلو، وزیر خارجهی ترکیه، روز جمعه (۲۶ جدی/۱۵ جنوری) اعلام کرد در آغاز اردوغان برای نوشتن نامه اقدام کرد و به آقای مکرون سال نو میلادی را تبریک گفت.
به گفتهی آقای اوغلو، در این نامه آقای اردوغان کشته شدن چند نفر را در ماههای گذشته به مکرون و مردم فرانسه تسلیت گفت و در مقابل پاسخ مثبتی از آقای مکرون دریافت کرد و رییسجمهور فرانسه، در نامهای اردوغان را «طیب عزیز» خطاب کرده است.
وزیر خارجهی ترکیه افزود به زودی دو رییسجمهور با یکدیگر گفتوگوی تلفنی خواهند داشت و بعد از آن، در بارهی دیدار حضوری تصمیم گرفته خواهد شد.
کاخ الیزه یا دفتر ریاستجمهوری فرانسه، تبادل نامه را تایید کرده؛ اما جزییاتی ارایه نکرده است.
ترکیه و فرانسه از یک سال به این سو، روابط خوبی بر سر مسایل جنگ سوریه، لیبیا، استخراج انرژی در آبهای مدیترانهی شرقی، درگیری در قرهباغ و چاپ کاریکاتوریهای اسلامی در مجله شارلی ابدو نداشتند.
پس از آن که یک آموزگار تاریخ در فرانسه به خاطر نشان دادن کاریکاتورهای پیامبر اسلام در صنف به دانشآموزان کشته و مکرون از چاپ آن حمایت کرد، اردوغان او را به «اسلامهراسی» متهم کرد و گفت از لحاظ عقلی نیاز به درمان دارد.
به دنبال تنش بر سر مسایل اسلامی، دولت فرانسه از رهبران مسلمانان این کشور، خواست که «ارزشهای جمهوریخواهانه» را بپذیرند.
به دنبال آن، فرانسه بر مساجد این کشور محدودیت وضع کرد و بیش از ۱۸ مسجد را مستقیم زیر کنترل گرفت که از آن میان ۹ مسجد را روز جمعه (۱۵ جنوری) مسدود کرد.
از سویی دیگر، اردوغان در شرایطی به فکر بهبود روابط با فرانسه افتاده که هفتهی گذشته برای حل بحران مهاجرت، با اتحادیهی اروپا شرط گذاشت.
ترکیه از اتحادیهی اروپا خواسته که عضویت این کشور را در این اتحادیه قبول کنند.
-

5 شهروند افغان در یک حادثه ترافیکی در ترکیه جان باختند
این وزارت علت حادثه را سرعت زیاد موتر اعلام کرد که در نتیجه آن موتر از جاده منجرف شده و منجر به این حادثه ناگوار شده است.
سفارت افغانستان در انقره گفت همه جوانب این رویداد در دست بررسی است و به منظور رسیدگی در مورد انتقال اجساد، تداوی مجروحین و ارایهٔ کمکهای لازم به آسیبدیدگان این حادثه ترافیکی، اقدامات فوری و لازم را در دست گرفته است.
گفتنی است در سالهای گذشته نیز دهها شهروند افغانستان در مسیر مهاجرت به اروپا از راه ترکیه جان خود را از دست داده بودند.
مسیرهای پُر خطر مهاجرت به روپا، به ویژه از مسیر دریا در طی سالهای گذشته جان صدها مهاجر را گرفت.
مسیرهای که همواره برای مهاجران زیانهای جانی و مالی به همراه داشته است و جتی بسیاری از آنان هرگز به مقصد خود نرسیدند.
-

آیا شکاف در روابط امریکا و ترکیه در دولت جدید بیشتر می شود؟
روابط امریکا و ترکیه در دوره زمامداری ترامپ، بهخصوص با توجه به خرید سامانه روسی اس ۴۰۰ با تنشهایی همراه شد و حالا با تحریمهای جدید واشنگتن، انتظار بروز شکافهای بیشتری میرود.
وزارت خزانهداری امریکا روز دو شنبه ۲۴ قوس اعلام کرد، صنایع دفاعی ترکیه و چهار مقام این کشور را به دلیل اقدام انقره در خرید سامانه دفاع موشکی اس ۴۰۰ تحریم کرده است. «اسماعیل دمیر» رئیس صنایع دفاعی ترکیه از جمله افرادی است که از سوی وزارت خزانهداری امریکا تحریم شده است.
در ماههای اخیر تنش میان امریکا و ترکیه بر سر خرید سامانه روسی اس ۴۰۰ افزایش یافت و واشنگتن هم هشدار داده بود اگر ترکیه سامانههای اس ۴۰۰ روس را تحویل بگیرد، تحریم خواهد شد. سامانه موشکی اس ۴۰۰، از پیشرفتهترین سامانههای پدافند هوایی و ضد موشکی است. مقامات ارشد ترک به ویژه رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور معتقدند که انقره حق دارد درباره انتخابهای تسلیحاتی خود که با توجه به الزامات دفاعی ترکیه مشخص شدهاند استقلال عمل داشته باشند. ضمن اینکه بارها تأکید کردهاند خرید سامانه موشکی اس ۴۰۰ هیچ تعارضی با خرید جنگنده اف ۳۵ از امریکا ندارد.
با این حال، کنگره امریکا خواهان مجازات ترکیه بود و بارها از دولت ترامپ خواسته بود در چارچوب قانون «کاتسا» تحریمهایی علیه انقره اعمال کند. این قانون که اوت ۲۰۱۷ به امضای ترامپ رسید، کشورهایی را که با روسیه قراردادهای خریدهای تسلیحاتی عمده امضا کنند، مشمول تحریم میداند. روابط امریکا و ترکیه در سالهای اخیر پرنوسان بوده؛ انقره امیدوار بود زمامداری ترامپ روابط دو کشور را بهبود دهد، اما اختلافات از جمله بر سر خرید سامانه موشکی اس ۴۰۰ از روسیه و امتناع امریکا از فروش جنگنده اف ۳۵ در واکنش به این اقدام انقره و حالا هم اعمال تحریم علیه صنایع دفاعی و مقامات ارشد ترک موجب وخامت روزافزون این روابط شده است.
ضمن اینکه دولت ترامپ در مناقشه بین ترکیه با قبرس و یونان بر سر اکتشاف منابع گازی در مدیترانه شرقی، جانب این دو کشور عضو اتحادیه اروپا را گرفته و موضعی همسو با اتحادیه اروپا در پیش گرفته است. واشنگتن همچنین از سیاست منطقهای اردوغان که از شمال آفریقا تا قفقاز جنوبی مداخله گری در پیش گرفته، بهشدت ناراضی است. پمپئو اواسط نوامبر ۲۰۲۰ با انتقاد از اقدامات ترکیه در مدیترانه شرقی، لیبی و جمهوری آذربایجان گفت که اقدامات جدید انقره بسیار تجاوزکارانه است.
سفر اخیر پمپئو به استانبول و دیدار با اسقف اعظم کلیسای ارتدوکس، بدون ملاقات با مقامات ترک، نماد سردی روابط دو طرف بود. به نظر می رسد شکاف در مناسبات ترکیه و امریکا باقی خواهد ماند و مناسبات ترکیه و امریکا به شرایط قبلی خود بازنخواهد گشت. مجموع موضعگیریهای امریکا در قبال ترکیه، آشکارا علیه سیاستها و اقدامات دولت اردوغان در عرصه داخلی و منطقهای است و به بروز دور جدیدی از تنشها بین انقره و واشنگتن منجر شده است. با توجه به رویکرد منفی جو بایدن در قبال سیاستهای اردوغان انتظار میرود که تنشها و اختلافات بین دو کشور در دوره زمامداری بایدن نیز روندی افزایشی داشته باشد.
داکتر عبدالطیف نظری
-

آیا اردوغان از بایدن نگران است؟
متحدان عرب و غیرعرب امریکا، به تناسب نوع رویکرد جو بایدن نسبت به هر یک، خود را در افق نزدیک تحولات، اثرپذیر میبینند و به همین دلیل به اشکال مختلف برای این رخداد، خود را آماده میکنند. از جمله بازیگران غرب آسیا، ترکیه، اسراییل و عربستان از سیاست و رویکردهای بایدن در روابط دوجانبه یا منطقهای نگران هستند.
بایدن و مشاور امنیت ملی وی در قبال ترکیه و عربستان چندینبار مواضع صریحی داشتهاند و اردوغان از این منظر که رفتار فرصتطلبانهای در بازیهای منطقهای از خود نشان داده و همراهی مطلوبی از خود نشان نداده و با کارت تسلیحات روسیه، طرفهای اروپایی و امریکا و ناتو را به چالش کشیده و امتیازخواهی کرده یا در سرکوب جریان گولن تمامی خطوط قرمز را پشت سر گذاشته، عنصری نامطلوب ارزیابی شده و عربستان با بهانه حقوق بشری، ولی ناکارآمدی در سیاستهای منطقهای امریکا بهویژه تولید بنبست و شکست در یمن، خود را تحت فشارهای جدید امریکایی خواهند دید؛ لذا هر دو بازیگر در تکاپوی بازبینی یا بهینه کردن سیاستهایشان و تولید کارتهای بازی برای کاستن از سیاستهای تنبیهی بایدن قرار گرفتهاند.
سعودیها که از یک سال پیش به این سو، هیچ ابتکار عمل برتریسازی در قبال پرونده یمن ندارند، بهدنبال ترمیم روابط با ترکیه هستند تا از وزن آنها برای توقف برتری انصارالله و حکومت یمن بهره بگیرند و اردوغان با پرونده قرهباغ وارد یک فاز نظامی و امنیتی شده و تا مرز چالشسازی برای ایران هم در مراسم رژه باکو پیش رفته تا نظر بایدن را جلب کند و با تعیین سفیر خود پس از مدتها سردی روابط، به لابی اسراییل دل بسته است. ولی روند تحولات قرهباغ با شرایط جدیدی روبهرو شده است.قرهباغ کوهستانی در اختیار کامل روسها قرار گرفته و کریدور ارتباطی با ارمنستان نیز انحصاراً با نظامیان روس اداره میشود و ترکها و آذریها از آن کنار گذاشته شدهاند. روسها که از مسیر درگیری دو طرف ارمنی و آذری، بهدنبال به قدرت رساندن جریان طرفدار خود بودند، هنوز به هدف خود نرسیده و پاشینیان در قدرت باقی مانده است؛ لذا روسها بهزودی صدور پاسپورت و تابعیت به شهروندان قرهباغ را شروع میکنند که در عمل نوعی فشار به جناح غربی ارمنستان و پوچ کردن همه دستاوردهای ترکیه و آذریها در جنگ قرهباغ خواهد بود و برنده اصلی تا این مرحله، روسها خواهند بود و به همین منظور مذاکرات پنهان با ایران را در دستور کار دارند.
این بدان معناست که اردوغان در نبرد قرهباغ با دست خالی روبهروست و تنها گزینه کمهزینه برای اردوغان، کنار آمدن با سعودیها برای نجات محمد بنسلمان در یمن است که شاید بایدن را نیز راضی کند. در حقیقت، سیاست صفر کردن چالش با همسایگان در رویکرد شرقی ترکیه که داود اوغلو برای ترکیه نظریهپردازی کرده، به نقطهای رسیده که نهتنها با امریکا و اروپا، بلکه در محیط منطقهای نیز، چالشهای اردوغان به حداکثر رسیده و ناچار است از سیاستهای جاه طلبانه دست برداشته و رویکرد امتیازدهی و تعهدات جدید به امریکا و عربستان را برای کارگشایی بنبستهای آنان بپذیرد.
داکتر عبدالطیف نظری
-

ترکیه ماموریت سربازان خود در افغانستان را تمدید می کند
رجبطیب اردوغان، رییسجمهور ترکیه، خواهان تمدید زمان ماموریت سربازان این کشور در افغانستان شد.
آقای اردوغان، روز گذشته (چهارشنبه، ۲۶ قوس)، به پارلمان ترکیه پیشنهاد کرد ماموریت سربازان این کشور زیر رهبری ماموریت حمایت قاطع در افغانستان را برای ۱۸ ماه دیگر تمدید کند.
به گفتهی او، ترکیه با افغانستان رابطهی برادرانه دارد و همیشه از اتحاد، تمامیت و آزادی افغانستان حمایت کرده است.
قرار است اعضای پارلمان ترکیه، به زودی در مورد پیشنهاد آقای اردوغان بحث کنند.
گفتنی است که در حال حاضر، ترکیه ۱۲۰۰ سرباز در چوکات ماموریت حمایت قاطع در افغانستان دارد.
-

ترکیه در مدت پنج سال صد میلیون لیره به نیرهای امنیتی افغانستان کمک می کند
سفارت افغانستان در آنکارا اعلام کرد ترکیه صد میلیون لیره به منظور رفع احتیاجات امنیتی افغانستان به صورت سالانه به مدت پنج سال کمک می کند.
این سفارت در اعلامیه ای گفت موافقتنامۀ همکاری مالی – نظامی و پروتوکول تطبیقی کمکهای بلاعوض نقدی میان نمایندگان افغانستان و جمهوری ترکیه به امضا رسیده است.
بر اساس اعلامیه این سفارت، طبق «پروتوکول تطبیقی» امضاشده تحت نام «کمکهای بلاعوض نقدی»، مبلغ پانزده میلیون لیره ترکی به منظور تامین مصارف تعلیم و تربیه منسوبین اردوی ملی، وزارت امور داخله و ریاست عمومی امنیت ملی به مصرف خواهد رسید.
به گفته سفارت افغانستان در آنکارا تعهدات ترکیه در موافقتنامههای قبلی معادل حدود یک ملیون دالر در سال بود که این مبلغ به حدود سه ملیون دالر در سال افزایش یافته است.
براساس معلومات سفارت افغانستان این موافقتنامه ها بهصورت هرساله به امضا می رسید که این بار برای پنج سال آینده به امضا رسیده است و کمکها مطابق به نیازمندی های دولت افغانستان به مصرف خواهد رسید.
افغانستان از این کمکهای جمهوری ترکیه که در راستای تحکیم روابط و همکاریهای نظامی و تقویت قوای مسلح کشور صورت گرفته قدردانی کرده انرا بیانگر تعهد ترکیه به مردم و افغانستان خوانده است.
سفارت افغانستان در ترکیه تاکید کرد این تعهد جمهوری ترکیه نشانگرِ حمایت درازمدت این کشور از نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان است که ترکیه آن را خارج از چهارچوب ناتو در نظر گرفته است.
این در حالی است که پیش از این وزارت دفاع اعلام کرده بود که ماموریت حمایت قاطع در ادامه کمک و همکاریهایش به نیروهای دفاعی افغان، صدها هاموی، میلیونها مرمی و صدها دوربین شب بین و تعداد زیاد وسایل جنگی دیگر را به وزارت دفاع ملی میسپارد.
وزارت دفاع افزوده بود که در جریان سال روان میلادی، امریکا یک هزار ۳۸۳ هاموی، ۱۰ هلیکوپتر و ۴ جیت جنگی A-29، به اردوی ملی کمک کرده است.
-

صحرای غربی را به ما بدهید، با اسرائیل رابطه برقرار می کنیم
دونالد ترامپ ، رئیس جمهور آمریکا روز پنجشنبه در توئیتر اعلام کرد مراکش به چهارمین کشور مسلمان تبدیل شده که روابط خود با اسرائیل را عادی میسازد.
ترامپ با استقبال از این توافق «تاریخی» نوشت که این به معنی «دستیابی به موفقیت بزرگ برای صلح در خاورمیانه» است. او همچنین در توئیتی جداگانه نوشت که ایالات متحده همچنین ادعای مراکش در مورد مالکیت منطقه مورد مناقشه صحرای غربی را به رسمیت میشناسد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از مقامات کاخ سفید گزارش داد محمد ششم، پادشاه مراکش در گفتگو با ترامپ توافق کرده است که کشورش روابط دیپلماتیک با اسرائیل را از سر بگیرد و «برای گسترش ثبات منطقهای، همکاری اقتصادی و فرهنگی (با اسرائیل) را گسترش دهد».
این توافق نتیجه گفتگوهای مشاور ارشد رئیس جمهوری آمریکا، یعنی جارد کوشنر، داماد دونالد ترامپ بوده است. کوشنر گفت: «این مسئله امنیت اسرائیل را بیشتر تقویت کرده و در همان حال فرصتهایی برای مراکش و اسرائیل فراهم میکند تا روابط اقتصادی خود را تعمیق و زندگی مردم خود را بهبود ببخشند.»
کشورهای مسلمان در خاورمیانه و شمال آفریقا به طور بیپیشینهای در حال عادیسازی روابط خود با اسرائیل هستند، اما هر کدام از آنها دلایل خود را برای این کار دارند.
پیش از مراکش، امارات، بحرین و سودان نیز عادیسازی روابط خود با اسرائیل را آغاز کرده بودند.
روزنامه جروزالم پست در مقالهای تحلیلی به قلم «ست جی فرانتزمن» نوشت که چندین هفته پیش یک کارشناس خاورمیانه و روابط با اسرائیل به این تحلیلگر گفته اگر عربستان سعودی علامتهای خاصی بفرستد، مراکش احتمالا خیلی سریع با اسرائیل رابطه برقرار میکند.
ملک محمد ششم، پادشاه مراکش به داشتن روحیه باز و میانهروی معروف است، اما برای برقراری روابط با اسرائیل به چراغ سبز ریاض و واشنگتن احتیاج داشت. اکنون به نظر میرسد که او این اجازه را یافته است.
مراکش اکنون قرار است با اسرائیل روابط دیپلماتیک کامل برقرار کند و پروازها میان این کشور با اسرائیل، همانند پروازها با دبی از سر گرفته شود. جارد کوشنر، مشاور ریاست جمهوری آمریکا گفته است که اسرائیل دفاتر رابط خود را در رباط بازگشایی میکند و مراکش نیز همین کار را در تل آویو انجام میدهد.
دفتر رابط مراکش در اسرائیل در سال ۱۹۹۴ افتتاح شد. در سپتامبر ۱۹۹۴، یعنی یک ماه قبل از امضای پیمان صلح اردن، به نظر میرسید این کشور آماده عادیسازی روابط با اسرائیل است، اما از آن زمان تا کنون پیشرفت چندانی در این امر حاصل نشد و دولت رباط حتی در سال ۲۰۱۳ علناً علیه سیاست عادیسازی موضع گرفت.
جروزالم پست مینویسد که کوشنر تا کنون کلید فشار در معاملات صلح با اسرائیل بوده و اخیراً به منظور پایان دادن به بحران خلیج فارس بین ریاض و دوحه در قطر حضور یافته است.
جارد کوشنر گفته بود این مسئله امنیت اسرائیل را بیشتر تقویت کرده و در همان حال فرصتهایی برای مراکش و اسرائیل فراهم میکند تا روابط اقتصادی خود را تعمیق و زندگی مردم خود را بهبود ببخشند.
در اواسط ماه سپتامبر اخبار مبنی بر عادیسازی روابط مراکش با اسرائیل به دلیل راکد ماندن این پرونده تحقق نیافت و پروازهای مستقیم میان دو کشور که قرار بود برقرار شود، انجام نشد.
در مورد این که پس از امارات و بحرین کدام کشور آماده عادیسازی روابط با اسرائیل است، حدس و گمانهای زیادی مطرح میشد. سودان که به نظر میرسید در مسیر نزدیک شدن با اسرائیل قرار دارد، برای این کار منتظر ماند تا واشنگتن نام این کشور را از سیاهه حامیان تروریسم خارج کند. بسیاری میگفتند عربستان سعودی هم میتواند به سمت یک توافق صلح با اسرائیل برود، اما با توجه به نتیجه به دست آمده از انتخابات ایالات متحده و پیروزی جو بایدن، احتمالا این محاسبه تغییر کرده است.
حساب مراکش در این میان کمی پیچیدهتر است. این کشور مانند تونس، موریتانی، عمان، قطر و تعداد دیگری از کشورها در گذشته بدون عادیسازی روابط با اسرائیل با این کشور پیوندهایی ارتباط داشته است. مراکش به دلیل داشتن جامعه یهودی، با اسرائیل روابط تاریخی داشته است. در حالی که پادشاه مراکش در سال ۲۰۱۹ از اسرائیل به دلیل رفتارش با فلسطینیان انتقاد کرده بود، رئیس جمهور اسرائیل در ماه ژانویه از او به دلیل حمایت از همزیستی با جامعه یهودی تشکر کرد.
به نوشته تحلیلگر جروزالم پست این بخشی از شبکه پیچیده روابط اسرائیل با کشورهای مسلمان است.
اگرچه برخی از پیوندهای یهودیان مراکش با اسرائیل در گذشته بحثبرانگیز بوده است، اما این کشور به طور كلی به عنوان یك كشور مثبتنگر در مسئله صلح و ازسرگیری روابط شناخته میشود.
«ست جی فرانتزمن» مینویسد خوبی مراکش آن است که به دست عناصر طرفدار ایران یا افراط گرایان اخوان المسلمین ربوده نشده است. خاورمیانه که از زمان بهار عربی، ظهور و سقوط داعش و بحران خلیج فارس در سال ۲۰۱۷ و همچنین افزایش نقش ایران در عراق، لبنان، سوریه و یمن اکنون ظاهر جدیدی پیدا کرده، منطقهای است که بیشتر از گذشته دچار پراکندگی شده و همزمان اسرائیل جای خود را در میان کشورهای عربی بیشتر باز کرده است.
مراکش برای برقراری روابط با اسرائیل، از دولت آمریکا خواسته بود که منطقه صحرای غربی را به عنوان بخشی از این کشور به رسمیت بشناسد. مراکش از دهه ۱۹۷۰ تا کنون این منطقه را به کنترل خود در آورده اما جنبشی مخالف با حکومت مراکش به نام جبهه پولیساریو در آنجا هنوز فعالیت دارد.
تا پیش از انتخابات آمریکا تصور، غالب در جهان عرب این بود که در صورت پیروزی ترامپ، کشورهایی چون عمان، قطر، مراکش و احتمالا سایر کشورها از الگوی امارات برای نزدیک شدن به اسرائیل پیروی میکنند.
-

بازگشت به رفتارهای جمعی، ویژگی بارز سیاست خارجی جو بایدن
نگاهی به برخی تحلیل ها در مورد جایگاه دیگر کشورها و مناطق ژئوپلوتیک جهان در سیاست جو بایدن رئیس جمهور آینده امریکا نشان می دهد که این مناطق از اهمیت خاصی برخوردار می باشند.
مناطق ژئوپلوتیک و مهمی که جو بایدن در سیاسیت خارجی خود به آنها توجه خاصی خواهد داشت شامل «اروپا، چین، روسیه، آفریقا، آمریکای لاتین و عربستان» می باشد.
الف.اروپا:
بازگشت به سرمایهگذاریهای چندجانبه گرایانه و تقویت اتحاد دو سوی اقیانوس اطلس با هدف احیای نظم جهانی و هنجارهای بینالمللی مطلوب غرب و آغاز مذاکرات دوستانه در راستای حل اختلافات تجاری.
ب. چین:
تداوم تؤامان رقابت و همکاری با چین. رقابت در حوزه رهبری جهانی و وادارسازی نسبت به پذیرش معیارهای دموکراسی و همکاریهای اقتصادی در منطقه اقیانوس آرام با ملاحظه منافع متحدان غرب در محدوده اقیانوسیه.
ج. روسیه: تقویت ناتو در برابر سیاستهای تجدیدنظرطلبانه مسکو در منطقه اوراسیا بهویژه تسلیح و تجهیز اکراین و گرجستان در برابر نیروهای مورد حمایت روسیه.
د. آفریقا:
افزایش قدرت نرم آمریکا با هدف بهبود روابط دیپلماتیک بهویژه با آفریقای جنوبی، نیجریه و اتیوپی و تقویت «برنامه تجاری و سرمایهگذاری آفریقا» برای مبادلات تجاری و مالی.
ه.آمریکای لاتین:
مقابله هوشمندانه و چندجانبه با ونزوئلا، تقویت پیمانهای تجاری مبتنی بر حمایت از مشاغل داخلی با مکزیک و پیگیری توسعه جامع اقتصادی کشورهای این حوزه برای جلوگیری از روند روبهرشد مهاجرت آنان به آمریکا.
و. عربستان:
تنظیم مجدد روابط با هدف مقابله با تهدیدات ایران علیه متحدان عرب آمریکا و در عین حال همراهی بیشتر با رژیم اسرائیل.
ز. ترکیه:
مدیریت نقش منطقهای انقره در سوریه، لیبی و مدیترانه شرقی در کنار ترغیب آن به نقشآفرینی توازنبخش در برابر نفوذ منطقهای روسیه و ایران.
داکتر عبدالطیف نظری
-

ترکیه از صلح پایدار در افغانستان حمایت می کند
وزارت دفاع ملی ترکیه طی بیانیهای اعلام کرد طرفین پیرامون تحولات اخیر در افغانستان بحث و رایزنی کردند.
براساس این بیانیه، آکار در دیدار مذکور بر ادامه حمایت ترکیه از تلاشها برای برقراری صلح پایدار در افغانستان تاکید کرد.
گفتنی است عبدالله عبدالله رییس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان شام چهارشنبه در راس یک هیئت بلندپایه برای رایزنی با مقامات ترکیه وارد آنکارا شده است. -

عبدالله به ترکیه می رود
شورای عالی مصالحۀ ملی اعلام کرد آقای عبدالله در این سفر، با رهبری ترکیه دربارۀ تلاشهای صلح در افغانستان و روابط دوجانبه میان دو کشور، بحث و گفتوگو خواهد کرد.
پیش از این نیز، رییس شوای عالی مصالحه ملی به کشورهای منطقه از جمله ایران، هند، پاکستان و ازبکستان از به خاطر جلب حمایت از تلاشهای صلح سفر کرده بود. -

دادستان یونان یک مرد افغان را به دلیل کوتاهی در نجات کودکش محاکمه می کند
دادستانی یونان، یک مرد افغان را به خاطر غرق شدن فرزند ۶ ساله اش هنگام عبور از آبهای ترکیه به یونان، به دادگاه فراخوانده است.
در تاریخ (۱۸ عقرب)، قایقی که ۲۵ پناهجو را انتقال میداد، در تاریکی شب، در نزدیکی جزیرهی ساموس واژگون شد. آن شب این مرد افغان خود را نجات داد و فرزندش ناپدید و فردای آن شب، جسد او در ساحل پیدا شد.
امکان دارد دادگاه یونان، این مرد افغان را به ۶ تا ۱۰ سال حبس محکوم به مجازات کند.
در همین حال، وکیل این مرد افغان، گفت پس از ناپدید شدن فرزندش، از گارد ساحلی درخواست کمک کرده است؛ اما ۶ ساعت بعد گارد ساحلی به جستوجو پرداخته است.
وکیل این مرد افغان، گفته است دادگاه باید تاخیر کنندگان را مورد بازپرسی قرار دهد؛ نه این مرد را که به محض رسیدن به ساحل، درخواست کمک کرده است.
از سوی دیگر، فعالان حقوق پناهجویان میگویند به دادگان کشانیدن این مرد، «حملهی مستقیم به حقوق پناهندگی است» و دادگاه باید علت تاخیر را بررسی کند.
این نخستینبار است که دادستان یونان، یک پناهجو را محاکمه میکند.
از سال ۲۰۱۵ به این سو، هزاران پناهجو برای رسیدن به اروپا، از سوریه و افغانستان راهی یونان شده و صدها تن در آبهای ترکیه و یونان غرق شده اند.
پس از آن که رابطهی ترکیه با اتحادیهی اروپا بر سر مسایل گوناگون دچار تیرگی شد، ترکیه در اوایل سال روان میلادی، مرزهای خود را بهروی پناهجویان برای رسیدن به یونان باز کرد.
-

تعداد قربانیان زلزله ازمیر ترکیه به 24 نفر رسیده است
مرکز مقابله با حوادث غیرمترقبه ترکیه بامداد شنبه اعلام کرد شمار قربانیان زلزله روز جمعه ازمیر به ۲۴ کشته و ۷۹۹ زخمی رسیده است.
مرکز مقابله با حوادث غیر مترقبه ترکیه افزود این زمین لرزه قوی تا کنون ۲۴۴ پس لرزه نیز داشته است.
کانون این زلزله که قدرت آن ۶.۶ درجه در امواج درونی زمین (ریشتر) اعلام شده است، در عمق حدود ۱۷ کیلومتری زمین در نزدیکی شهر ازمیر ترکیه بود.
گزارشها حاکی است چند ساختمان در ازمیر ترکیه تخریب شد و شماری از شهروندان زیر آوار ماندهاند. برخی دیگر از ولایتهای ترکیه گزارشهایی درباره تخریب ساختمانها منتشر کردهاند.
شهردار ازمیر اعلام کرد تاکنون ۷۰ نفر از زیر آوار بیرون کشیده شدهاند.
-

تنش فرانسه با کشورهای اسلامی، آیا جنگ دیگری در راه است؟
به دنبال کشتهشدن یک معلم در فرانسه به دلیل نشاندادن کاریکاتور پیامبر اسلام در صنف درسی و اظهارات امانویل مکرون، رییسجمهور فرانسه در مورد اسلام، تنشها میان برخی از کشورهای اسلامی و فرانسه بالا گرفته است که میدان داغ آن را تا اکنون، رجب طیب اردوغان، رییسجمهور ترکیه و آقای مکرون، رییسجمهور فرانسه بازی میکنند. در شرایطی که جهان با ارتباطات سایبری وصل شده و امکان واکنشهای فردی و گروهی در قبال موضوعات مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را فراهم کرده است، تنش دینی-مذهبی و دامنزدن دولتها به عنوان بازیگران بینالمللی به این تنشها که جنبهی عقیدتی دارند، تا منطقی-سنجشی، میتواند زنگ خطر تازهای باشد برای جهان امروز و این پرسش را مطرح کند که آیا اگر ارزشهای ملی-قومی، توانست نزدیک به یک قرن پیش، باعث شکلگیری جنگ جهانی اول و دوم شود، جنگ جهانی سوم را دین رقم خواهد زد؛ پدیدهای که در کشورهایی که بازیگران اصلی نظام بینالملل اند، از میدان سیاسی و جمعی کنار رفته است.
پس از کشتهشدن یک معلم در فرانسه که بعدا در تحقیقات پولیس آن کشور روشن شد که به دلیل نشاندادن کاریکاتور پیامبر اسلام و با کمک پدر یکی از دانشآموزان مسلمان در آن کشور کشته شده است، امانویل مکرون، رییسجمهور فرانسه، با دفاع از کاری که معلم فرانسهای در صنف درسی آن را انجام داده بود، گفت که حمله بر این معلم و کشتن آن، یک عمل تروریستی است و «اسلامگرایان افراطی، آیندهی ما را میخواهند.» او همچنان در اظهاراتش تاکید کرد که دولت فرانسه به حمایت از آزادی بیان، کارتونها را رها نخواهد کرد. به دنبال اظهارات رییسجمهور فرانسه، برخی از کشورهای اسلامی واکنش نشان داده و این کار رییسجمهور فرانسه را، خلاف ارزشهای سکولاریستی در آن کشور خوانده اند. در برخی از کشورهای عربی و ترکیه، خرید کالاهای فرانسوی تحریم شده و در چند کشور عربی، سوپرمارکیتهای زنجیرهای فرانسهای نیز تحریم شده است. رییس مجلس ایران، کار رییسجمهور فرانسه را عمل شنیع خوانده گفته است که با این کارها، نور پیامبر اسلام و پیام خداوند کور نمیشود. عمران خان، صدر اعظم پاکستان، در تویتی، اقدامات مقامات فرانسه را جریحهدارکردن احساسات میلیونها مسلمان خوانده و در نامهای از مارک زاکربرگ، مدیرعامل فیسبوک، خواسته است که مانع نشر پیامهای دینستیزانه شود. او، نشر چنین پیامهایی در شبکههای اجتماعی را، عاملی برای رشد «اسلامهراسی» و «نفرت، افراطیگری و خشونت» خوانده است.
با توجه به اظهارات مطرحشده از سوی مقامات کشورهای اسلامی و اقدامات مبنی بر تحریم اقتصادی علیه کالاهای فرانسهای، آیا تنش جدیدی در جهان امروز رقم خواهد خورد که به رویارویی جهان اسلام و جهان سکولار بینجامد؛ جهانی که یکی از بازیگران آن –ترکیه-، اظهارات دولت فرانسه را ضد سکولاریزم خوانده و آنان را به عدم احترام به آزادی عقیده و به حاشیه راندن میلیونها مسلمان در فرانسه متهم کرده است.
جهان امروز، به همان اندازه که به کمک رسانههای جمعی و اجتماعی، زمینهی همدیگرپذیری و شکلگیری جهان-وطن را فراهم کرده، به همان اندازه به کمک همین رسانهها، زمینهی تنشزایی را فراهم کرده است که اگر محور این تنشها، ارزشهای دینی-مذهبی باشد، میتواند امکان خطرهای احتمالیای را به میان آورد که از سوی گروههای تندرو دامن زده میشود و زمینهای میشود برای گروههای افراطی که به دنبال داغشدن این مسایل اند. اگر جنگ جهانی اول و دوم، منبای ملی و قومی داشت و ملتها برای دفاع از سرزمین شان یا هجوم بر سرزمین و ارزشهای ملی دیگری، دست به اسلحه بردند، آیا، انسان امروز، در دفاع از ارزشهای سکولاریستی دست به اسلحه خواهد برد؟ ظاهرا تا اینجای کار، مسلمانان که نسبت به فرانسهایهای سکولار، برخورد عقیدتی با اسلام دارند، در چندین کشور دست به تظاهرات برده اند و کالاهای فرانسهای را تحریم کرده اند. هرچند احتمال درگیری در جهان جدید، با این تنشها اندک است؛ اما اگر واکنشها همچنان ادامه داشته باشد و با توجه به اظهارات نسبتا جدی مقامات فرانسه، کشورهای اروپایی دیگری نیز واکنش نشان دهند و محدودیتهایی بر زندگی مسلمانان در آن کشورها وضع کنند، میتواند زمینهی سربازگیری جدیدی را برای گروههای تروریستی فراهم کند؛ زمینههایی که به سربازگیری از مسلمانان مقیم در آن کشورها، به خصوص مهاجران مسلمان خواهد انجامید.
شاید جنگ بعدی جهان را چیز دیگری رقم بزند؛ نفتی که در حال کمشدن است و یا آب که گفته میشود در کنار آلودگی محیط زیست، مشکل بعدی بشر خواهد بود؛ اما آنچه در جهان امروز جنگ را توجیه کرده است، افراطیت مذهبی است که هر روز مثل قارچ میروید و کشورهای مسلمان زیادی را زمینگیر کرده است. اگر پای این افراطیت به کشورهای غیر مسلمان کشیده شود و زمینهساز این بستر، واکنشهای اسلامستیزانهی مقامات کشورهای سکولار و غیر مسلمان باشد، میتواند احتمال جنگ بعدی جهان را به دین و سکولاریزم واگذار کند؛ یکی که ساختهی بشر مدرن و دیگری که ارزشهای سنتی و مقدس بخشی از انسانهای جهان است که توان تحمل هیچ حرف و عملی را علیه آن ندارند. هر چند، سکولارها، تا جایی که حرف از توهین سکولاریزم به عنوان یک فکر باشد و به حد مزاحمت به زندگی آنان نینجامد، خود را مجبور به واکنش فیزیکی ندانسته و جنگ در دفاع از آن برای شان قابل توجیه نیست؛ اما اگر این میدان را، بازیگران سیاسی داغ کنند و مثل تمام جنگها، زمینه برای واکنشهای فیزیکی را فراهم کنند، میتواند در ابتداییترین حالت، به افزایش خشونتها در کشورهای غیرمسلمان بینجامد که از طرف مسلمانان در دفاع از ارزشهای اسلامی به راه انداخته خواهد شد؛ خشونتهایی که ممکن به فراهمکردن بسترها برای ورود گروههای تروریستی بینجامد.
دولت فرانسه، اظهاراتش را در دفاع از آزادی بیان – یکی از ارزشهای سکولار- توجیه میکند و باور دارد که نشاندادن کاریکاتور پیامبر اسلام توسط یک معلم فرانسهای برای شاگردان، حق او است که به عنوان انسان، میتواند نظرش را در مورد ایده یا پدیدهای با هر شکلی نشان دهد و مقامات در کشورهای اسلامی، اقدامات این کشور پس از کشتهشدن معلم فرانسهای و دفاع از نشر این کاریکاتور را، اهانت به اسلام و مسلمانان جهان عنوان میکنند. اگر کشورهای دیگری پا پیش نگذارند و این موضوع بدون حل دیپلماتیک، همچنان به تحریمهای اقتصادی بینجامد، امکان درگیرشدن کشورهای اسلامی و غیراسلامی زیادی در دفاع از دو سمت را فراهم خواهد کرد. در کنار جنگهایی که کشورهای اسلامی زیادی را زمینگیر کرده است، کشیدهشدن پای این خشونتها به کشورهای غیراسلامی، میدان را برای افزایش خشونتهای بیشتر و رویارویی دوگانهی جهان را مساعد خواهد کرد؛ رویاروییای که میتواند زنگ خطر دیگری باشد برای جهان و پای خشونتهای فربهتری را با توجه به امکانات نظامی امروزی فراهم کند. -

امریکا آزمایش سامانه دفاعی اس-400 توسط ترکیه را محکوم کرد
وزارت دفاع آمریکا، پنتاگون، روز جمعه ۲۳ اکتبر (۲ آبان) اقدام ترکیه در آزمایش سامانه موشکی روسی اس-۴۰۰ را به «شدیدترین وجه ممکن» محکوم کرد و نسبت به «عواقب جدی» آن هشدار داد.
جاناتان هافمن، سخنگوی پنتاگون در بیانیهای با اشاره به آزمایش روز ۱۶ اکتبر سامانه دفاعی ترکیه گفت: «ما در موضعگیریمان شفاف و قاطع بودهایم، سامانه عملیاتی اس-۴۰۰ با تعهدات ترکیه به عنوان یک متحد آمریکا و ناتو سازگار نیست.»
وی افزود: «ترکیه همین حالا از برنامه خرید جنگنده اف-۳۵ کنار گذاشته شده است و استفاده از سامانه اس-۴۰۰ مانعی مهم برای توسعه دیگر روابط دوجانبه خواهد بود.
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، پیشتر در روز جمعه با رد انتقادات آمریکا اولین آزمایش سامانه دفاعی روسی را تایید کرده بود.
آقای اردوغان در استانبول به خبرنگاران گفت کشورش به آزمایش این سامانه ادامه خواهد داد.
وی افزود: «ما از آمریکا کسب مجوز نخواهیم کرد.»
وزارت خارجه آمریکا قبل از این مکررا هشدار داده بود که در صورت فعال شدن سامانه دفاعی اس-۴۰۰ ممکن است تحریمهایی علیه ترکیه وضع کند. این وزارتخانه هفته گذشته و در پی انتشار گزارشهایی مبنی بر آزمایش سامانه اس-۴۰۰ بیانیهای در محکومیت آن صادر کرده بود.
روابط میان ترکیه و آمریکا از زمانی دچار تنش شد که آنکارا تصمیم گرفت به جای سامانه دفاعی آمریکایی «پاتریوت» اقدام به خرید سامانه دفاعی روسی اس-۴۰۰ کند.
-

چرا 70 درصد جنگ های جهان از افغانستان تا لیبیا رخ می دهد
حدود ۷۰ درصد جنگ و درگیریهای نظامی در جهان در دایرهای است که یک طرف آن در افغانستان و طرف دیگر آن در لیبیا است. اگر خوانندۀ این سطور تجربۀ تعامل مستقیم با سیاستمداران و جوامع منطقۀ خاورمیانه داشته باشد احتمالاً تصدیق مینماید که یک ذهنیتِ کانونی وجود دارد: که عموماً دولتها و جوامع این منطقه، علل این وضعیتِ نابسامان و جنگ را «بیرونی و خارجی» میدانند.
اما آنچه که این بحث را در منطقۀ خاورمیانه بسیار با اهمیت میکند این است که دنبال عامل خارجی گشتن فقط در سیاست نیست. اگر فردی در تجارت ناموفق باشد، اگر صنعتگری سهم بازار خود را از دست دهد، اگر دانشجویی نتواند درس بخواند، اگر خانوادهای از هم بپاشد، اگر بانکی ورشکسته شود، اگر وزیری در برنامههای خود ناکام بماند، اگر شخصی با همسایه خود دائماً در نزاع باشد، اگر حزبی در انتخابات رای کافی نیاورد، اگر کشاورزی محصول نامرغوب برداشت کند، اگر نشریهای خوانندۀ کم پیدا کند، اگر شرکتی زیانده باشد، اگر به شخصی بیاعتنایی شود، اگر اقتصادی تورم سه رقمی داشته باشد، همه و همه، علت را بیرون از «خود» و «عملکرد خود» میبینند.
برنارد لوییس (Bernard Lewis) که عموم زبانهای خاورمیانهای را میدانست و سالها در میان این ملتها زندگی کرده و مشاهداتِ قابل توجهی داشت، در رابطه با وضعیتِ بهتر ترکیه نسبت به دیگران، اینگونه تحلیل میکند:حکمرانان و مردم ترکیه از خود پرسیدند: ما کجاها اشتباه کردیم که مانند اروپاییها پیشرفت نکردیم؟
دیگر حکمرانان و جوامع خاورمیانهای پرسیدند: کدام کشورهای خارجی باعث شدند ما به این وضع دچار شویم؟
فاصلۀ بین این دو سوال، ضمناً فاصلۀ بین کوریای جنوبی و کوریای شمالی است.
مشکل عظیمتر خاورمیانه این است که فقط در راهروهای قدرت نیست که «خود ارزیابی» نفی میشود، بلکه جامعه نیز «بررسی عملکرد خود» را عیب میداند. فقط این نیست که یک مد یر، حداقل بخشی از مشکل را در شناختِ اشتباه، سیاستهای نادرست وخطاهای محاسباتی خود نمیداند و دولتهای خارجی را مقصر خطاب میکند، بلکه رانندهای که دوبله پارک کرده و دو ساعت رفته، نرخ تورم را سرزنش میکند تا آنکه بپذیرد دبل پارک کردن کارِ منطقی و صحیحی نیست.
مفهوم کلیدی در این وضعیت، تقریباً تعطیلی «خود انتقادی» است. از آنجا که این منطقه به قهرمان پروری، اسطوره سازی و ایدهآلیزم در خمیرمایۀ وجودی خود عادت کرده است، عیب میداند نقص، اشتباه و کمبودی را متوجه فرد یا نهاد یا دولتی بنماید. تقریباً افراد و دولتها خود را بیست برابر آنچه هستند نشان میدهند چون باید همه چیز را Perfect نشان داد. اما چون انسان Perfect نیست، برای آنکه بتواند این تئاتر را بازی کند مجبور میشود به ریا، حیله، تزویر، دروغ، پنهانکاری، سفسطه، وارونه جلوه دادن و مغالطه روی آورد و ظاهر و باطنی با فاصلۀ ۱۸۰ درصدی از خود بسازد. به همین دلیل، یک جاپانی را میتوان در عرض چند روز شناخت و حتی به او «اتکا» کرد ولی در این منطقه معلوم نیست بعد از ۱۰ سال، ۱۵ سال، ۲۵ سال بتوان به پنج درصدِ واقعی یک فرد یا سیستم رسید. مبهم بودن، دقیق نبودن و یک مورد را ده جور به ده نفر گفتن نوعی فضیلت است. این در حالی است که توسعه یافتگی به شدت به شفافیت و صراحت نیاز دارد.
اما چرا افراد و دولتهای این منطقه از خودِ واقعی فرار میکنند؟ چرا گذشته و عملکرد گذشته خود را نقادی نمیکنند؟ چرا مسئولیت خطاهای خود را نمیپذیرند؟
ظرفیتهای فراوانی لازم است در یکجا جمع شود تا خود انتقادی آغاز گردد. پنج ظرفیت کلیدی را به ترتیب اهمیت میتوان مطرح نمود:- فکر کردن، زندگی کردن و برنامهریزی کردن با Fact. شاید بتوان به راحتی گفت هیچ منطقهای در جهان در این حد، هنر توجیه کردن، تزیین کردن توهمات و پوشاندن نیات واقعی خود را نداشته باشد. وقتی نیروهای امریکایی، شهر بغداد را در دوره بوش پسر محاصره کرده بودند، سخنگوی وزارت خارجه صدام، سخن از فائق آمدن بر خارجی و حفظ استقلال و حاکمیت ملی عراق میکرد؛
- عادت به کتاب خواندن، دیالوگ و به خصوص «مناظره». در خاورمیانه، عموماً نسبت به هر موضوعی یک قرائت ثابت و آن هم برای دههها وجود دارد. تا یک ایده به شکستِ کامل نرسد، در آن تجدید نظری صورت نمیگیرد. افراد عادت ندارند که با مطالعه به راههای جدید، اندیشههای جدید و ساختارهای جدید دست یابند. مطالعه و فهم مسایل در عین حال، دو الزام به همراه میآورد که برای دولتها و جوامع این منطقه بسیار دشوار است: اول مسئولیت و دوم، تغییر وضع موجود. هر دو همت، آینده نگری و حوصله میخواهد. شاید به این دلایل، دورِ هم بودن، گپ زدن و فرهنگ شفاهی، راحتتر و لذتبخشتر از مطالعه، فکر، مسئولیت و تغییر باشند؛
۳٫وقتی برای هر موردی و هر پرسشی، فقط یک پاسخ وجود دارد، چه ضرورتی پیش میآید که افراد و نهادها باهم رقابت کنند، همکاری کنند، تفاهم کنند، منسجم باشند، اجماع کنند، هماهنگ باشند و اصولاً به هم توجه و گوش کنند.
در جوامع تک صدایی، قوه فکر کردن یا تعطیل است و یا در درون افراد، پنهان میماند. یادگیری از یکدیگر نیز جنبه تزیینی و تصنعی پیدا میکند. رسانهها عموماً مُبلّغ یک قرائت هستند. به اصطلاح دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی هم مُروج یک دیدگاه میشوند. نتیجه جامعه تک صدایی میشود قذافی در لیبیا، حسنی مبارک در مصر و صدام در عراق که بین بیست تا چهل سال حکم راندند. عبدالعزیز بوتفلیقه که بیست سال رییس جمهور الجزایر بود وقتی برای بار پنجم در سال ۲۰۱۹ با صندلی چرخدار به محل ثبت نام آمد، با اعتراضات گستردۀ مردم روبرو شد و در نهایت صرف نظر کرد. او در دور چهارم ریاست جمهوریاش از ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ بیماری عدم توانایی تکلم داشت (Aphasia) و هیچگاه در عموم نتوانست سخنرانی کند و فقط فیلم او را هنگامی که در جلسات هیئت دولت با حالت پریشان خیالی بود نشان میدادند. انتخاب دوره سوم و چهارم بوتفلیقه با تغییرات قانون اساسی همراه بود. آیا در چنین ساختارهایی، نقد و خود انتقادی چه در سطح دولت و چه در سطح افراد، متصور است؟- هدف از نقد و انتقاد، بهبود کیفیت زندگی است. جامعه و دولتی که با نقد و انتقاد انس میگیرند، به زندگی فراتر از سِمت، مقام و قدرت مینگرند. جامعه و دولتی که با نقد و انتقاد مأنوس است، دسترسی به پول و امکانات رانتی را از تولید ثروت با زحمت و اندیشه تفکیک میکند. تعریف از زندگی صرفاً جمع کردن پول و حفظ مقام نیست. قاعدتاً وزیری که اعتقاد به نقد، انتقاد و تنوعِ دید گاهها دارد خجالت میکشد که بخواهد برای پنج دولت با پنج جهانبینی مختلف کار کند و در نهایت، استعدادِ خارقالعادۀ انطباق به هرمرامی را توجیه میکند. البته هیچ لذتی برای انسان به اذعانِ فلاسفۀ سیاست بالاتر از قدرت نیست. فیدل کاسترو که مانند ناصرالدین شاه حدودِ چهل و نه سال حکم راند، قدرت را بعد از تقریباً پنج دهه، «موقتاً» به برادر خود رائول منتقل کرد.
هرچند در کل جهان، به پول و مقام رسیدن نسبتاً رایج است ولی در هیچ منطقهای مانند خاورمیانه غلظت آنها در این حد بالا نیست. زندگی خیلی فراتر از پول و مقام است: بیست دقیقه نگاه کردن به یک شبنم، پوشیدن یک پیراهن صورتی، توقف اتومبیل برای رعایت حق تقدم عابر پیاده، نیم روز مقابل یک آبشار نشستن، وفای به عهد، راستگو بودن، تشکر کردن، حفظ دوستی مانند نگهداری از یک گل، ۵۰ کار برای دیگری انجام دادن برای کسب اعتماد و صدها میراث مثبت به جای گذاشتن.
وقتی تعریف زندگی به پول و مقام محدود شود، بسیاری از مفاهیم مانند کارآمدی، شفافیت، پاسخگویی، گردش قدرت، آزادی رسانه و بالاخره نقدپذیری و خود انتقادی معنای خود را از دست میدهند. - به لحاظ تئوریک ممکن است پرسیده شود چگونه در کشورهای جهان سوم، انحصار قدرت و ثروت شکل میگیرد. آنقدر دسترسی به پول و مقام شیرین است که به طور طبیعی با دهها توجیه، عوام فریبی، ابهام گویی و پیچاندن مسایل به تدریج به انحصار ختم میشود. اینجاست که شوکت اندیشهورزی و زحماتِ مدنی افرادی مانند هابرماس در آلمان معلوم میشود که برای برتری جامعه نسبت به دولت، زنده نگه داشتن قرائتهای رقیب در جامعه، جلوگیری از برتری منافع شرکتهای بزرگ در سیستم سرمایهداری (Corporate Capitalism) بر مصلحتِ عامه، اهتمام کرده است و این اصول را نسبتاً به یک قرارداد اجتماعی تبدیل نموده است. اگر عبرت از گذشته، مناظره قرائتها و مصلحت عامه مبنا نباشند، خود انتقادی طبعاً شکل نمیگیرد. با انحصار و خود بزرگ بینی، ساختارهای خاورمیانهای به سوی رکود و جمود سوق پیدا میکنند.
جمع بندی. چه ارتباطی میان گرفتاریهای فراوانِ منطقۀ خاورمیانه و فقدان خود انتقادی وجود دارد؟ وقتی خود انتقادی در حداقل باشد، و یا حتی تعطیل باشد، اطلاعات و تحولات جدید در ارزیابی و تحلیل مسایل روز بیمعنا میشوند و جزمیتهای همیشگی مرتب باز میگردند. در این شرایط، سیستم تصمیمسازی با محوریت حفظ وضع موجود و مناسبات موجود شکل میگیرد و سندرم فکر بسته جمعی (Groupthink) به وجود میآید. در قالب این سندرم، وقتی افراد کلیدی یک سیستم دور هم جمع میشوند، نظرات و نکاتی را مطرح میکنند که مناسبات را حفظ کنند، نه آنکه تغییر و تحول ایجاد کنند و درنتیجه انسداد شناختی (Cognitive Closure) ایجاد میگردد. با تکرار انسداد شناختی، اشتباهات در تصمیمسازیها به تدریج انباشته میشوند و ساختاری که دولت و جامعه را در بر میگیرد، از فرصتهای مشکلیابی، شناسایی مسایل و حل آنها باز میماند.
فکر، رقابت فکری، مناظره، Facts و گردش اطلاعات نمیتواند فعال باشد، زیرا خود انتقادی و تجدید نظر و ارزیابی گذشته به صورت تهدید ظاهر میشود. تا زمانی که سیستمها و جوامع خاورمیانهای درون نگری نکنند و خود انتقادی را آغاز نکنند و به اطلاعات و اندیشههای جدید فرصت مناظره ندهند، همچنان در گرفتاریهای خود باقی مانده و دیگران را سرزنش خواهند کرد. این تحول نیازمند یک تحول شخصیتی است که متاسفانه به نظر میرسد نه با استدلال بلکه با تراکم بحرانها شاید به دست آید. الیتهای فکری و اجرایی این جوامع مهم ترین مسئولیت را نسبت به آینده دارند.
دید
-

ارمنستان، ترکیه را به سرنگوی یک فروند سوخود 25 خود متهم کرد
وزارت دفاع ارمنستان اعلام کرد یک فروند جنگنده «اف۱۶» ترکیه، یک فروند «سوخو ۲۵» نیروی هوایی این کشور را سرنگون کرده است. با این حال معاونت اطلاع رسانی ریاست جمهوری ترکیه این ادعای ارمنستان را رد کرد.
ترکیه در پی آغاز درگیریهای نظامی از روز یکشنبه ۲۷ سپتامبر بین ارمنستان و آذربایجان آشکارا حمایت کامل خود را از آذربایجان اعلام نمود و ایروان، آنکارا را به مداخله سیاسی و نظامی در درگیری ها در منطقه ناگورنو قره باغ متهم کرده است.
برخی رسانههای خبری از کشته شدن خلبان جنگنده «سوخو ۲۵» ارمنستان خبر دادهاند.
وزارت دفاع ارمنستان در خصوص چگونگی سرنگونی هواپیمای سوخوی این کشور اعلام کرد جنگنده ترکیه از فرودگاه گنجه در خاک جمهوری آذربایجان بلند شده و از حملات هوایی ارتش آذربایجان به مواضع ارمنستان در نزدیکی شهرواردینس حمایت هوایی میکرده است.