برچسب: تاجیکستان

عبارت “طالب‌های تاجیک” تا همین یک ماه پیش نامأنوس بود و به‌تازگی بر زبان سیاست‌مداران رسانه‌های افغانستان و فراتر از آن جاری شده و جلب توجه کرده است.

درست یک ماه پیش، ۲۰ نوامبر، در مرکز ولسوالی مایمی درواز افغانستان میان اعضای گروه طالبان و پلیس محلی درگیری خونینی رخ داد که بر اساس برخی از گزارشها به مرگ ۲۶ سرباز، افسر، مدیر امنیت منطقه و کنترل آن ناحیه هم‌مرز با تاجیکستان به دست حمله‌وران انجامید. انتشار ویديوی رعب‌انگیز قتل نظامیان تسلیم‌شده و کنترل منطقه در شبکه‌های اجتماعی و تکلم مهاجمان به گویش‌های فارسی تاجیکستان دیگر شکی باقی نگذاشت که کاربرد تعبیر “طالبان تاجیک” بی‌جهت نبوده است.

اینکه در گروه طالبان افغانستان اتباع کشورهای خارجی، از جمله تاجیکستان، ازبکستان، قرقیزستان، پاکستان، اویغورهای چین، چچن‌های روسیه و اعراب کشورهای محتلف حضور دارند، حرف تازه‌ای نیست. از همه آنها با عبارت “نیروهای خارجی” یاد می‌شود. اما ظهور اصطلاح “طالبان تاجیک” بیانگر نفوذ و نقش و جایگاه ویژه آنها در ترکیب جنبش طالبان است.

دوست‌محمد محمدف، ملقب به مهدی، سرکرده این گروه ، پس از تصرف این ولسوالی مهم مرزی در یک پیام ویدئویی خطاب به نیروهای مسلح تاجیکستان در آن سوی رود آمو گفت: “ما این کار را امروز در این سوی دریا (رودخانه) کردیم، ولی پیش شما هم می‌آییم و با شما نیز چنین خواهیم کرد”. این پیام تهدیدآمیز نگرانی مقام‌های هر دو سوی آمو را توجیه می‌کند.

لطیف پدرام، نماینده پیشین بدخشان در مجلس افغانستان که زاده ولسوالی درواز است، وجود “تاجیک‌های طالبانی” در این کشور را خطر جدی برای دولت تاجیکستان عنوان کرده است. او در صفحه فیس‌بوکی‌اش گفته است چنین حمله پرقربانی در منطقه سابقه نداشته و بدین شکل نیرومند فعال شدن طالبان تاجیک برای تاجیکستان هم خطر دارد. “طبعا وقتی در این منطقه مرزی جنگ می‌شود، برای کشور همسایه هم خطرناک است.”

اما جدا از این حادثه، مقام‌های امنیتی کابل و دوشنبه از دیرباز از حضور شهروندان تاجیکستان در صفوف طالبان خبر داشتند. چند سال پیش مقام‌های شهرستان/ولسوالی امام‌صاحب افغانستان که با شهرتوس و قبادیان تاجیکستان هم‌مرز است، از حضور ۴۰ عضو تاجیکستانی در ترکیب طالبان تحت فرماندهی “مهندس مصطفی تاجیک” اظهار نگرانی کرده بودند. امام‌الدین قریشی، ولسوال وقت امام‌صاحب آن زمان به رسانه‌ها گفته بود که جنگجویان تاجیک عمدتاً در کار مین‌سازی و انجام انفجار و حمله‌های انتحاری طالبان دست دارند و مهندسان غالباً تاجیکستانی هستند. آقای قریشی گفته بود که “آنها در آن سوی دریای آمو در جنگل‌های تاجیکستان پایگاه‌هایی ساخته‌اند و زمانی که عملیات نیروهای دولتی در منطقه راه‌اندازی می‌شود، با عبور از آمو وارد جنگل‌های تاجیکستان می‌شوند.”

مقام‌های تاجیکستان نه آن زمان و نه حالا از موجودیت پایگاه‌های گروه‌های مربوط به طالبان در جنگل‌های مرزی صحبت نکرده‌اند، اما گه‌گاهی در خلال سخنان آنها می‌شود اشاراتی به “جنگل‌های انبوه دشوارگذر” را شنید و اینکه نظارت بر آنها ناممکن یا بسیار پیچیده است.

دو سال پیش حکومت تاجیکستان، شرکت‌های مخابراتی را موظف کرد که همه سیم‌کارت‌های تلفن‌های همراه را دوباره ثبت نام کنند و برای هر یک شناسنامه حد اکثر دو سیم‌کارت صادر شود. بنا به این دستور، استفاده از شناسنامه کسی دیگر برای دریافت سیم‌کارت تلفن همراه، مجازات در پی دارد. گفته شد که این کار برای تأمین امنیت کشور صورت می‌گیرد.

در ماه ژوئیه سال میلادی جاری در یک نشست ویژه شورای امنیت تاجیکستان رئیس ‌جمهور وضعیت نگران‌کننده مرز با افغانستان را بررسی کرد. امام‌علی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، برای جلوگیری از رخنه احتمالی نیروهای افراط‌گرا دستور داد که با استقرار نیروهای اضافی، توانایی حفاظتی در امتداد حدود ۱۴۰۰ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان تقویت شود.

چندی بعد ساکنان شهرستان/ولسوالی درواز تاجیکستان شاهد عزیمت زرهپوش‌های جنگی و ماشین‌های حامل نیروها به سمت مرز با افغانستان شدند. خط مرزی میان درواز تاجیکستان و درواز افغانستان ۲۰۰ کیلومتر طول دارد و بخشی از این ناحیه در افغانستان تحت نفوذ طالبان است. در شهرستان نُسَی افغانستان یک پل مرزی که بنیاد آقاخان سال‌ها پیش ساخته بود، دو درواز را به هم وصل می‌کند.

ولی سؤال این‌جاست که “طالبان تاجیک” تا کجا برای امنیت تاجیکستان خطرناک است و چه شانسی برای پیاده‌سازی اهدافش دارد؟ این گروه روی چه گروه‌هایی در داخل می‌تواند حساب باز کند؟

بسیاری از تحلیلگران در داخل تاجیکستان بر این باورند که این گروه از هیچ بخت و اقبالی در این کشور برخوردار نیست و در خود افغانستان هم استقلال عمل ندارد و طالبان از این گروه استفاده ابزاری دارند و بس.

قاسم بیک‌محمد یکی از این تحلیلگران است که می‌گوید:”باید گفت حضور جنگجویان تاجیک در افغانستان و بطور خاص در مناطق هم‌مرز با تاجیکستان، مانند بدخشان، برای امنیت ملی تاجیکستان خطر جدی ندارد. زیرا تا جایی که تجربه چندین دهه حضور گروه‌های افراطی و تروریستی در افغانستان نشان داده‌است، تهدید مستقیم به امنیت کشورهای آسیای مرکزی، از جمله تاجیکستان، در دستور کار آنها نیست. از سوی دیگر، هجوم مستقیم و گسترده این گروه‌ها به قلمرو کشورهای منطقه واکنش جدی آنها و همین‌طور سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی و کشورهای ذی‌نفع، از جمله چین را در پی خواهد داشت و این گروه‌ها نمی‌توانند این عامل را نادیده بگیرند.”

آقای بیک‌محمدف با اشاره به سالیان پیش می‌گوید که بارها مقام‌های امنیتی روسیه شمار “داعشی‌ها” در افغانستان را هزاران تن عنوان کرده و از آمادگی آنها برای هجوم به آسیای مرکزی هشدار داده بودند که بیشتر جنبه تبلیغاتی داشت.

او با استناد به گزارش رسانه‌ها می‌گوید مهاجمان تاجیکستانی حملات مایمی افغانستان متعلق به گروه انصارالله و تحت حمایت طالبان هستند و برای تقویت موقعیت طالبان در مذاکره با دولت افغانستان در دوحه دست به این عملیات زده‌اند.

اما ژنرال نورعلی شاه نظرف، رئیس پیشین کمیته دولتی مرزبانی تاجیکستان بر این نظر است که حضور چنین نیروهایی در مناطق مرزی کشور همسایه امنیت تاجیکستان را تهدید می‌کند و نباید احتمال رخنه این نیروها به خاک تاجیکستان را صرف نظر کرد. زیرا مرزبانان تاجیک در هر یک متر مرز پرمنفذ تاجیکستان و افغانستان حضور ندارند. اما ژنرال نظرف خوشبین است که هر آنچه از دست این گروه‌ها برمی‌آمد، تا کنون به نمایش گذاشته‌اند و نیروهای مرزی تاجیکستان نیروهای سابق نیستند و بسیار کارآزموده و تقویت شده‌اند. او معتقد است که دولت افغانستان و نیروهای آمریکایی مستقر در آن کشور هم باید چاره‌ای بجویند.

با وجود این، پیام تهدیدآمیز “طالبان تاجیک” مسئولان امنیتی تاجیکستان را به اتخاذ اقدامات به اصطلاح فوری پیش‌گیرنده واداشته است. یکی از این اقدامات پخش صحبت‌های ویدئویی بستگان و نزدیکان “طالبان تاجیک” در شبکه‌های اجتماعی است که خطاب به آنها می‌گویند “به سوی وطن تیر شلیک نکنید، وگرنه عاق‌تان می‌کنیم.”

هرچند گمان است که این فشار روانی بر “سربازان راه حق” که به راه بی‌بازگشت گام نهاده‌اند و در هر دو صورت مغضوب واقع خواهند شد، اثرگذار باشد. به‌ویژه پس از آنکه چند تن از آنها با دعوت و وعده عفو مقام‌های تاجیکستان به وطن برگشتند تا سرانجام به دوره‌های طولانی محکوم به زندان شوند. گمان نمی‌رود که سهراب یوسف، دلیر ایل‌مرادف، دوست‌محمد محمدف، محمد شریفف، شکربیک خال‌بیکف، بیگزاد و جواهر اورونف، حذیفه، یونس ارصلان، زکریا و دیگرانی که در نبرد خونین ۲۰ نوامبر در مایمی دست داشتند، بخواهند سرنوشت مشابهی داشته باشند.

بی بی سی

عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی صبح امروز دوشنبه، یکم جدی، کابل را به مقصد دوشنبه، پایتخت تاجیکستان ترک کرد.

سپیدار اعلام کرد این سفر با هدف تقویت اجماع منطقه‌ای برای صلح و در ادامه سفرهای منطقه‌ای عبدالله عبدالله برای جلب حمایت از تلاش‌های صلح بنا بر دعوت رسمی کشور میزبان صورت گرفته است.

قرار است عبدالله عبدالله در این سفر با امام‌علی‌ رحمان رییس جمهور، قاهر رسول‌زاده نخست‌وزیر، محمد طاهر ذاکرزاده رییس مجلس نمایندگان و سراج‌الدین مهرالدین وزیر امور خارجه‌ی جمهوری تاجیکستان، درباره روند صلح افغانستان، چالش‌ها و فرصت‌های پیش رو بحث و گفت‌وگو کند.

پیش از این، رییس شورای عالی مصالحه‌ی ملی، به هدف جلب حمایت کشورهای منطقه از روند صلح افغانستان، به کشورهای پاکستان، ایران، هند، اوزبیکستان و ترکیه سفر کرده بود.

فریدون خوزون، سخنگوی شورای عالی مصالحه ملی، می‌گوید که عبدالله را در این سفر یک هیأت رسمی همراهی می‌کند.

او هدف این سفر را جلب همکاری‌ها و تقویت اجماع ملی برای صلح افغانستان خوانده است.

قرار است عبدالله عبدالله، در این سفر با رییس جمهور، نخست‌وزیر، وزیر خارجه و دیگر مقامات تاجیکستان دیدار و گفت‌وگو کند.

عبدالله عبدالله پیش از این به پاکستان، هند، ترکیه، اوزبیکستان و ایران نیز سفر کرده است.

هدف این سفرها تقویت اجماع منطقه‌ای برای صلح خوانده شده است

رهنورد زریاب، داستان‌نویس پرآوازه کشور، در سن ۷۶ سالگی درگذشت. او از چندی به این سو به دلیل بیماری که داشت، در شفاخانه بستری بود.

صدیق الله توحیدی، از دوستان نزدیک آقای زریاب درگذشت زریاب را تایید کرد و گفت رهنورد زریاب شب گذشته درگذشت.

برخی از رسانه‌های محلی افغانستان به نقل از پزشک معالج او هم خبر درگذشت آقای زریاب را گزارش داده‌اند.

لطف‌الله نجفی‌زاده، از همکاران آقای زریاب نیز درگذشت او را تایید کرد و گفت آقای زریاب در هفته‌های گذشته به کرونا مبتلا شده بود.

آقای زریاب در کنار نویسندگی، از سال‌ها به این سو در تلویزیون خصوصی طلوع به عنوان ویراستار کار می‌کرد.

محمداعظم رهنورد زریاب (متولد ۱۳۲۳) یکی از موثرترین و مطرح ترین نویسندگان معاصر افغانستان بود که جامعه فرهنگی ایران و تاجیکستان نیز با آثار او آشنایی دارند.

آقای رهنورد لیسانس خود را در رشته روزنامه‌نگاری در دانشگاه کابل خوانده بود و مدرک کارشناسی ارشد را در همین رشته از دانشگاه ویلز جنوبی از بریتانیا به دست آورده بود. او به زبان انگلیسی تسلط داشت و در فلسفه، روانشناسی و جامعه شناسی مطالعاتی زیادی داشت.

رهنورد زریاب ده‌ها اثر ادبی خلق کرده بود و پرکارترین نویسنده از نظر تعداد آثار تولید شده در دهه‌های اخیر بود. آقای رهنورد در انواع و سبک‌های مختلف روایت‌های خود را به خوانندگانش عرضه کرده است.

رهنورد زریاب بیشتر از صد داستان کوتاه و چندین رمان نوشته است که شماری از این داستان‌ها در مجموعه‌های چون آوازی از میان قرن‌ها، مرد کوهستان، دوستی از شهر دور، نقش‌ها و پندارها چاپ شده است. ترجمه ها و مقالات زریاب در کتاب‌های چون پیراهن‌ها، حاشیه‌ها و گنگ خوابدیده منتشر شده است.

مقالات تحقیقی او درباره صادق هدایت و بزرگ علوی از کارهای مورد توجه ایرانیان است.

گزیده‌ای از داستان‌های کوتاه رهنورد زریاب به نام “تصویر” به زبان روسی ترجمه شده و فیلمنامۀ فیلم “اختر مسخره” نیز از آثار اوست.

آقای زریاب همسر سپوژمی زریاب، نویسنده نامدار دیگر افغانستان، بود و سه فرزند دارد.

رهنورد زریاب در اوایل دهۀ هفتاد خورشیدی به فرانسه مهاجرت کرد و پس از سقوط طالبان به کابل برگشت.

کمیسیون دولتی انتخابات تاجیکستان، امروز روز دوشنبه اعلام کرد براساس نتایج مقدماتی، امام علی رحمان با کسب ۹۰،۹ درصد آرا در انتخابات ریاست جمهوری پیروز شده و می تواند هفت سال دیگر در قدرت بماند.

تاجیکستان مدت ها در میان جمهوری های شوروی سابق فقیرترین کشور به شمار می آمد. اما در  ۲۰ سال گذشته میزان فقر کاهش یافته  و در سال ۲۰۱۷ میزان فقر در این کشور به ۲۹ درصد رسید.

در حالی که انتخابات پارلمانی در قرغیزستان، کشور همسایه تاجیکستان، به ناآرامی و اغتشاش انجامید، انتظار نمی رود که در تاجیکستان چنین اتفاقاتی رخ بدهد.

امام علی رحمان که بیش از ۲۶ سال از حکومت اقتدارگرایانه اش بر تاجیکستان می گذرد، یکبار دیگر برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری نامزد شده بود. 

پنج میلیون فرد واجد شرایط رای دهی به شرکت در انتخابات فراخوانده شدند تا رئیس جمهور کشورشان را برای یک دوره هفت ساله انتخاب کنند. کمیسیون انتخابات در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، این رای گیری را معتبر اعلام کرد.

آخرین محل های رای گیر روز یکشنبه ساعت ۸ شام به وقت محلی درهای شان را بستند. ناظران در مورد این که امام علی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان در این انتخابات یکبار دیگر پیروز خواهد شد، شک نداشتند.

امام علی رحمان که ۶۸ سال دارد، از سال ۱۹۹۴ بر تاجیکستان حکومت می کند.

سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSZE) هیچگاه، رای گیری در این کشور را به عنوان یک روند دموکراتیک به رسمیت نشناخته است.

سازمان های حامی حقوق بشر از نبود آزادی عقیده و شفافیت و همچنین خویشاوندسالاری انتقاد می کنند. افزون براین گفته می شد که رحمان ممکن است قدرت را در تاجیکستان به رستم امام علی، بزرگترین پسرش واگذار کند.

رستم که ۳۲ سال دارد، اخیراً به عنوان رئیس مجلس علیا در پارلمان انتخاب شده بود.

تاجیکستان جزو فقیرترین کشورهای منطقه به شمار می آید. مردم به شدت به حواله های خویشاندانشان در خارج وابسته هستند که ۴۰ درصد از تولید ناخالص ملی کشور را تشکیل می دهد.

تقریبا از هر سه شهروند تاجیک، یکی از آنان فقیر به شمار می آید. رهبری مستبد کشور مدت زیادی ادعا می کرد که تاجیکستان یکی از آخرین کشورهای بدون کرونا در جهان است. اما دراین میان شمار بیماران مبتلا به کرونا براساس آمار رسمی به بیش از ۱۰ هزار تن رسیده است.

زلمی خلیلزاد نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان امروز دوشنبه(۱۴ میزان) که در یک سفر کاری به تاجیکستان رفته بود با امام علی رحمان رییس جمهور تاجیکستان در مورد روند صلح افغانستان و همکاری‌ها بین ایالات متحده و تاجیکستان بحث و تبادل نظر کردند.
در این دیدار، رییس جمهور تاجیکستان با استقبال از روند مذاکرات میان‌افغانی گفت کشورش از موضع حکومت افغانستان برای برقراری صلح و ثبات در این کشور حمایت می‌کند.
دو طرف همچنان در مورد همکاری‌های توسعه‌‌ای بین تاجیکستان و امریکا در روشنایی گفت‌وگوهای صلح افغانستان و وضعیت فعلی امنیتی در منطقه گفت و گو کردند.
مبارزه علیه تروریزم، افراط‌گرایی، قاچاق مواد مخدر و چالش‌ها و تهدیدات جدید از جمله موضوعات مورد بحث آقای خلیلزاد با رییس جمهور تاجیکستان خوانده شده است.

گلبدین حکمتیار در طول حیات خود همواره با دروغ های خود تنش آفریده است و این بار در برابر گفته‌های سرور دانش، باز به شیوه دروغ متوسل شده است. لازم است یکی از دروغ های شاخدار حکمتیار را ذکر کنیم: باری، یکسال پیش او در باره ایران ظاهراً در برنامه کاکتوس گفته بود: سخت‌ترین تجربه زندگی من این است که در سال ۱۳۷۷ همراه استاد ربانی به تاجیکستان رفتم و دولت تاجیکستان به من دستور داد که هرچه زودتر تاجیکستان را ترک کنم و ایرانی‌ها مرا اغوا کردند تا به آن کشور بروم و من به ایران رفتم، اما حکم یک زندانی را داشتم. این بزرگترین اشتباه و تلخ‌ترین مقطع از مقاطع زندگی من بود.
با این که رابطه نگارنده با حکومت ایران مطلوب نیست، اما در این مطلب حکمتیار دروغ بزرگ و آشکاری گفته است که لا اقل برای کسانی که بالای ۳۰ سال عمر دارند، بسیار واضح و آشکار است. حقیقت این است که در ۵ میزان/مهر سال ۱۳۷۵ در روز سقوط کابل به دست طالبان که حکمتیار همراه با شهید استاد ربانی به جبل السراج آمد و نگارنده نیز همراه آنان بودم، حکمتیار، از ترس شهید احمدشاه مسعود رنگ از رخش پریده و به شدت ترسیده بود. راستی اگر حکمتیار، مسعود را در چنین شرایطی به دست می‌آورد از صد جان مسعود یکی هم نجات پیدا نمی‌کرد اما مسعود بزرگی به خرج داد که نه تنها مزاحم حکمتیار نگردید، بل او را احترام نموده همراه سایر رهبران به تخار فرستاد و حکمتیار از تخار به کندز رفت و نخست در کندز و سپس در کارخانه قند بغلان مرکز گرفت. در زمستان همان سال- در ماه دلو- که مصادف به ماه رمضان بود که دولت جمهوری اسلامی ایران استاد ربانی را با عدّه‌ای دعوت نمود که حکمتیار، بنده و سید منصور نادری نیز عضو هیئت بودیم، چون جلسات با مسئولین ایرانی ختم گردید، حکمتیار خود تقاضای سکونت در ایران را نمود و دولت ایران هم او را پناه داد و بهترین قصر را در شمال تهران در اختیار او قرار داد و محافظ و بادیگارد در اختیار او گذاشت. حکمتیار با فرا خواندن عائله خود، به مدت دو سال در شمال تهران زندگی شاهانه داشت.
استاد ربانی پایتخت حکومت خود را در تابستان ۱۳۷۶ به طور موقت در شهر مزار شریف ایجاد کرد. تا این که حکمتیار از طرف آقای محقق در زمستان ۱۳۷۶ به افغانستان دعوت شد و حکمتیار آمدن خود را مشروط به پرداخت ۴۰۰۰ قبضه اسلحه سبک و سنگین از طرف ایران نمود. حکمتیار می‌گفت: چنانچه این سلاح در اختیار من قرار گیرد، کمتر از یک ماه ولایات بغلان و کندز را از دست طالبان خارج خواهم ساخت و ایرانیان شرط او را قبول کردند و حکمتیار در اواخر زمستان ۱۳۷۶ با طمطراق وارد مزار شد و چند روز بعد در ولسوالی بلخ مقر گرفت. ایرانی‌ها طی پروازهای پی هم، چهار هزار قبضه سلاح را به مزار منتقل نموده و در اختیار حکمتیار قرار دادند که موجب ناراحتی جنرال دوستم و عطا محمد نور و احزاب شیعه گردید در آن زمان، نگارنده نیز در شهر مزار بودم. اما حکمتیار نه تنها به قول خود عمل نکرد و ولایات بغلان و کندز را آزاد نکرد، بل سلاح‌های مذکور را به اعضای حزب اسلامی در داخل شهر مزار، ولسولی بلخ، چهاربولک، چمتال و دولت‌آباد که همگی همکار طالبان بودند، توزیع نمود. زمانی که در تابستان سال ۱۳۷۷ طالبان حرکت خود را از ولایت بادغیس شروع کردند و به سرعت خود را به ولایت بلخ رسانیدند، تمام اعضای حزب اسلامی که سلاح‌های ایرانی را گرفته بودند، با طالبان همراه شده بالای شهر مزارشریف حمله کردند و اعضای حزب اسلامی در داخل شهر نیز قیام نموده شهر مزار را متصرف شدند.
حکمتیار دو سه روز پیش از سقوط شهر مزار، نزد استاد ربانی به مزار آمد و باز احمد شاه مسعود بزرگی به خرج داده هلیکوپتر فرستاد و استاد ربانی و حکمتیار را به بدخشان منتقل نمود و پس از چند روزی استاد ربانی و حکمتیار به تاجیکستان رفتند و حکمتیار از آنجا به خانه و عائله خود که در ایران زندگی شاهانه داشتند، رهسپار گردید و تا سنبله ۱۳۸۰ در همان قصر خود در شمال تهران زندگی می‌کرد و بعد از حمله القاعده به برج‌های تجارت جهانی در نیویارک و حمله امریکا بر افغانستان، حکمتیار از ایران ناپدید شد و به احتمال نود در صد که به پاکستان نقل مکان نمود. همانگونه که ذکر کردیم، حکمتیار در زمستان ۱۳۷۵ مهمان عزیز ایرانی‌ها شد و در سال ۱۳۷۷ به تاجیکستان و سپس به منزل خود در ایران رفت. با این همه محبت و مهمان‌نوازی ایرانی‌ها از حکمتیار، باز هم او بدترین مقطع زندگی خود را در ایران بازگو می‌کند و می‌گوید در آنجا اسیر بودم. کسی که چنین آشکارا دروغ بگوید، می‌تواند سخنان دانش را تکذیب کند؟

اگر کسی از حکمتیار بپرسد: تو که خود را مجاهد راه اسلام و مدعی تأسیس حکومت اسلامی می‌دانی، آیا حکومت سدوزایی‌ها چون: تیمور شاه فرزند احمدشاه ابدالی، زمان شاه فرزند تیمور شاه و شاه شجاع درانی که نیم افغانستان را به «رنجیت سنگ» پادشاه پنجاب هند داد، قبول داری؟ آیا حاکمیت آنها را افتخار تاریخ این کشور می‌دانی یا ننگ تاریخ؟ و همچنین حکومت سیاه و آدمکش عبدالرحمن خان را افتخار می‌دانی یا ننگ؟ حکمتیار در شعار خود همه حکومت‌های ظالم گذشته را خائن می‌دانست پس حالا چه شده است که آنان را افتخار تاریخ کشور می‌داند؟ علاوه بر آن، باید از گلبدین پرسیده شود که اگر حکومت‌های سدوزایی و محمدزایی افتخار تاریخ افغانستان است، چرا با کم آزارترین پادشاه محمدزایی؛ یعنی محمد ظاهرشاه مخالف بودی و همچنین در برابر حاکمیت سردار داوود خان که وطن دوست‌ترین حاکم افغانستان از قوم محمدزایی بود به مبارزه برخاستی؟ مگر نه این است که جناب شما یک چیز را به رسمیت می‌شناسید و آن رسیدن شما به قدرت است که تاکنون نرسیده‌ای و هیچگاه نخواهی رسید.
سرور دانش تابعیت ایران را ندارد. اول: این که احتمالاً خودش تقاضای تابعیت نکرده و ثانیاً: اخذ تابعیت ایران سخت‌تر از گذشتن از هفت خوان رستم و اسفندیار است مخصوصاً اخذ تابعیت برای افغانی‌ها هرچند ممکن ولی نزدیک به محال است.
غلط دیگری که حکمتیار مرتکب شده در باره ۱۲ امام شیعه و موروثی دانستن حکومت توسط آن‌ها و انکار امام مهدی امام دوازدهم شیعیان است که بحث در این مورد ادله بسیار می‌طلبد که در این وجیزه مجال ذکر آن نیست و اگر حکمتیار حاضر باشد، اینجانب با ایشان در یکی از رسانه‌ها رو در رو بحث خواهم کرد. مسئله دیگری که جهل مطلق حکمتیار را نشان می‌دهد، همانا موروثی دانستن اجتهاد در بین فقهای اهل تشیع است. بطلان این مطلب چنان آشکار است که نیاز به بحث ندارد، حکمتیار لطف کند و نشان دهد از کدام مجتهد شیعه، اجتهاد به فرزندش منتقل شده و مقلدان پدرش از وی تقلید کرده‌اند. دروغ بسیار بد است.
سید محمدعلی جاوید

خبرگزاری دید

تاجیکستان اطمینان داد که از صلح به رهبری و مالکیت افغان‌ها حمایت می‌کند.

حنیف اتمر در سفر به دوشنبه با سران تاجیکستان دربارۀ روند صلح و همکاری‌های اقتصادی ملاقات کرد.

رئیس جمهور تاجیکستان آغاز مذاکرات صلح افغانستان را به وزیر خارجه و مردم افغانستان تبریک گفت.‌

آقای امام‌علی رحمان، ضمن ابراز امیدواری در مورد موفقیت مذاکرات صلح، از پشتیبانی دولت تاجیکستان از روند صلح و موقف اصولی جمهوری اسلامی افغانستان، به وزیر امور خارجهٔ کشور اطمینان داد.

سرپرست وزارت امور خارجه تمنیات نیک رییس‌جمهور غنی و ملت افغانستان را به حضور رییس‌جمهور امام‌علی رحمان پیشکش نمود و از حمایت‌های همیشگی دولت و مردم تاجیکستان ابراز قدردانی کرد. همچنان، آقای اتمر در مورد برنامه رئیس جمهوری اسلامی افغانستان که قرار است در آیندهٔ نزدیک به تاجیکستان سفر کند، به رئيس جمهور تاجیکستان معلومات داد.

رییس‌جمهور امام علی رحمان ضمن تأکید بر توسعهٔ روابط دو کشور در عرصه‌های اقتصادی، تجارتی و علمی-فرهنگی، همکاری با افغانستان را از اولویت‌های سیاست خارجی جمهوری تاجیکستان شمرد.

با اشاره به تقویت جایگاه افغانستان در منطقه، رییس‌جمهور رحمان تأیید کرد تعقیب پروژه‌های زیربنایی از جمله انتقال انرژی برق عامل جذب افغانستان در روند همکاری‌های منطقه‌یی می‌باشد. آقای رحمان همچنان گفت ملت تاجیکستان همیشه از موقف دولت جمهوری اسلامی افغانستان در تأمین امنیت و صلح پایدار پشتیبانی نموده و در راستای حل مشکلات سعی و تلاش کرده است.

در ادامه، دو جانب در پیوند به تطبیق پروژه‌های زیربنایی، توسعهٔ تجارت و ترانزیت، انتقال انرژی، مبارزه با تروریزم و تندروی، مهار جرایم سازمان‌یافته، تحکیم همکاری‌های سرحدی، گسترش دادوستد فرهنگی و آموزش کادرهای مسلکی افغانستان صحبت‌های مفصل داشتند. آقای اتمر با تأکید بر پیوندهای عمیق تاریخی و فرهنگی میان دو کشور، خواهان گسترش روابط دوجانبه به سطح همکاری‌های استراتیژیک شد.

در این حال، حنیف اتمر با صدراعظم تاجیکستان نیز دیدار کرد.

دو طرف در مورد تحقق صلح پایدار در افغانستان، گسترش همکاری‌های اقتصادی، تقویت جایگاه افغانستان در همکاری‌های منطقه‌یی، و تحکیم روابط فرهنگی میان دو کشور صحبت و تبادل نظر کردند.

در این نشست توافق شد تا نهادهای سکتوری دو کشور برای طرح و اجرای پروژه‌های عملی در عرصه‌های اقتصاد، انرژی، تجارت و ترانزیت، نشست‌های مشترک را برگزار نموده در این راستا باهم یکجا کار کنند. همچنان تأکید شد تا پروژه‌های تولید، ترانزیت و انتقال برق که در اتصال منطقه‌یی و تقویت جایگاه افغانستان در منطقه نقش اساسی دارند، در اولویت‌های همکاری‌های دوجانبه میان دو دولت قرار گیرند.

با اشاره به مشترکات فرهنگی دو کشور، صدراعظم تاجیکستان بر تحکیم روابط علمی و فرهنگی تأکید کرد و افزود که با وجود امکانات محدود، دولت تاجیکستان در فراهم‌آوری بورسیه‌های تحصیلی برای دانشجویان افغان همکاری خواهد کرد.

در پایان، سرپرست وزارت امور خارجه از دولت و ملت تاجیکستان برای همکاری‌های همیشگی ‌شان در عرصه‌های گوناگون سپاسگزاری کرد. آقای اتمر پشتیبانی تاجیکستان را از موقف جمهوری اسلامی افغانستان در تأمین صلح پایدار ستود و بر تقویت همکاری‌های استراتیژیک در بخش‌های امنیتی، سیاسی و اقتصادی تأکید کرد.

افغانستان و ازبکستان توافق نامه‌یی را به امضا رسانیدند که زمینه انتقال انرژی، حمل و نقل و تجارت را مساعد می‌سازد.

محمد حنیف اتمر سرپرست وزارت خارجه افغانستان پس از ملاقات با عبدالعزیز کامیلوف، همتای ازبکستانی‌اش اعلام کرد که تاشکند انرژی برق مورد نیاز کابل را تأمین می‌کند.

اين توافقنامه پس از آن به امضا رسید که تاجیکستان از قطع انتقال برق و تجهیزات آن به افغانستان خبر داد.

آقای اتمر در تاشکند، بر اهمیت روابط برادرانه میان دو ملت، گسترش و تقویت تجارت، ترانزیت و انتقال انرژی میان کابل و تاشکند تاکید کرد و گفت که این روابط نه تنها به نفع افغانستان و اوزبیکستان، بلکه به نفع کشورهای همسایه و منطقه است.

آقاى اتمر تأکید کرد: کابل روی حمایت تاشکند و سایرکشورهای منطقه به ویژه در زمینه امنیت حساب می‌کند. زیرا به گفته وی، تروریسم تهدیدی جدی برای پنج کشور منطقه به خصوص چین، روسیه، هند، ایران و پاکستان می‌باشد.

در همین راستا، اتمر ابراز امیدواری کرد که همۀ کشورهای آسیای میانه در تأمین صلح در افغانستان نقش خود را ایفا کنند.

فقدان برق

 توافق‌نامه انتقال انرژی میان تاشکند و کابل، پس از قطع برق از جانب تاجیکستان به افغانستان صورت می‌گیرد. تاجیکستان به دلیل کاهش ذخایر آبی، صدور انرژی به کشورهای ازبکستان و افغانستان را متوقف کرد.

دستگاه دیپلوماسی افغانستان باور دارد که تاجیکستان خلاف توافق‌نامه‌های بین‌المللی و شرایط تعیین شده، صدور برق به افغانستان را متوقف کرد.

طبق اطلاعات رسمی دولت تاجیکستان، سطح آب در رودخانه‌ها و مخاذن به طور چشمگیری کاهش یافته است.

در بیانیۀ دوشنبه ذکر شده است که کاهش منابع آب به دلیل تغییرات آب و هوایی است که می‌تواند منجر به مشکلاتی در تأمین انرژی در فصل خزان و زمستان شود. با این وجود، در حال حاضر، ورودی آب به مخزن نورک روزانه 70-80 سانتی متر افزایش می‌یابد که این امیدواری را ایجاد می‌کند که مقامات محلی قادر به جلوگیری از عوارض گسترده هستند.

به امید همسایگان

رهبران افغانستان و تاجیکستان (اشرف‌غنی و امام علی رحمن) در یک مکالمۀ تلیفونی به تاریخ 21 اسد دربارۀ قطع انرژی و روابط میان دو کشور گفت‌وگو کردند. در این گفتگو، سران دو کشور خاطر نشان کردند که در حال حاضر تقویت همکاری در همه زمینه‌ها از جمله در صنعت برق بسیار مهم است.

گزارش شده است که روسای جمهور بر اجرای پروژه انرژی CASA-1000 تمرکز کرده‌اند. این طرح که حدود 1.2 میلیارد دالر ارزش دارد، چهار سال پیش اجرا شد. گسترش خطوط برق برای انتقال نیروگاه برق اضافی از تاجیکستان و قرقیزستان به افغانستان و پاکستان از طریق این پروژه بزرگ انجام می‌شود.

رییس جمهور تاجیکستان دو روز قبل از مکالمه تلفنی خود با غنی به منطقه دارواز سفر کرد. سفر رحمان به منطقۀ مرزی بیشتر از قطع انرژی بازتاب داشت.

شهروندان افغانستان با اطلاع از ورود امامعلی رحمان، در آن سوی رودخانه پنج در مرز تاجیکستان و افغانستان جمع شدند. آنها می خواستند شخصاً با رهبر تاجیکستان صحبت کنند. این مکالمه کوتاه بود و از طریق بلندگو انجام شد. افغان‌ها از رحمان خواستند تا در حل مشکلاتی مانند کمبود آب آشامیدنی، کمبود ارتباطات و بزرگراه‌ها کمک کند. اما درخواست اصلی تأمین برق منطقه بود. رئیس جمهور تاجیکستان قول داده است که این مسئله را حل کند‌، اما با مشارکت دولت افغانستان.

مسوولیت منطقه‌یی

کشورهای آسیای میانه بدون شک تحت تأثیر آنچه در افغانستان اتفاق می‌افتد هستند؛ اما به دلیل فرصت‌های محدود نمی‌توانند به یک اندازه در حل مشکلات افغانستان سهیم باشند. بنابراین، تاجیکستان و قرقیزستان دارای اقتصاد ضعیف و یک سیستم سیاسی بی‌ثبات هستند. ترکمنستان از نظر سیاست خارجی چندان فعال نیست. ازبکستان نیز به نوبه خود به دلیل موقعیت جغرافیایی و منابعی‌که دارد از فرصت بهتر برای کمک به افغانستان برخوردار است. علاوه بر این، روی کار آمدن رئیس جمهور شوکت میرضیایف در سال 2016 مواضع این کشور را در قبال منطقه به ویژه افغانستان تغییر داد و نشان داد که آسیای مرکزی هم می تواند در قبال قضایای افغانستان تأثیرگذار واقع شود.

به همین دلیل، ازبکستان به عنوان یکی از کشورهای میزبان مذاکرات بین‌الافغانی در نظر گرفته شده است. مذاکراتی‌که احتمالاً هفتۀ جاری آغاز خواهد شد.

اکنون این سؤال مطرح است که آیا در نتیجۀ مذاکرات مستقیم میان طالبان و دولت افغانستان و پس از خروج نیروهای بین‌المللی، افغانستان در همسویی با همسایگان قادر به ایجاد یک سیستم و مدل موثر خواهند بود و یا خیر. روشن است که افغان‌ها به دولت کابل امید ندارند.

گریگوری اکسینکو

رؤسای جمهور افغانستان و تاجیکستان در تماس تلفنی، دربارۀ تجارت، ترانزیت، تقویت همکاری‌های منطقه ای و افزایش همکاری‌ها در امتداد سواحل دریای آمو صحبت کردند.

اشرف‌غنی در صحبت با امام علی رحمان گفت سرحد افغانستان و تاجیکستان به نقطۀ دوستی و پیشرفت مبدل می‌گردد و نمونۀ دوستی و همکاری خوب میان دو کشور همسایه خواهد بود.

امام علی رحمان رئیس جمهور تاجیکستان از پروسۀ صلح به رهبری و مالکیت حکومت افغانستان حمایت قوی کرد و وعده داد تاجیکستان در نشست‌های منطقه ای و بین المللی در کنار افغانستان خواهد بود و از موقف حکومت افغانستان حمایت می‌نماید.

امام علی رحمان از اشرف غنی به خاطر گسترش روابط دوجانبه و چندین جانبه و توسعه همکاری ها، دعوت کرد که به تاجیکستان سفر نماید و آقای غنی این دعوت را پذیرفت و از امام علی رحمان به خاطر سفر به افغانستان نیز دعوت به عمل آورد.

هر دو جانب توافق کردند تحت ریاست حنیف اتمر سرپرست وزارت امور خارجه، هیئت بین الوزارتی در روزهای نزدیک به تاجیکستان سفر نماید و روی آجندای نشست رؤسای جمهور تاجیکستان و افغانستان به خاطر همکاری های بیشتر، کار کند.

در این تماس تلفنی، توافق شد هیات افغانستان با هیات تاجیکستان در مورد مسایل سیاسی میان دو کشور، همکاری های اقتصادی و امنیتی به ویژه مبارزه علیه تروریزم و مواد مخدر، نیز بحث و تبادل نظر نمایند.

رئیس جمهور غنی طی تماس تلفنی با همتای تاجیکستانی اش بر تقویت همکاری های دوجانبه افغانستان و تاجیکستان تاکید کرد.

سران دو کشور در مورد موضوعات مربوط به همکاری های دو جانبه و چند جانبه جمهوری تاجیکستان و جمهوری اسلامی افغانستان در زمینه های مورد علاقه متقابل گفتگو کردند.

طرفین نظرات خود را در مورد زمینه های مهم همکاری تاجیکستان و افغانستان در زمینه های اقتصاد و تجارت، انرژی، راه و ترابری، علوم و آموزش، اطلاعات و فرهنگ تبادل نظر کردند.

تاکید شد که همکاری های بین المللی اولویت سیاست خارجی تاجیکستان و افغانستان است و هر دو طرف اقدامات عملی برای گسترش هر چه بیشتر آن ها انجام می دهند.

تبادل نظر در باره مشارکت فعال هر دو کشور در اجرای پروژه های کوچک و بزرگ منطقه ای و بین المللی در زمینه های مختلف از جمله انرژی و اجرای پروژه CASA-1000 برگزار شد.

همچنین گفتگوها مربوط به تقویت همکاری ها در زمینه امنیت، تقویت مرزهای کشور، مبارزه با تروریسم و ​​افراط گرایی بین المللی، جنایت سازمان یافته فراملی و قاچاق مواد مخدر در چارچوب همکاری های دو جانبه، منطقه ای و بین المللی نیز از موضوعات گفتگوی تلفنی بود. در این صحبت تلفنی، روسای هر دو کشور برای بازدید یک کارگروه دولتی از جمهوری اسلامی افغانستان به جمهوری تاجیکستان برای یافتن راه های توسعه همکاری های چند جانبه بین دولتی توافق کردند

پس از حملات ۱۱ سپتامبر بر مرکز تجارت جهانی، جورج بوش رییس‌جمهور امریکا شدت خشم‌اش را با این جمله ابراز کرد: «یا با ما و یا در مقابل ما.» دیک چینی معاون رییس‌جمهور و دونالد رامسفلد وزیر دفاع از نومحافظه‌کارانِ جمهوری‌خواه همواره به رییس‌جمهور بوش گوشزد می‌کردند تا به هر نحو ممکن، ایالات متحده امریکا قدرت و صلابتِ خود را به کشورهای سرکش همچون عراق، نشان بدهد. احتمالا بوش پسر به همین دلیل در اوج قدرت امریکا جنگ در دو جبهه را آغاز کرد. حمله به افغانستان در همسایگی با آسیای میانه و حمله به عراق در دل خاورمیانه از جنگ‌های پرهزینه‌ای بودند که امریکا تاکنون در آن گیر مانده است.

با پایان دو دور ریاست‌جمهوری بوش، بارک اوباما از حزب دموکرات پس از پیروزی در نخستین سفرهای خارجی‌اش در ۶ اپریل ۲۰۰۹ نخست به انقره پایخت ترکیه و بعد به قاهره پایتخت مصر و به دنبال آن به جاکارتا پایتخت اندونیزیا سفر کرد. وی در این سفرها بیش‌تر از هر چیز بر گفت‌وگو با جهان اسلام، استفاده از دیپلماسی به‌جای نیروی نظامی و نیز ائتلاف‌جهانی کشورها به رهبری ایالات متحده سخن زد. چنانچه در یکی از سخنرانی‌هایش گفت: «وقتی توان خویش را برای ساختن ائتلاف‌ها استفاده می‌کنیم و بعد نمی‌گذاریم که احساس ترس ما چشمان ما را در برابر فرصت‌هایی که عصر جدید فراهم آورده، بپوشاند.» در آن زمان احتمالا کلان‌ترین تشویش کاخ سفید علاوه بر مقابله با تروریزم، هزینه‌ای تداوم و گسترش جنگ‌های بی‌پایانی بود که اوباما قادر نشد –آن‌گونه که وعده داده بود- آن‌ها را پایان دهد. افزون بر افغانستان و عراق، جنگ سوریه چنان ویرانگر شد که اوباما باری گفت: «جنگ سوریه موهای سرم را سفید کرد.»

در تلاطم جنگ‌های ناتمام، اوباما هنوز چند سالی از حکومت‌اش نگذشته بود، در ۱۷ نوامبر ۲۰۱۱ در سفرش به استرالیا اعلام کرد: «امریکا قصد دارد منطقه‌ای آسیا-پسیفیک را به اولویت سیاست خارجی خود تبدیل کرده و توجه بیش‌تری به آن معطوف دارد.» برمبنای این استراتژی، قرار شد امریکا ۶۰ درصد از تمرکزش را بر آسیا-پسیفیک معطوف بدارد. گویی که تهدیدی خطرناک‌تر از جنگ با تروریزم در کمین است. در سال ۲۰۱۷ دیری نگذشته بود رییس‌جمهور ترمپ، چین را به‌عنوان تهدید بر ایالات متحده قلمداد کرد. تهدیدی که احتمالا دکترین اوباما ۶۰ درصد از تمرکزش را بر آسیا-پسیفیک به همین منظور معطوف کرده بود؛ منطقه‌ای که بیش‌ترین تردد چین از همین جغرافیا صورت می‌گیرد. دونالد ترمپ یک سال بعد در سال ۲۰۱۸ جنگ تجاری را علیه چین به راه انداخت که علاوه بر دو غول اقتصادی،‌ رشد اقتصادی و تجارت‌ جهانی را نیز متأثر ساخت. از پی‌گیری استراتژی‌های امریکا معلوم می‌شود که در حال حاضر مهم‌ترین تهدیدی که امریکا را نگران کرده تروریزم نه، بل ظهور بی‌پیشینه‌ای چین در جهان است. از این رو ایالات متحده تنها با جنگ‌ تجاری ‌به‌دنبال چین نیست، بلکه در هر گوشه‌ای از جهان پی‌گیر آن است.

در این اواخر آسیای میانه هم شاهد استراتژی جدید امریکا بود. چنانچه با پایان سفر «مایک پمپئو» وزیر خارجه امریکا به آسیای میانه، وزارت خارجه آمریکا به تاریخ ۵ فبروری ۲۰۲۰ استراتژی‌ای را زیرا عنوان «استراتژی ایالات متحده برای آسیای میانه ۲۰۱۹-۲۰۲۵، تقویت حاکمیت و چشم‌انداز شکوفایی اقتصادی» اعلام کرد که موارد عمده‌ای آن بر «حمایت و تقویت حاکمیت و استقلال دولت‌های آسیای میانه در سطح ملی و منطقه‌ای، کاهش تهدیدات تروریستی، توسعه و حفاظت از ثبات در افغانستان، تشویق اتصال آسیای مرکزی و افغانستان به جنوب آسیا و تقویت سرمایه‌گذاری امریکا در آسیای میانه» تأکید دارد. با توجه به این، آیا بدون پایان جنگ و برقراری صلح در افغانستان، چنین رویایی برآورده خواهد شد؟ آیا آسیای میانه می‌تواند در روند صلح افغانستان نقشِ سرنوشت‌ساز را بازی کند؟ و آیا امریکا به هدف نقش آسیای میانه در برقراری صلح در افغانستان به‌دنبال آن است، و یا بازی جدیدی در راه است؟

آنچه که از پی‌گیری اولویت‌های استراتژی ایالات متحده به‌نظر می‌رسد، این کشور در هر کجای جهان به‌دنبال چین است. هفته‌ی قبل در سفرِ مایک پامپئو، وزیر خارجه امریکا به کشورهای اروپای شرقی ظاهرا از پیش‌گیری تهدیدات روسیه چیزهای گفته شد، اما وزیر خارجه امریکا صراحتا از تهدید و خطرات احتمالی چین به‌ویژه از زیربنای تکنولوژی (شبکه‌ی ۵ جی) آن کشور یادآوری کرد: «فکر می‌کنم تمام جهان اکنون به‌وضوح می‌بینند که حزب کمونیست چین قصد دارد از زیربنای تکنولوژی خود به هدفی استفاده کند که هیچ تکنولوژی دیگری در جهان آن را انجام نمی‌دهد: دقیقا آن را وابسته به دستگاه استخباراتی و نظامی استفاده می‌کند.» سخن‌گوی وزارت خارجه چین اما در پاسخ به این گفته‌های مایک پامپئو بیان داشت: «وی هرجا که می‌رود همیشه ویروس سیاسی و معلومات نادرست را پخش می‌کند!» با توجه به این،‌ استراتژی جدید ایالات متحده امریکا پیرامون آسیای میانه در پی چیست؟

در حال حاضر چین بیش‌ترین سرمایه‌گذاری را در آسیای میانه کرده است، تا جایی که روسیه را به‌لحاظ سرمایه‌گذاری به عقب کشیده است. مهم‌تر از آن پروژه «کمربند و راه» ظاهرا یک پروژه‌ای اقتصادی است، اما در واقع یک پروژه‌ای سیاسی توسعه‌طلبانه‌ای چین به‌حساب می‌رود. چین تا پایان جنوری ۲۰۲۰ نزدیک به ۲۰۰ سند همکاری مرتبط به پروژ‌ه‌ی کمربند و راه را با ۱۳۸ کشور و ۳۰ سازمان بین‌المللی امضا کرده است. خطوط لوله گاز از آسیای مرکزی به چین به‌عنوان یکی از پروژه‌های بزرگ خط لوله‌ای در جهان است که در سال ۲۰۰۹ افتتاح شد. این خط لوله‌ای، گاز را از ترکمنستان و از طریق ازبیکستان و قزاقستان به چین انتقال می‌دهد.

آسیای میانه از لحاظ ذخایر و منابع انرژی (نفت و گاز) پس از خاورمیانه جایگاه دوم را در سطح جهان دارد. افزون بر نفت و گاز، اورانیم، المونیم، ذغال سنگ، طلا و مس از ذخایر مهم معدنی این منطقه به‌شمار می‌روند. چین از جمله کشورهای است که شدیدا به ذخایر دست‌نخورده‌ای آسیای میانه نیاز دارد. احتمالا ایالات متحده، استراتژی ۲۰۱۹-۲۰۲۵ برای بازی جدید علیه غولِ اقتصادی چین روی دست گرفته است تا دردسری باشد بر پروژه‌های کلان و رویایی آن. برمبنای این استراتژی امریکا تا کنون نزدیک به ۹ میلیارد دالر با کشورهای آسیای میانه در بخش‌های صلح، امنیت، اصلاحات دموکراتیک، رشد اقتصادی و نیازمندی‌های بشری کمک کرده است. همچنان حدود ۵۰ میلیارد دالر از سوی بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول به‌گونه‌ای قرضه و کمک‌های تخنیکی به کشورهای آسیای میانه پرداخت شده است. همین اکنون سکتور خصوصی امریکا حدود ۳۱ میلیارد دالر در بخش‌های مختلف در کشورهای آسیای میانه سرمایه‌گذاری کرده است.

جاده ابریشم و یا همان مسیر «یک کمربند و یک راه» در دل آسیای میانه قرار گرفته است. از این‌رو چین سرمایه‌گذاری‌های زیادی را در آسیای میانه کرده است. شرکت پتروچاینا بزرگ‌ترین پروژه‌ای انتقال گاز از ترکمنستان به چین را به عهده دارد. تاجکستان برای ساخت نیروگاه حرارتی دوشنبه-۲، یک معدن طلا را با ذخایر ۵۰ تُن «برای مدت نامعین» به چین تحویل داده است. مجتمع پارلمان تاجکستان به ارزش ۳۵۰ میلیون دالر به کمک چین ساخته شده است. بر علاوه برخی از زیرساخت‌های مهم، مانند جاده‎ها، نیروگاه‌های حرارتی و نوسازی استیشن‌های برق توسط قرض‌های چین شروع به فعالیت کرده‌ است. در کل حجم سرمایه‌گذاری مستقیم چین در تاجکستان از مرزِ ۲.۶ میلیارد دالر عبور کرده. درحالی‌که سرمایه‌گذاری روسیه در تاجکستان از مرز یک میلیارد دلار عبور نکرده است. تلاش‌های چین بر این است تا تولیدکنندگان دیگر در تاجکستان و قرغیزستان، جای پای چین را نگیرند.

در این میان اما در استراتژی ایالات متحده پیرامون آسیای میانه مسأله‌ای صلحِ افغانستان جا داده شده است. برعلاوه زلمی خلیل‌زاد نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان در تویتی گفته است: «یک افغانستان باثبات و مرفه برای صلح، امنیت و رفاه در آسیای میانه مهم است؛ یک آسیای میانه‌ی متشکل از دولت‌های بااقتدار و مستقل که مشترکا با افغانستان برای اتصال با آسیای جنوبی کار کنند به نفع منطقه و ایالات متحده است.»

بازی را که ایالات متحده در آسیای میانه راه‌اندازی کرده است در صورتی که بتواند بر بلندپروازی‌های چین فایق آید، احتمالا در این چارچوب صلحِ افغانستان تا جایی معنای پیشرفت را پیدا می‌کند، در غیر آن ظرفیت‌های که بتواند بر اهداف چین هم در آسیای میانه و هم در ترکستان شرقی دردِ سرساز باشد، به‌ویژه در افغانستان بسیار است. وقتی دولت افغانستان اعلام می‌کند که ۲۲ گروه تروریستی وجود دارد و بعد ایالات متحده -احتمالا‌ دولت افغانستان- با یک گروه آن که همانا طالبان‌اند بابِ توافق را باز کرده‌اند، معنایش چیست؟ گویی که تروریزم رویایی بود که هیچ‌گاه واقعیت‌اش در جنگ امریکا تعریف و معلوم نشد، و اما بازی جدید در آسیای میانه، در صورت گسترده‌شدن احتمالا بن‌بست سیاسی-نظامی در افغانستان را پیچیده‌تر سازد.

اطلاعات روز

الیس ویلز؛ معاون وزارت خارجه ایالات متحده امریکا در امور آسیایی جنوبی و مرکزی به تاجیکستان رفته و قرار است با مقام‌های این کشور دیدار و گفتگو کند.

خانم ویلز روز دوشنبه ششم جنوری،۱۶ جنوری در صفحه تویترش گفت در این سفر دو روزۀ‌اش با مقام‌های تاجکستان روی موضوعات امنیتی و اقتصادی بحث و گفتگو خواهد کرد.

خانم ویلز از سفرش به تاجیکستان ابراز خرسندی کرده و گفته است: «تاجکستان یکی از شرکای ایالات متحدۀ امریکا در تقویت ثبات و رشد اقتصادی در منطقه است.»

معاون وزارت خارجه ایالات متحدۀ امریکا گفته امیدوار است در دیدارش با مقام‌های تاجیکستانی روی پیشرفت‌های مسایل مهم بحث کند.

پیش از این وزارت خارجه ایالات متحدۀ امریکا با نشر اعلامیه‌ای از سفر خانم ویلز در تاریخ ششم و هفتم ماه جنوری به به این کشور خبر داده بود.

در اعلامیه وزارت خارجه امریکا تاکید کرده بود که خانم الیس ویلر با مقام‌های تاجیکستانی در مورد همکاری‌های منطقه‌ای، پروژه‌های اقتصادی، پروژهای اتصال برق و همکاری‌های مردمی میان دو کشور صحبت می‌کند.

به گزارش رها، «شاه گل رضایى» نماینده مردم غزنی در پارلمان طی حکمی از سوی «اشرف غنی» رئیس‌جمهور به‌ سمت سفیر افغانستان در تاجیکستان منصوب شد.

خانم رضایی در سال 1358 شمسی در کابل متولد شد. وی که در سال 1380، از لیسه زینبیه ولسوالی جاغوری از صنف 12 فارغ‌ و در سال 1390 مدرک لیسانس خود را در رشته حقوق و علوم سیاسی از دانشگاه کابل دریافت کرد. وی دو دوره متوالی نماینده مردم غزنی در مجلس نمایندگان افغانستان بود.

به گزارش رها، دکترعبدالله عبدالله رئیس اجرائیه دولت وحدت ملی امروز جمعه 20 میزان در هفدهمین نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاری‌ شانگهای در شهر دوشنبه پایتخت تاجیکستان سخنرانی کرد و بر مبارزه مشترک کشورهای منطقه در برابر تروریزم تأکید کرد.

او گفت که تروریزم‌، افراط‌گرایی و حرکت‌هایی جدایی طلبانه یکی از عمده‌ترین چالش‌هایی است که افغانستان و منطقه با آن روبرو است.

وی افزود که افغانستان به عنوان کشوری که در خط اول این نبرد قراردارد، بیشترین دشواری و هزینه جنگ در برابر تروریزم و افراط‌گرایی را به دوش می‌کشد.

به گفتۀ او، وجود پناه‌گاه‌ها و شبکه‌های حمایتی که توسط قاچاق مواد مخدر تمویل می‌گردند به مثابه شاه‌رگ حیاتی برای بیش‌تر این گروه‌ها عمل می‌کنند.

عبدالله تأکید کرد: «همان‌طور که شما می‌دانید ما با تمام ملت‌هایی که در این قضیه دخیل اند به ویژه با پاکستان از نزدیک کار می‌کنیم تا زیرساختها و محل تنفس و رشد این جریان‌ها را- که زمینه‌ی کمک مالی، استخدام، تربیت فکری-ایدلوژیک،‌ آموزش، فراهم آوری نیروی انسانی و لوجستیک را برای آنان جهت بی‌ثبات سازی کل منطقه فراهم می‌سازند- از میان برداریم. تعداد تلفات و زخمی‌ها در افغانستان شاهد این قضیه اند.»

رئیس اجرائیه گفت که افغانستان از کشورهای منطقه می‌خواهد که در مبارزه با تروریزم مشترکاً همکاری کنند.

او خاطر نشان کرد: «ما همیشه از دوستان منطقه‌ای خود تقاضا و تأکید می‌نماییم که جنگ علیه تروریزم، افراط‌گرایی و جدایی طلبی نیازمند تلاش مشترک و همکاری و همآهنگی نزدیک میان ما است. در قدم نخست ما باید با تمام انواع تروریزم یک‌سان برخورد نماییم. نباید مرتکب اشتباه تفکیک میان تروریست‌ها به بد و خوب شویم.»

تلاش‌های صلح حکومت افغانستان

آقای عبدالله از تلاش‌های صلح دولت افغانستان نیز یادآوری کرد و گفت که کابل به تلاش‌هایش برای پیشبرد روند گفتگوهای صلح ادامه می‌دهد. و در عین زمان از تجاوز به حقوق و دستاوردهایی شهروندان خود دفاع و حمایت می‌کنیم.

او افزود: «حکومت وحدت ملی به تلاش‌های خود برای دست یافتن به صلح و آشتی به رهبری و مالکیت افغان‌ها ادامه می‌دهد. امسال ما طرح جامعی را برای مصالحه و آشتی ارائه کردیم که از سوی جامعه بین‌المللی نیز حمایت گردید.»

رئیس اجرائیه کشور گفت که حکومت افغانستان از هیچ‌نوع تلاش برای فراهم سازی زمینه‌های توسعه تجارت، ترانزیت، ارتباطات، سرمایه‌گذاری و انتقال انرژی برای مقابله با فقر، بیکاری و نزدیک سازی منطقه از راه طرح‌های اتصال منطقه‌ای دریغ نکرده است.

به گزارش رها، دکترعبدالله عبدالله، رئیس اجرائیۀ دولت وحدت ملی که برای شرکت در نشست سران کشورهای عضو شانگهای در دوشنبه به سر می برد، پنج‎شنبه ۱۹ میزان در حاشیۀ این نشست با امام علی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان دیدار و گفتگو نمود.

دکتر عبدالله در نشست خبری که پس از دیدار با رئیس جمهور تا جیکستان داشت گفت که دو طرف دربارۀ چگونگی مبارزه مشترک با تروریزم، همکاری‌ها روی پروژه‌های توسعه‌ای، مبارزه با قاچاق مواد مخدر و چالش‌ها و فرصت های دیگر در منطقه گفتگو نمودند.

رئیس اجرائیه گفت که آقای رحمان امنیت تاجیکستان را در گروۀ تأمین امنیت در افغانستان می‌داند.

دیدار با نخست وزیر قرغیزستان

در همین حال، دفتر رسانه‌های ریاست اجرائیه در خبرنامه‌ای که به رسانه‌ها فرستاده، گفته است که آقای عبدالله با محمدقلی ابوالقاضی‌اف، نخست وزیر جمهوری قرغیزستان نیز دیدار کرده است.

در این خبرنامه آمده که دوطرف روی گسترش همکاری‌های مشترک میان افغانستان و قرغیزستان گفتگو کرده اند.

ابوالقاضی‌اف، گفته است کشورش برای تأمین صلح در افغانستان از «هیچ‌نوع سعی و تلاش» دریغ نمی‌کند: «تروریزم، قاچاق موادمخدر و افراط‌ گرایی تهدید مشترک علیه منافع هر دو کشور می‌باشند و ما آماده ایم در این زمینه با افغانستان همکاری نماییم.»

او تأکید کرده است که صلح و ثبات در افغانستان به معنای صلح و ثبات در آسیای میانه است.

دکتر عبدالله رئیس اجرائیه دولت وحدت ملی در رأس یک هیأت بلندپایه‌ دولتی برای شرکت در هفدهمین اجلاس سران  سازمان همکاری‌شانگهای عازم دوشنبه پایتخت تاجکستان شد.

دکترعبدالله در این نشست در مورد موضوعاتی مانند مبارزه مشترک با تروریسم، مبارزه با قاچاق مواد مخدر، گسترش همکاری‌و همگرایی منطقه‌ای، اجرای برنامه‌های کلان منطقه‌ای، افزایش دادوستد بازرگانی، اجرای پروژه‌های بزرگ اقتصادی؛ مانند تاپی و کاسا و جلب حمایت کشورهای منطقه از روند صلح تحت رهبری دولت افغانستان سخنرانی خواهد کرد.

دیدار  با رئیس جمهور و نخست وزیر تاجیکستان، نخست وزیر  روسیه، نخست وزیر جمهوری چین٬ نخست وزیر ازبکستان، نخست وزیر قزاقستان٬ نخست وزیر قرقیزستان٬ نخست وزیر بلاروس و وزیر امورخارجه هند  از جمله برنامه های دکترعبدالله در حاشیه این نشست اعلام شده است.

ریاست اجرائیه را در این سفر صلاح‌الدین ربانی وزیر امورخارجه و تعدادی از مسؤولین دولتی  افغانستان همراهی خواهند کرد.

لازم به ذکر است که ولسوالی فرخار در منطقه ختلان در جنوب کشور تاجیکستان واقع شده که مرز مشترک با ولایت تخار افغانستان دارد.
این رویداد عصر روز گذشته بوقوع پیوست که در نتیجه آن دو تبعه تاجیک جان خود را از دست دادند. پولیس ولسوالی فرخار تاجیکستان جزئیات بیشتری در این خصوص ارائه نکرده و فقط گفته است که احتمالا شلیک مرمی هاوان از سوی خاک افغانستان و یا از نزدیکی خاک افغانستان بوده است.
یک مقام محلی تاجیکستان اما در همین حال به رسانه های محلی تاجیک گفته که این مرمی هاوان احتمالا پس از آن شلیک شده که مهاجمان در جنگل های نزدیک مرز با نیروهای امنیتی روبرو شده اند.
این در رویداد در حالی به وقوع می پیوندد که چندی پیش نیز در یک حمله تروریستی که توسط گروه داعش به عهده گرفته شد، یک موتر، چهار توریست خارجی را در این کشور زیر گرفت و کشت.