«جان مارک پومرشیم» سفیر امریکا در دوشنبه می گوید که کشورش با مقام های تاجیکستان در خصوص سرنوشت طیاره های حکومت پیشین افغانستان در کشورهای همسایه گفتگو کرده اند و قرار نیست این طیاره ها به طالبان تحویل داده شوند.
جان مارک روز گذشته (سه شنبه 20 ثور) در یک نشست مطبوعاتی گفت: «واشنگتن و دوشنبه درباره سرنوشت طیاره های منتقل شده به کشورهای همسایه به شمول تاجیکستان با یکدیگر گفتگو کرده اند. این طیاره ها به طالبان داده نخواهند شد زیرا این طیاره ها به آنها تعلق ندارد.»
آسیا پلاس تاجیکستان نوشته است که سفیر امریکا در دوشنبه بیش از این توضیحاتی در این خصوص ارائه نکرده است.
پس از سقوط دولت اشرف غنی شماری از خلبانان چرخبال ها و طیاره های نظامی به منظور جلوگیری از افتادن این تجهیزات به دست طالبان به کشورهای همسایه به شمول ازبکستان و تاجیکستان پرواز کردند.
براساس آمارها، افغانستان پیش از سقوط دولت اشرف غنی 164 طیاره فعال در اختیار داشت که هم اکنون تنها 81 فروند آن داخل کشور موجود می باشد.
مقام های طالبان بارها اعلام کرده اند که ازبکستان و تاجیکستان باید این طیاره ها را به افغانستان بازگردانند.
با این وجود، چند روز پیش نماینده ویژه ازبکستان برای افغانستان نیز اعلام کرد که دولتش قصد ندارد این طیاره ها را به طالبان تحویل دهد.
وی گفته بود که هزینه این طیاره ها توسط ایالات متحده پرداخت شده و واشنگتن صلاحیت تصمیم گیری درباره سرنوشت آنها را دارد.
تاجیکستان قرار است از طریق نهادهای بین المللی کمک های غذایی برای مردم افغانستان فراهم کند.
به نقل از «Asia Plus» سراج الدین مهرالدین، وزیر امور خارجه تاجیکستان، گفت وزرات های مربوطه و نهادهای تاجیکستان برای تهیه کمک های غذایی به مردم افغانستان کار می کنند و کمک ها به زودی به افغانستان ارسال می شود.
وی در عین حال تاکید کردم موضع تاجیکستان نسبت به طالبان تغییر نکرده است.
مهرالدین گفت:«امروز جامعه جهانی نیز بر تشکیل دولت همه شمول در افغانستان تاکید دارند، طالبان باید در این مسیر حرکت کنند. طالبان باید در عمل نشان دهند به حقوق زنان و آزادی در افغانستان احترام می گذارند.»
باید گفت برخلاف همسایگانش در آسیای مرکزی و چین و روسیه، تاجیکستان با طالبان رابطه ای برقرار نکرده است و امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان، در تمامی نشست ها و محافل بین المللی به صراحت اعلام کرده دولت برخاسته از ظلم که تمام اقوام افغانستان در آن مشارکت نداشته باشند و اقلیت های قومی و مذهبی کنار گذاشته شده باشند را به رسمیت نمی شناسد.
از سویی هم بیشتر کشورهای جهان به شمول همسایگان افغانستان ارسال کمک های انسانی خود به مردم افغانستان را به معنی به رسمیت شناختن طالبان نمی دانند.
تاجیکستان امیدوار است تغییرات سیاسی جدید در افغانستان بر اجرای پروژه چند میلیارد دالری تاپی تاثیر منفی نگذارد.
وپا حاجی اف، معین وزیر خارجه تاجیکستان، که در رأس یک هیات عالی رتبه این کشور به اسلام آباد رفته است روز گذشته با مقامات پاکستانی در مورد پروژه تاپی گفت و گو کرد.
حاجی اف افزود حاکمان تازه افغانستان(امارت اسلامی) به طور کامل از پروژه خط لوله گاز ترکمنستان-افغانستان-پاکستان- هند(تاپی) حمایت می کند.
به نقل از پژواک، حاجی اف در دیدار با حماد ازهر، وزیر انرژی پاکستان، مدعی شد امارت اسلامی به طور قاطع از خط انتقال انرژی ترکمنستان-افغانستان-پاکستان(تاپ) حمایت کرده است.
قابل ذکر است پروژه تاپی گاز را از ترکمنستان به افغانستان و پاکستان و در نهایت هند انتقال می دهد.
پروژه چند میلیارد دالری تاپی می تواند به اتصال منافع منطقه یی کمک کرده سبب ایجاد امنیت در افغانستان شود.
دولت پیشین افغانستان نیز همواره بر تطبیق پروژه های منطقه یی به عنوان ابزاری برای ایجاد امنیت در افغانستان تاکید می کرد.
با تسلط دوباره طالبان بر افغانستان در اواسط ماه آگوست سال گذشته میلادی، نگرانی هایی در مورد توقف تاپی مطرح شد اما با سفر هیات امارت اسلامی به عشق آباد در اواسط جنوری مشخص شد طالبان نیز به اهمیت تاپی برای اقتصاد افغانستان آگاه هستند.
وزارت خارجه طالبان در بیانیه ای گفته است که درگیری های مرزی میان تاجیکستان و قرقیزستان مایه تاسف است و دو همسایه مشکلات شان را از طریق گفت و گو حل کنند.
عبدالقهار بلخی سخنگوی وزارت خارجه طالبان گفت که امارت اسلامی درگیری نیروهای مرزی تاجیکستان و قرقیزستان و تلفات ناشی از آن را مایه تاسف می داند.
وی افزود که امارت اسلامی روابط دوستانه میان تمامی کشورهای منطقه را وابسته به صلح، ثبات و رفاه اقتصادی تمام حوزه ها می پندارد.
آقای بلخی گفت: «ما از هر دو کشور می خواهیم تا به مشکلات پسین، از طریق گفت و گو راه حل دریابند.»
لازم به ذکر است که نیروهای مرزی دو کشور تاجیکستان و قرقیزستان روز پنجشنبه هفته گذشته (8 دلو) با یکدیگر وارد درگیری مسلحانه شدند که دست کم 12 کشته و زخمی بر جای گذاشت.
مقامات قرقیزستان می گویند که یک شهروند تاجیک روز پنجشنبه جاده میان شهرهای «بادکند» و «اسفنه» را بند آورده بود که این موضوع سرآغاز درگیری میان نیروهای مرزبانی دو کشور شد.
تاجیکستان اما می گوید که نیروهای مرزبانی قرقیزستان این جاده را مسدود کرده بودند.
شرکت برشنا طالبان می گوید که قرار داد برق وارداتی در سال 2022 را با شرکت برشنایی تاجیکستان امضا کرده اند.
شرکت برشنا طالبان با نشر خبرنامه‌ی می گوید که این قرار داد میان حافظ محمد رئیس اجرایی این شرکت و اسماعیل زاده رئیس شرکت برق تاجیکستان به امضا رسیده است.
شرکت برشنا نگفته است که طبق این قرار داد چه مقدار برق از تاجیکستان به افغانستان در سال آینده وارد خواهد شد.
در بخش دیگر این خبرنامه گفته شده است که شرکت برشنا یک قرار دیگری انتقال برق را با ازبکستان نیز امضا می کند.
در اعلامیه گفته شده که مقام‌های این شرکت در تاشکند در حال مذاکره با مقام‌های ازبیکستان اند.
پاکستان یک بار دیگر بر آزاد سازی دارایی های بلوکه شده افغانستان توسط امریکا و غرب تاکید کرد.
عارف علوی؛ رییس جمهور پاکستان در دیدار با امامعلی رحمان؛ همتای تاجیکستانی‌اش گفت پول های بلوکه شده افغانستان توسط امریکا باید آزاد شود.
به نقل از آسوشیتدپرس، عارف علوی و امامعلی رحمان، روز شنبه، ۶ قوس در حاشیه نشست «اکو» در عشق‌آباد ترکمنستان دیدار و روابط دوجانبه اقتصادی و اوضاع افغانستان را بررسی کردند.
دفتر رییس جمهور پاکستان در بیانیه‌ای نوشت دوطرف درباره چالش‌های ناشی از اوضاع وخیم بشری در افغانستان برای دو کشور به تفصیل گفتگو کرده‌اند.
آقای علوی گفت کشورهای همسایه افغانستان بیش‌ترین آسیب را از بی‌ثباتی در این کشور خواهند دید.
او با «آگاه‌سازی رییس جمهور تاجیکستان از تلاش‌های پاکستان برای صلح و ثبات در افغانستان و ارسال کمک‌های بشری برای جلوگیری از بحران بشری» تاکید کرد آزادسازی دارایی‌های مالی افغانستان نیز در جلوگیری از فروپاشی اقتصادی در این کشور بسیار مهم است.
رییس جمهور پاکستان همچنین بر فراگیری حکومت طالبان، احترام به حقوق همه افغان‌ها و اطمینان از عدم استفاده از خاک افغانستان علیه دیگر کشورها تاکید کرده‌است.
او افرود پاکستان و تاجیکستان می‌توانند اهداف مشترک صلح و ثبات را در افغانستان دنبال کنند و صلح در این کشور به تقویت ظرفیت‌های تجاری، اقتصادی و اتصال منطقه‌ای کمک می‌کند.
پاکستان از حامیان جدی حکومت طالبان در افغانستان است؛ اما تاجیکستان در مخالفت شدید با این گروه قرار دارد و دوطرف بارها به یکدیگر هشدار داده‌اند.
تاجیکستان خواهان تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان شده اما طالبان این خواست را دخالت در امور داخلی افغانستان می‌خواند.
مقامات تاجیکستان می‌گویند کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل از طریق این کشور به افغانستان می‌رسد.
به نقل از اسپوتنیک، وزارت خارجه تاجیکستان می گوید در ۲۶ نوامبر، با کمک دولت تاجیکستان، مراسم آغاز کمک های بشردوستانه به افغانستان از طرف برنامه جهانی غذا “WFP” سازمان ملل برگزار شد.
اعلامیه می افزاید: «کمک های بشردوستانه، متشکل از ۲۵۰۰ تن آرد گندم است که از طریق پاسگاه‌های سرحدی تاجیکستان و افغانستان به منطقه بدخشان این کشور ارسال می‌شود.»
در ادامه اعلامیه این وزارت‌خانه آمده است: «انتقال کمک های بشردوستانه در زمانی صورت می گیرد که شهروندان افغانستان به خصوص باشندگان مناطق دورافتاده کوهستانی با نزدیک شدن سرمای زمستان دسترسی محدودی به مواد غذایی دارند.»
وزارت خارجه تاجیکستان تاکید دارد در حال حاضر سازمان های بین المللی و کشورهای کمک کننده به این مناطق دسترسی ندارد، همچنان تاجیکستان قصد دارد تا در خاک خود زمینه حمل و نقل تجهیزات بشردوستانه را فراهم کند.
کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل «UNHCR» ابراز نگرانی خود را از اخراج پناهجویان افغانستان توسط مقامات حکومت تاجیکستان اعلام کرد.
براساس معلومات این نهاد، در یازدهم نوامبر، ۱۱ مرد، زن و کودک افغان که در تاجیکستان پناهنده بودند، پیش از بررسی در مورد ادعای پناهندگی و حمایت، به افغانستان بازگردانده شدند.
کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل همچنین نگران افزایش موانع برای شهروندان افغانستان در تاجیکستان است.
معلومات این نهاد نشان می‌دهد در پایان ماه جولای سال روان میلادی، مقام‌های محلی تاجیکستان صدور مجوز اقامت برای همه شهروندان افغانستان تازه وارد را به حالت تعلیق درآورده‌اند.
افزایش محدودیت‌ها و تعلیق بررسی پرونده‌های پناهندگی در تاجیکستان سبب شده تا شهروندان افغانستان که به تازگی وارد تاجیکستان شدند، با خطر جریمه، بازداشت و اخراج احتمالی به افغانستان روبه‌رو شوند.
کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل از حکومت تاجیکستان خواسته است از اخراج اجباری پناهجویان افغانستان به این کشور خودداری کند و «فوراً مراحل اقامت قانونی و تعیین وضعیت پناهندگی» را از سر بگیرد.
به تازگی کمیساری عالی پناهنده‌گان سازمان ملل، «توصیه جهانی برای عدم اخراج اتباع افغانستان» را نشر کرد که در آن خواستار جلوگیری از اخراج اجباری همه اتباع افغانستان از کشورهای دیگر شده بود.
از دید این نهاد، اخراج اجباری شهروندان افغانستان در شرایط کنونی نقض جدی قوانین بین‌المللی است.
گفتنی است در جریان سال‌های گذشته، شمار زیادی از شهروندان افغانستان که قصد سفر به کشورهای غربی دارند، با مهاجرت به تاجیکستان، در دفترهای کمیساری عالی پناهنده‌گان سازمان ملل، پرونده مهاجرتی باز کرده‌اند.
سفارت تاجیکستان در روسیه با نشر خبری از دیدار «دولتشاه گلمحمدزاده» سفیر تاجیکستان در مسکو با «توماس نیکلاسون» نماینده ویژه اتحادیه اروپا برای افغانستان خبر داد.
سفارت تاجیکستان در روسیه با نشر خبرنامه‌ی می گوید که سفیر کشور تاجیکستان در روسیه با نماینده ویژه اتحادیه اروپا برای افغانستان دیدار و وضعیت فعلی افغانستان و تهدیدات احتمالی برای امنیت منطقه‌ای را مورد بحث قرار داده است.
در خبرنامه آمده است که در این دیدار طرفین، بر اهمیت تقویت بیشتر تعاملات بین تاجیکستان و اتحادیه اروپا برای تسهیل حل و فصل زودهنگام بحران افغانستان تاکید کردند. به‌ویژه راه‌های بیشتر ارائه کمک‌های بشردوستانه به مردم افغانستان از جمله نیاز به کمک در بازسازی اقتصادی آن کشور، مورد بحث قرار گرفته است.
در خبرنامه که سفارت تاجیکستان در مسکو منتشر کرده گفته شده است: سفیر تاجیکستان با توجه به توانایی‌های لجستیکی این کشور، آمادگی این جمهوری را برای ارائه کمک‌های بین‌المللی به مردم افغانستان از طریق خاک تاجیکستان اعلام کرد.
پیش از این، امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور تاجیکستان گفته بود که این کشور آماده است تا توانایی‌های لجستیکی خود را برای ارائه کمک های بین‌المللی به افغانستان فراهم کند.
آقای رحمان در مراسمی برای تقدیم استوارنامه سفرای شماری از کشورها گفت: بحران عمیق سیاسی، نظامی، اقتصادی و اجتماعی در افغانستان، که باعث نگرانی جامعه جهانی شده است، به تنش در منطقه ما منجر شده است. تاجیکستان آماده ارائه توانایی های لجستیکی گسترده خود برای ارائه کمک‌های بین‌المللی به همسایه نزدیک خود است.
پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، طالبان حمله‌ای را علیه نیروهای دولتی افغانستان آغاز کردند. در 15 اگست، طالبان بدون مواجهه با هیچ مقاومتی وارد کابل شدند و ظرف چند ساعت، کنترل کامل پایتخت را به دست گرفتند.
در 6 سپتمبر2021، طالبان گفتند که کنترل کل کشور را به دست گرفته‌اند و یک روز بعد، حکومت موقت جدید خود را اعلام کردند. با این حال، این دولت هنوز به طور رسمی توسط هیچ یک از کشورهای جهان به رسمیت شناخته نشده است.
دبیرشورای عالی امنیت ملی ایران در نشست منطقه ای هند گفت امریکا به بهانه صلح و مبارزه با تروریزم بیست سال پیش به افغانستان حمله کرد اما امروز وضعیت تروریزم در این کشور بدتر از گذشته است.
علی شمخانی گفت: «بیست سال پیش امریکا ادعا می کرد که می‌خواهد از افغانستان کشوری الگو و الهام‌بخش درست کند. اما به جای ارائه الگوی موفق و الهام‌بخش، تمام مولفه‌ها در این کشور بحران زده منفی‌تر از گذشته شد».
به گفته او، در حال حاضر در افغانستان تروریزم افزایش یافته، فقر و فلاکت رو به فزونی گذاشته، کشت و قاچاق مواد مخدر بیشتر شده و مهاجرت مردم افغانستان افزایش یافته است.
این مقام ایرانی، در ادامه بیان کرد امریکا حتی در موضوع صلح در افغانستان نیز فریبکارانه رفتار کرد و با وجود تظاهر به ایجاد صلح در افغانستان، هیچ برنامه‌ای برای این کار نداشت.
دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران تاکید کرد تنها راه نجات افغانستان تشکیل یک دولت فراگیر با مشارکت اقوام این کشور است.
در نشست امنیت منطقه ای امروز (چهارشنبه، ۱۹ عقرب) در هند هفت کشور منطقه شرکت کرده اند و در درباره افغانستان گفت و گو می کنند.
شمخانی با اشاره به تسلط طالبان بر افغانستان گفت امروز «با واقعیتی جدید در افغانستان روبرو هستیم و بدون توجه به این واقعیت نمی‌توان امیدی به برون رفت این کشور از مسائل و مشکلات متراکم آن داشت».
او تصریح کرد: «همه می‌دانیم که افغانستان کشوری متشکل از اقوام و مذاهب گوناگون است و تنها در پرتو مشارکت همه اقوام، مذاهب، گروه‌ها و جریان‌های سیاسی این کشور می‌توان امیدوار به عبور این کشور از شرایط بحرانی بود و حذف یا نادیده گرفتن هریک از این اعضا به‌منزله‌ی ورود مجدد افغانستان به شرایطی مبهم و ناپایدار است».
شمخانی در ادامه تاکید کرد «تنها راه نجات افغانستان تشکیل یک دولت فراگیر ملی و با مشارکت همه اقوام و مذاهب است.
او خطاب به اشتراک‌کنندگان نشست امنیتی هند گفت:«ما اکنون در افغانستان با تهدیدی مواجه هستیم که می‌تواند بخشی از طرح و برنامه اشغال‌گران برای منطقه و پیش‌برد اهدافشان باشد».
به باور شمخانی، این تهدید ناشی از «حضور، رشد و توسعه داعش و گروه‌های تروریستی تکفیری از یک سو و خطر بروز جنگ فرقه ای در افغانستان از سوی دیگر است. او بیان کرد «این موضوع، همه ما را چه همسایه و چه غیرهمسایه در منطقه دچار مشکل خواهد کرد».
این مقام ایرانی در ادامه به مشاوران امنیت ملی کشورهای منطقه پیشنهاد کرد برای مسئول ساختن کشورهایی که باعث و بانی وضع کنونی در افغانستان شده‌اند، تلاش ورزند و به حل مشکلات مردم افغانستان در مقابله با بحران انسانی کمک کنند.
گفته می شود احمد مسعود در ایران به سر می‌برد و با والی پیشین هرات نیز دیدار کرده است.
برخی منابع آگاه در افغانستان می گویند احمد مسعود، فرمانده جبهه مقاومت ملی افغانستان روز چهارشنبه گذشته در مشهد با محمد اسماعیل خان، فرمانده پیشین جهادی و والی سابق هرات دیدار کرده است.
احمد مسعود در این دیدار، حامل پیام دعوت امام علی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان برای تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان بوده است.
به نقل از اسپوتنیک فرمانده اسماعیل خان تاکنون به این پیام پاسخی نداده است.
قابل ذکر است جبهه مقاومت ملی نیز تاکنون در این خصوص چیزی اعلام نکرده است.
این در حالیست که علی میثم نظری، سخنگوی جبهه مقاومت روز گذشته در یک گفت وگوی اختصاصی با خبرگزاری اسپوتنیک گفته بود آقای مسعود در افغانستان حضور دارد.
بحران عمیق سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و نظامی در افغانستان که به یک درد سر کلان برای جامعه بین الملل تبدیل شده در منطقه نیز تنش ایجاد کرده است.
امام علی رحمان رئیس جمهور تاجیکستان در دیدار با شماری از سفرای تازه تعیین شده به این کشور روز گذشته به این موضوع اشاره نمود.
وب سایت دفتر ریاست جمهوری تاجیکستان اعلام کرد رئیس جمهور این کشور در این دیدار تاکید کرده آماده است ظرفیت های لوجستیکی خود را برای کمک به افغانستان ارائه کند.
وی تاکید کرد:«افغانستان هنوز منبع پخش تهدیدها و چالش های مدرن است و کشور ما که مرز طولانی با افغانستان دارد در خط مقدم مواجه با آنها قرار گرفته است.»
امام علی رحمان در دیدار با ده سفیر تازه مقرر شده به این کشور و دریافت اعتبار نامه های آنان همچنین نسبت به اثرات منفی کوید-19 و بحران های اقتصادی و پولی بر کشورها ابراز نگرانی کرد.
این در حالی ست که با تسلط طالبان و بلوکه شدن پول های افغانستان و قطع کمک های مالی کشورهای کمک کننده مردم افغانستان در آستانه زمستان در معرض یک بحران انسانی قرار گرفته اند.
طالبان اما درگیر قناعت جامعه جهانی و کشورهای منطقه برای کسب رسمیت می باشد.
منابع نزدیک به جبهه مقاومت پنجشی می گویند رهبر این جبهه با سفر به کشورهای منطقه برای جلب حمایت این کشورها از جبهه مقاومت تلاش می کند.
کبیر واثق؛ معاون پیشین والی پنجشیر گفت احمد مسعود؛ رهبر جبهه مقاومت ضد طالبان، برای جلب کمک به کشورهای منطقه سفر کرده‌است و اکنون در تاجیکستان حضور دارد.
خبرگزاری تاس روسیه به نقل از کبیر واثق نوشته است احمد مسعود تلاش دارد حمایت کشورهای مختلف را برای تقویت جبهه مقاومت ملی جلب کند و کشورهای منطقه و جامعه جهانی را متقاعد سازد تا در برابر حکومت سرپرست طالبان مبارزه کنند.
او افزود: «احمد مسعود گاهی نیز به افغانستان سفر می‌کند تا با واحدهای مقاومت در داخل کشور دیدار کند.»
به گفته واثق، جبهه مقاومت ملی با تاجیکستان که کمک‌های قابل توجهی به مردم افغانستان ارایه کرده است، روابط خوبی دارد.
گفتنی است پس از سقوط حکومت پیشین و روی کار آمدن طالبان در کشور، جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود؛ فرزند احمد شاه مسعود در ولایت پنجشیر اعلام موجودیت کرد.
طالبان در اوسط ماه سنبله سال قسمت‌های پنجشیر را تصرف کردند و گفتند جبهه مقاومت را سرکوب کرده‌اند.
کبیر واثق معاون والی پشین پنجشیر امروز دوشنبه (10 عقرب) به خبرگزاری تاس روسیه گفته است که احمد مسعود رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان در تاجکستان بسر می برد، اما گاهی برای ملاقات با برخی افراد جبهه مقاومت به افغانستان سفر می کند.
وی افزود که احمد مسعود در حال رایزنی با کشورهای مختلف برای جذب حمایت آنها جهت مبارزه علیه طالبان است.
او گفت: «احمد مسعود تلاش دارد که کشورهای منطقه و جامعه جهانی را مجاب کند تا علیه طالبان مبارزه کنند. او به کشورهای مختلف سفر می کند تا بتواند نظر آنها را برای حمایت از جبهه مقاومت ملی جلب کند.»
کبیرواثق همچنین گفته که تاجیکستان با جبهه مقاومت ملی افغانستان روابط خوبی دارد.
پس از روی کار آمدن طالبان، جبهه مقاومت ملی علیه طالبان به رهبری احمد مسعود فرزند احمد شاه مسعود در ولایت پنجشیر شکل گرفت و تا مدتی علیه طالبان مبارزه کرد. اما پس از آنکه افراد طالبان موفق به تصرف ولایت پنجشیر شدند، از مکان بود و باش احمد مسعود و امرالله صالح معاون اول دولت اشرف غنی خبری در دست نیست.
تاکنون گزارش های زیادی به نقل از منابعی ناشناس منتشر شده بود که می گفتند احمد مسعود در تاجیکستان است، اما این اولین بار است که یک مقام نام آشنا اعلام می کند احمد مسعود در تاجیکستان بسر می برد.
تاجیکستان ایجاد پایگاه نظامی توسط چین را در نزدیکی مرز افغانستان تکذیب کرد.
به نقل از خبرگزاری دولتی تاجیکستان «خاور» وزارت داخله این کشور روز گذشته در بیانیه‌ای خبر ایجاد پایگاه نظامی توسط چین در نزدیکی افغانستان را رد کرد و گفت ایجاد پایگاه توسط چین در خاک تاجیکستان در دستور کار نیست.
در بیانیه آمده این وزارت و وزارت امینت عمومی چین قرار است در چارچوب توافق میان دو طرف یک رزمایش مشترک نظامی را در ولایت بدخشان تاجیکستان برگزار کنند.
پیش از این خبرگزاری فرانسه در تاریخ ۶ عقرب به نقل از یک سخنگوی پارلمان تاجیکستان گزارش کرده بود چین برای پولیس این کشور یک پایگاه به هزینه ۸.۵ میلیون دالر در نزدیکی مرز افغانستان می‌سازد.
برخی منابع به آسیاپلاس تاجیکستان گفته اند که جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود دفتر خود را در شهر دوشنبه پایتخت تاجیکستان باز کرده است.
«آندره سرینکو» رئیس مرکز تحلیلات در «انجمن دانشمندان سیاسی روسیه» نیز در کانال تلگرامی اش گفته است که جبهه ضد طالبانی مقاومت ملی افغانستان دفتر رسمی خود را در شهر دوشنبه پایتخت تاجیکستان باز کرده است.
وزارت خارجه تاجیکستان اما نسبت به این موضوع اظهار بی اطلاعی می کند.
این در حالیست که پیش تر علی میثم نظری رئیس ارتباط خارجی جبهه مقاومت ملی افغانستان نیز اعلام کرده بود که وزارت عدلیه آمریکا جواز افتتاح نمایندگی برای این جریان سیاسی – نظامی در واشنگتن صادر کرده است.
آقای نظری این اتفاق را مهم خوانده بود و گفته بود که به ندرت پیش می آید که آمریکا برای یک جبهه سیاسی – نظامی جواز افتتاح نمایندگی صادر می کند.
«عبدالرحمن علم شاهزاده» معاون وزیر داخله تاجیکستان روز گذشته (چهارشنبه 5 عقرب) به اعضای مجلس نمایندگان این کشور گفت که قرار است چین یک پایگاه نظامی برای قطعه خاص پولیس تاجیکستان در کوریدور واخان در ولایت خودمختار کوهستانی بدخشان و در نزدیکی مرز با افغاسنتان بنا کند.
وی گفت وزارت امنیت عمومی کشور چین پس از ساخت این پایگاه، مسئولیت تجهیز آن را نیز بر عهده خواهد داشت.
براساس گزارش آسیاپلاس، معاون وزیر داخله تاجیکستان گفته است که هزینه ساخت و تجهیز این پایگاه نظامی در حدود 55 میلیون یوان چین معادل با 8.6 میلیون دالر خواهد بود.
اعضای مجلس نمایندگان تاجیکستان نیز مشروط بر اینکه هیچ عضو نظامی کشور چین در این پایگاه حضور نداشته باشد، طرح را قبول کردند.
رادیو آزاد اروپای تاجیکستان می نویسد که لازم به ذکر است کشور چین در حال حاضر هم یک پایگاه نظامی در منطقه خودمختار کوهستانی بدخشان متعلق به خاک تاجیکستان و در نزدیکی خاک افغانستان دارد و پرسونل نظامی چین کنترل این پایگاه را بر عهده دارند.
اما مقام های هر دو کشور به طور رسمی وجود این پایگاه را رد کرده اند.
پس از روی کار آمدن مجدد طالبان، تنها کشور همسایه افغانستان که موضعی بسیار سرسختانه علیه طالبان داشته تاجیکستان بوده است، و به نظر می رسد تاجیکستان تنها کشوری است که نگران حفظ روابط حسنه آینده خود با افغانستان باشد.
مناطق مرزی میان افغانستان و تاجیکستان کوهستانی و عمدتا صعب العبور و سخت برای کنترل هستند و از طرفی به باور بسیاری ها، تاجیکستان تنها کشور آسیای میانه است که قدرت نظامی ضعیفی دارد؛ به همین دلیل این کشور تبدیل به مکان ترانزیت مواد مخدر تولید شده از افغانستان برای راه یافتن به بازارهای روسیه و اروپا است.
با این وجود، این کشور بر خلاف دیگر همسایه های خود مانند روسیه و چین برای برقراری ارتباط با طالبان عجله ای به خرج نداده است. بر عکس، مخالفت خود را با دولت موقت طالبان اعلام کرده و حتی متهم به حمایت از رهبران جبهه مقاومت علیه طالبان است؛ گرچه مقامات در دوشنبه به طور رسمی همواره این موضوع را رد کرده اند.
می توان گفت که امامعلی رحمان رئیس جمهور تاجیکستان پس از روی کار آمدن مجدد طالبان در افغانستان در تمامی مراسم ها و سخنرانی ها خود حتی در مراسمی که هیچ ارتباطی به افغانستان و یا سیاست خارجی تاجیکستان نداشته است، از اوضاع افغانستان صحبت کرده و طالبان را به خاطر تشکیل ندادن دولتی همه شمول مورد انتقاد قرار داده است.
امامعلی رحمان در مجامع بین المللی نیز همواره گفته تاجیکستان هیچ گونه دولتی که براساس زور و بدون در نظر گرفتن تمامی جناح ها و قومیت ها در افغانستان شکل بگیرد را به رسمیت نخواهد شناخت.
وی مدعی است که تاجیک های افغانستان در حدود 46 درصد جمعیت افغانستان را شکل می دهند؛ گرچه تخمین های پژوهشگران در این باره رقم 20 درصدی را برای نفوس تاجیک های افغانستان نشان می دهند.
زمانی که افغانستان در تابستان گذشته در آستانه تحولات بود، تاجیکستان تنها کشور منطقه بود که وعده سپرد در حدود یک صد هزار پناهجوی افغان را می پذیرد. امامعلی رحمان همچنین پس از سقوط دولت پیشین در کابل و از طرفی همزمان با اعلام موجودیت جبهه مقاومت ملی (پنجشیر) به رهبری احمد مسعود، نشان عالی درجه 1 «اسماعیل سامانی» را به احمد شاه مسعود قهرمان ملی افغانستان 20 سال پس از درگذشتش اهدا کرد.
بسیاری ها این اقدام تاجیکستان را حمایت ضمنی این کشور از جبهه مقاومت پنجشیر علیه طالبان توصیف کردند.
البته گزارش های فراوانی نیز وجود دارد که تاجیکستان از باقی مانده نیروهای جبهه مقاومت ملی (پنجشیر) حمایت می کند؛ پنجشیر ولایتی است که در حدود 98 درصد جمعیت آن را قومیت تاجیک های افغانستان تشکیل می دهند، و از طرفی تنها ولایت افغانستان است که هنوز به طور کامل به تصرف طالبان در نیامده است.
گزارش ها علاوه می کنند که احمد مسعود فرزند احمد شاه مسعود و امرالله صالح معاون دولت اشرف غنی هم اکنون در تاجیکستان حضور دارند. دوشنبه اما این گزارش ها را رد می کند و می گوید که احمد مسعود فقط یک بار برای اشتراک در جلسه مذاکره با طالبان وارد تاجیکستان شد که اما این جلسه در نهایت برگزار نگردید.
از طرفی مقام های طالبان هم از اظهارات مقام ها در تاجیکستان برداشت خوب نکرده اند و می گویند که تاجیکستان در امور داخلی افغانستان دخالت می کند و هزاران سرباز خود را به مناطق مرزی با تاجیکستان اعزام کردند.
تاجیکستان هم از آن زمان تاکنون حضور نظامی فعالی در مناطق مرزی خود با افغانستان داشته است و برای اولین بار پس از کسب استقلالش در سال 1991 هزاران تن از نیروهای خود را به این مناطق اعزام کرده است؛ این کشور حتی به نیروهای ذخیره خود نیز اعلام کرده که آمادگی نظامی خود را مورد تمرین قرار دهند. گفته می شود که تاجیکستان در حدود 20 هزار نیروی نظامی خود را به مناطق مرزی با افغانستان اعزام کرده است. امامعلی رحمان هم برای اولین بار طی چند سال گذشته به این مناطق سفر کرد و از نزدیک رژه نظامیان مستقر در آنجا را تماشا کرد.
رزمایش نظامی مشترک پیمان امنیت جمعی در خاک تاجیکستان به منظور آمادگی برای بروز هرگونه چالش از سوی خاک افغانستان
با این وجود، هنوز اما زود است که بگوییم تاجیکستان و افغانستان در آستانه یک جنگ با یکدیگر قرار دارند. با وجود برخی اظهارات کمی تند امامعلی رحمان، اما او و دیگر مقام های تاجیکستان همچنان با احتیاط رفتار می کنند و در اظهارات شان سعی می کنند مستقیما طالبان را مخاطب قرار ندهند و به صورت کلی نسبت به عدم تشکیل دولتی فراگیر در افغانستان انتقادهای خود را مطرح کرده اند.
تاکنون بسیاری از بیانیه های دوشنبه همچنان روی کاغذ باقی مانده اند. برای مثال این کشور در تابستان گذشته و در آستانه تحولات سیاسی عظیم در افغانستان وعده سپرده بود که یک صد هزار پناهجوی افغان را می پذیرد، که اما به نظر می رسد این وعده دست کم در آینده ای نزدیک عملی نباشد.
«رمضان رحیم زاده» وزیر داخله تاجیکستان در ماه سپتامبر اعلام کرد که کشورش در حال حاضر قادر به پذیرش شمار زیادی از پناهجویان نیست، زیرا طی 20 سال گذشته هیچ نهاد بین المللی حمایتی در راستای تاسیس زیرساخت های لازم برای پذیرش مهاجران و پناهجویان در این کشور انجام نداده است.
چند روز پیش، «سایمومین یاتیموف» رئیس کمیته امنیت ملی تاجیکستان گفت روزانه در حدود 600 پناهجوی افغان سعی به ورود به تاجیکستان دارند و در حال حاضر 15 هزار افغان در این کشور حضور دارند. (اگر این آمار درست باشد) از زمان روی کار آمدن طالبان در افغانستان، شمار پناهجویان افغان در تاجیکستان افزایش چشمگیری داشته است، زیرا در اوایل به قدرت رسیدن طالبان، تنها 10 هزار پناهجوی افغان در این کشور بودند.
تاجیکستان همچنین تاکنون از رسیدگی به روابط تجاری خود با دولت جدید در افغانستان خودداری کرده است، با وجود آنکه حجم مبادلات تجاری میان دو کشور در حدود 1.5 درصد از کل حجم تجاری تاجیکستان است.
برای مثال، برق که یکی از اقلام صادراتی اصلی تاجیکستان به افغانستان است، با وجود بدهی 11 میلیون دالری ریاست برشنا به این کشور و روابط نامناسب با طالبان همچنان ادامه یافته است.
برخی مقام ها در صفوف طالبان به دنبال ایجاد روابط حسنه با تاجیکستان هستند، اما امامعلی رحمان به نظر می رسد در حال حاضر قادر به انجام چنین توافقی نباشد. زیرا او که طی 30 سال گذشته قدرت را در تاجیکستان در اختیار داشته و رژیمش با مشکلات شدید اقتصادی و برخی مسایل کلی کشور دست و پنجه نرم می کند به نظر می رسد با ایفای نقش «پان تاجیکی» و حمایت از قومیت تاجیک ها به دنبال جذب حمایت مردم تاجیکستان است.
همسایگان دیگر افغانستان را نمی توان زیاد مورد انتقاد قرار داد که چرا تمایل به همکاری با طالبان دارند؛ برای مثال ازبکستان اولین کشور در آسیای میانه بود که در سطح وزیر خارجه وارد افغانستان شد و با مقام های طالبان در کابل دیدار کرد.
البته ازبکستان نیز در این دیدار نسبت به همه شمول بودن دولت در افغانستان و نگرانی اش نسبت به نادیده گرفته شدن احتمالی حقوق ازبک های افغانستان گفتگو کرد؛ اما بر خلاف تاجیکستان، ازبکستان، ازبک های افغانستان را ازبک های خود نمی داند و آنها را افغان می شناسد.
امامعلی رحمان با درک این موضوع که هیچ نهاد و یا فرد «فرا ملی» برای تاجیک ها در جهان وجود ندارد، به واسطه سمت سیاسی اش، خود را نگهبان کل تاجیک های جهان اعلام کرده است تا از این رو هم بتواند محبوبیتش را بین مردمان خود در تاجیکستان با شعار کهنه اش «آسمانی از صلح روی سر هایمان» که مردم تاجیکستان کم کم از آن خسته شده بودند، حفظ و یا افزایش دهد و هم توجه جامعه جهانی را به خود جلب کند.
امامعلی رحمان تنها رهبر از میان کشورهای آسیای میانه بود که به دعوت امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه به پاریس رفت تا در خصوص همکاری های احتمالی میان دو کشور برای ثبات اوضاع در افغانستان گفتگو کنند. او همچنین با «شارل میشل» رئیس شواری اتحادیه اروپا، «جوزپ بورل» رئیس کمیسون امور خارجی اروپا و دیگر مقام های بین المللی در این خصوص دیدار کرد.
در واقع به نظر می رسد که رهبران تاجیکستان هیچ تمایلی به تقابل مستقیم با طالبان ندارند، و تنها با کمی خطر کردن نسبت به بقیه کشورهای همسایه افغانستان، به دنبال افزایش محبوبیت هم در خانه و هم در جامعه جهانی هستند.
بنابراین با توجه به آنکه اوضاع در افغانستان شاید به این زودی ها دارای ثبات نگردد، سوخت ادامه بر منصب قدرت ماندن امامعلی رحمان برای دست کم چند سال دیگر تامین شده است.
سید ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور ایران، می گوید در پشت حملات اخیر بر مساجد شیعیان در افغانستان امریکا قرار دارد.
وی در دیدار با سراج الدین مهرالدین، وزیر امور خارجهه تاجیکستان، گفت باید یک دولت فراگیر در افغانستان وجود داشته باشد تا بتواند امنیت افغانستان را تضمین کند و به «جنگ و خون‌ریزی و برادرکشی خاتمه دهد.»
او گفت: «تردیدی وجود ندارد که امریکایی‌ها در حوادث افغانستان دست دارند و نمی‌خواهند مردم افغان به آرامش و امنیت برسند».
به نقل از فارس، رییس جمهوری ایران با اشاره به نشست امروز در تهران، ابراز امیدواری کرد این نشست بتواند به هماهنگی و گفتمان مشترکی در شکل‌گیری دولتی فراگیر در افغانستان بینجامد.
نشست وزیران خارجه کشورهای همسایه افغانستان به علاوه روسیه، امروز(چهارشنبه ۵ عقرب) با سخنرانی ابراهیم رییسی در تهران افتتاح می‌شود.
وزارت امور خارجه ایران می‌گوید این نشست برای تشریک مساعی کشورهای همسایه افغانستان و ایجاد صلح پایدار در افغانستان برگزار می‌شود.
سازمان پیمان امنیت جمعی 26 میزان رزمایش نظامی مشترکی را در ولایت ختلان تاجیکستان و در نزدیکی خاک افغانستان آغاز کرد که تا روز گذشته 1 عقرب ادامه داشت.
در این رزمایش گفته شده بیش از 4 هزار پرسونل نظامی از کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی حضور داشتند و آمادگی خود را برای هر گونه تجاوز از سوی خاک افغانستان به حریم تاجیکستان به تمرین گرفتند.
لازم به ذکر است که از زمان روی کار آمدن طالبان در افغانستان روابط میان سران تاجیکستان و مقام های طالبان رو به تنش بوده است و هر دو جناح سربازانی را به نزدیکی مرزها اعزام کرده اند.
روسیه چندی پیش ضمن توصیه به هر دو جناح که مشکلات را از طریق روشی منطقی حل کنند، گفته بود چنانچه درگیری میان دو طرف رخ دهد از تاجیکستان که در آن کشور پایگاه نیز دارد حمایت می کند.
«استانیسلاو زاس» دبیرکل پیمان امنیت جمعی گفت: «هدف این رزمایش این است که نشان دهیم هیچ تجاوزی به خاک تاجیکستان پذیرفته نیست؛ اجازه نخواهیم داد تاجیکستان در مواجهه با خطرات تنها بماند.»
ملا عبدالغنی برادر معاون رئیس دولت موقت طالبان چندی پیش گفته بود که تاجیکستان در امور داخلی افغانستان دخالت می کند و این با واکنش طالبان مواجه خواهد شد.
کشورهای روسیه، تاجیکستان، قزاقستان، قرقیزستان، ارمنستان و بلاروس اعضای سازمان پیمان امنیت جمعی هستند. افغانستان نیز پیش از این از اعضای ناظر این سازمان بود.
