نویسنده: Raha News Agency

گلبدین حکمتیار از شخصیت‌های جهادی-سیاسی افغانستان است و پیوسته فراتر از قلمرو صلاحیت و توانایی‌هایش خود را نمایش داده است. از رفتار این شخصیت سیاسی طوری به نظر می‌رسد که گویا رویکرد سیاسی-حزبی‌اش همیشه یکی از برحق‌ترین، جناح‌ها و جریان‌های سیاسی در افغانستان بوده و مثلاً برای صلاح مردم افغانستان دست به اعمال خشونت‌آمیز زده است. به گمانم از نظر آقای حکمتیار، مردن در خیابان‌ها صلاح مردم افغانستان است.
حکمتیار یکی از رهبران جهادی‌ است که با دیگر گروه‌های تندرو اسلامی رابطه‌ی تنگاتنگی دارد. او بنا بر روابطی که با القاعده و گروه‌های تندرو دیگر داشت، نتوانست از دولت پسا بن سهمی بگیرد. این امر باعث شد که چندین سال در کوه‌های افغانستان متواری باشد و علیه دولت افغانستان و متحدانش بجنگند. هم‌چنان گلبدین پس از سقوط طالبان در چندین حمله‌ی تروریستی‌ شهر کابل دست داشت و صدها غیرنظامی را با حملات تروریستی به خاک و خون نشاند.
اکنون با تظاهرات مسالمت‌آمیز می‌خواهد خود را در شمار انسان‌های مدنی نشان دهد. آقای حکمتیار نمی‌داند، در پیوست به هر عملی که تهدید وجود داشته باشد، رفتار خشونت‌آمیز به شمار می‌آید. چنان‌چه چندی پیش آقای حکمتیار با تظاهرات ارگ را تهدید به تسخیر کرده بود.
با این‌که حکمتیار عملکرد غیرقابل‌قبولی داشت، دولت افغانستان با او صلح کرد و برایش جایگاه اجتماعی بخشید. دولت افغانستان بدون کیفرخواهی برایش امتیازهای بی‌شماری قایل شد و او را اجازه داد که در انتخابات افغانستان شرکت کند. با وجود ادعاهای فراوان، کم‌وبیش ۳ درصد از کل آرای انتخابات را به دست آورد که شکست بزرگی برایش تلقی شد و تمثال تصورش از خودش فرو ریخت؛ اما در پشت تقلب‌های کمیسیون انتخابات پنهانش کرد.
حکمتیار با وجود حاتم‌بخشی‌های دولت افغانستان به‌جای تمکین از راه ستیز با دولت پیش می‌آید و با این رویکرد دنبال جایگاه و پایگاه سیاسی است که یک مقداری نتیجه نیز داده؛ حکمتیار در بیست‌و‌ششمین سال‌گشت خروج نیروهای شوروی در سخنرانی دولت را به فروپاشی تهدید کرد و خبر داد که با تظاهرات ارگ را تسخیر می‌کند. او پیش‌ازاین تهدیدات پیوسته از تحریک طالبان حمایت کرده و با این‌که از دولت امتیاز می‌گیرد دولت را تهدید به فروپاشی و از دشمنان نظام و مردم افغانستان حمایت می‌کند، اما بازهم دولت از او می‌گذرد به‌جای آن‌که در دادگاه از او استقبال شود.

اختلال خودشیفتگی در حکمتیار
معمولاً خودشیفتگی در بزرگ‌سالی ظاهر می‌شود. افرادی که با این مرض دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ تصورشان در مغایرت با تصویر شخصی‌ آن‌ها از خودشان است و به‌عنوان فرد پرمدعا و خودستا با همه‌ برخورد می‌کند و آن‌چه دارند را ده برابر به رخ‌ها می‌کشند و نمایش می‌دهند. گلبدین حکمتیار پس از تطهیر شدنش گفته بود؛ یک‌صد و چند جلد کتاب چاپ کرده آن‌هم در زمانی که متواری‌ کوه‌ها بوده. آیا ممکن است یک فرد در کوه‌ها متواری باشد و با دولت بجنگد و هم بتواند با خیال آرام صدوچند جلد کتاب بنویسد؟ گیرم که این فرد تمام عمرش را صرف کتاب‌های پرشمارش کرده باشد، آیا مردی که کل عمر دغدغه‌ی جنگ و ستیز داشته می‌تواند این‌همه کتاب بنویسد، چگونه عمر این مرد کفاف داده است؟ تنها در خصوص نوشتن کتاب‌های حکمتیار پرسش‌های فراوانی وجود دارد که همواره شخصیت او را در مغایرت با واقعیتش نشان می‌دهد
رهبر محبوب حزب اسلامی در انتخابات بیشتر از ۳ در صد آرا را از آن خود نکرد؛ ولی پیوسته کمیسیون را محکوم به تقلب آرا کرده و خود را پیروز میدان انتخابات فرض کرده بود. حزبی که گلبدین آن را از آن خود می‌داند دچار دودستگی است؛ هنگامی حکمتیار با دولت افغانستان صلح کرد، شاخه‌ی دیگر این حزب که مشروعیت دولتی داشت به حکمتیار تمکین نکرد و هم‌چنان به بقایای سیاسی خود به‌عنوان حزب اسلامی جدا از شاخه حکمتیار ادامه داد.
حکمتیاری که نتوانست پس از برگشت نیم دیگر حزب خودش را با خود متحد کند؛ چطور مدعی برنده بودن در میدان انتخابات شده بود و این ادعای رهبر حزب اسلامی از کجا می‌آید؟
پس از تهدید دولت به فروپاشی با تظاهرات، حکمتیار لوحه‌هایی در سطح شهر کابل خصوصاً دارالامان منتشر کرد که در آن‌ها نوشته شده است: سرنوشت کمونیست‌های ملحد و سکولارهای دین‌ستیز یک‌سان است. این لوح تبلیغاتی حکمتیار نشان می‌دهد که او خود را تنها پیروز میدان در مبارزه با شوروی می‌داند، غافل از آن‌که شکست شوروی هزاران دلیل دیگر داشت و در میدان مبارزه با شوروی تنها نمی‌جنگید.
جدا از این، منظور حکمتیار از سکولارهای دین‌ستیز همین دولتی که وجودش را مشروعیت بخشیده و این مرد را در میان مردم تطهیر کرده، است. معلوم می‌شود که آقای حکمتیار ثبات فکری ندارد. او زمانی گفته بود که اگر یک امریکایی در افغانستان باشد، با دولت می‌جنگد؛ ولی حالا از همین دولت پول امریکایی‌ها را خرج موترهای ضد گلوله‌اش می‌کند.
اکنون پرسش این است که حکمتیار با همین تظاهرات چند نفره، چگونه نظامی که اردو و پولیس منظم دارد تهدید به فروپاشی می‌کند؟ این برخورد حکمتیار از کجا می‌آید؟
زمانی که ادعاها و عملکردهای رهبر محبوب حزب اسلامی را در کنار هم قرار می‌دهیم، نتیجه‌ای نمی‌گیریم جز اختلال روانی‌ای به نام خودشیفتگی. با این‌همه اما ادعا‌هایی که از سوی این مرد می‌شود در مغایرت با عملکردش است و این خود نشان‌گر اختلالی است که رهبر محبوب تا کنون متوجه آن نشده است.

صبح کابل

منابع بیان می‌دارد كه «بخت‌زمين خان»، فرمانده اعظم تنظیم البدر به دليل ويروس كرونا درگذشته است. او در گورستان رحمان بابا در نزديكي زمين دانشگاه پيشاور به تاریخ دوم مارچ سال ۲۰۲۱ دفن کرده‌اند.
بخت‌زمین از سال ۱۹۹۸ بدین‌سو رهبر تنظیم البدر بود و مسئولیت جهاد در کشمیر را بر عهده داشت. طی دهه هشتاد گروه البدر تحت فرماندهی گلبدین حکمتیار علیه شوروی در افغانستان و سپس علیه نیروهای آمریکایی پس از سال ۲۰۰۱ جنگید. از دست دادن یک جهادی با ۴۰ سال تجربه جنگ به‌عنوان یک عقب‌گرد بزرگ برای البدر و برنامه‌هایش برای احیای تنظیم در کشمیر تلقی می‌شود.
البدر که در حال حاضر یک تنظیم فعال تروریستی در جامو و کشمیر است، توسط دولت هند در اول اپریل سال ۲۰۰۲، تحت قانون مصوبه جلوگیری از تروریسم (۲۰۰۱) که در ۲۸ اپریل سال ۲۰۰۲ به قانون جلوگیری از تروریسم تبدیل شد، به‌عنوان یک گروه تروریستی شناخته شد. همچنین از سوی ایلات متحده امریکا به‌عنوان یک سازمان تروریستی خارجی شناخته ‌شده است.

شکل‌گیری و اهداف البدر
البدر در ماه جون ۱۹۹۸ با هدف «مبارزات آزادی کشمیر» و «آزادسازی» دولت جامو و کشمیر هند و ادغام آن با پاکستان تشکیل شد. این تنظیم مدعی است که باید طبق تصمیمات سازمان ملل به کشمیری‌ها حق تعیین سرنوشت داده شود. گفته می‌شود که البدر ریشه خود را از سال ۱۹۷۱ می‌داند؛ زمانی که گروهی به همین نام به بنگالی‌ها در منطقه‌ای که در آن زمان پاکستان شرقی شناخته می‌شد حمله کرد.
هم‌چنان این گروه به‌عنوان بخشی از حزب اسلامی گلبدین حکمتیار در افغانستان طی دهه ۱۹۸۰ فعالیت می‌کرد. ضمن حمایت از ایده کشمیر مستقل، از سازمان‌های میانه‌رو کشمیری، مانند جبهه آزادی‌بخش جامو و کشمیر (JKLF) نیز انتقاد می‌کند.
رهبری فعلی البدر مخالف ایالات‌متحده، اسرائیل و رژیم عربستان سعودی است. این تنظیم از گذشته‌ها اظهار داشته که کشمیر را «دروازه‌ی هند» می‌داند و هدف خود را «آزادی» مسلمانان در بقیه هند پس از «اشغال» کشمیر توصیف می‌کند.
به گفته منابع رسمی در جامو و کشمیر، البدر که قبلاً تحت لوای حزب‌المجاهدین (HM) فعالیت می‌کرد، توسط سازمان (ISI) و آژانس اطلاعاتی خارجی پاکستان، تشویق شد که در سال ۱۹۹۸ به‌طور مستقل فعالیت کند. منابع اطلاعاتی هند اظهار داشته است كه نسخه جدیدی از البدر به‌عنوان بخشی از این استراتژی تغییریافته در سال ۱۹۹۸، با القای جنگ‌جویان خارجی كه در چندین تنظیم تروریستی دیگر در كشمیر خدمت می‌کنند، شکل گرفت.

رهبری، ساختار فرماندهی و کادر در زمان شکل‌گیری تنظیم
البدر تحت هدایت لقمان بود، فردی که ساکن کشمیر پاکستان بود. بخت‌زمین، ساکن پنجاب در پاکستان، «فرمانده ارشد» تنظیم بود. گزارش شده است که ارفین باهی با اسم‌های مستعار لقمان و جان‌نثار فرمانده ارشد البدر در جامو و کشمیر است. ازجمله رهبران دیگر البدر عبارت‌اند از: «فرمانده راه‌اندازی» عرفان؛ «معاون عالی فرمانده» زاهد بهایی؛ «رییس تبلیغات» جاسم بات؛ ابو موای «مسئول ارتباطات» گزارش شده است که البدر دارای کادری تقریباً ۲۰۰ نفر، ازجمله ۱۲۰ جنگ‌جوی خارجی است.

ستاد و مناطق عملیاتی
دفتر مرکزی این تنظیم در مان‌صحرا در پاکستان است. هم‌چنان گزارش شده است که این تنظیم، اردوگاهی در مظفرآباد (کشمیر تحت اداره پاکستان) نیز دارد. گزارش پنج سال گذشته حاکی از آن است که البدر در مناطق آنانتاگ، بارامولا، بودگام، سریناگر و کوپوارا دره کشمیر فعال است. هم‌چنان در مناطق پونچ و راجوری در منطقه جامو حضور دارد.
البدر بخشی از شورای جهاد متحد (UJC) است (ائتلافی از گروه‌های تروریستی مستقر در پاکستان که در جامو و کشمیر فعال هستند). گزارش شده است که اردوگاه‌های آموزشی در منطقه منشرا در استان مرزی شمال غربی (NWFP) در پاکستان و کوتلی و مظفرآباد در کشمیر تحت اداره پاکستان موقعیت دارد. این تنظیم به تأسیسات حمله و یا تهدید به حمله داده است که تأسیسات نظامی هند و مقامات برجسته دولتی را در جامو و کشمیر هدف قرار می‌دهد.
گفته می‌شود که کادرهای البدر تحت تعلیم ISI در کارگریل در سال ۱۹۹۹ مشارکت فعال داشته‌اند. فرمانده ارشد این تنظیم، بخت زمین در هنگام نفوذ برای نظارت بر حرکت کادرهایش از پاکستان به اسکاردو و مناطق روبه‌جلو آن مستقر بوده است.
این تنظیم که برای مدتی از اواخر دهه ۱۹۹۰ از بین رفته بود، با افزایش تعداد، چندین اعمال تروریستی را در سال ۲۰۰۰ در جمو و کشمیر آغاز کرد.
منابع رسمی نشان داده است که چندین تروریست کشته شده در سال ۲۰۰۰ از کادرهای البدر بودند. در یك واقعه از این دست، هنگام حمله نیروها به مخفیگاه آن‌ها در تورو در نزدیكی گاندربال، پنج تروریست كه گویا بخشی از یك گروه انتحاری البدر بودند، كشته شدند.
این تنظیم با آتش‌بس در خط کنترل (Loc) اعلام شده توسط هند و پاکستان در نوامبر ۲۰۰۳ مخالفت کرده است. البدر به‌طور مداوم با هرگونه روند گفت‌وگو بین هند و پاکستان مخالف است.
به‌عنوان مثال؛ رییس تنظیم، بخت‌زمین در مصاحبه‌ای در ۴ سپتامبر ۲۰۰۱ گفت که هند در مورد گفت‌وگو برای حل‌وفصل مسالمت‌آمیز مسئله کشمیر صادق نیست. او ضمن درخواست از پاکستان برای تمرکز بر تقویت جهاد به‌جای «اتلاف وقت بیشتر برای دست‌یابی به یک توافق با مذاکره»، از رژیم نظامی خواست تا از شروع هر اقدامی که سبب تضعیف «جنبش آزادی‌خواهی» در جامو و کشمیر شود خودداری کند.
هم‌چنان این تنظیم سعی کرده است سبک زندگی اسلام‌گرایانه را در مناطقی که فعالیت می‌کند، اعمال کند. به‌عنوان مثال، گزارش‌های آگوست ۲۰۰۳ نشان می‌دهد که البدر به زنان در مناطق روستایی جمو و کشمیر دستور داده است که شغل پولیسی را کنار بگذارند، حجاب بپوشند، پس از ۱۴ سالگی ترک تحصیل کنند و بدون همراهی یک مرد بیرون نروند. آن‌ها درباره عواقب نامشخص در صورت عدم رعایت قوانین توسط زنان هشدار می‌دادند.
در ۲۰ دسامبر ۲۰۰۲، در یک اقدام تروریستی بزرگ علیه زنان در سراسر منطقه جامو، تروریست‌ها سه دختر جوان ازجمله دو دانشجوی دانشگاه را در روستای حسیوت در منطقه راجوری کشتند.
گزارش شده است که حوادث جداگانه توسط گروهی متشکل از سه تروریست پاکستانی متعلق به البدر تحت رهبری «فرمانده منطقه» زبیرگل انجام شده است. این تنظیم در ماه جون ۱۹۹۹ یک مجله ماهانه تحت نام البدر که مطالب آن به زبان اردو بود را از کراچی و راولپندی راه‌اندازی کرد.
البدر ارتباط نزدیکی با سازمان اطلاعات بین سرویس‌های (ISI) و جماعت اسلامی در پاکستان دارد. روزنامه دیلی‌تایمز مستقر در لاهور در ۲۷ دسامبر ۲۰۰۳ گزارش داد که آژانس‌های امنیتی در حال تحقیق در مورد روابط حزب مجاهدین و البدر با القاعده، طالبان و حزب اسلامی گلبدین حکمتیار هستند.
گزارش‌هایی مبنی بر این‌که مجاهدین سابق این دو سازمان جهادی را برای طالبان و حزب اسلامی از ولایت مرزی شمال غربی (NWFP) و بلوچستان استخدام می‌کردند، وجود داشت.

رییس‌‌جمهور اشرف غنی در مصاحبه اخیر خود با بی‌بی‌سی اصرار داشت که شرایط صلح در افغانستان به شرایط جنگ بستگی دارد. به گفته وی، در گام نخست، به‌دلیل شدت‌گرفتن خشونت از سوی گروه‌های مسلح، از جمله طالبان، نیروهای امنیتی افغانستان به حمایت بین‌المللی نیاز دارند. دوم، بدون پرداختن به پناه‌گاه‌های طالبان در پاکستان، وضعیت درگیری تغییری نخواهد کرد. وی گفت: «پیام من این است با کسانی‌که به طالبان پناه می‌دهند، باید بسیار صریح صحبت شود.» و افزود: «نگرانی‌های زیادی از سقوط در جنگ داخلی وجود دارد.»

پیام او این است که دولت بایدن با مقامات پاکستان که حامی اصلی طالبان است، گفت‌وگوهای جدی داشته باشد. درحالی‌که طالبان هنوز انتخابات را به‌عنوان یک سازوکار سیاسی قانونی به رسمیت نمی‌‌شناسد، غنی بیان داشت که تنها راهی که او می‌تواند برای سازش و مصالحه از قدرت کنار برود، انتخابات است. اما طالبان می‌خواهند غنی استعفا کند و نظام سیاسی افغانستان به امارت اسلامی آنان که در دهه ۱۹۹۰ میلادی ایجاد کرده بودند، یا چیزی شبیه به آن، تغییر کند.

روند دوحه

با آغاز دور اول گفت‌وگوهای بین‌الافغانی صلح در سپتمبر ۲۰۲۰، در حالی‌که مذاکرات هفته گذشته پس از دو ماه وقفه از سر گرفته شد، خشونت در افغانستان شدت گرفته است. توافق‌نامه دوحه که در اوایل سال گذشته بین طالبان و دولت ترمپ در قطر امضا شد، نتوانست خشونت‌ها را در این کشور متوقف کند. جو بایدن، رییس‌‌جمهور ایالات متحده اندکی پس از مراسم تحلیف خود در جنوری ۲۰۲۱، بررسی توافقنامه دوحه را آغاز کرد تا مشخص کند که آیا طالبان به تعهدات خود در قطع ارتباط با دیگر گروه‌های شبه‌نظامی و گفت‌وگوهای صلح با دولت افغانستان پایبند بوده‌اند یا خیر.

پاکستان از دولت بایدن خواسته است که به توافقنامه دوحه «ثابت قدم» بماند و برای تعدیل آن تلاش نکند. توافقنامه امریکا و طالبان دولت افغانستان را تضعیف کرد و به طالبان امتیاز داد. این توافق‌نامه در حالی با نا دیده گرفتن دولت افغانستان به طالبان اجازه داد تا مشروعیت کسب کند، که در صورت متعهد ماندن طالبان به تعهدات شان، نیروهای امریکایی و ناتو در مدت ۱۴ ماه کشور را ترک کنند. از نظر پاکستان، همانطور که شاه محمود قریشی وزیر امور خارجه این کشور گفت، این توافق‌نامه یک گام «در مسیر درست» برای گفت‌وگوهای صلح است، وضعیت طالبان را نیز بهبود بخشیده و تغییر رژیم در کابل را به یک امکان واقعی تبدیل کرده است.

هر چند که این جنگ ابعاد پیچیده‌ی داخلی دارد، اما در واقع یک منازعه نیابتی است که پاکستان در برابر نفوذ هند در افغانستان، به راه انداخته است. از نظر پاکستان، افغانستان به زمین بازی هند تبدیل شده و طالبان تنها نیرویی است که می‌تواند منافع پاکستان را تأمین کند. در نتیجه، روند صلح افغانستان دارای یک بعد پیچیده‌ی منطقه‌ای نیز است.

در عین حال ثابت شده است که نظام ایدئولوژیک طالبان برای یک روند دموکراتیک که از حقوق شهروندان حمایت می‌کند، انعطاف پذیر نیست و این باعث نگرانی در مورد طالبان برای ایجاد یک نظام جدید مبتنی بر تبعیض می‌شود. با در نظرداشت ماهیت استراتژیک جنگ نیابتی، تاریخ افغانستان و پاکستان و ایدئولوژی طالبان، اگر دولت بایدن وضعیت را دست‌کم بگیرد، چهار سناریوی زیر قابل تصور است:

سناریوی ۱: جنگ داخلی بدون دولت

در این سناریو، نخست شورشیان طالبان کنترل جغرافیایی حکومت را کاهش داده و آن را به مراکز شهرها و مراکز ولسوالی‌ها محدود می‌کند. این احتمال حملات طالبان به شهرهای بزرگ را افزایش داده است.

در سناریوی اول، طالبان از طریق خشونت به دنبال فتح و کنترل است که این می‌تواند منجر به فروپاشی حکومت و سقوط در کام یک جنگ داخلی فراگیر باشد. در چنین شرایطی، به‌دلیل تنش‌های فزاینده قومی، فقر و حضور شبه‌نظامیان دیگر مانند داعش، زمینه برای جنایات گسترده فراهم است. فقط تصور کنید که تحمیل جنگ در شهرهایی مانند کابل با میلیون‌ها نفر تأثیر بگذارد. در عین زمان، بحران‌های سیاسی در افغانستان در حال افزایش است که با خروج زودهنگام نیروهای ناتو می‌تواند تشدید شود. بنابراین، خروج نیروهای خارجی طبق جدول زمان‌بندی توافق دوحه یک هشدار است. براساس این توافق، قرار است همه نیروهای امریکایی و ناتو کشور را تا اول ماه می ترک کنند.

به‌خصوص اگر بدون یک توافق‌ جامع صلح بین مقامات افغانستان و طالبان، حکومت برچیده شود، این سناریو بیشتر اتفاق می‌افتد. درخواست‌های فزاینده‌ای برای کناره‌گیری غنی جهت هموارکردن زمینه برای ایجاد یک حکومت موقت که شامل طالبان باشد، وجود دارد. با این حال، روی کار آمدن یک حکومت موقت بدون وقوع توافق‌نامه صلح ــ توافقنامه‌ای که شامل سازوکارهایی برای موفقیت آن باشد – خطرناک است. در چنین یک سناریویی، اگر دور دیگری از خشونت‌ها تحت ادارهی حکومت‌ موقت آغاز شود، متحد نگهداشتن و رهبری نیروهای امنیتی افغانستان دشوار می‌شود. این امر به‌ویژه در صورتی اتفاق می‌افتد که جامعه بین‌المللی برای حفظ و موفقیت چنین روند صلح شکننده‌ای، استراتژی نداشته باشد.

سناریوی ۲: جنگ داخلی با وجود حکومت

ترس دیگر این است که خروج نیروهای امریکایی و ناتو بدون توافق صلح بین دولت افغانستان و طالبان صورت گیرد. در این سناریو اگر دولت نیروهای ضد طالبان را بسیج کند و از حمایت خارجی برخوردار شود، دچار یک سقوط کامل نخواهد شد، اما احتمالا خشونت از مناطق روستایی به شهرهای پرجمعیت گسترش می‌یابد.

با نزدیک‌شدن حلقه محاصره جنگ به کابل، ممکن مقامات دولتی به مناطقی خارج از کابل عقب‌نشینی کرده و تا زمانی‌که از رسمیت بین‌المللی و حمایت قدرت‌های خارجی -احتمالا هند، روسیه و ایران برخوردارند- به جنگ علیه شبه‌نظامیان طالبان ادامه می‌دهند. این وضعیت همان چیزی است که در دهه ۱۹۹۰ دولت رییس‌‌جمهور برهان‌الدین ربانی در برابر جنگ طالبان تجربه کرد. حکومت ربانی از کابل خارج شد اما به نقش خود در درگیری ادامه داد و حمایت بین‌المللی را حفظ کرد.

در سناریوی دوم که خشونت تمام کشور را فرا می‌گیرد، جنگ زمینه محلی به خود می‌گیرد. حکومت برای بقای خود با نیروهای محلی متحد می‌شود. حکومت توانایی طرح یک چالش متناسب در برابر طالبان را نخواهد داشت و نقش آن تا حدود زیادی به یک نقش نمادین فرو کاست می‌کند. درعین حال، تسخیر کل کشور برای طالبان بسیار سخت خواهد بود. نیروهای ضد طالبان – از جمله حوزه ائتلاف شمال سابق- همچنان با آنها خواهد جنگید.

سناریوی ۳: توازن موازی در برابر حکومت

در سناریوی سوم، طالبان با کنترل جغرافیایی بیشتر و گسترش جنگ در ساحات وسیع تر، حکومت را به چالش می‌کشد اما حکومت به‌طور کامل سقوط نمی‌کند. در عوض، کنترل بزرگ شهرها و بسیاری از مناطق دیگر را حفظ خواهد کرد.

یک نمونه از توازن موازی در جنگ‌های نیابتی، حزب الله لبنان است، جایی‌که یک سازمان شیعی هردو جناح سیاسی و نظامی را دارد. فعلا چنین چیزی در افغانستان رخ داده است. طالبان در عمل با کنترل ۷۵ ولسوالی و گسترش جنگ و ناامنی در ۱۸۹ ولسوالی دیگر از مجموع ۴۰۵ ولسوالی در افغانستان، به این مهم دست یافته‌اند. مطابق این سناریو، به محض برقراری آتش‌بس، این وضعیت رسمیت می‌یابد، چون فضای سیاسی برخی از مناطق تحت کنترل طالبان و برخی دیگر تحت کنترل حکومت به رسمیت شناخته می‌شود.

جالب این‌جاست که حکومت و طالبان طرفدار چنین شرایطی نیستند. طالبان خواستار کنترل کامل افغانستان اند، در حالی‌که دولت می‌خواهد طالبان در نظام سیاسی فعلی ادغام شود. براساس فرض این سناریو، کمک‌های بین‌المللی به دولت افغانستان می‌تواند ادامه یابد اما بدون همکاری پاکستان، هیچ تغییری ایجاد نمی‌شود و طالبان به جنگ خود ادامه می‌دهند. در صورت ادامه حمایت ایالات متحده و سایر اعضای ناتو از دولت، این سناریو محتمل است که دولت بقا کند.

سناریوی ۴: توازن حد اکثری از درون، اما بدون حکومت کنونی

در سناریوی آخر، فشار نظامی و سیاسی بر حکومت وارد می‌شود تا یک توافق‌نامه صلح شکننده را که خواسته‌های طالبان را برآورده می‌‌سازد، قبول کند. طالبان نوع نظام سیاسی خود را تحمیل می‌کنند که به آن‌ها مشروعیت دینی می‌بخشد و به آنها اجازه می‌دهد تا بر سایر نیروهای سیاسی و اجتماعی تفوق حاصل کند. یک توافق صلح تحت مقررات طالبان این امکان را برای آنها فراهم می‌کند تا سرانجام قوه‌های مثل قوه مقننه و دستگاه قضایی را در اختیار بگیرند یا قدرت بالاتری در آن‌ها داشته باشند. علاوه بر این، تخمین زده می‌شود که طالبان ده‌ها هزار جنگ‌جو داشته و براساس چنین توافق صلح، آنها یا به نیروهای امنیتی ملحق می‌شوند و یا به‌عنوان نیروهای موازی، مسلح باقی می‌مانند و در صورت لزوم آماده عمل می‌شوند.

این سناریو ممکن است یک پیروزی نرم به نظر برسد، اما به‌راحتی می‌تواند تبدیل به خشونت شود. خروج جامعه بین‌المللی از افغانستان و خوش‌بینی غیر واقعی نسبت به موقعیت ایدئولوژیک و روابط نیابتی طالبان ممکن این سناریو را تسهیل کند. پاکستان از این نسخه توافق‌نامه صلح که طالبان را در سیاست افغانستان نقش مسلط می‌دهد، حمایت می‌کند. این سناریو برای بسیاری از مردم افغانستان قابل قبول نیست و می‌تواند وضعیت شکننده‌ای را ایجاد کند که می‌تواند منجر به خشونت شود.

چشم‌اندازی برای یک صلح پایدار

توافق صلح دوام‌دار تنها زمانی محتمل است که هر دو طرف چندین عامل اساسی را در نظر بگیرند. این موارد شامل توافق‌نامه صلح احتمالی، اجرای آن، نظام سیاسی آینده و نحوه تأمین حقوق شهروندان است.

نخست، نیاز است به پاکستان فشار آورده شود تا علیه پناه‌گاه‌های طالبان در داخل این کشور، اقدام کند. دست‌کم پاکستان باید اطمینان دهد که خشونت کاهش یافته و طالبان هنگام مذاکره با دولت افغانستان، انعطاف پذیر هستند. در غیر این صورت، تصور صلح پایدار در متن جنگ نیابتی دشوار است. در عین حال، افغانستان باید در سیاست‌های منطقه‌ای بی‌طرف باشد و آینده آن نباید وابسته به رقابت هند و پاکستان باشد.

دوم، روند تقسیم قدرت با طالبان باید مبتنی بر شفافیت باشد. توافق‌نامه صلح باید به‌طور متقابل توافق شود طوری‌که شامل چندین مرحله تطبیق و نظارت بین‌المللی باشد. با این حال، توافق برای تقسیم قدرت باید بخشی از توافق‌نامه صلح باشد، نه برعکس آن. اجرای تقسیم قدرت قبل از توافق صلح بسیار خطرناک است و می‌تواند منجر به فروپاشی نظم سیاسی شود.

سوم، حقوق شهروندی و زنان و مشروعیت دموکراتیک، باید اساس نظام سیاسی آینده باشد. در غیر این صورت، در کشوری پر تنوع و تکثر اجتماعی و سیاسی افغانستان، صلح پایدار امکان پذیر نیست.

چهارم، یک نظام سیاسی استوار بر تفکیک قوا ضروری است. اطمینان از این‌که قدرت سیاسی در دست یک حزب مانند طالبان نیست، افغانستان را در برابر سواستفاده از قدرت محافظت می‌کند.

بنابراین‌، برای اطمینان از صلح در افغانستان و خروج مسئولانه نیروهای خارجی، بسیار مهم است که دولت بایدن پیامدهای جنگ نیابتی را در تلاش‌های صلح، در نظر بگیرد. وقتی صحبت از زمینه داخلی می‌شود، بدون در نظر گرفتن تنوع سیاسی- اجتماعی کشور و حقوق شهروندان، فکر کردن در مورد صلح پایدار بسیار دشوار است.

عباس فراسو دانشجوی مقطع دکترا در دانشگاه دیکین استرالیاست. او دارای مدرک ماستری در رشته مطالعات صلح و منازعه از دانشگاه مطالعات خارجی توکیو در جاپان است. پژوهش‌های عباس فراسو بر تأثیرات جنگ نیابتی بر پویایی جنگ داخلی متمرکز است.

عباس فراسو، دانشجوی دکتری از استرالیان

همزمان آقای خلیل‌زاد نیز با انتشار پیامی در توییتر گفت در این سفر سه روزه خواستار یافتن یک توافق سیاسی میان دولت افغانستان و پیکارجویان طالب شده تا آتش بس دائمی و همه‌جانبه در کشور تحقق یابد.

آقای خلیل‌زاد در ادامه افزود در جریان دیدار با مقام‌های دولتی، چهره‌های سیاسی و اعضای جامعه مدنی در کابل پیرامون گزینه‌های متعدد برای پیشبرد روند صلح مباحثی را رد و بدل کرده است.

وی گفتگو با مقام‌های افغان را دلگرم‌کننده عنوان و تاکید ورزیده است یک اجماع همگانی و گسترده و حمایت قابل قبول از روند صلح در کشور وجود دارد.

در خبرنامه سفارت آمریکا آمده نماینده این کشور روی تمرکز ایالات متحده بر افغانستان، دیپلماسی و جلب حمایت بیشتر جامعه بین‌المللی برای صلح کار کرده است.

سعید بن حصین الخیارین فرمانده نیروی زمینی قطر روز گذشته به پاکستان سفر با جنرال قمر جاوید باجوا رییس ستاد ارتش آن کشور ملاقات کرده است.
در این دیدار، دو طرف در مورد روابط دوجانبه، همکاری‌های اقتصادی و امنیتی، وضعیت امنیتی منطقه و نقش پاکستان و قطر در روند صلح افغانستان تبادل نظر کردند.
بر بنیاد این گزارش، هیئت قطر از تلاش‌های صادقانه ارتش پاکستان برای صلح در منطقه قدردانی کرده است.
جنرال باجوا نیز گفت ارتش پاکستان به روابط برادرانه خود با قطر ارزش زیاد قائل است.
سفر فرمانده نیروی زمینی قطر در حالی به قطر صورت گرفته که همزمان با توقف مذاکرات میا‌ن‌افغانی در دوحه، چندی پیش برخی دیپلمات‌های بلندپایه قطر و ایالات متحده نیز به آن کشور سفر کرده بود.

آقای اندر، روز پنج‌شنبه (۱۴ حوت)، در برگه‌ی تویترش نوشت: «طالبان در ولایت لوگر، استادهای ۳۶ مدرسه‌ی دینی و طلبه‌های این مدرسه‌ها و خانواده‌های آن‌ها را تهدید کرده‌اند.»

به گفته‌ی او، نهادها و عالمان دینی در بخش هویت دینی و صلح نقش سازنده‌ای دارند و برای جامعه از دین تفسیر مسالمت‌آمیز می‌کنند، اما گروه‌های تروریستی و افراطی، همواره با آن‌ها در تقابل قرار دارند.

این در حالی است که چند روز پیش نیز، مسئولان ریاست‌ معارف ولایت تخار، گفته بودند که طالبان در مناطق زیر کنترل ‌شان، به دانش‌‌آموزان دختر هشدار داده‌اند که از شرکت در امتحان سالانه‌ی مکاتب خودداری کنند.

کریس الکساندر سفیر پیشین کانادا در افغانستان در مطلبی با عنوان «پایان دادن به جنگ نیابتی پاکستان در افغانستان» از نقش اساسی سازمان اطلاعاتی پاکستان (آی‌اس‌آی) به عنوان علت اصلی دوام جنگ علیه مردم افغانستان پرده‌برداری کرد.
الکساندر استدلال کرده است: رهبران نظامی پاکستان پس از ۱۱ سپتمبر، به جای همکاری برای دستیابی به ثبات تحت اداره نهاد‌های دموکراتیک انتخاب شده از سوی مردم افغانستان، به اسامه بن لادن و القاعده پناه دادند در حالی که (آن‌ها) به افزایش کارزارهای نظامی و تروریستی انجام شده توسط شورای کویته طالبان، شبکه حقانی و سایر گروه‌ها همکاری می‌کردند.
به گفته وی، طالبان و متحدان شان دهه‌ها است از حمایت بی‌وقفه ارتش پاکستان برخوردار هستند.
وی افزوده است: در نتیحه، جنگ نیابتی پنهان آی‌اس‌آی حدود ۱۲۴ هزار نفر را تا به امروز به کام مرگ کشاند که بیش از نیمی آن‌ها جنگجویان طالب و یک سوم آن غیرنظامیان افغانستان هستند.
سفیر پیشین کانادا در افغانستان برای ختم این بحران پیشنهاد کرده از پاکستان در سازمان ملل متحد خواسته شود تا به جنگ نیابتی خود در افغانستان پایان دهد، مقامات مسئول آن کشور که از سازمان‌های تروریستی حمات کرده‌اند، تحریم و پاکستان به عنوان یک کشور حامی تروریزم در جهان شناخته شود.

آیا نقشه‌ی راه صلح امریکا برای ایجاد «دولت انتقالی صلح» مورد قبول طرفین منازعه‌ی جاری در کشور قرار خواهد گرفت؟

زلمی خلیلزاد، نماینده‌ی خاص وزارت امور خارجه‌ی ایالات متحده امریکا در سفر اخیرش به کابل طرحی را به دولت و شماری از سیاسیون افغانستان سپرده است. در این طرح، نقشه‌ی راه ایجاد یک حکومت انتقالی پیش بینی شده است. این طرح که در ده صفحه به زبان انگلیسی ترتیب شده است، چندین سناریوی احتمالی را برای ایجاد حکومتی زیر نام «دولت انتقالی صلح» پیش‌بینی می‌کند. بر اساس این طرح که روزنامه‌ی ۸صبح یک نسخه از آن را از نزدیک دیده است، قرار است یک ساختار جدید سیاسی به نام «دولت انتقالی صلح افغانستان»‌ به میان آید که دارای «سه قوای مستقل و مساوی اجراییه، شورای ملی و مقننه که دارای دادگاه‌ عالی و دادگاه‌های محلی» خواهد بود. بر اساس این سند «یک شورای عالی فقه اسلامی و یک کمیسیون تعدیل قانون اساسی» نیز ایجاد می‌گردد.

منابع معتبر که نمی‌خواهند هویت شان افشا شود، می‌گویند که در صورت توافق دولت افغانستان و طالبان بر سر این طرح، نشستی در سطح بلند و با حضور سیاسیون افغانستان در کشور ترکیه برگزار خواهد شد که شباهت زیادی به نشست اول بن خواهد داشت. در این نشست، نمایندگان کشورهای بزرگ و دخیل در قضیه‌ی افغانستان از جمله همسایگان این کشور و نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی از جمله ناتو و سازمان ملل نیز حضور خواهند یافت.

یکی از نکات کلیدی و عمده‌ی این سند آن است که طالبان تعهد می‌سپارند که بعد از توافق روی این طرح، تمامی تشکیلات شان را در کشورهای همسایه بسته خواهند کرد و دفاتر و اعضای خویش را به داخل افغانستان منتقل خواهند نمود.

چارچوب کلی توافق‌نامه:

بر مبنای این سند، تمامی قوانین جاری افغانستان به شمول قانون اساسی موجود و تعهدات بین‌المللی افغانستان تا تصویب قانون اساسی جدید، پابرجا می‌ماند. بر مبنای این سند، قانون اساسی موجود به عنوان چارچوب اصلی برای قانون اساسی بعدی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
با امضای این سند،‌ دولت انتقالی صلح به منظور تسهیل و پیشرفت روند مصالحه حق ندارد تا اعضای نیروهای سیاسی و نظامی دو طرف را به اتهام خیانت و یا انواع دیگر جرایم سیاسی، محاکمه کند.

این سند دو نوع ساختار اجرایی را پیش‌بینی می‌‌کند که اولی  شباهت زیادی به سیستم اجرایی موجود دارد که در آن رییس جمهور با معاونین، اعضای کابینه، رییسان ادارات مستقل و دیگر نهادهای مرتبط حکومتی  شامل اند. در ساختار دومی، رییس جمهور، صدراعظم، معاونین صدراعظم، روسای ادارات مستقل و دیگر نهادهای مرتبط حکومتی پیش‌بینی شده است.

بر مبنای این سند، ساختارهای موجود نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان حفظ می‌شود و رییس جمهور حکومت انتقالی صلح، هم‌چنان قوماندان اعلای قوای مسلح می‌باشد. با این حال، در حکومت انتقالی صلح یک شورای مشترک نیروهای اردو و پولیس به وجود می‌آید که اعضای آن را نمایند‌گان دو طرف به صورت مساویانه تشکیل می‌دهند. این شورا مسوولیت دارد تا دررابطه به سلسله مراتب فرماندهی نیروهای مسلح، اصلاحات در سکتور دفاعی و امنیتی و چگونگی ادغام نیروهای طالبان به حکومت انتقالی صلح، مشوره بدهد.

علاوه بر آن، حکومت انتقالی صلح مسوولیت دارد تا کمیسیون‌هایی را برای صلح، عدالت انتقالی معطوف به حقوق قربانیان هر دوطرف، کمیسیون حقیقت‌یاب و مصالحه، کمیسیون ادغام مجدد جنگ‌جویان، کمیسیون توسعه اقتصادی، مبارزه با مواد مخدر، پناهندگان و مهاجرین و حل منازعات ایجاد کند که اعضای آن به صورت مساویانه از سوی دو طرف تعیین می‌شوند.

بر مبنای این سند، دولت انتقالی صلح افغانستان سیاست بی‌طرفی خارجی را دنبال کرده و با همسایگان اش و دیگر کشورهای دنیا سیاست دوستانه را در پیش می‌گیرد، به تمامی مقررات بین‌المللی پابند بوده و به هیچ کشور و سازمانی اجازه نمی‌دهد تا از خاک افغانستان علیه همسایگان ‌اش و کشورهای دیگر، استفاده صورت گیرد.

بر مبنای این سند، در قانون اساسی بعدی افغانستان، انتخابات یک اصل عمده است و رهبری سیاسی در افغانستان آینده بر مبنای انتخابات سالم، شفاف، بی‌طرف و سراسری برگزیده می‌شود و تنها نهادهای منتخب اند که مسوولیت و صلاحیت تصمیم‌گیری در مسایل اساسی و عمده کشوری را دارا می‌باشند.

در رابطه به ساختار شورای ملی نیز در این سند، دو سناریو پیش‌بینی شده است: اول این‌که هر دو اتاق شورای ملی موجود با اعضای موجودش حفظ شود، ولی شماری از افراد طالبان به عنوان نمایندگان ولسی جرگه و مشرانو جرگه وارد ساختار موجود شوند. در طرح دوم، شورای ملی موجود با به میان آمدن دولت انتقالی صلح افغانستان، منحل ‌شود و صلاحیت‌هایش به دولت انتقالی صلح منتقل گردد.

مطابق به سند مذکور، یک شورای عالی فقه اسلامی که دارای پانزده عضو است، ایجاد می‌گردد. این شورا مسوولیت دارد تا رهنمودهای اسلامی را در رابطه به مسایل فرهنگی، اجتماعی و دیگر مسایل روز فراهم کند. هر دو طرف، هفت-هفت نماینده به این شورا معرفی می‌کنند و یک عضو باقیمانده از سوی رییس دولت انتقالی صلح، تعیین می‌گردد. این شورا مسوولیت دارد تا پیش‌نویس قوانین، فرامین و مقررات را مرور کرده و از مطابقت آنها با اسلام اطمینان حاصل کند. در صورت اختلاف نظر میان این شورا و دادگاه عالی، یک کمیسیون مشترک از سوی هر دو طرف ایجاد می‌گردد تا اختلاف نظر در رابطه به قوانین را برطرف سازد. با این حال، سند مذکور صلاحیت نهایی در رابطه به تفسیر قوانین را به دادگاه عالی تفویض می‌کند.
در سند مذکور حقوق و آزادی‌های سیاسی، حقوق زنان، آزادی رسانه‌ها و تجمعات، حقوق فرهنگی و اقتصادی تضمین شده است و قانون اساسی آینده افغانستان نیز باید این آزادی‌ها را تضمین کند.

نقاط ضعف و قوت این طرح:

پیش نویس توافق‌نامه‌ی صلح و ایجاد دولت انتقالی صلح افغانستان در نگاه نخست خیلی آرمانی به نظر می‌رسد، ولی شباهت‌های بسیار نزدیکی با توافق‌نامه‌ی بن که در سال ۲۰۰۱ به امضا رسید، دارد.  یکی از نقاط قوت عمده‌ی آن تضمین‌ آزادی‌های سیاسی، حقوقی، فرهنگی و اجتماعی است. در این سند تاکید شده است که طرفین باید این آزادی‌ها را به رسمیت شناخته و در قانون اساسی آینده‌ی افغانستان، آن‌ها را درج و تضمین کنند. علاوه بر آن، به اساس این سند باید نهادهای ملی دفاعی و امنیتی و نیز  سیستم آموزشی موجود به شمول نهادهای آموزشی موجود حفظ گردد. تاکید بر سیاست بی‌طرفی از سوی دولت انتقالی صلح و دولت منتخب بعدی، نیز یک نکته‌ی برجسته است. واقعیت این است که بدون تضمین بی‌طرفی افغانستان، برچیدن دامنه‌ی جنگ جاری حتا در صورت توافق بر سر این طرح و دست کشیدن طالبان از جنگ، دشوار و ناممکن است.
متاسفانه در این طرح میکانیزم‌های اجرایی ایجاد دولت انتقالی صلح و مسایل مرتبط به آتش‌بس سراسری و مساله سیاست بی‌طرفی افغانستان نه به خوبی مشخص شده است و نه هم به وضاحت تضمین. از آنجایی‌که منازعه‌ی جاری در افغانستان ریشه در مداخله‌ی سریع پاکستان در امور داخلی ما دارد، به جز برچیدن دفاتر و تشکیلات امنیتی طالبان در آن کشور، اشاره‌ای به از میان برداشتن نقش نظامیان پاکستانی به ویژه آی‌اس‌ای در جنگ جاری افغانستان نشده است و میکانیزمی نیز برای آن در نظر گرفته نشده است.

از همه مهم‌تر، برقراری آتش‌بس سراسری بعد از امضای این موافقت‌نامه است که برای نظارت از اجرای آن، سازوکار روشن که نشانگر نقش و مشارکت معنا دار جامعه جهانی و کشورهای منطقه باشد، مدنظر گرفته نشده است.

واکنش طرفین به این طرح چیست؟

وزارت خارجه‌ی امریکا تایید کرده است که یک چنین سندی را به دولت افغانستان و شماری از سیاسیون افغان سپرده است. گفته می‌شود زلمی خلیلزاد، نماینده‌ی خاص وزیر امور خارجه امریکا در امور صلح افغانستان به زودی این سند را در اختیار نمایندگان طالبان در دوحه و برخی از کشورهای همسایه نیز قرار خواهد داد. دولت افغانستان تاکنون در رابطه به این سند، ابراز نظر روشنی نکرده است و هنوز موضع تیم اشرف غنی در رابطه به این سند روشن نیست.
با این‌حال، نویسنده بعد از گفتگو با شماری از سیاسیون کشور که نمی‌خواهند هویت‌شان افشا شود، دریافته است که میزان خوش بینی این سیاسیون در رابطه به این طرح بیشتر است. به گفته‌ی آنان، در صورت توافق بر سر این طرح، نقش و حضور تیم‌ اشرف غنی که بخش عمده‌ی آن را دیاسپورای شهر نشین پشتون شکل می‌دهد، در اداره‌ی انتقالی صلح به شدت کاهش می‌یابد، زیرا به گفته‌ی منابع، جایگاه و سهم پشتون‌ها را در حکومت انتقالی صلح افغانستان، طالبان به صورت گسترده‌ای نمایندگی‌ خواهند کرد.

محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان و مشاور ارشد ریاست جمهوری گفت طالبان سه گزینه به رهبران سیاسی پیشنهاد کرده اند.

وی امروز (پنجشنبه ۱۴ حوت) در مراسم گرامیداشت از سالگرد شهادت عبدالعلی مزاری، بنیانگذار حزب وحدت اسلامی، در کابل افزود: «طالبان از رهبران سیاسی خواسته‌اند که با این گروه بیعت کنند یا در کنار این گروه علیه حکومت بجنگند و یا هم در جنگ طالبان و حکومت بی‌طرف باشند.»

وی افزود: «گروه طالبان از ما بیعت می‌خواهد، اما ما چنین خواستی را نمی‌پذیریم و با کسی بیعت نمی‌کنیم.»

این در حالی است که در جریان سفر اخیر زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا در امور صلح افغانستان به کابل، بحث درباره تغییر نظام و تشکیل یک دولت انتقالی و مشارکتی بار دیگر مطرح شده است. گفته می‌شود خلیلزاد در جریان این سفر، چنین طرحی را با مقام‌های افغانستان در میان گذاشته است.

در عملیات نیروهای امنیتی برای بازداشت حبیب‌الله غوریانی در مربوطات شهرک جبرئیل ولایت هرات، ۲ نفر کشته، ۳۹ نفر زخمی و بیش از ۲۰ نفر دیگر بازداشت شدند.

جیلانی فرهاد، سخنگوی والی هرات، به رسانه ها گفت نیروهای امنیتی پس از چاشت روز گذشته (چهارشنبه، ۱۳ حوت)، عملیاتی را برای بازداشت حبیب‌الله غوریانی راه‌اندازی کردند.

آقای فرهاد، حبیب‌الله غوریانی را به داشتن افراد مسلح غیرمسئول متهم کرد و گفت: «عملیات برای بازداشت غوریانی عصر روز گذشته راه‌اندازی شده بود و نیمه‌های شب گذشته پایان یافت. در حال حاضر، ساحه در کنترل نیروهای دولتی قرار دارد و ۱۲ تن از افراد مسلح وابسته با غوریانی بازداشت شده‌اند.»

سخنگوی والی هرات می‌گوید نیروهای امنیتی، موفق به بازداشت آقای غوریانی نشده‌اند.

از سویی هم، سیدعبدالوحید قتالی، والی هرات، به رسانه‌ها گفت در جریان درگیری، دو تن از افراد وابسته به آقای غوریانی کشته شده‌اند و بیش از ۲۰ نفر دیگر نیز بازداشت شده‌اند.

با این حال، یک منبع در شفاخانه‌ی ولایتی هرات، به رسانه ها گفت ۳۹ زخمی به شمول زنان و کودکان، از درگیری اخیر در شهرک جبرئیل به این شفاخانه منتقل شده‌اند.

گفته می‌شود بیشتر زخمی‌های این رویداد، غیرنظامیان می باشند.

درگیری در شهرک جبرئیل، پس از چاشت روز چهارشنبه (۱۳ حوت)، به دنبال حمله‌ی نیروهای دولتی به خانه‌ی مسکونی حبیب‌الله غوریانی، نامزد پیشین انتخابات پارلمانی آغاز شد و تا نیمه‌های شب ادامه داشت.

گفته می‌شود رهبری این عملیات را سید عبدالوحید قتالی، والی هرات به عهده داشت.

اداره‌ی محلی هرات، حبیب‌الله غوریانی و افراد او را به لت‌وکوب چند شهروند هرات و زخمی کردن دو تن در جریان روزهای گذشته در مربوطات شهرک جبرییل متهم کرده است. اداره‌ی محلی هرات، همچنان آقای غوریانی را به داشتن افراد مسلح غیرمسئول متهم کرده است.

از سویی هم، یک منبع می‌گوید باشندگان محل علیه یک رستورانت نزد آقای غوریانی شکایت کرده بودند و به همین دلیل، آقای غوریانی نیز تلاش کرد تا این رستورانت را ببندد؛ اما در این هنگام، نیروهای پولیس به ساحه رسیده و بر محافظان او تیراندازی کردند و پس از آن، درگیری میان دو طرف آغاز شد.

با این حال، حبیب‌الله غوریانی، در یک کلیپ ویدیویی که در شبکه‌های مجازی دست به دست می‌شود، می‌گوید: «یک قلیان و کافی شاپ چقدر برای دولت عزیز شده که به خاطرش خون صدها جوان را می‌ریزانند؟ میگن که کافی‌شاپ را بسته کردی و پسرم را نگذاشتی که شراب بخورد و چرا برای شراب‌خواری اش مزاحمت کرده‌ای! به همین دلیل سر ما عملیات کردند.»

دفتر مطبوعاتی والی هرات، به دنبال آغاز درگیری‌ها، در اعلامیه‌ای گفت نیروهای دولتی به اساس شکایت مردم و خانواده‌های زخمیان و هدایت ارگان‌های حراست از قانون، برای بازداشت غوریانی به جبرئیل رفته‌اند.

بر اساس اعلامیه، مقاومت مسلحانه‌ی افراد وابسته به حبیب‌الله غوریانی در برابر نیروهای دولتی، سبب درگیری و جراحت سه سرباز پولیس و شماری از غیرنظامیان شد.

یکی از باشندگان شهرک جبرئیل، می‌گوید که نیروهای امنیتی، خانه‌ی حبیب‌الله غوریانی را محاصره کرده و بر آن گلوله‌باری کردند.

باشندگان شهرک جبرئیل، می‌گویند که در جریان تیراندازی نیروهای دولتی، به ده‌ها خانه‌ی مسکونی خسارت فراوان مالی وارد شده است.

حبیب‌الله غوریانی، در انتخابات پارلمانی اخیر از ولایت هرات نامزد بود؛ اما کمیسیون مستقل انتخابات، آقای غوریانی را متهم به دست‌داشتن در قاچاق مخدر کرده و نام او را از فهرست نهایی نامزدان انتخابات پارلمانی حذف کرد.

آقای غوریانی نیز در برابر اتهام کمیسیون مستقل انتخابات، دست به اعتراض زد؛ اما موفق نشد که در انتخابات پارلمانی شرکت کند.

به دنبال انتخابات داخلی در کمیسیون مستقل انتخابات، اورنگ زیب، به عنوان رییس این کمیسیون انتخاب شده است.

مسافر قوقندی، عضو کمیسیون مستقل انتخابات، به رسانه ها گفت: «امروز در کمیسیون، انتخابات داخلی داشتیم و بر اساس اکثریت آرا، اورنگ زیب برای دو سال به عنوان رییس کمیسیون انتخاب شد.»

به گفته‌ی آقای قوقندی، مولانا محمد عبدالله برای یک سال به عنوان معاون کمیسیون مستقل انتخابات و خود مسافر قوقندی به عنوان دبیر این کمیسیون انتخابات شده است.

گفتنی است پیش از این، حوا علم نورستانی، مسئولیت ریاست کمیسیون مستقل انتخابات را به عهده داشت.

محمد سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری می‌گوید نظم جمهوری، قانون اساسی و نهادهای امنیتی کشور نباید در روند صلح از بین برده شوند.

آقای دانش که امروز (پنج‌شنبه، چهاردهم حوت) در مراسم گرامی‌داشت از بیست‌وششمین سالیاد شهادت عبدالعلی مزاری در کابل صحبت می‌کرد، بر حفظ نظم جمهوری در روند صلح تأکید کرد.

آقای دانش گفت هیچ طرح صلحی نباید در غیاب دولت و مردم افغانستان به بحث گرفته شود و به بهانۀ آمدن صلح نظم جمهوری از بین برده شود.

او افزود بهترین راهکاری برای تأمین صلح در کشور برگزاری انتخابات است و همۀ طرف‌های سیاسی در این روند باید شرکت کنند.

آقای دانش خاطرنشان ساخت صلح یک روند دوجانبه است که یک طرف رهبران سیاسی افغانستان در چوکات دولت و طرف دیگر آن گروه طالبان به گفت‌وگو می‌پردازند و در پیوند به آیندۀ کشور تصمیم می‌گیرند.

آقای دانش با انتقاد از رویکرد طالبان اعلام کرد این گروه هنوزهم در فکر آن است که طرف‌های سیاسی به طالبان بیعت کنند. او از طالبان می‌خواهد که رویکرد انحصارطلبانه را کنار بگذارند.

این در حالی است که به تازه‌گی زلمی خلیل‌زاد، نمایندۀ ویژۀ امریکا در امور صلح افغانستان در سفرش به کابل طرح تازه‌یی را برای تسریع روند صلح با رهبران سیاسی کشور شریک ساخته است. گفته می‌شود در چوکات این طرح می‌بایست یک حکومت مشارکتی با شمولیت طالبان در افغانستان ایجاد شود.

آقای نبیل تاکید ورزید که این توافق بخشش معادن است و اگر به صورت آگاهانه باشد خیانت ملی و اگر با غفلت باشد یک جرم محسوب می‌گردد.

آقای نبیل در ادامه افزود داکتر غنی و حلقه‌های نزدیکان او همگی جمع شده و طبق این توافق معادن ولایت‌ها را به این شرکت استرالیایی واگذار کرده‌اند که در جریان آن، این شرکت مکلف به گرفتن جواز ویژه‌ای برای مناطق معدنی نیست.

آقای نبیل در ادامه تاکید ورزید نفت و گاز سرپل و معدن مس لوگر نیز به شرکت‌های چینی واگذار شده‌اند اما تاکنون هیچ اقدامی برای آن‌ها نشده است.

رییس پیشین امنیت ملی افغانستان نسبت به فعالیت وزارت معادن و پترولیم انتقاد کرده و گفت، این وزارتخانه در دیگر کشورها مانند خزانه ملی است اما در افغانستان تنها هزینه‌های کمرشکن را نصیب دولت ساخته است.

خلیل زاد نماینده ویژه امریکا ( ۵ شنبه، ۱۴ حوت ) در رشته تویتی گفت او در دیدار هایش با مقامات حکومتی، چهره های سیاسی و اعضای جامعه ای مدنی در کابل روی گزینه های مختلف برای پیشبرد روند صلح گفتگو کرده است.

زلمی خلیل ‌زاد، نماینده‌ی ویژه‌ی امریکا در امور صلح افغانستان همزمان با پایان سفر سه روزه‌اش به کابل، می‌گوید دولت افغانستان و گروه طالبان باید راهی برای توافق سیاسی و تأمین آتش‌بس دایمی و همه‌جانبه پیدا کنند.

وی این گفتگورا دلگرم‌ کننده خوانده و گفته است که حمایت گسترده از تسریع در روند صلح و تحقق صلح عادلانه و پایدار در افغانستان وجود دارد.

زلمی خلیل‌زاد افزوده است که در این دیدارها، آنچه را که برای جلب حمایت گسترده‌ی جهانی به‌ منظور کمک برای پیشرفت روند صلح نیاز است، نیز با مقامات حکومتی، چهره‌های سیاسی و اعضای جامعه‌ی مدنی مطرح کرده است.

در همین حال، سفارت امریکا در کابل با نشر خبرنامه‌ای گفته است که خلیل‌زاد در جریان این دیدارهایش تمرکز امریکا را روی افغانستان، دیپلماسی و جلب حمایت بیشتر بین‌المللی برای صلح افغانستان، به‌ صورت اجمالی ارایه کرده است.

در خبرنامه تأکید شده است که او از تعهد جامعه‌ی مدنی به صلح با وجود افزایش خشونت‌های هدفمند، ابراز امیدواری کرده است.

آقای خلیل‌زاد و سفارت امریکا در کابل جزئیات بیشتری از بحث روی گزینه‌های مختلف برای پیشبرد روند صلح افغانستان در دیدار او با مقام‌های حکومتی افغانستان ارایه نکرده است.

همچنان منابعی معتبر از دولت افغانستان گفته بودند که امریکا طرح ایجاد یک حکومت عبوری و انتقال قدرت از دولت فعلی به دولت عبوری را به رهبران دولت افغانستان سپرده است. براساس این طرح، پس از شروع روند جدید در آنکارا و حصول توافق بر سر مسایل اساسی، انتقال قدرت به دولت انتقالی صورت خواهد گرفت.

قابل ذکر است که دور تازه ای سفر های زلمی خلیل زاد در دهم حوت آغاز شده است و با رییس جمهور غنی و رییس شورای عالی مصالحه ملی عبدالله عبدالله و شماری از چهره های سیاسی دیدار و گفتگو کرده است.

صبح امروز پنجشنبه(۱۴ حوت) انفجاری در ناحیه سوم شهر جلال‌آباد مرکز ولایت ننگرهار رخ داد.

دفتر والی ولایت ننگرهار می‌گوید یک داکتر زن شفاخانه دولتی این ولایت در این رویداد جان باخته است.

تا کنون جزئیات بیشتر از چگونگی و نوع این انفجار در دست نیست.

گفتنی است دو روز پیش، سه کارمند زن یک رسانه‌ در این ولایت ترور شد.

گفته شده روند صلح و اوضاع سیاسی کنونی کشور دو محور اصلی دیدار آقای نور و آقای محب بوده است.

دیدار اخیر میان مشاور امنیت ملی و رییس شورای اجرایی جمعیت اسلامی در حالی صورت می‌گیرد که دولت در پی ایجاد اجماع ملی بوده، روند صلح با بن‌بست مواجه است و خلیلزاد فرستاده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان با مقامات و سیاسیون افغانستان دیدارهایی داشته است.

عطا محمد نور یکی از سیاسیون تاثیرگذار کشور است که در چند روز اخیر به کابل آمده و با شمار زیادی از سیاسیون در کشور ملاقات و رایزنی داشته است.

مسوولان محلی در ولایت ننگرهار تأیید می‌کنند شب گذشته (جهارشنبه٬ ۱۳ حوت )افراد مسلح ناشناس هفت کارگر یک کارخانۀ گچ‌سازی را در مربوطات ولسوالی سرخ‌رود این ولایت به گلوله بسته‌اند.

فرید خان، سخنگوی فرماندهی پولیس ولایت ننگرهار گفت این رویداد شب گذشته (چهارشنبه، ۱۳ حوت) در روستای «باولی» از مربوطات ولسوالی سرخ‌رود این ولایت رخ داد.

آقای خان افزود این کارگران در یک کارخانۀ گچ‌سازی مشغول کار بودند که از سوی افراد مسلح ناشناس تیرباران شده‌اند. او در مورد انگیزۀ وقوع این رویداد چیزی نمی‌گوید.

آن چنان سخنگوی فرماندهی پولیس ولایت ننگرهار می‌گوید، نهادهای امنیتی تلاش‌ها را برای شناسایی و بازداشت عاملان این رویداد آغاز کرده‌اند.

گفتنی است ننگرهار در شرق افغانستان از ولایت‌های نسبتاً ناامن به شمار می‌رود. اخیراً این ولایت گواه افزایش حمله‌های انفجاری و مسلح طالبان بوده است. در سه ماه گذشته ترورهای هدف‌مند در این ولایت بیشتر گزارش می‌شود.

با وجود تلاش های حکومت افغانستان ، جامعۀ مدنی ، سازمان های حمایت از حقوق زنان و جامعۀ جهانی هنوز هم صدای گروهی بزرگی از زنان در مورد صلح کمتر انعکاس یافته است در حالیکه این زنان یک بخش مهم جامعۀ افغانستان را تشکیل میدهند.

زنانی که در حاشیه قرار گرفته اند عبارت از بانوان خانه، خیاط ، آشپز ، پیشه ور ، آرایشگر و غیره میباشند که مطابق طبیعت زندگی وشغلی شان به دنیای بیرونی دسترسی کمتر دارند، آنها در فعالیت های مدنی و اجتماعی اشتراک نمیکنند، به رسانه های اجتماعی دسترسی ندارند تا دیدگاه ها ، پیشنهادها ، مشکلات و توقعات شان را به عامۀ مردم شریک سازند.

این در حالی است که نخستین جلسه شورای عالی زنان تحت ریاست اشرف غنی رییس جمهور افغانستان به تاریخ (۱۰حوت ) برگزار شده بود.

رییس جمهور تصریح کرد که در گذشته تمرکز روی نقش دومی زن بوده، اما امروز تاکید روی نقش کلیدی زن به عنوان زن افغان و زن شهروند دارای حقوق مساوی با مردان میباشد که این خود یک اصل مسلم قانون اساسی کشور است.

و خانم اول در باره ایجاد این جلسه گفت که ایجاد این شورا، ثابت می سازد که دولت حامی زنان است و با این قدم بزرگ، زمینه پیشرفت آنان در سطوح تصمیم گیری فراهم می گردد.

ریس جمهور غنی ضمن ستایش از ماموریت ملل متحد در افغانستان، فعالیت های این سازمان را برای افغان ها، مفید و ارزنده خواند.

دو طرف در این دیدار همچنین در باره‌ی تلاش‌های صلح، اوضاع جاری کشور، دیدگاه‌های جامعه‌ی بین‌المللی در مورد تحولات کشورهمکاری با جامعه‌ی بین‌المللی و نیاز مبرم به اجماع داخلی بحث و تبادل نظر کردند.

در پایان این دیدار، هر دو طرف در راستای همکاری و هماهنگی حکومت افغانستان و سازمان ملل متحد، تعهد شان را ابراز کردند.

قابل ذکر است اوضاع جاری  کشور در این آواخر خوب نیست و باعث نگرانی های همه شهرواندن کشور شده است. شهروندان می افزایند اگر این حالت ادامه داشته باشد افغانستان به دهه نود خواهد رفت.

وزارت امور خارجه اعلام کرد دو طرف در این دیدار همچنین تلاش‌های مشترک واشنگتن و کابل را در راستای موفقیت روند مذاکرات صلح بررسی کردند.

وزیر امور خارجه از مساعی مشترک افغانستان و ایالات متحده جهت یافتن راه حل صلح‌آمیز برای بحران جاری در افغانستان قدردانی و بر اهمیت حمایت منطقه‌‌ای و بین‌المللی از روند صلح تأکید کرد.

خلیلزاد نیز نقش کشورهای منطقه را در روند صلح بااهمیت توصیف نمود و نسبت به پشتیبانی همه‌جانبهٔ ایالات متحدۀ امریکا از فرآیند صلح افغانستان به‌ویژه ایجاد اجماع منطقه‌‌ای و تقویت اجماع جهانی، به افغانستان اطمینان داد.