دسته: سیاست

کابل، هرات و بلخ باز هم بیشترین مبتلایان به ویروس کرونا را دارند. 

بر بنیاد معلومات این وزارت در یک شبانه‌روز گذشته 50 تن در کابل، 57 تن در هرات، 31 تن در بلخ، 17 تن در کندهار، 11 تن در جوزجان، 9 تن در پکتیا و 8 تن در غور به ویروس کرونا مبتلا شده‌اند.

به همین‌ ترتیب، آزمایش کرونای 7 تن در کنر، 6 تن در لوگر، 5 تن در ننگرهار، 4 تن در فاریاب، سه سه تن در پکتیکا و زابل و دو دو تن دیگر در لغمان و خوست نیز مثبت تشخیص داده شده است.

وحید مجروح، معین عرضۀ خدمات صحی این وزارت در یک پیام تصویری که به رسانه‌ها فرستاده است می‌گوید، در یک شبانه‌روز گذشته 3 بیمار کرونا فوت کرده‌اند و 4 بیمار دیگر صحت‌یاب شده‌اند.

با ثبت این ارقام تازه، شمار مجموعی مبتلایان به کووید – 19 در کشور به سه هزار و 778 تن رسیده است که از این میان تاکنون 109 تن در نتیجۀ ابتلا به بیماری کرونا جان باخته‌اند و 472 تن دیگر بهبود یافته‌اند.

مسئولان وزارت صحت‌عامه، می‌گویند روند گسترش ویروس کرونا در کشور هنوزهم سیر صعودی دارد و اگر مردم فاصله‌گذاری اجتماعی را رعایت نکنند، این ویروس بیشتر گسترش خواهد یافت.

گفتنی‌ست که تاکنون بیش از 3 میلیون 917 هزار تن در جهان به ویروس کرونا مبتلا شده‌اند که از این میان بیش از 270 هزار تن جان باخته‌اند و یک میلیون و 344120 تن دیگر درمان شده‌اند.

صدیق صدیقی، سخنگوی رئیس‌ جمهور در صفحۀ توییترش نوشت ریاست این هیأت را محمدحمید طهماسبی، سرمفتش فرماندهی نیروهای مسلح کشور به‌ عهده دارد. 

بامداد روز (شنبۀ گذشته، 13 ثور بیش از 50 شهروند افغانستان که برای کارگری از طریق دهانۀ ذولفقار از مربوطات ولسوالی گلران هرات وارد خاک ایران شده بودند، از سوی مرزبانان این کشور گرفتار و پس از شکنجه به دریا انداخته شده‌اند.

مسئولان محلی هرات گفته بودند از این میان ۳۰ تن نجات یافته‌اند و ۲۰ تن دیگر جان باخته‌اند. مردم محل جسد ۱۲ تن را پیدا کرده‌اند و اجساد 8 تن ناپدید است.

اما مسئولان محلی در ولسوالی گلران هرات شام روز (جمعه، 19 ثور از پیداشدن 18 جسد دیگر شهروندان کشور خبر می‌دهند.

آنان می‌گویند روی این جسدها نیز نشانه‌های شکنجه دیده می‌شوند. ایران ادعای انداختن کارگران افغانستان به دریا را رد کرده است.

این رفتار مرزبانان ایران واکنش‌های زیادی را برانگیخته است.

مایک پومپئو، وزیر خارجۀ آمریکا گفته است از این برخورد ایران با مهاجران افغانستان وحشت‌زده شده است. او خواهان بررسی جدی این رویداد شده است.

همچنان الیس ویلز، معاون وزارت خارجۀ آمریکا در امور آسیای جنوبی و مرکزی نیز شکنجه و غرق‌ کردن شهروندان افغانستان توسط مرزبانان ایران را رفتار وحشتناک ‌خواند و خواهان بررسی‌ها در این زمینه شد.

پیشتر وزارت خارجۀ کشور  نیز هیأتی را به رهبری معین سیاسی این وزارت موظف کرد تا این رویداد را به گونۀ همه‌جانبه تحقیق و بررسی کند.

سهیل شاهین سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر امروز پنج‌شنبه در صفحه توییتر خود از این دیدار خبر داد.

به نوشته شاهین داکتر خلیل‌زاد و ملا برادر در حضور وزیر خارجه قطر مطلق القحطانی صحبت کرده روی تسریع روند آزادی اسیران، آغاز مذاکرات بین‌الافغانی و تطبیق کامل موافقتنامه تمرکز نمودند.

در اعلامیه وزارت خارجه امریکا آمده است آقای خلیل‌زاد از اسلام آباد و دهلی نو هم دیدن می‌کند و در مورد افزایش فشارها برای سریع ساختن برگذاری مذاکرات بین‌الافغانی و کاهش خشونت صحبت خواهد کرد.

به نوشته روتیرز بعد از ۱۲ اپریل این دومین سفر آقای خلیل‌زاد به منطقه است.

آقای صلح امروز در یک توییت خود در این مورد نوشت به‌خاطر عملیات موفق بر علیه هسته مشترک شاخه خراسان داعش و حقانی به قوای امنیتی تبریک می‌گوید.

به گفته آقای صالح در این عملیات در بین دیگر تجهیرات و مهمات به‌دست آمده، کارد مشهور داعش که گردن مردم را با آن می‌زد و چوکی که داعش مقتول را پیشروی کمره برآن می‌نشاند شامل می‌باشد.

ریاست امنیت ملی افغانستان گفته است که روز سه شنبه بر ۴ مخفیگاه هسته مشترک داعش و حقانی در حوزه ۱۱ کابل و منطقه شکر دره عملیات انجام داده که در نتیجه آن ۵ تروریست کشته و ۸ تن دیگر بازداشت شدند.

آقای بلخی، امروز (پنج‌شنبه، 18 ثور/اردیبهشت) در نشستی خبری می‌گوید که تلویزیون معارف افغانستان روزانه تا 90 درس را به زبان‌های رسمی کشور ثبت می‌کند و به ‌زودی این درس‌ها از طریق تلویزیون‌های ملی و معارف پخش خواهند شد.

وزارت معارف مضمون‌های درسی مکتب را به دو بخش علوم اجتماعی و علوم طبیعی تقسیم کرده‌ است.

سرپرست این وزارت می‌گوید که رهنمود مضمون‌های علوم اجتماعی به ‌شمول زبان‌ها برای دانش‌آموزان صنف‌های هفتم تا دوازدهم به ‌صورت خودآموز آماده شده و دانش‌آموزان طبق تقسیم‌اوقات درس‌های‌شان را در خانه می‌خوانند، اما برای مضامین علوم طبیعی از صنف اول تا دوازدهم برنامه‌های آموزشی آماده شده است.

بلخی می‌افزاید، در آن بخش‌های کشور که مشکل نبود برق و عدم دسترسی به تلویزیون و انترنت وجود دارد، درس‌ها با در نظرداشت کارشیوه‌های بهداشتی به ‌گونۀ حضوری آغاز خواهد شد.

مسئولان وزارت معارف تأکید می‌کنند، در صورتی ‌که وضع قرنطین تا یک‌ماه یا پانزده روز پیش ‌از آزمون چهارونیم ماهه به پایان برسد، تمام دانش‌آموزان در مکتب‌ها ارزیابی می‌شوند و نتیجۀ این ارزیابی دانش‌آموزان در نمرات چهارونیم ماهۀ سال آموزشی حساب می‌شود.

آغاز سال آموزشی 1399 خورشیدی به دلیل شیوع ویروس کرونا در کشور به تعویق افتاد و با گذشت بیش از یک‌‌ونیم‌ماه از سال آموزشی جدید، دانش‌آموزان مکتب‌های دولتی در بی‌سرنوشتی به سر می‌برند.

حکومت برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا، در کنار دیگر نهادهای دولتی مکتب‌ها و دانشگاه‌ها را نیز تعطیل کرده است.

گفتنی‌ست که تاکنون سه هزار و 563 تن در کشور به کرونا مبتلا شده‌اند که از این میان 106 تن فوت کرده‌اند و 468 تن صحت‌یاب شده‌اند.

والی تخار در یک نشست خبری از چگونگی مصرف بودجۀ اختصاصی برای مبارزه با کرونا در این ولایت به خبرنگاران گزارش داد.

عبدالحق شفق، والی تخار در نشست خبری امروز (پنج‌شنبه، هژدهم ثور) به خبرنگاران گفت حکومت مرکزی برای مبارزه با ویروس کرونا به این ولایت ۱۰۴ میلیون افغانی اختصاص داده است.

به گفته او، مقداری از این پول پس از تشکیل کمیتۀ تدارکات و نظارت به مصرف رسیده است.

آقای شفق در این نشست گفت از پول اختصاصی برای مبارزه با ویروس کرونا به ولایت تخار، 9 میلیون افغانی را قبر خریداری کرده‌ایم تا بیمارانی که در پی ابتلا به این ویروس جان می‌دهند، دفن شوند.

به گفتۀ والی تخار، از این مقدار پول، 14 میلیون افغانی هزینۀ ترمیم شفاخانه ویژۀ بیماران ویروس کرونا شده است.

به گفتۀ او، با عادی شدن وضعیت و سیر نزولی ویروس، این شفاخانه به شفاخانه نسایی ولادی تبدیل خواهد شد.

او به خبرنگاران گفت 19 تن را در بخش مراقبت‌های ویژه موظف کرده اند و از همین پول اختصاصی معاش دریافت می‌کنند.

به گفته والی تخار، تاکنون ۱۳۴۲۰ نمونۀ مشکوک به ویروس کرونا در این ولایت آزمایش شده‌ است و از این میان 40 تن در شفاخانه بستری شده‌اند و 30 تن دیگر در خانه خودشان را قرنطینه کرده‌اند.

براساس گزارش وزارت صحت کشور، تاکنون 4 تن در پی ابتلا به ویروس کرونا در تخار درگذشته‌اند و دو تن دیگر بهبودیافته‌اند.

مسئولان محلی جوزجان می‌گویند جنگ‌جویان طالبان از باشند‌گان این ولایت به بهانۀ پیش‌گیری از گسترش ویروس کرونا به زور پول می‌گیرند.

عبدالمعروف آذر، سخنگوی والی جوزجان گفت افراد گروه طالبان از باشندگان ولسوالی‌های آقچه، مردیان و منگجیک این ولایت پول جمع‌آوری کرده‌اند.

باشندگان جوزجان طالبان را به بی‌رحمی متهم می‌کنند و می‌گویند در وضعیت فعلی، این گروه «بدتر از ویروس کرونا» عمل می‌کند و به کارهای غیرانسانی متوسل می‌شود.

باشندگان جوزجان می‌گویند افراد گروه طالبان از هر خانواده بین 1000 تا 1500 افغانی پول می‌گیرند.

به گفته آنان، طالبان هشدار داده‌اند در صورتی که خانواده‌ها این مقدار پول را نپردازند، شکنجه و یا کوچ اجباری داده خواهند شد.

اما ذبیح‌الله مجاهد، یکی از سخنگویان گروه طالبان ادعای حکومت محلی جوزجان را رد می‌کند و می‌گوید شماری از موسسات و نهادهای بین‌المللی به آن‌ها در امر مبارزه با ویروس کرونا وعده همکاری داده‌اند.

وزارت صحت عامه افغانستان اعلام کرده است در ۲۴ ساعت گذشته ۱۷۱ مورد مثبت کرونا در سراسر کشور به ثبت رسیده است.

وحیدالله مجروح، معین عرضه و خدمات وزارت صحت عامه کشور امروز (پنج‌شنبه ۱۷ ثور) در یک نشست خبری گفت در شبانه‌روز گذشته ۱۷۱ واقعه کرونا مثبت تشخیص شده که با این حساب شمار بیماران کرونا در سراسر کشور به ۳۵۶۳ تن افزایش یافته است.

به گفته‌ی معین عرضه و خدمات وزارت صحت، در ۲۴ ساعت گذشته ۲ تن از بیماران جان باخته و ۸ تن دیگر صحت یاب شده اند.

تاکنون در مجموع ۱۰۶ تن در اثر این بیماری جان باخته و ۴۶۸ تن دیگر در سراسر کشور بهبود یافته اند.

در همین حال ولایت کابل با ثبت ۹۲۵ مورد مثبت کرونا بیشترین آمار مبتلایان در کشور را دارد و تاکنون ۱۷ تن از بیماران در پایتخت جان باخته و ۱۳۹ تن دیگر صحت‌یاب شده اند.

ولایت هرات ۷۰۷ ابتلا، ولایت کندهار ۴۶۴ ابتلا، بلخ ۲۵۰ ابتلا، ولایت پکتیکا ۱۷۳ ابتلا، ولایت ننگرهار ۱۰۶ ابتلا و سایر ولایات کمتر از صد مورد ابتلا را به ثبت رسانده است.

این در حالی است که شمار مبتلایان کرونا در سراسر جهان به ۳ملیون و ۷۵۴هزار و ۶۵۰ تن رسیده و تاکنون ۲۶۳هزار و ۸۶۱ تن جان‌ باخته اند.

وزارت خارجه ایران در خبرنامه ای گفت محمد ابراهیم طاهریان، نمایندۀ ویژۀ وزیر امور خارجه این کشور برای افغانستان در تماس تلفنی با مقام‌های دفتر سیاسی طالبان در قطر به بررسی تحولات جاری در افغانستان، پرداخته است.

وزارت خارجه ایران در این خبر نامه افزود محمد ابراهیم طاهریان نماینده ویژه محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه این کشور در یک تماس تلفنی با مقامات دفتر سیاسی طالبان در قطر به بررسی تحولات جاری در افغانستان پرداخته است.

خبر نامه اضافه کرد در این تماس تلفنی دو‌ طرف در خصوص روند آتی در مذاکرات بین‌الافغانی و تلاش‌های همه‌جانبه جهت جلوگیری از شیوع گسترده ویروس کرونا در افغانستان تبادل‌نظر و رایزنی کرده اند.

آقای طاهریان پیش از این نیز در سفری به کابل و دیدار با رهبران افغانستان از جمله محمد اشرف‌غنی و عبدالله عبدالله، مواضع و پیشنهادات کشورش را برای حل مشکلات سیاسی کنونی در افغانستان ارائه و از آمادگی کشور شان برای کمک همه‌جانبه به منظور برون‌رفت افغانستان از بن‌بست سیاسی موجود خبر داده بود.

مدیرکل بنادر و دریانوردی ولایت سیستان و بلوچستان ایران گفت: نخستین محموله پنج هزار تنی گندم اهدایی هند به افغانستان در سال جدید از طریق بندر چابهار به مقصد رسید.

بهروز آقایی روز پنجشنبه اظهارداشت: بازگشت کانتینرهای خالی باقی‌مانده به بندرچابهار با تخلیه تدریجی محموله اهدایی از طریق مرز میلک همچنان ادامه دارد و تمامی تلاش‌ها بر این است که محموله‌های افغانستان  به صورت حمل یکسره و در کوتاه‌ترین زمان به این کشور ارسال شود.

وی با بیان اینکه قرار است محموله ۷۵ هزار تنی گندم از طریق بندر چابهار به افغانستان ترانزیت شود،افزود: نخستین بخش از سری جدید کمک‌های انسان دوستانه دولت هند به مردم افغانستان ۲۷ فروردین در بندر شهید بهشتی چابهار پهلو گرفت.

مدیرکل بنادر و دریانوردی ولایت سیستان و بلوچستان ایران ادامه داد: این محموله در قالب ۲۰۳ کانتینر توسط کشتی نگار از شناورهای جمهوری اسلامی وارد بندر چابهار شد که بلافاصله عملیات تخلیه و بارگیری این کالا با تجهیزات استراتژیک و مدرن این بندر استارت خورد.

وی اظهارداشت: پس از هماهنگی با گمرک، سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای و تمامی سازمان‌ها و مراکز ذیربط، تمام این ۲۰۳ کانتینر توسط کامیون‌های تدارک دیده شده از سوی متصدی حمل، ظرف ۱۲ روز پس از تخلیه از کشتی به مرز میلک -زرنج حمل و وارد افغانستان شد.

آقایی تصریح کرد: تاکنون حدود ۶۱ کانتینر خالی از این محموله از طریق مرز زرنج – میلک به بندر شهید بهشتی چابهار بازگشته است.

وی خاطرنشان کرد: تخلیه و حمل یکسره کالا از عوامل مهم افزایش ضریب بهره وری بنادر محسوب می‌شود که تسهیل و تسریع فرآیند قانونی خروج کالا، تشویق و تامین ناوگان حمل زمینی جهت انتقال کالا از بندر چابهار از شرایط تحقق این امر است.

به دنبال توافق کابل و تهران برای تحقیق مشترک روی پرونده ادعایی انداختن مسافران افغانستانی به هریرود از سوی مرزبانان ایرانی، وزارت خارجه ایران بار دیگر گفت این موضوع را تکذیب می‌کند، ولی آماده بررسی مشترک است.
سید عباس موسوی گفت با این وجود ایران به وزارت خارجه افغانستان رسماً اطلاع داده که آماده است تا برای بررسی این ادعاها همکاری کند.
آقای موسوی در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره وقوع حادثه برای برخی شهروندان افغانستان در منطقه مرزی با ایران گفته: «همانگونه که پیشتر توسط مقامات مختلف کشورمان بیان شد اخبار منتشره مبنی بر این که تعدادی از اتباع افغانستان توسط مرزبانان ایرانی مجبور به بازگشت به افغانستان با عبور از رودخانه هریرود شده و دچار حادثه شده‌اند را قویاً تکذیب می‌کنیم».
او افزود «به رغم بی‌ارتباط بودن موضوع به ایران و با توجه به درخواست مقامات افغانستان، این وزارتخانه به دلیل روابط برادرانه مبتنی بر اصول حسن نیت و حسن همجواری بین دو کشور، طی یادداشتی رسمی به سفارت جمهوری اسلامی افغانستان در تهران آمادگی مقامات ذیربط در ایران را برای همکاری مشترک با طرف افغانستانی برای بررسی ادعاهای مطرح شده اعلام کرده است».
آقای موسوی مرزهای ایران با افغانستان را «مرزهای صلح و دوستی خواند» و افزود «بر عزم و اراده خود برای تداوم روابط دوستانه و برادرانه با افغانستان بر اساس احترام متقابل تاکید می‌کنیم».
وزارت خارجه کشور اعلام کرد تهران و کابل بر سر تشکیل هیئت مشترک تحقیق با هدف دستیابی به حقیقت درباره گزارش‌های نشر شده مبنی بر رفتار نادرست با مسافران افغانستانی در امتداد مرز دو کشور و کشته شدن شماری از شهروندان افغان، توافق کرده‌اند.

وزارت دفاع امریکا، پنتاگون می‌گوید نظامیان این کشور در سال ۲۰۱۹، در حدود ۱۰۸ غیر نظامی را در افغانستان کشته است.

بر اساس گزارش سالانۀ این وزارت که دیروز منتشر شد و باید به کانگرس ارائه شود، ارتش امریکا در سال ۲۰۱۹، ۱۳۲ غیر نظامی را در افغانستان، سوریه، عراق و سومالیا کشته و ۹۱ تن دیگر را زخمی ساخته است.

بر اساس گزارش، ۱۰۸ تن از قربانیان در افغانستان بوده‌اند، جایی‌که امریکا در آن مشغول طولانی‌ترین جنگ علیه طالبان بوده‌است.

امنستی انترنشنل و هیومن رایتس واچ که جنگ‌های جاری در نقاط مختلف جهان را نظارت نموده و از آن گزارش‌دهی می‌کنند گفته اند، پنتاگون به کم نشان دادن قربانیان ملکی ادامه داده‌است.

در حالی‌که تنش‌ها در شرق میانه در حال افزایش است، دونالد ترامپ رئیس جمهور امریکا یک قطعنامه کانگرس که بر اساس آن، رئیس جمهور نمی‌تواند بدون اجازۀ کانگرس علیه ایران اقدام نظامی کند را وتو کرد.

ترامپ دیروز در اعلامیۀ تلاش قانونگذاران محدود ساختن صلاحیت‌های جنگی رئیس جمهور را بسیار توهین‌آمیز و سوء فهم از قانون خواند.

کانگرس امریکا در یک اقدام نادر دو حزبی در ماه مارچ این قطعنامه غیر الزامی را تصویب کرد. این اقدام به دنبال نگرانی‌هایی صورت گرفت که گفته می‌شد ایالات متحده به دنبال کشته شدن قاسم سلیمانی فرمانده پیشین سپاه قدس ایران شاید درگیر جنگ با تهران شود.

سلیمانی در آغاز سال جاری در حمله طیاره بی‌پیلوت امریکایی در بغداد کشته شد، حادثه ای که تنش‌ها میان واشنگتن و تهران را بیشتر از پیش شدت بخشید.

وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه این کشور برای صلح افغانستان دو روز قبل دور تازه سفرهایش به قطر، هند و پاکستان را آغاز کرده است.

این وزارتخانه روز گذشته (چهارشنبه ۱۷ ثور با انتشار اعلامیه‌ای گفت آقای خلیلزاد دو روز قبل در سفری به قطر با نمایندگان طالبان در مورد اجرای کامل توافقنامه صلح گفتگو کرده است.

در این اعلامیه آمده است نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان در سفری به هند نیز با مقام‌های این کشور در مورد نقش دهلی در روند صلح افغانستان صحبت کرده است.

وزارت خارجه آمریکا تاکید کرد قرار است آقای خلیلزاد در سفری به پاکستان نیز با مقامات این کشور دیدار و در مورد روند صلح افغانستان گفتگو کند.

در اعلامیه وزارت خارجه آمریکا آمده است آقای خلیلزاد در این دیدارها خواهان حمایت از کاهش خشونت‌ها، آغاز مذاکرات بین الافغانی و همکاری طرف‌ها برای مبارزه با بیماری کووید ۱۹ در افغانستان می‌شود.

در همین حال سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر نیز صبح امروز در صفحه توییترش از دیدار ملا عبدالغنی برادر، معاون سیاسی طالبان با آقای خلیلزاد در قطر خبر داده است.

آقای شاهین نوشت در این دیدار در مورد آزادی زندانیان، آغاز مذاکرات بین الافغانی و تطبیق کامل توافقنامه صلح میان دو طرف گفتگو شده است.

زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان و ملا عبدالغنی برادر، معاون سیاسی گروه طالبان در ۲۹ فبروری سال جاری میلادی توافقنامه تاریخی صلح را امضا کردند.

براساس این توافقنامه قرار بود ۵ هزار زندانی طالبان از زندان‌های دولت افغانستان و یک هزار تن از کسانی که در دست طالبان اسیرند ظرف ده روز آزاد و پس از آن مذاکرات بین‌الافغانی آغاز شود. روندی که به درازا کشید و باعث تاخیر در آغاز مذاکرات بین‌الافغانی شد.

در همین حال وزارت خارجه ایران از تماس تلفنی نماینده ویژه وزیر امور خارجه با مقام‌های دفتر سیاسی طالبان در قطر خبر داد است.

در اعلامیه این وزارتخانه که شب گذشته منتشر شد آمده است ‌محمد ابراهیم طاهریان، نماینده ویژه وزیر امور خارجه ایران در تماس تلفنی با مقام‌های دفتر سیاسی طالبان در قطر به بررسی تحولات جاری در افغانستان پرداخته است.

وزارت خارجه ایران گفت دو‌ طرف در این گفتگوی تلفنی در مورد مذاکرات بین‌الافغانی و تلاش‌های همه‌جانبه جهت جلوگیری از شیوع گسترده ویروس کرونا در افغانستان نیز تبادل‌نظر و رایزنی کردند.

حدود سه هفته قبل نیز آقای طاهریان با اشرف غنی، رئیس جمهوری، عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی پیشین، عبدرب الرسول سیاف، از رهبران جهادی، حنیف اتمر، سرپرست وزارت خارجه، حمدالله محب، مشاور امنیت ملی ،صلاح الدین ربانی، وزیر خارجه پیشین، محمد محقق، کریم خلیلی و سایر رهبران سیاسی افغانستان در مورد جنجال‌های انتخابات ریاست جمهوری افغنستان در کابل دیدار کرد.

منابع خبری اعلام کردند در عملیات نیروهای امنیتی افغان علیه داعش در ولایت کابل پس از هفت ساعت درگیری دستکم ۵ عضو این گروه تروریستی کشته شدند.

یک منبع امنیتی اعلام کرد در عملیات مشترک نیروهای امنیت ملی و نیروهای ویژه پلیس افغانستان در حاشیه ولسوالی «شکردره» ولایت کابل شماری از اعضای کلیدی داعش کشته شدند.

منابعی می‌گویند در این عملیات ۳  زن و ۲ مرد کشته شدند که از اعضای گروه تروریستی داعش بودند.

منابع می‌افزایند در این رویداد ۲ نیروی امنیتی نیز کشته و ۶ تن دیگر نیز زخمی شدند.

نتایج نظرسنجی جدیدی نشان می‌دهد، برتری جو بایدن نسبت به دونالد ترامپ در میزان حمایت مردمی، در هفته‌های اخیر به شدت لطمه دیده است چرا که معاون رئیس‌جمهوری سابق آمریکا در دوران شیوع کرونا حضور کمرنگی برای رای‌دهندگان داشته است.

نتایج نظرسنجی مشترک خبرگزاری رویترز – ایپسوس نشان داد، در هفته‌های اخیر از برتری جو بایدن بر دونالد ترامپ در رقابت بر سر جایگاه ریاست جمهوری آمریکا در زمان شیوع کروناویروس کاسته شده است.

این نظرسنجی که روزهای دوشنبه و سه‌شنبه گذشته انجام شد، نشان داد که ۴۳ درصد رای‌دهندگان ثبت شده گفتند در انتخابات ریاست جمهوری ماه نوامبر به جو بایدن، معاون رئیس جمهور سابق رای می‌دهند، در حالی که ۴۱ درصد در این انتخابات رای خود را به ترامپ خواهند داد. این نتیجه با توجه به این که اختلاف میان این دو، ۲ درصد و نزدیک به حاشیه خطای نظرسنجی است، تقریبا نشان‌دهنده رقابتی نسبتا شانه به شانه میان ترامپ و بایدن است.

چند روز پیش یک نظرسنجی مشابه برتری شش درصدی و همچنین یک نظرسنجی انجام شده از ۱۵ تا ۲۱ اپریل گذشته نیز برتری هشت درصدی برای بایدن را نشان داده بودند.

بایدن به دنبال اعمال محدودیت‌های مربوط به مقابله با شیوع کروناویروس در آمریکا، مجبور شد کمپین ریاست جمهوری خود را از ایالت محل زندگی‌اش یعنی “دلاور” مدیریت کند. با این حال ترامپ تلاش داشت خودش را زمامدار امور پاسخ به کرونا نشان دهد و تا همین چند وقت پیش نیز هر روز کنفرانس‌های خبری برای این وضعیت برگزار می‌کرد.

اخیرا رسانه‌های آمریکا مطالبشان را به پرونده اتهام تجاوز جنسی که از سوی یک دستیار سابق بایدن علیه او مطرح شد، اختصاص دادند. چند روز پیش بایدن با تکذیب این اتهام گفت که این تجاوز جنسی هیچ‌گاه اتفاق نیفتاده است و از سنای آمریکا خواست تا هر گونه سند درباره این اتهامات را علنی سازد.

تاثیر سیاسی این وضعیت بر نظرسنجی مذکور روشن نیست و این نظرسنجی نشان داد که ۵۳ درصد مردم آمریکا  “تا حدی” یا “بسیار” با پرونده اتهام تجاوز جنسی که از سوی تارا رید، دستیار سابق بایدن مطرح شده است، آشنایی دارند.

بر اساس همین نظرسنجی، ۴۵ درصد آمریکایی‌ها گفتند ترامپ برای اشتغال‌زایی مناسب‌تر است، در حالی که ۳۲ درصد بایدن را برای این امر مناسب دانستند. این برتری ۱۳ درصدی ترامپ بر بایدن در این بخش در حالی حاصل شده ک در نظرسنجی قبلی که در اواسط آوریل برگزار شد، این برتری برای ترامپ معادل شش درصد بود.

در عین حال ۳۷ درصد گفتند، ترامپ عملیات پاسخ‌دهی به شیوع کرونا را بهتری رهبری می‌کند و ۳۵ درصد بایدن را برای این رهبری ترجیح دادند. در اواسط آوریل یک نظرسنجی مشابه نشان داد که بایدن در زمینه رهبری پاسخ به شیوع کرونا برتری جزئی بر ترامپ داشته است.

در مجموع ۴۲ درصد آمریکایی‌ها گفتند که عملکرد ترامپ را در ریاست جمهوری تایید می‌کنند اما ۵۳ درصد با عملکرد او مخالفت کردند. نمودار محبوبیت رئیس جمهوری آمریکا برای بیش از یک سال است که تقریبا یک خط صاف را طی کرده است.

نظرسنجی مذکور به صورت اینترنتی، به زبان انگلیسی و در سراسر آمریکا برگزار شد. در این نظرسنجی ۱۲۱۵ بزرگسال شامل ۱۰۱۵ نفری که خودشان را رای‌دهنده ثبت‌شده معرفی کردند، شرکت داشتند. حاشیه خطای این نظرسنجی نیز معادل سه درصد بوده است.

افغانستان بیش از هر کشور دیگر، در معرض رقابت سنگین قدرت‌های بزرگ از جمله؛ ایالات متحده قرار گرفته است. بخش قابل توجه این است که افغانستان همواره در گذشته، میان رقابت دو ابرقدرت روس وانگلیس قرار داشت. پس از پایان جنگ جهانی دوم؛ افغانستان وارد فاز جدید شد؛ حادثه‌ی ۱۱ سپتامبر، سرآغاز تحول عمیق در مناسبات افغانستان شد. پاکستان و افغانستان  نقش محوری را در سیاست ایالات متحده و ناتو ایفا کردند. از این که افغانستان و پاکستان میزبان گروه القاعده عنوان شده بودند؛ در حاثه‌ی ۱۱سپتامبر در ردیف نخست قرار گرفتند و از اهمیت والایی در سیاست خارجی ایالات متحده و ناتو برخوردار شدند. حضور اسامه بن لادن، رهبر گروه القاعده و طالبان، ایالات متحده و ناتو را بیش‌تر متوجه این دو کشور کرد و در نهایت نیروهای ناتو و امریکا را به افغانستان کشاند که باز آغا عملیات در افغانستان زیرنام «عملیات بلندمدت» که هدف این عملیات از بین بردن گروه القاعده و طالبان بود؛ ایالات متحده توانست در کم‌ترین زمان ممکن بخش عمده‌ی کشورها را در این جنگ باخود به همراه کند. نابودی گروه القاعده و طالبان به عنوان محور مشترک بین متحدان ایالات متحده در افغانستان بود.

ظهور مجدد طالبان در پاکستان، چالش‌های جدیدی را در برابر افغانستان به همراه داشت. پاکستان با استفاده از این فرصت، توانست ایالات متحده را متقاعد کند که شریک خوبی در امر مبارزه با تروریسم است و از این جهت کمک‌های مالی ایالات متحده را دریافت کند که بخش زیاد این پول را در جنگ ضد امریکا واز پادرآوردن نیروهایی امریکایی و حکومت افغانستان به مصرف برساند.

سیاست خارجی پاکستان در قبال افغانستان تثبیت شده است؛ پاکستان متعقد بر این بود که موجودیت نیروهایی امریکایی و ناتو، زمینه‌ی نفوذ و مداخله‌ی این کشور را در افغانستان محدود کرده است. تلاش پاکستان همواره بر این بود که ایالات متحده و غرب را متقاعد کند تا مدریت سیاسی و نظامی افغانستان را به پاکستان بسپارد و رهبری تحولات منطقه‌ای را نیز به این کشور واگذار کند. تأکید پاکستان روی این نکات فراتر از عرف دیپلماتیک و خارج از نزاکت سیاسی خوانده شده بود.

پس از انتخابات دور دوم ریاست‌جمهوری و با روی کار آمدن حکومت حامد کرزی، ریس‌جمهور پیشن افغانستان، این خواست پاکستان خوابی بیش باقی نماند؛

سفر حامدکرزی به پاکستان و برگزاری چندین دور نشست‌ها و میانجی‌گری امریکا، انگلیس و ترکیه، دیدارهای متعدد با حضور سیاست‌مداران دو کشور -پاکستان و افغانستان- هیچ گونه پیامد نیکی به همراه نداشت که دو کشور را وارد روابط دیپلماتیک کند. از طرف دیگر در سفر یوسف گیلانی، نخست‌وزیر پاکستان به افغانستان، انتظار می‌رفت تا به تحوالات جدید سیاست پاکستان در قبال افغانستان بینجامد؛ اما با حضور یوسف گیلانی، اعلام شد که پاکستان برخی مسائل مطرح را کرده که خارج از عرف دیپلماتیک بوده و سبب ناخرسندی دولت افغانستان شده. این خواست پاکستان محدود ساختن روابط با هند و حضور طالبان در دولت اسلامی و خروج نیروهای ناتو از افغانستان بوده است. پس از سفر یوسف گیلانی، اختلاف‌ها میان دو کشور شدید‌تر شده که آغاز حملات راکتی پاکستان به خاک افغانستان و ترور استاد برهان‌الدین ربانی، رییس شورای عالی صلح را در ماه جوزای ۱۳۹۰به همراه داشت.

ریس‌جمهور کرزی، همواره از ایالات متحده و پاکستان به عنوان راه حل برای مشکل افغانستان در تأمین صلح و امنیت در افغانستان یاد کرد.

ریاست‌جمهوری ریس‌جمهور غنی؛ با اوج تنش‌ها میان دو کشور پاکستان و افغانستان آغاز شد. غنی با سیاست خارجی خود در قبال پاکستان باروی‌کرد جدیدی آغاز کرد. خواست رییس‌جمهور غنی، ایجاد روابط نیک و بازکردن صحفه‌ی جدید در روابط دیپلماتیک جهت از بین بردن بی‌اعتمادی و تناقض میان دو کشور بود که وی هم همانند کرزی، نتوانست به این تناقض پایان دهد. در این میان رؤسای جمهور افغانستان و پاکستان با صدر اعظم بریتانیا دیدار و گفت‌وگو کردند. پاکستان برای برگزاری نشست صلح میان افغانستان و گروه طالبان؛ اعلام آماده گی کرد که این اعلام امادگی، جز یک بازی سیاسی پاکستان جهت جلب اعتماد کشورهای غربی چیز بیش نبود.

نشست چهارجانبه‌ی افغانستان، چین، پاکستان و امریکا به منظور توسعه‌ی پروسه‌ی صلح، در اسلام‌آباد پاکستان دایر شد که این نشست، بی‌نتیجه به پایان رسید. از این رو افغانستان به پاکستان دچار شک و تردید شد.گسترش جنگ طالبان و حملات گروه القاعده، کاسه‌ی صبر افغانستان را لبریز کرد و رییس‌جمهور غنی و مقامات افغانستان از جنگ اعلان‌نشده پاکستان به افغانستان سخن گفتند. پس از این شک و تردیدها، افغانستان قدم‌های وسیع‌تری در روابط خود با هند برداشت که باعث خشم پاکستان شد و حملات خود را در افغانستان شدت بخشید. هر چند مقامات امریکایی پاکستان را به تجدید نظر در سیاست خارجی خود در قبال افغانستان تأکید کردند؛ اما به نظر می‌رسید این موضع‌گیرهای سیاسی در حد یک توصیه باقی ماند.

یکی دیگر از اهداف پاکستان، مقابله با نفوذ سیاسی و اقتصادی هند در افغانستان بوده است.  هند از جمله کشورهایی است که بعد از پیروزی دولت مجاهدین، نقش مثبت و حمایه‌ای در دولت افغانستان را داشته است .باسقوط دوره‌ی طالبان و حضور جامعه‌ی جهانی در افغانستان، هند یکی از کشورهای مؤثر کمک‌کننده به افغانستان نقش‌آفرینی کرده است. کمک‌های اقتصادی هند، سهم مؤثر و چشم‌گیر این کشور در پروسه‌ی بازسازی افغانستان و با گسترش مناسبات سیاسی دو کشور و بازگشایی نمایندگی‌های سیاسی هند در افغانستان، عمل‌کردهای مثبت و سازنده‌ی این کشور، نسبت به تحولات سیاسی افغانستان را به همراه داشت. این حضور مؤثر هند برای رقیبش پاکستان غیر قابل تحمل بود؛ از این رو، پاکستان همیش تلاش کرد به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در برابر این نفوذ سنگ‌اندازی کرده و مانع آن شود. در حالی که هند از جمله محور‌های مهم در سیاست خارجی افغانستان در عصر جدید محسوب می‌شود، کشور هند یک قدرت بزرگ اقتصادی است که سالانه دو هزار بورسیه‌ی تحصیلی رایگان را برای افغانستان مهیا کرده است. روابط هند و افغانستان به هدف استفاده از رشد، توانایی‌ها و فرصت‌های هند به نفع افغانستان شکل گرفته است. از این رو، پاکستان تلاش می‌کند تا گسترش این روابط را محدود کند. باور پاکستان این است که هندوستان پایگاه در افغانستان ایجاد کند، می‌تواند اوضاع مناطق سرحدی غرب پاکستان را تخریب کند. به همین دلیل پاکستان از دیر زمان تا اکنون سیاست محصورسازی هند را در افغانستان دنبال کرده است که در نهایت، برای صلح و امنیت افغانستان پیامدهای خوبی نخواهد داشت.حضور طالبان در نظام سیاسی افغانستان که یکی از خواست‌های مهم پاکستان عنوان شده است، بدون تردید به انجام خواهد رسید.

خالده محمدی

منابع دخیل در مذاکرات میان ارگ و سپیدار می‌گویند گفت‌وگوهای دو طرف وارد مرحله نهایی شده و قرار است به زودی توافق رسمی اعلام شود. گفته می‌شود این مذاکرات در حال حاضر روی چگونه‌گی تقسیم وزارت‌خانه‌ها، ادارات مستقل، ولایت‌ها و سفارت‌خانه‌ها جریان دارد. هم‌زمان با این، یک منبع معتبر در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح گفت ارگ و سپیدار در روزهای اخیر روی وزارت‌های امور خارجه و مالیه و اداره لوی‌سارنوالی چانه‌زنی می‌کنند. پیش‌تر، یک منبع آگاه از این مذاکرات تأیید کرد که طرف‌های گفت‌وگوکننده روی کلیات طرحی که از سوی سپیدار پیشنهاد شده بود، به توافق رسیده‌‌اند و تنها بحث روی جزییات را در روزهای اخیر ادامه داده‌اند. بر اساس این طرح، قرار است عبدالله عبدالله در چارچوب حکومت مشارکتی پُست ریاست شورای عالی مصالحه را احراز کند و قدرت سیاسی نیز به گونه مساویانه میان دو طرف تقسیم ‌شود. طرف‌های مذاکره‌کننده اما گفته‌اند که جزییات این گفت‌وگوها را پس از به دست آمدن توافق نهایی به مردم خواهند گفت.

تنش‌های سیاسی میان ارگ و سپیدار قرار است به زودی به یک توافق سیاسی منجر می‌شود. یک منبع آگاه از این گفت‌وگوها می‌گوید که پس از توافق روی کلیات طرح پیشنهادی سپیدار، دو طرف روی برخی از جزییات گفت‌وگو می‌کنند و در حال حاضر، مذاکرات پیرامون چگونه‌گی تقسیم کرسی‌های حکومت ادامه دارد. این منابع می‌گویند که عبدالله عبدالله نیز در سطح بالای مذاکرات حضور یافته و طرف‌های مذاکره‌کننده در سطوح مختلف روی تقسیم کرسی‌های حکومت رای‌زنی می‌کنند. گفته می‌شود که دو طرف پس از توافق روی چارچوب طرح پیشنهادی سپیدار، گفت‌وگوها روی جزییات را برای پایان تنش‌های سیاسی سرعت بخشیده‌اند و این طرح به زودی نهایی می‌شود.

به گفته منبع، مذاکرات روی تقسیم حکومت در چهار سطوح مختلف که شامل کابینه، اداره‌های مستقل، ولایت‌ها و سفارت‌خانه‌ها می‌شود، ادامه یافته و پیش‌رفت‌هایی نیز در پی داشته است. این منبع افزود که گفت‌وگوهای سیاسی ارگ و سپیدار رو به پایان است و مذاکره‌کننده‌گان با توجه به بحران‌های کنونی کشور، این روند را سرعت بخشیده‌اند. در همین حال، یک منبع آگاه از این مذاکرات می‌گوید که روی شماری از جزییات طرح پیشنهادی سپیدار توافق شده و دو طرف در حال حاضر روی پست‌های وزارت‌های امور خارجه و مالیه و اداره لوی‌‌سارنوالی چانه می‌زنند. قرار است پس از نهایی شدن توافق میان دو طرف، این طرح به یک توافق‌نامه بدل شده و با حضور و تضمین گروه میانجی و نماینده‌گان برخی از کشورها و سازمان‌های خارجی، میان ارگ و سپیدار به امضا برسد. طرف‌های مذاکره اما توافق کرده‌اند که جزییات را پس از نهایی شدن توافق سیاسی با مردم در میان بگذارند.

هرچند ارگ ریاست جمهوری پیش از این پیش‌رفت‌ها در گفت‌وگوها با سپیدار را تایید کرد، اما در این مورد جزییات نداد. سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری نیز در دیدار با نماینده‌گان ملل متحد و اتحادیه اروپا، اطمینان داده بود که تنش‌های میان دو طرف در حال پایان یافتن است و عبدالله عبدالله پُست ریاست شورای عالی مصالحه را احراز خواهد کرد. پس از همه‌گانی شدن طرح پیشنهادی سپیدار در رسانه‌ها، منابعی در ارگ ریاست جمهوری گفتند که با این طرح موافق نیستند، اما توافق میان ارگ و سپیدار برای حل تنش‌های سیاسی را نهایی دانستند. این منابع تصریح کردند که روی چارچوب حضور آقای عبدالله در راس شورای عالی مصالحه هم‌زمان با اعطای پروتکل، تشریفات ویژه و تخصیص بودجه و حضور شماری از اعضای تیم «ثبات ‌و هم‌گرایی» در بدنه حکومت موافقت شده است.

در طرحی که زیر نام «چارچوب توافق سیاسی» به ارگ فرستاده شد، سپیدار خواستار پُست صدارت اجرایی در امور صلح برای عبدالله عبدالله شده است. هم‌زمان با این، در طرح پیشنهادی آمده است که ۵۰ درصد از وزرا، روسای مستقل، معینان و سفیران که نهادهای امنیتی و وزارت‌های کلیدی ملکی را نیز شامل می‌شود، از سوی سپیدار معرفی خواهد شد. در ادامه تصریح شده که از میان پست‌های مشاور امنیت ملی، وزیران دفاع و داخله و رییس عمومی امنیت ملی، دو مقام آن توسط عبدالله عبدالله و با محوریت صلح انتخاب می‌شوند. سپیدار هم‌چنان پیشنهاد کرده است که عبدالرشید دوستم، معاون پیشین ریاست جمهوری به عنوان معاون سرقوماندان اعلا تعیین شود و صاحب رتبه مارشال شود. بر اساس گفته‌های افراد نزدیک به سپیدار، شورای مصالحه پس از آغاز کار در بدنه حکومت، به تعیین هیأت مذاکره‌کننده با طالبان خواهد پرداخت و این گفت‌وگوها را به گونه‌ی رسمی آغاز خواهد کرد. برخی از منابع دخیل در این گفت‌وگوها پیش‌تر گفته بودند که توافق میان ارگ و سپیدار سیاسی است و تضمین پنج ساله ندارد. با توجه به این اصل، اگر این توافق سیاسی به برقراری صلح با گروه طالبان بیانجامد، توافق‌نامه میان ارگ و سپیدار لغو می‌شود و هم‌زمان با آن، حکومت تازه‌ای شکل می‌گیرد.

محمداشرف غنی و عبدالله عبدالله در ۱۹ حوت سال گذشته مراسم تحلیف را به گونه هم‌زمان به جا آوردند. هر چند کمیسیون مستقل انتخابات تیم دولت‌ساز به ریاست آقای غنی را برنده انتخابات اعلام کرد، اما عبدالله عبدالله و اعضای دسته انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی با تحریم نتیجه انتخابات، حکومت موازی را زیر نام «حکومت همه‌شمول» اعلام کردند. پس از افزایش تنش‌های سیاسی میان دو طرف که به تاخیر در تشکیل هیأت مذاکره‌کننده با طالبان و روند صلح منجر شد، شماری از کشورها و سازمان‌های همکار به گونه‌ی رسمی خواستار حل تنش‌های سیاسی میان ارگ و سپیدار شدند. گفتنی است که گفت‌وگوها میان ارگ و سپیدار با میانجی‌گری برخی از سیاسیون داخلی به راه افتاد و دلایل اصلی آن حل بحران سیاسی کنونی و تسریع روند صلح با گروه طالبان عنوان شده است.

معاهدات وستفالیا در سال 1648م نقطه آغاز روابط بین‌‌الملل یا در آن زمان روابط بین‌‌الدول بود. از آن زمان تا اکنون روابط بین‌‌الملل نظام‌‌ها/ ساختارهای گوناگون را به خود دیده است و قدرت‌‌های زیاد نیز در عرصه‌‌ی بین‌‌الملل ظهور و افول کرده‌اند. نظام‌‌های چون موازنه قوا و چندقطبی پس از وستفالیا، کنسرت نظامی پس از کنگره وین 1815، موازنه قوا پس از جنگ جهانی اول، دوقطبی منعطف و متصلب در دوره‌ی پس از جنگ جهانی دوم و جنک سرد و تک‌قطبی در دهه 90م و به عقیده بعضی از کارشناسان تا اکنون ادامه دارد. در این نوشته تلاش می‌‌کنم می‌‌کنم تا این موضوع را بررسی کنم که آیا زمان تک‌قطبی و هژمون ایالات متحده به پایان رسیده و ساحتار/ نظام بین‌الملل دستخوش تغییر خواهد شد؟

با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و پایان ساختار دو قطبی روابط بین‌‌الملل صحبت‌‌های فراوان درباره‌‌‌‌ی نظم آینده جهانی در محافل آکادمیک وجود داشت. فرانسس فوکویاما استراتژیست برجسته‌‌ی وزارت خارجه ایالات متحده نظریه پایان تاریخ و دکترین نظم نوین جهانی را مطرح کرد. منظور فرانسس فوکویاما از پایان تاریخ این است که لیبرال دموکراسی به‌عنوان ایدیولوژی غالب در جهان حاکم می‌‌شود. براساس نظم نوین جهانی ایالات متحده به تک‌قطب در روابط بین‌‌الملل مبدل می‌شود و در رأس هرم قرار می‌‌گیرد. در این خصوص اختلاف میان کارشناسان روابط بین‌‌الملل وجود دارد. گروه اول معتقدند که تا اکنون ایالات متحده تک‌قطب جهانی است و این هژمون ادامه خواهد یافت. در مقابل گروه دوم معتقدند که دوران تک‌قطبی چند صباحی بیش‌تر دوام نیاورد و ظهور قدرت‌‌های چون اتحادیه اروپا، چین، جاپان و روسیه ساختار تک‌قطبی روابط بین‌‌الملل را متحول کرده است. سوال دیگری که در محافل آکادمیک مطرح ‌‌بود این که ساختار بعدی روابط بین‌‌الملل پس تک‌قطبی چگونه خواهد بود/ است؟ اتفاق نظر وجود ندارد. عده‌‌ای بر این باور بودند که ساختار روابط بین‌‌الملل یک-چندقطبی یا سلسله‌مراتبی است.

در میان قدرت‌‌های نوظهور جدی‌‌ترین رقیب ایالات متحده، چین است. در حال حاضر چین یکی بزرگ‌ترین کشورهای جهان، پرسرعت‌‌ترین اقتصاد در حال رشد، بزرگ‌ترین تولیدکننده، دومین مصرف‌کننده، بزرگ‌ترین پس‌اندازکننده و دومین هزینه‌کننده‌ی نظامی است. از چین به‌عنوان قدرت چالش‌گر هژمون ایالات متحده یاد می‌‌شود. چین با تغییر ساختار و سیاست‌‌های اقتصادی در دهه 70م گام بلندی به‌سوی تبدیل‌شدن به قدرت جهان برداشت. در مورد قدرت‌‌گیری چین استراتژیست‌‌های ایالات متحده دو دسته هستند: دسته نخست براین باورند که اگر امریکا چین را به‌عنوان همکار در نظر بگیرد؛ رشد چین به‌عنوان همکار، برای ایالات متحده نگران‌کننده نیست و چین قدرتمند می‌تواند روابط خوب با همسایگان و امریکا داشته باشد. از سوی دیگر چین به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای می‌تواند نظم و امنیت منطقه را تأمین کند. اما اگر درک امریکا از چین به‌عنوان یک تهدید باشد آن وقت رشد چین می‌‌تواند تهدید بالقوه برای منافع ملی ایالات متحده و متحدانش و عاملی بی‌‌ثباتی در منطقه و جهان، رقابت امنیتی تنش‌‌زا با پتانسیل بالای وقوع جنگ در نظر گرفته شود؛ در این صورت رابطه امریکا و چین توأم با تقابل و رقابت خواهد بود.

جان مرشایمر نظریه‌پرداز برجسته‌‌ی واقع‌‌گرایی تهاجمی در سال 2001 بیان داشت که سیاست‌های امریکا را در قبال چین نادرست می‌‌داند. او معتقد است که سیاست امریکا در قبال الحاق چین به اقتصاد جهانی و سازمان تجارت جهانی زمینه‌ی رشد چین را تسهیل بخشید. این سیاست ایالات متحده اشتباه است؛ زیرا چین ثروتمند، قدرت حامی حفظ وضع موجود نخواهد بود، بلکه کشوری تهاجمی و مصمم به دستیابی به هژمونی منطقه‌‌ای خواهد بود. اکنون با گذشت 18 سال از اظهار نظر مرشایمر، در بعضی موارد حق با او بوده با رشد اقتصادی چین بودجه نظامی این کشور نیز افزایش یافته است. از سوی دیگر استراتژیست چین خواستار تغییر در سیاست خارجی هستند و سیاست خارجی چین باید براساس توانمندی‌‌های روبه‌رشد این کشور تعریف شود.

چین و ایالات متحده در حوزه‌‌ای مختلف با هم اختلاف دارند که در این‌جا بررسی می‌‌‌کنم.

حوزه اقتصادی: دانیل درزنر، استاد سیاست بین‌‌الملل در دانشگاه تفتس (Tufts) قدرت گیری چین را تنها در حوزه اقتصادی می‌‌داند و چین بزرگ‌ترین طلبکار ایالات متحده است. به عقیده او در عرصه نظامی و سیاسی ایالات متحده قدرت بلامنازعه‌‌ای است و حداقل تا چندین سال آینده تغییر نخواهد کرد. اما در عصر جهانی‌شدن آیا می‌‌توان تمایز میان اقتصاد و سیاست قایل شد؟

با این همه این نظریه نیز منتقدان خود را دارد، تعدادی از پژوهش‌‌گران معتقدند که ادغام چین به اقتصاد جهانی این کشور آسیب‌پذیر کرده و از سوی اتحادیه اروپا و ایالات متحده موتورهای اصلی اقتصاد جهانی هستند. پژوهش‌‌گران اقتصاد سیاسی بین‌‌الملل بر این باورند که ایالات متحده در اقتصاد جهانی به مثابه یک نهنگ است و هر نوع تحول در اقتصاد ایالات متحده تأثیر به‌سزایی بر اقتصاد جهانی دارد و از سوی حجم اقتصاد ایالات متحده سه برابر چین است.

حوزه نظامی و امنیتی: ایالات متحده از لحاظ نظامی و امنیتی قدرتمندترین کشور جهان است و این برتری تا سال‌‌های آینده نیز ادامه خواهد داشت. اما رشد چشم‌‌گیر چین در سال آخر این سناریو را قوت بخشیده است که اگر چین رشد اقتصادی خودش را تا دو دهه آینده به همین اندازه نگهدارد می‌‌تواند قدرت نظامی ایالات متحده را به چالش بکشد.

چین در حال حاضر در زمینه‌ی تغییر موازنه قوا در آسیا پاسیفیک به سود خودش موفق بوده و لحاظ نظامی قدرت غالب منطقه است. رشد اقتصاد چین به این کشور کمک کرده تا ارتش را نوسازی کرده و بودیجه‌ی بزرگی برای این کار هزینه کرده است.

چین، در حال حاضر بعد از ایالات متحده دومین بودجه نظامی را دارد و این روند در حال افزایش است و باعث نگرانی جدی ایالات متحده شده ‌‌است. بودجه نظامی چین در سال 2008، 57 بیلیون دالر امریکایی بود که نسبت به سال 2007، 17.6 درصد افزایش را نشان می‌‌دهد؛ در سال 2009، افزایش 14.9 درصدی داشت و به 70 بیلیون دالر رسید؛ در سال 2010 افزایش 7،5 درصدی، در سال 2011 افزایش 11،7 درصدی، سال 2012 افزایش 11،6 درصدی، در سال 2013 افزایش 10،7 درصدی، در سال 2014 افزایش 11،2 درصدی، در سال 2015 افزایش 12،2 درصدی، در سال 2016 افزایش 7،6 درصدی، در سال 2017 افزایش 7 درصدی، در سال 2018 افزایش 8،1 درصدی و در سال 2019 افزایش 7،5 درصدی داشته است. چین در حال حاضر به سرعت در صدد کاهش فاصله با غرب در عرصه فناوری نظامی است و سرمایه‌گذاری‌‌های بزرگ روی نوسازی نیروهای هوایی کرده که در زمینه‌ی تولید جنگنده‌‌های جی – 11 که شبیه جنگنده‌‌های سوخو روسی و با جنگنده‌‌های اف-15 امریکایی قابل مقایسه است و جنگنده های جی-21 و جی-31 که می‌‌تواند با جنگنده‌‌های اف-31 امریکایی رقابت کند به موفقیت‌‌های قابل ملاحظه‌‌ای نایل شده است.

افول امریکا؟ رابرت جرویس نظریه‌پرداز مشهور روابط بین‌‌الملل این سوال مهم را مطرح می‌‌کند که آیا «تغییر ساختار یا تغییر در ساختار؟» به عبارت بهتر آیا تغییر در روابط به حدی جدی است که ساختار بین‌‌الملل را متحول کند یا فقط شکل دیگری از موازنه قوا است؟ در مورد دانشمندان روابط بین‌‌الملل دو دسته‌اند. دسته اول، کسانی چون جوزف نای، بری بوزان، ویلیام ولفورث، استیون بروکس و دیگران معتقدند که ایالات متحده ابرقدرت محض است و این برتری را برای مدتی حفظ می‌‌کند و تک‌قطبی باثبات‌‌تر است. دسته دومی شامل کسانی چون کنث والتز، کریستفر لین، اسفان والت و دیگران می‌‌گویند که ایالات متحده مدت کوتاهی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ابرقدرت مطلق بود و اکنون قدرت هژمون است؛ این وضعیت در بلندمدت دوام نخواهد داشت و ساختارهای چون «تک‌قطبی بی‌ثبات یا چندقطبی» احیا شده را پیشنهاد می‌کنند.

موانع سد راه هژمون‌شدن چین: نخستین مانع فراراه هزمون‌شدن چین ساختار سیاسی غیردموکراتیک این کشور است و از نظر ثبات دولت‌‌های غیردموکراتیک شکننده است، اما چین با داشتن دستگاه قوی دولتی تا کنون ثبات سیاسی خودش را حفظ کرده است. ولی این شیوه‌ی حکومت‌داری در سطح بین‌‌الملل مقبولیت ندارد. دومین، مانع ژئوپلیتیک چین است. چین با 21 کشور مرز دارد که هفت کشور آن از 15 کشور بزرگ جهان است و از 1949 بدین‌‌سو با پنج کشور آن وارد جنگ شده است. مرزهای چین نسبت به ایالات متحده آسیب‌پذیرتر است و چین با چند همسایه‌ خود مناقشه‌ی مرزی دارد؛ درحالی‌که از نظر ژئوپلیتیکی ایالات متحده با تهدید جدی روبه‌رو نیست.

سخن پایانی: برخی از کارشناسان روابط بین‌‌الملل معتقدند که درگیرشدن ایالات متحده در جنگ فرسایشی با تروریسم فرصت خوبی بر خیزش چین در سطح بین‌‌الملل شد که از آن به‌عنوان خیزش/ بیدارشدن اژدها یاد شده است.

بری بوزان در کتاب «مردم، دولت‌‌ها و هراس» چهار نوع تهدید امنیت ملی را نام می‌‌گیرد که عبارت از تهدید نظامی، سیاسی، اقتصادی و زیست محیط است. قدرت‌‌های بزرگ‌‌ معمولا در مقابل تهدیدهای پیش‌‌بینی‌نشده آسیب‌پذیرند. این تهدیدها معمولا ناشی از عوامل زیست محیطی است. نمونه‌‌ای خوب آن ویروس کرونا است که در حال حاضر به یک بحران جهانی مبدل شده است. چین از نخستین کشورهایی بود که با گرفتن تدابیر شدید بر ویروس کرونا فایق آمد درحالی‌که ایالات متحده هنوز درگیر این ویروس است. در سوی دیگر چین در حال گسترش نفوذ خود با اهدای کمک به کشورهای آسیب‌دیده است.

با مشاهده این تحولات آنچه هویدا است تغییر در ساختار بین‌‌الملل آمدنی است و شاید دوباره به وضعیت دوقطبی یا هم چندقطبی و موازنه قوا برگشت.

اطلاعات روز