دسته: سیاست

تمامی مسجد‌ها در ایران از امروز به‌ طور موقت بازگشایی می‌شوند.

این، گام دیگریست برای کاهش محدودیت‌هایی که با هدف مهار گسترش ویروس کرونا وضع شده‌است.

خبرگزاری دولتی صدا و سیمای ایران به نقل از محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی گزارش داد تصمیم برای بازگشایی مساجد در مشورت با وزارت صحت(وزارت بهداشت) این کشور گرفته شده‌است.

قمی در ادامه افزود مساجد تنها برای ۳ روز به احترام شب‌های خاص ماه مبارک رمضان باز می‌شوند.

این در حالی ست که شمار قربانیان ویروس کرونا در ایران نسبت به هر کشور دیگر در شرق میانه بیشتر است.

کیانوش جهان‌پور، سخنگوی وزارت صحت ایران، شمار جان باختگان را تا روز دوشنبه بیش از ۶،۶۰۰ تن اعلام کرد.

علی رغم افزایش شمار موارد ویروس کرونا در بخش‌های از ایران، روند کاهش محدودیت‌ها در این کشور آغاز شده‌است.

 مهاجمان مسلح به یک شفاخانه در غرب کابل حمله کردند و پس از دو انفجار صدای شلیک هم از محل رویداد شنیده می شود.

این حمله در منطقه تانک تل دشت برچی در غبر کابل صورت گرفته است. در این محل یک شفاخانه دولتی و شفاخانه داکتران بدون مرز قرار دارد.

هنوز مشخص نیست کدام یک از این شفاخانه ها هدف اصلی مهاجمان مسلح بوده است.

برخی منابع هم گفته اند در نزدیکی این شفاخانه ها مهمان خانه ای واقع شده است که اتباع خارجی در آن ساکن هستند اما پلیس و نیروهای امنیتی آن را تائید و یا رد نکرده اند.

نهادهای امنیتی و پلیس تاکنون در این باره اظهار نظر نکرده اند اما یک شاهد عینی گفت شلیک از داخل بیمارستان می باشد و نیروی پلیس به محل رسیده است.

این خبر تکمیل می شود

در اینکه صلح آرزوی دیرینه افغان هاست هیچ شکی وجود ندارد: مردم مظلوم افغانستان سالهاست که در دام منافع قدرت های منطقه و جهان افتاده در حملات تهاجمی و انتحاری قربانی می شوند. در این میان و پس از سال 2001 میلادی و ورود ایالات متحده امریکا به افغانستان به بهانه مبارزه با تروریزم، حکومت های جدید نیز به دلیل فقدان یک سیاست خارجی جامع و کامل در همسو سازی نیروهای دخیل در قضیه جنگ و صلح افغانستان ضعیف عمل کرده و نه تنها در استقرار صلح و پایان جنگ خانمان سوز در کشور ضعیف عمل کرده اند که با عملکردهای نابخردانه آتش جنگ را شعله ورتر نگه داشته اند. به همین ترتیب شرکای استراتژیک و بین المللی افغانستان در کل و امریکا به طور خاص نیز در شیطنتی شرم آور هم به میخ زده اند و هم به نعل!

در تازه ترین مورد، ایالات متحده و طالبان توافق صلحی امضاء کردند که براساس آن طالبان موظف بودند خشونت ها در افغانستان را کاهش داده زمینه را برای مذاکره مستقیم با دولت افغانستان فراهم کنند، اتفاقاتی که اکنون نه تنها اتفاق نیفتاده که طالبان در جسارتی بیشتر از گذشته حملات تهاجمی خود را افزایش داده اند.

در این بحبوحه، پاکستان نیز در توافق نامه صلح امریکا و طالبان تا این مرحله ماهی های مراد خود را صید کرده و به فکر تحقق اهداف بیشتر خود در افغانستان از طریق طالبان می باشد.

خبرگزاری «آسیا تایمز» در تازه ترین مطلب خود پیرامون پروسه صلح افغانستان به نقش پاکستان در این روند اشاره کرده می پرسد:«آیا پاکستان به پیش برد صلح افغانستان کمک یا مانع تراشی می کند؟»

در مطلب مذکور آمده است فشارهای ایالات متحده امریکا بر پاکستان و ابزارهای تشویقی به طالبان در نهایت به امضای توافق نامه صلح میان واشنگتن و طالبان شد. این توافق نامه اما اکنون روی دو موضوع امتناع طالبان از گفت و گوی مستقیم با حکومت و اعلام آتش به بن بست خورده است. در این میان این پاکستان است که باید دانست نقش تسهیل کننده در مذاکرات صلح افغانستان را بازی می کند یا در این روند اخلال ایجاد می نماید.

باید گفت پروسه صلح افغانستان ابتدا در نوامبر سال 2010 آغاز و در ادامه در سال 2015 میلادی یک تلاش دیگر صورت گرفت. با روی کار آمدن حکومت وحدت ملی نیز افغانستان و پاکستان یک توافق نامه همکاری امضاء کردند که براساس آن اسلام آباد متعهد شد طالبان را به میز مذاکره با حکومت افغانستان بکشاند. در مرحله بعد، امریکا و حکومت افغانستان چندین دور دیگر از مذاکرات را برگزار کردند که هیچ یک به جایی نرسید.

اهداف اصلی پاکستان در پروسه صلح افغانستان

 نویسنده مطلب در ادامه به اهداف عمده پاکستان در پروسه صلح افغانستان اشاره می کند؛

کاهش فشار امریکا

پاکستان بارها و بارها اعلام کرده که بزرگترین قربانی جنگ در افغانستان است و این جنگ از سال 2001 تاکنون برای اسلام آباد بیش از صدوبیست میلیارد دلار آمریکایی هزینه داشته است. از زمان روی کار آمدن دونالد ترامپ، روابط امریکا و پاکستان شکرآب و از آغاز سال 2018 کمک های اقتصادی و نظامی امریکا به پاکستان قطع شده است. اسلام آباد به نظر می رسد که درحال ایفای نقش کلان تر در مذاکرات صلح با طالبان و افزایش ارتباطات خود با امریکا باشد. در حقیقت، تلاش پاکستان برای نقش مثبت بیشتر در پروسه صلح افغانستان می تواند فشار امریکا بر این کشور را کاهش دهد.

دیدگاه تسهیل کننده در پروسه صلح افغانستان برای پاکستان منافعی به دنبال دارد: از یک طرف اتهامات امریکا به پاکستان مبنی بر پول شویی و حمایت مالی این کشور از گروه های تروریستی را کاهش می دهد و از سوی دیگر با توسعه روابط بین المللی می تواند کمک های اقتصادی واشنگتن به اسلام آباد را دوباره به جریان بیندازد.

از بعد دیگر، تظاهر پاکستان به ایفای نقش تسهیل کننده در پروسه صلح افغانستان می تواند به شهروندان پاکستانی کمک کند وعده هایی که عمران خان، نخست وزیر این کشور در بدو رسیدن به قدرت داده بود را باور کنند. عمران خان به مردم خود وعده سپرده بود «همکاری با کشورهای همسایه به ویژه افغانستان را گسترش دهد و برنامه های توسعه یی به ویژه در ولایات همجوار با افغانستان را تطبیق کند.   

پاکستان در نقش کمک کننده به پیش برد پروسه صلح افغانستان می تواند در مساله مهاجرین افغانستانی ساکن این کشور نیز دست برتر را داشته باشد: چالش مهاجرین افغانی برای پاکستان از اهمیت فراوانی برخوردار است و اسلام آباد با این نقش می تواند بازگشت مهاجرین افغانستانی به کشورشان را روی دست گیرد و به منافع خود در افغانستان فکر کند.

انگیزه های ژئوپلوتیکی

در بخش دیگر مطلب می خوانیم «تاریخچه حضور و تاثیر پاکستان در افغانستان به دلیل عوامل ژئوپلوتیکی و تاریخی همواره با کنش و واکنش های منفی روبرو بوده است: دو موضوع پشتونستان و خط دیورند رابطه کابل-اسلام آباد را متشنج نگه داشته است. در طی دهه های گذشته، سیاسیون پاکستان با درنظرداشت منافع ملی کشورشان به افغانستان نگریسته اند: این نوع نگاه سبب شده پاکستان با  استفاده ابزاری از طالبان به قدرت نظامی این گروه در افغانستان کمک نمایند و برنامه های توسعه یی در افغانستان تحت تاثیر این نوع سیاست و پالسی پاکستان قرار گیرد.»

  از طرف دیگر ادعای متقابل زمین در اطراف خط دیورند پاکستان را مجاب ساخته در مذاکرات صلح افغانستان حاضر بوده موثر عمل کند.

در سیاست خارجی پاکستان در مورد افغانستان، تقویت استراتژی این کشور علیه هند نیز مطرح است. ایجاد شبکه های قوی از متحدین منطقه ای علیه هند یکی دیگر از اهداف عمده پاکستان در سیاست خارجی این کشور نسبت به افغانستان است. اسلام آباد از طریق کمک به طالبان به دنبال کاهش تاثیرات اقتصادی، سیاسی و امنیتی هند در افغانستان است.

اهداف سیاسی و امنیتی

نویسنده مطلب در ادامه تاکید می کند در چهار دهه اخیر، پاکستان بدون شک تاثیر مهمی در توسعه سیاسی و نظامی افغانستان داشته است. از سویی هم، به نظر می رسد پاکستان با اتخاذ نقش تسهیل کننده در مذاکرات بین الافغانی و پروسه مذاکرات امریکا با طالبان سخت در تلاش است ادعاهای مربوط به زمین که از سوی حاکمیت سیاسی افغانستان علیه اسلام آباد مطرح می شود را خنثی سازد. ایجاد حکومت مشارکتی در کابل پاکستان را در رسیدن به این هدف یاری می کند. بنابراین، طالبان حتی اگر نتوانند کل قدرت را در کابل به دست آورند، حداقل از کانال مذاکرات صلح می توانند در ساختار آینده سیاسی و قدرت در افغانستان شریک شوند که این خود یک ایده آل بزرگ برای پاکستان به شمار می رود.

تضمین منافع ملی خود و تاثیرات بیشتر در افغانستان از دریچه مذاکرات صلح از دیگر اهدف اسلام آباد در پرسه صلح افغانستان می باشد.

در این میان، پاکستان در چهار دهه اخیر نقشی کلیدی در بحران های افغانستان بازی کرده و در تسهیل روند صلح در افغانستان نقش موثر و مصمم داشته است. به عبارت دیگر رسیدن به هر هدف مطلوب در پروسه صلح افغانستان بدون حضور پاکستان بی نتیجه خواهد بود. اگرچه افغانستان در گذشته گام های زیادی برای مذاکره صلح با طالبان برداشته اما از دید پاکستان وجود یک تسهیل کننده و میانجی در روند صلح افغانستان ضروری ست و این تسهیل کننده باید پاکستان باشد. از نقطه نظر پاکستان تمام تلاش ها برای استقرار صلح در افغانستان باید از کانال راولپندی و اسلام آباد رد شود.

به باور نویسنده مطلب، پاکستان از کانال نفوذ بر طالبان سعی می کنند پروسه صلح افغانستان را به دلخواه خود به پیش ببرند. پاکستان از سویی هم دوست ندارد ابزارهای فشار سیاسی و امنیتی خود بر افغانستان را از دست رفته ببیند و درست به همین دلیل به دنبال مدیریت صلح افغانستان است.

به عبارت ساده تر اگر پاکستان خواهان صلح در افغانستان باشد، این صلح باید از عینک پاکستان دیده شود. دیدگاه دوگانه پاکستان نسبت به صلح  افغانستان کماکان ادامه دارد: این کشور در یک دورنگی کامل از یک سو مدعی ست که بدون هیچ چشم داشتی در پروسه صلح افغانستان همکاری می کند و از سوی دیگر حمایت های عملی و تشویق های خود از طالبان را ادامه می دهد.

در بخش پایانی مطلب می خوانیم پروسه صلح افغانستان برای پاکستان یک تاکتیک است، تاکتیکی که باید به حفظ منافع پاکستان در کشور همسایه منجر شود. در چنین شرایطی، منافع ملی پاکستان ایجاب می کند که به جای ایجاد مشکل در روند صلح افغانستان نقش تسهیل کننده در این پروسه را داشته باشد.

به هر صورت نگاهی دقیق تر به آنچه که از ابتدا تا کنون در پروسه صلح افغانستان اتفاق افتاده به خوبی نشان می دهد که پاکستان و آمریکا هر یک گاهی به طور جداگانه و زمانی به طور مشترک سخت در تلاش ند از آب گل آلود مذاکرات صلح افغانستان ماهی های مراد و اهداف خود را بگیرند و با این وصف رسیدن به صلح در افغانستان قرار نیست به این زودی ختم به خیر شود.

اقارب این خانواده می گویند این دو خواهر یک سال پیش با این دو برادر عروسی کرده بودند. 

گفته می شود که از یکی از این خواهران یک دختر خردسال به‌جا مانده‌است. 

عبدالحمید، پسر کاکای زنان کشته شده گفت: «مقتول‌ها به شکل بسیار فجیح و به حالت بسیار وخیم به قتل رسیده‌اند. ما از دولت و ارگان‌های عدلی و قضایی خواهان بررسی جدی این رویداد هستیم.»

تاکنون انگیزه این قتل‌ها معلوم نیست.

مروه امینی، معاون سخن‌گوی وزارت داخله در این باره می گوید: «روزگذشته در مربوطات حوزه ششم امنیتی شهر کابل در ساحه قلعه مسلم یک فرد همسر و خواهر همسر خود را توسط سلاح سرد به قتل رسانده‌است که فعلا تحت تعقیب پولیس قرار دارد و به‌زودترین فرصت دست‌گیر خواهد شد.»

اتحادیۀ اروپا از درخواست ایالات متحدۀ امریکا برای برقراری آتش‌بس بشردوستانه در افغانستان استقبال کرده است.

رولاند کوبیا نمایندۀ خاص اتحادیۀ اروپا برای افغانستان در توییت روز (۱۰ می) خود گفت این اتحادیه و امریکا دربارۀ برقراری چنین آتش‌بسی، که اکنون گزینه نه بلکه یک ضرورت است، هم‌نظر هستند.

او افزود تقریباً، همه جهان خواستار برقراری آتش‌بس در افغانستان است.

رئیس جمهور محمد اشرف غنی، زلمی خلیل‌زاد نمایندۀ خاص امریکا برای صلح افغانستان و ناتو به تازگی از طالبان خواستند که آتش‌بس کنند و از خشونت دست بکشند.

در پاسخ، طالبان بار دیگر بر آنچه تطبیق موافقتنامۀ این گروه با امریکا خوانده‌اند تأکید کرده و گفته‌اند درخواست آتش‌بس، در حال حاضر، “معقول نیست.”

طالبان در اعلامیۀ خود ادعا کردند حکومت افغانستان به ایجاد موانع در برابر تطبیق موافقتنامه پرداخته، رهایی زندانیان را به تأخیر انداخته و تیم جامع مذاکراتی را معرفی نکرده است.

اعلامیه افزوده امریکا و ناتو نیز مسؤلیت‌شان در قبال تطبیق مواد موافقتنامه را ادا نکرده‌اند.

یکی از موارد عمده، مبادلۀ تا به ۵ هزار زندانی طالبان در بدل آزادی حدود یک هزار زندانی مربوط به حکومت افغانستان بود، روندی، که به علت آنچه که اختلاف بین طالبان و حکومت افغانستان خوانده می‌شود، هنوز تکمیل نشده. قرار بود این زندانیان تا ۱۰ مارچ امسال مبادله می‌شدند.

امنیت ملی از بازداشت یک رهبر دیگر گروه تندرو دولت اسلامی معروف به داعش خبر می‌دهد.

طارق آرین سخنگوی وزارت داخله در توییت روز دوشنبه (۲۲ ثور) خود گفت ضیاءالحق مشهور به شیخ عمرالخراسانی، رهبر داعش برای جنوب شرق آسیا، در عملیات خاص نیروهای این وزارت و امنیت ملی دستگیر شده است.

جزئیات بیشتر در دست نیست.

پیشتر نیز عبدالله اورکزی مشهور به اسلم فاروقی، رهبر شاخۀ ولایت خراسان داعش در افغانستان با چند تن از همراهانش ماه گذشته در کندهار دستگیر شده بود.

داعش مسئولیت حمله‌های مرگ‌بار در مناطق مختلف افغانستان از جمله پایتخت کابل را به عهده گرفته است.

مسوولان محلی ولایت جوزجان از کشته شدن یک فرمانده گروه طالبان به نام «علی مراد» همراه با دو محافظش حین درگیری با نیروهای امنیتی در ولسوالی آقچه خبر می‌دهند.

عبدالمعروف آذر، سخنگوی والی جوزجان گفت: «شب گذشته گروهی از جنگ‌جویان طالبان به قصد ضربه زدن به نیروهای امنیتی در ولسوالی آقچه کمین کرده بودند که در درگیری این گروه با نیروهای امنیتی کشور یک فرمانده آنان با دو محافظش کشته و پنج جنگ‌جوی دیگر این گروه زخمی شدند.»

آقای آذر افزود در درگیری شب گذشته یک سرباز امنیتی کشور جان باخته و یک سرباز دیگر زخمی شده است. گروه طالبان دربارۀ درگیری شب گذشته و کشته شدن یکی از فرماندهان مشهورشان تاکنون چیزی نگفته‌اند.

آقچه یکی از ولسوالی‌های استراتژیک ولایت جوزجان است که در مرکز چهار ولسوالی دیگر موقعیت دارد. این ولسوالی همچنان یکی از ناامن‌ترین مناطق ولایت جوزجان شمرده می‌شود.

سهیل شاهین، سخن‌گوی دفتر سیاسی طالبان در قطر گفت در ادامه‌ی روند رهایی زندانیان دولت افغانستان، ۳۶ زندانی از سوی این گروه در ولایت فاریاب آزاد شده‌اند.

شاهین امروز (دوشنبه، ۲۲ ثور) در تویتی نوشته است که ۵۳ زندانی دولت افغانستان را روز گذشته و امروز در ولایت‌های بادغیس و فاریاب آزاد کرده‌اند.

از این میان، ۱۷ نفرشان روز گذشته در بادغیس آزاد شده بودند.

طالبان پیش از این نیز گفته بودند که در ده مرحله، ۲۰۸ زندانی دولت افغانستان را در ولایت‌های قندهار، لغمان، قندوز، بادغیس و هرات آزاد کرده‌اند.

اما جاوید فیصل، سخن‌گوی دفتر شورای امنیت ملی امروز در یک نشست خبری گفت تا کنون ۱۷۱ نفر از سوی طالبان آزاد شده‌اند که از این میان تنها ۱۰۵ نفر نیروهای امنیتی و دفاعی هستند.

آقای فیصل همچنان گفت طالبان تا کنون باید دست‌کم ۲۰۰ نیروی امنیتی افغان را از توقیف‌خانه‌های شان آزاد می‌کردند، اما نه تنها که این کار را نکرده، بلکه خشونت‌ها را نیز افزایش داده است.

فیصل گفت دولت افغانستان تا کنون یک‌هزار زندانی طالب را آزاد کرده است.

به گفته‌ی او، در تناسب پنج در برابر یک باید در برابر هر پنج زندانی طالبان، یک زندانی دولت افغانستان نیز از سوی این گروه آزاد شود، در غیر آن روند رهایی زندانیان از سوی دولت افغانستان نیز متوقف خواهد شد.

رهایی زندانیان طالبان و دولت افغانستان در توافق‌نامه‌ی صلح امریکا و طالبان که در دهم حوت سال گذشته در قطر امضا شد، مطرح شده بود. قرار بود پنج‌هزار زندانی طالب در ازای یک‌هزار زندانی دولت افغانستان پیش از بیستم حوت آزاد شوند، اما این روند بنابر دلایلی تا کنون تکمیل نشده است.

رولا غنی، بانوی نخست افغانستان می‌گوید طالبان به صلح تمایلی نداشته و هنوز هم به مسلمان کشی‌ ادامه می‌دهند.

خانم غنی با تاکید بر اینکه تمام مردم افغانستان صلح می‌خواهند، در مصاحبه با صدای امریکا گفت: «طالبان هنوز هم حمله می‌کنند. هنوز مردم را می‌کشند. هنوز مسلمان می‌کشند.»

بانوی نخست افغانستان گفت طالبان به امریکا وعده سپرده اند که دیگر نظامیان خارجی را هدف قرار نمی‌دهند، اما به گفتۀ وی هنوز سرباز افغان را کشته و زن افغان را بیوه می‌سازند.

طالبان و امریکا در تاریخ ۲۹ فبروری سال روان توافقنامه‌ای را در شهر دوحه، پایتخت قطر امضا کردند که رهایی ۵۰۰۰ زندانی طالبان از زندان‌های حکومت افغانستان و ۱۰۰۰ زندانی حکومت از زندان‌های طالبان، کاهش خشونت و توقف حملات طالبان بر نظامیان خارجی و آغاز مذاکرات بین الافغانی از تعهدات عمدۀ طالبان در این توافقنامه بود.

با اینحال، به گفتۀ مقام‌های افغان خشونت طالبان کاهش که نیافته هیچ بلکه بر عکس افزایش هم یافته است و گروه طالبان تا کنون تمایلی به مذاکرات با حکومت افغانستان نشان نداده است.

روابط عمومی ارتش ایران در اطلاعیه‌یی اعلام کرد در نتیجۀ بروز حادثه برای یکی از شناورها در منطقۀ عمومی آب‌های «جاسک و چابهار» و در هنگام انجام تمرین دریایی، ۱۹ تن کشته شده‌اند.

در این اطلاعیه آمده پس از بروز حادثه گروه‌های امداد و نجات دریایی در محل حضور یافتند و کشته‌شدگان و زخمیان این رویداد را  به مراکز درمانی منتقل کردند.

روابط عمومی نیروی دریایی ارتش ایران شب گذشته از بروز حادثه برای «ناوچه کنارک» هنگام انجام تمرین در محدودۀ آب‌های بندر جاسک در دریای عمان خبر داد.

پیش از این خبرنگاران ایرانی به نقل از گزارش‌های غیررسمی از «شلیک اشتباهی موشک کروز از ناو جماران» به سوی این شناور هنگام انجام تمرین خبر داده بودند. اما در اطلاعیۀ ارتش ایران هیچ‌گونه اشاره‌یی به چگونگی وقوع این رویداد نشده است.

وزارت خارجۀ کشور با نشر اعلامیه‌یی گفت محمدحنیف اتمر، وزیر امور خارجه با محمدجواد ظریف، همتای ایرانی‌اش در ارتباط با ادعای غرق کردن شماری از شهروندان افغانستانی از سوی مرزبانان ایرانی در رود هیرمند، تلفنی صبحت کرده است.

در اعلامیه‌یی وزارت خارجۀ کشور آمده در این تماس تلفنی، دو طرف بر آغاز بررسی‌های جدی در ارتباط با این روی‌داد تأکید کرده‌اند. هم‌چنان در اعلامیه آمده هیأت بررسی‌کنندۀ افغانستان به ولایت هرات رسیده و بررسی‌های خویش را آغاز کرده است.

اعلامیه تصریح کرده است: «هدف از این تحقیق، دریافت حقایق، اتخاذ تصامیم بعدی در روشنایی آن و پیداکردن راه حل برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی در آینده است.»

وزیر خارجۀ ایران نیز گفت کشورش برای بررسی این روی‌داد، هیأتی به محل حادثه اعزام خواهد کرد.

وزارت خارجۀ کشور گفت در صورت ضرورت، هیأت هر دو کشور در محل روی‌داد و شهرهای مشهد و هرات جلسۀ مشترک برگزار می کنند.

یک هفته پیش ده‌ها شهروندان افغانستان پس از شکنجۀ مرزبانان ایرانی به رود هیرمند انداخته شدند. مهاجران نجات‌یافته این رویداد گفتند که شمارشان به 57 تن می‌رسیده که از این میان 23 تن جان باخته‌اند.

به گفتۀ آنان، مرزبانان ایرانی به آن‌ها هشدار داده‌اند که «یا خود را به دریا بیاندازید، یا با گلوله کشته خواهند شد.» این مهاجران پیش از غرق‌شدن، یک‌ شبانه‌روز در بند نیروهای مرزی ایران بوده‌اند.

پس از ادعای مقام‌های محلی افغانستان، دولت ایران شکنجه و غرق شدن شهروندان افغانستانی از سوی مرزبانان این کشور را رد کرد و گفت در این روی‌داد مرزبانان ایرانی نقشی نداشته‌اند، اما روز گذشته هیأت افغانستان به ریاست محمد حمید طهماسی گفت، یافته‌های‌شان نشان می‌دهد که در این روی‌داد ده تن جان باخته‌اند و ۱۵ نفر دیگر ناپدید شده‌اند.

در تازه‌ترین مورد، شماری از کنش‌گران مدنی هرات در یک تجمع اعتراضی در برابر کنسولگری ایران در این شهر، به رودخانه انداختن شهروندان افغانستانی از سوی نیروهای مرزی ایران را محکوم کردند. آنان از نهادهای بین‌المللی و سازمان ملل‌‌ متحد خواستار مجازات عاملان این روی‌داد شدند.

وزارت صحت عامه می‌گوید در 24 ساعت گذشته از میان 709 نمونۀ گرفته‌شده از افراد مشکوک به ویروس کرونا، نتیجۀ آزمایش 285 تن در کشور مثبت تشخیص داده شده است.

از این میان در شبانه‌روز گذشته، 161 رویداد تازۀ مثبت کرونا در کابل ثبت شده و پس از کابل ولایت‌های هرات و کندهار بیشترین بیماران ویروس کرونا را دارند.

وحید مجروح، معین عرضۀ خدمات صحی این وزارت امروز دوشنبه، 22 ثور در نشستی خبری گفت با ثبت این رقم تازه، شمار مبتلایان به کرونا در کشور به 4 هزار و 687 تن رسیده است.

به گفتۀ او، در شبانه‌روز گذشته 2 بیمار کرونا فوت و 16 بیمار دیگر صحت‌یاب شده‌اند. بر بنیاد آمارهای وزارت صحت عامه، ‏تاکنون 122 تن در نتیجۀ ابتلا به ویروس کرونا جان باخته‌ و 574 تن دیگر بهبود یافته‌اند.

آقای مجروح افزود هنوز هم تهدید کرونا در افغانستان جدی است و مردم باید به توصیه‌های وزارت صحت عامه برای مبارزه با این ویروس عمل کرده و نکات بهداشتی و فاصله‌گذاری اجتماعی را رعایت کنند.

این در حالی‌ست که تاکنون بیش از 4 میلیون در جهان به کووید – 19 مبتلا شده‌اند از این رقم بیش از 283 هزار تن فوت کرده‌اند و بیش از یک میلیون و 493 هزار تن دیگر صحت‌یاب بهبود یافته‌اند.

پولیس کابل می گوید چهار انفجار پی درپی ناشی از انفجار بمب های مغناطیسی در کابل چهار زخمی بر جای گذاشته است که یک کودک نیز در میان زخمی ها به چشم می خورد.

فردوس فرامرز، سخنگوی پولیس کابل، گفت چهار ماین در اطراف چهارراهی تهیه مسکن در مربوطات حوزه هفدهم امنیتی شهر کابل منفجر شد که در آن چهار تن به شمول یک کودک زخم برداشتند.

آقای فرامرز در ادامه بیان کرد زخمیان این رویداد برای درمان به شفاخانه منتقل شده‌اند.

سخنگوی پولیس کابل افزود این ماین‌ها در انبار زباله‌ها جاسازی شده بود.

اما گواهان رویداد می‌گویند که این انفجارها برخاسته از ماین‌های مقناطیسی بوده‌اند که یک موتر دولتی را هدف قرار داده بود.

تاکنون مسوولیت این رویداد را کدام فرد و یا گروهی بر عهده نگرفته است.

وزارت دفاع ملی می‌گوید گروه طالبان شب گذشته بر یک پاسگاه نیروهای امنیتی در ولسوالی علی شینگ ولایت لغمان حمله کرد که در آن شش نیروهای امنیتی جان باختند و ۵ تن دیگر زخمی شدند.

وزارت دفاع ملی در یک خبر نامه گفت گروه طالبان شب گذشته (یکشنبه ۲۱ ثور) بالای پاسگاه‌های نیروهای امنیتی در ولسوالی علیشنگ ولایت لغمان حمله کردند که با مقاومت نیروهای امنیتی رو برو شدند.

در این خبر نامه آمده است حمله طالبان عقب زده و تلفاتی سنگینی نیز به آنان وارد شد. 

در این خبر نامه همچنان آمده است در این حمله شش سرباز ارتش کشته شده و پنج سرباز دیگر زخم برداشتند.

در همین حال، گلزار سنگروال نیازی، عضو‌ شورای ولایتی لغمان می‌‌گوید شب گذشته طالبان ۲۴ تانک نیروهای امنیتی را در علی شینگ به آتش کشیدند و ۲۲ تن از نیروهای امنیتی را به قتل رساندند. 

به گفته این عضو‌ شورای ولایتی لغمان، شش نیروی امنیتی در این رویداد زخمی شدند و ۹ تن دیگر را طالبان با خود بردند. 

دیدبان شفافیت افغانستان می‌گوید، از مذاکرات میان ارگ و سپیدار برای دست‌یابی به توافق سیاسی که به تقسیم نهادهای عدلی، نظارتی و نظامی منجر شود نگران است.

مسئولان این نهاد جامعۀ مدنی با نشر خبرنامه‌یی نسبت به تلاش‌ها برای سیاسی‌کردن بیشتر نهادهایی که به گفتۀ آنان انتظار می‌رود از مداخله‌های سیاسی مصون باشند، حاکمیت قانون را تأمین کنند و نهادهای دولتی دیگر را پاسخ‌گو نگه‌دارند، هشدار می‌دهند.

سید اکرام افضلی، رئیس اجرایی دیدبان شفافیت می‌گوید: «دیر زمانی است که فساد به دلیل سیاسی‌سازی ادارات کلیدی دولت، دامن‌گیر افغانستان شده است.»

به گفتۀ آقای افضلی، به رغم سرمایه‌گذاری فراوان جامعه جهانی، دولت‌سازی در افغانستان عمدتاً به دلیل فقدان پاسخ‌گویی ادارت دولتی و حاکمیت ضعیف قانون که خود نتیجۀ واگذاری نهادهای عدلی، انتظامی و نظارتی برای تأمین منافع سیاسی بوده، ناکام شده است. او تأکید می‌کند که: «افغانستان دیگر توان ناکامی ادارات دولتی و فرهنگ معافیت را ندارد.»

دیدبان شفافیت از تمام گروه‌های سیاسی می‌خواهد که شفافیت، حسابدهی و امانت‌داری را در کانون اصلاحات در حکومت قرار دهند، استقلال قوۀ قضائیه را محترم بشمارند و از سیاسی‌سازی نهادهای عدلی و اداره‌های نظارتی خودداری کنند.

این نهاد همچنان از تمام نهادهای مدنی افغانستان، اعضای شورای ملی و مردم می‌خواهد تا صدای‌شان را بلند کنند و از قوۀ قضائیه و نهادهای «نظارتی ضعیف و شکنندۀ کشور» محافظت کنند.

دیدبان شفافیت از جامعۀ جهانی نیز می‌خواهد تا برای مصون نگه‌داشتن اداره‌های قضایی و نظارتی افغانستان در جریان هرگونه توافق سیاسی بیشتر تلاش کند.

محمدناصر تیموری، مسئول دادخواهی و ارتباطات دیدبان شفافیت می‌گوید: «اداراتی که عهده‌دار تأمین حاکمیت قانون، تضمین شفافیت دولت و دسترسی به اطلاعات‌اند و انتظار می‌رود که از فساد و نقض حقوق بشر جلوگیری کنند، با خطر بزرگی مواجه‌اند.»

در خبرنامۀ دیدبان شفافیت آمده است گزارش‌های رسانه‌ها حاکی از تقسیم اعضای شورای عالی دادگاه عالی و ادارۀ دادستانی‌کل میان دسته‌های پیش‌تاز انتخاباتی به منظور ایجاد گونه‌یی از حکومت وحدت ملی است تا به بحران انتخاباتی پایان داده شود.

این در حالی‌ست که از چندی به این‌سو گفت‌وگوها میان ارگ و سپیدار برای ایجاد حکومت مشارکتی برای حل بحران برخاسته از انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته جریان دارد.

حدود دو هفتۀ پیش رسانه ها به نسخه‌یی از طرح عبدالله عبدالله برای رسیدن به توافق سیاسی با محمداشرف غنی دست یافت. یک منبع نزدیک به عبدالله عبدالله به سلام‌وطندار گفته بود این طرح نهایی است. بر بنیاد این طرح، ادارات مرکزی و ولایتی میان عبدالله عبدالله و محمداشرف غنی به گونۀ مساویانه تقسیم خواهد شد.

خبرگزاری “ای ان آی” هند روز یکشنبه به نقل از منابع وزارت بازرگانی هند گزارش داد دومین کشتی حامل کمک های دولت هند به مردم افغانستان فردا وراد بند چابهار می شود تا ۷۵ هزار تن کالا از جمله گندم و دیگر کالاهای مورد نیاز مردم افغانستان را از خاک ایران به آن کشور برساند.

براساس این گزارش، قرار است این محموله پس از تخلیه از کشتی و انجام تشریفات گمرکی از طریق مرز “میلک” میان ایران و افغانستان به ولایات هرات، قندهار، بغلان، کابل و بلخ در افغانستان انتقال داده ‌شود

سفارت هند در کابل امروز در یک پیام توئیتری اعلام کرد این محموله کمکی بزرگ که بیشتر شامل گندم می شود از بندر “کاندلا”ی هند حرکت کرده و بعد از ورود به چابهار در روز دوشنبه، هفته آینده وارد افغانستان خواهد شد.

گمرک بندر کاندلا دیروز در پیامی به گمرک بندر چابهار اعلام کرد که کشتی کاشان، حامل ۱۰ هزار و ۲۴ تن گندم به تعداد ۴۳۵ کانتینر فردا وارد بندر چابهار می‌شود تا کمک های بشر دوستانه هند را در شرایط بحرانی شیوع بیماری کرونا از طریق دریا و سپس خشکی به مردم افغانستان برساند.

طاهر غدیری، کاردار افغانستان در دهلی نو نیز روز پنجشنبه در یک پیام توئیتری گفته بود که محموله بعدی کمک های هند به افغانستان شامل کمک ۱۰ هزار تنی نیز طی سه روز آینده به دست مردم کشورش می رسد و نخستین محموله نیز ۵ هزار تن بود که از همین مسیر چابهار و مرز نیمروز به افغانستان رسیده بود.

وینای کومار، سفیر هند در کابل نیز اعلام کرد که ماه گذشته دولت هند یک کمک ۵ هزار ۲۲ تنی از گندم را از راه چابهار به افغانستان ارسال کرده بود.

منابع نزدیک به عبدالله عبدالله تایید می‌کند که تیم ثبات و همگرایی به یک توافق سیاسی با ارگ ریاست جمهوری افغانستان برای یک حکومت مشارکتی نزدیک شده است.

امید میثم، معاون سخنگوی عبدالله عبدالله به طلوع نیوز گفته که تلاش‌ها برای رسیدن به یک توافق سیاسی میان ارگ و سپیدار جریان دارد و آینده نزدیک این تلاش‌ها نتیجه خواهد داد. آقای میثم افزود که مذاکرات میان دو طرف در روزهای اخیر پیشرفت‌های خوبی داشته است.

یکی از خواسته‌های عبدالله این است که رتبه مارشالی به جنرال دوستم یکی از هوادان تیم ثبات و همگرایی داده شود؛ درخواستی که با مخالفت سیاسیون افغان مواجه شده است.

بکتاش ایشچی، نماینده پارلمان افغانستان به دویچه وله گفت: «جنرال دوستم یک جنایتکار است و چندین پرونده جنایی و نقض حقوق بشری در محاکم افغانستان و محکمه بین المللی لاهه ثبت دارد. نباید یک رتبه برجسته نظامی به معامله سیاسی گرفته شود و به یک جنایتکار اهدا گردد».

فرزند احمد ایشچی که یکی از متضررین جنرال دوستم می‌باشد، نامه سرگشاده ای به ارگ ریاست جمهوری افغانستان فرستاده که در آن خواسته شده رتبه مارشالی به جنرال دوستم اهدا نشود. این نماینده پارلمان افغانستان گفت: «من می دانم که چرا جنرال دوستم خواهان اخذ رتبه مارشالی است و اگر وی مارشال افغانستان شود، دیگر نظام عدلی و قضای افغانستان توانایی رسیدگی به پرونده‌های جنایی وی را به عنوان یک مارشال نظامی نخواهد داشت. حکومت افغانستان این حق را ندارد که بدون معیارهای نظامی رتبه مارشالی را به یک فرد اهدا کند.» ایشچی تاکید کرد جنرال دوستم تلاش می کند از رفتن به محکمه مصئون باشد.

از سوی دیگر کمال ناصر اصولی، نماینده دیگر پارلمان افغانستان به دویچه وله گفت: «افغانستان کارخانه تولید رتبه مارشالی نیست که این رتبه به معامله سیاسی گرفته شود و به یک فرد اهدا گردد». اصولی تاکید کرد کسی که رتبه مارشالی را کسب می‌کند باید معیارهای مشخص و لازم را داشته باشد اما در افغانستان چنین فردی وجود ندارد: «اگر امروز به اساس یک معامله سیاسی جنرال دوستم رتبه مارشالی را کسب کند، فردا افراد دیگر نیز خواهان دریافت این رتبه می‌شوند.»

پیری مایدون، سفیر اتحادیه اروپا برای افغانستان گفته است پایان تنش میان عبدالله و غنی برای بهبود وضعیت افغانستان یک ضرورت جدی است و این دو سیاستمدار افغان به یک توافق نزدیک شده اند: «ما شنیده ایم که گفتگوها میان دو طرف روی یک توافق بسیار نزدیک شده اند. مالکیت این توافقنامه را افغان‌ها به دوش خواهند داشت، بدون دخالت جامعه جهانی.» اما مایودین تاکید کرد افغان‌ها با مشکلات متعدد مواجه اند و زمان زیادی وجود ندارد.

به اساس طرح توافقنامه میان عبدالله و غنی، ۱۲ وزارت، ریاست شورای عالی مصالحه، چندین سفارت و چندین ولایت به تیم عبدالله واگذار می‌شود.

فضل‌هادی مسلم‌یار، رییس مجلس سنای کشور خواستار بازنگری فیصله‌ی این مجلس در مورد معرفی فیروزالدین فیروز، وزیر صحت عامه و وحید عمر، مشاور ریاست‌جمهوری به دادستانی کل شده است.

آقای مسلم‌یار روز (یک‌شنبه، 21 ثور) در صفحه‌ی رسمی فیسبوک خود گفت در وضعیت کنونی باید از «تقابل» پرهیز شود و مجلس سنا این فیصله‌ی خود را پس بگیرد.

او خطاب به اعضای این مجلس تأکید کرده است: «باید از تقابل پرهیز کنیم و با وحدت و همکاری کامل در زمینه‌ی مبارزه با ویروس کرونا با حکومت خود همکار باشیم.»

در همین حال گل‌احمد اعظمی، معاون کمیسیون سمع شکایات این مجلس نیز در صحبتی با روزنامه اطلاعات روز گفت موضوع لغو این فیصله در نشست فوق‌العاده‌ی امروز این مجلس نیز مطرح شده، اما مجلس به تصمیمی در این مورد نرسیده است.

آقای اعظمی افزود تصمیم نهایی در مورد فیصله‌ی مجلس سنا برای نشست بعدی عمومی و یا هم نشست کمیته‌ی رییسان این مجلس محول شده است.

مجلس سنا فیروزالدین فیروز و وحید عمر که ریاست کمیته‌ی دولتی ارتباطات عامه جهت پیشگیری از شیوع ویروس کرونا را داشت، ده روز پیش (پنج‌شنبه، 11 ثور) به‌دلیل عدم پاسخ‌گویی به این مجلس در مورد تدابیر حکومت برای مبارزه با کرونا، به دادستانی کل معرفی کرد.

کمیسیون سمع شکایات این مجلس در آن زمان گفته بود آنان دو بار به مجلس عمومی و کمیته‌ی رییسان فراخوانده شده، اما هر دو بار فیروزالدین فیروز و وحید عمر این درخواست را رد کردند.

همچنان دیگر دلایل معرفی آنان به دادستانی کل شکایت مردم و جامعه‌ی طبی افغانستان در مورد چگونگی مبارزه علیه ویروس کرونا و عرضه‌ی خدمات صحی در این مورد و همچنان نحوه‌ی مصرف بودجه‌ی آگاهی‌دهی عامه جهت پیشگیری از این ویروس خوانده شده است.

رفت‌وآمد مردم از مرزهای غربی افغانستان برای مهاجرت اقتصادی امر مهم و ثابت در تاریخ روابط دو کشور افغانستان و ایران است. رفت‌وآمدهایی که بیش‌تر برای پیدا کردن کار و امرار معاش زندگی انجام می‌شود و به‌دلیل شرایط بد اقتصادی در داخل افغانستان این امر بیش‌تر متوجه رفتن شهروندان افغانستان به ایران برای فعالیت اقتصادی است. مشکلات بسیاری در این زمینه وجود دارد که چرا دو کشوری که بیش‌ترین اشتراکات فرهنگی، تاریخی، زبانی و دینی دارند تا حال نتوانسته برای مدیریت سرحدات خود و فراهم‌کردن راهکارهای قانونی مناسب برای رفت‌وآمد شهروندان دو کشور انجام دهند که در این مقاله فرصت پرداختن به آن نیست. اما به‌عنوان یک پدیده خاص، کشته‌شدن تعداد زیادی از جوانانی که برای کار ناچار به عبور غیرقانونی از مرز دو کشور شده و وارد ایران شدند و براساس شواهد موجود از افراد نجات‌یافته‌ی این اتفاق، با رفتار غیرانسانی مرزداران ایرانی روبه‌رو شدند. در این اتفاق تعداد زیادی از خانواده‌های افغان عزادار جوانان خود هستند و با توجه به وضعیت ماه رمضان، وضعیت پاندمیک بیماری کرونا و قیودات شهرگردی و قرنطین در کشور، وضعیت روحی و روانی مردم و وارد شدن بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی به این موضوع، در شرایط خاص قرار داشته و توقعات آن‌ها با مقامات حکومتی افغانستان شریک و در این امر تلاش‌هایی برای حل این موضوع و رسیدگی به آن صورت گرفته است، انجام تحقیق توسط دو تیم ایرانی و افغانی و پی‌گیری موضوع. اما مشکل کار چه است؟ آیا هر دو تیم به نتایج مشابهی دست خواهند یافت و از آن‌جا که مقامات سیاسی دو کشور نظرات کاملا متفاوتی ارائه کرده‌اند و از انجام همکاری برای تحقیق استقبال کردند، چه سناریوهایی برای این امر قابل پیش‌بینی است؟

در این موضوع عوامل متعددی دخیل است که نقش تعیین‌کننده در جهت‌دهی مسأله دارد که به اختصار اشاراتی به آن‌ها خواهم کرد.

1. خانواده‌های قربانیان: این خانواده‌ها به‌دلیل از دست‌دادن عزیزان‌شان به دنبال تحقق عدالت و فشار به دولت افغانستان برای پی‌گیری این موضوع است.

2. دولت افغانستان: مسئول حقظ جان اتباع خود در داخل و خارج افغانستان است و باید برای انجام وظیفه و مسئولیت خود در پیدا کردن مجرمان و تحقق عدالت از هیچ تلاشی دریغ نکند. دولت افغانستان تحت فشار افکار عمومی در داخل و بیرون کشور است و در امتحان مهمی قرار گرفته است و باید از بیش‌ترین تلاش سیاسی و حقوقی برای حل این مسأله و تأمین رضایت خانواده‌ها قربانیان و افکار عامه باشد.

3. دولت ایران: مسئول حفاظت از سرحدات خود در مقابل هرنوع تردد غیرقانونی است، اما براساس شواهد عمل مرزبانان ایرانی به هیج عنوان قابل توجیه نیست و در این میان ایران زیر فشار افکار عمومی داخل و بیرون مخصوصا رسانه‌های اجتماعی فارسی‌زبان در منطقه است و باید در پی‌گیری این موضوع هم از نیروهای امنیتی و مرزبانی خود حمایت کند و هم پی‌گیر عدالت و گرفتاری مجرمان باشد.

4. افکار عامه در افغانستان، ایران و دیگر کشورها؛ امروزه افکار عامه نقش مهمی در دادخواهی از این موضوع داشته است و بیش‌ترین تلاشها از طرف رسانه‌های اجتماعی صورت گرفته و فعالیت‌های دولت‌های ایران و افغانستان را نظارت می‌کرده است. در افغانستان این روند بسیار پررنگ بوده و مردم نظریات خود را با نشر، عکس، فیلم، نقشه محل رویداد و متن با یکدیگر شریک کرده‌اند.

براساس متغیرها و عوامل ذکرشده احتمالات بسیاری برای حل این موضوع قابل پیش‌بینی است، اما مهم‌ترین آن‌ها در این روند به‌صورت خلاصه در قالب سناریوهای موجود طرح می‌کنیم.

1. سناریوی اول: هر دو گروه تحقیقی به نتایج مشابهی دست خواهند یافت و در نهایت راهکار مناسبی برای پیداکردن عوامل آن از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران برای تحقق عدالت در دستور کار دولت ایران قرار خواهد گرفت و این امر در رابطه تنگاتنگ با دولت افغانستان و سفارت جمهوری اسلامی افغانستان در تهران انجام خواهد شد و در نهایت با جبران خسارت و محاکمه افراد وضعیت عادی در هر دو کشور برقرار خواهد شد. دولت افغانستان تلاش خواهد کرد وجه داخلی و بین‌المللی خود را در راستای احقاق حقوق مردم خود بالا ببرد. اما واردشدن بازیگران بین‌المللی خواهان تغییر بازی و تداوم فشار رسانه‌ای و سیاسی به دولت ایران، وضعیت را سمت‌وسوی تازه‌ای خواهد بخشید. رسانه‌های افغانستان با نشان‌دادن وضعیت و کسب رضایت فامیل‌های قربانیان توسط دولت ایران و دسترسی به عدالت توسط محاکمه مجرمان، فضا را برای بازی غیرمنطقی احتمالی بازیگران خارجی محدود خواهد کرد.

2. سناریوی دوم: هر دو گروه تحقیقی به نتایج متفاوت امان نه‌چندان فاحش دست خواهند یافت. در این حالت تلاش خواهد شد تا دولت ایران با دلجویی از خانواده‌های قربانیان و گرفتن رضایت آن‌ها از طرق غیرحقوقی وضعیت را به حالت عادی برگرداند، رسیدن به این امر محتمل اما با توجه به واردشدن بازیگر سوم به‌نام کشورهای ثالث مخصوصا ایالات متحده امریکا، امکان رسمی‌کردن این مسأله و قرارگرفتن در چنین موضع در مقابل رویکرد انتقادی دیگر کشورها و نشان‌دادن ضعف مدیریتی جمهوری اسلامی ایران در برخورد انسانی با مهاجرین غیرقانونی در سرحدات ایران بعید به‌نظر می‌رسد.

3. سناریوی سوم: گروه‌های تحقیقی دولتین به نتایج متفاوت و فاحش دست خواهند یافت و امکان گفت‌وگو را برای نمایندگان رسمی هر دو کشور برای دست‌یافتن به یک توافق غیررسمی و کسب رضایت فامیل‌های قربانیان به حداقل خواهند رساند. وضعیت روحی-روانی فامیل‌های قربانیان و خواست آن‌ها برای تحقق عدالت شرایط را برای تحقق یک توافق غیررسمی مشکل‌تر خواهد کرد، رسانه‌های افغانستان با پی‌گیری مداوم این موضوع وضعیت را برای این توافق غیررسمی پیچیده‌تر خواهد کرد.

4. سناریوی چهارم: گروه‌های تحقیقی به نتایج متفاوت و فاحش دست خواهند یافت، امکان مذاکره و گفت‌وگو و رسیدن به یک توافق برد-برد با پافشاری ایران بر حل غیررسمی این مشکل سبب افزایش اختلاف و سپردن موضوع به نهادهای حقوقی بین‌المللی خواهد انجامید، در این امر رقابت‌های ایران-امریکا بی‌تاثیر نخواهد بود. تداوم این امر باعث آسیب‌خوردن بیش‌تر وجه جمهوری اسلامی در داخل افغانستان و در سطح بین‌المللی خواهد شد. دولت افغانستان به‌دلیل فشار زیاد از داخل کشور برای دفاع و حراست از شهروندانش به پافشاری برای احقاق عدالت در محکمه‌های مستقل تأکید خواهد کرد. دولت ایران با فشار بر کارگزاران سیاسی افغانستان برای حل مسأله به‌صورت سریع و غیررسمی وضعیت را پیچیده‌تر خواهد کرد و در این وضعیت رقبای منطقه‌ای ایران برای تأثیرگذاری بر این مسأله وارد خواهند شد، در نتیجه مشکل وسیع‌تر و پیچیده‌تر خواهد شد.

محمد و اعظی – استاد دانشگاه