برچسب: پاکستان

شورای عالی مصالحۀ ملی اعلام کرد آقای عبدالله در این سفر، با رهبری ترکیه دربارۀ تلاش‌های صلح در افغانستان و روابط دوجانبه میان دو کشور، بحث و گفت‌وگو خواهد کرد.
پیش از این نیز، رییس شوای عالی مصالحه ملی به کشورهای منطقه از جمله ایران، هند، پاکستان و ازبکستان از به خاطر جلب حمایت از تلاش‌های صلح سفر کرده بود.

امرالله صالح، معاون اول ریاست‌جمهوری، گفت در پرونده‌ی حمله‌ی تروریستی بر دانشگاه کابل، پیشرفت صورت گرفته و به شمار بازداشت‌شدگان افزوده شده است.

آقای صالح، روز چهارشنبه (۲۸ عقرب)، در برگه‌ی فیسبوکش نوشت: «این بار فردی به نام رحمت‌الله، از شرکای مستقیم در این جنایت و عضو هسته ای، بازداشت شده است.»

او، از ریاست دانشگاه کابل خواست به عنوان یک نهاد علمی متضرر، در برابر افراد بازداشت‌شده اقامه‌ی دعوا کند.

معاون اول ریاست‌جمهوری، افزود: «امیدواریم کمیسیون حقوق بشر افغانستان نیز از عادت همیشگی اش که تنها انتقاد است، بیرون شده و در این راستا آستین بر بزند و کاری کند. مردم توقع دارند که کمیسیون حقوق بشر افغانستان فراتر از گزارش‌نویسی از حقوق شان نیز در جوامع جهانی و موسسات جهانی حرف بزند.»

آقای صالح، هم‌چنان گفت در حال حاضر، ۹۴ شرکت بلتی (شرکت های انتقالاتی) در کابل فعالیت دارد و از مالکان آن‌ها خواسته شده تا هرچه زودتر شرکت خود را در وزارت مالیه ثبت و راجستر کنند.

آقای صالح افزود: «اطلاعات تاییدنشده می‌رساند که شرکت‌های بلتی بنابر سنت دیرینه‌ی کارشان هیچ چیز را باز نمی‌کنند و تروریستان از این خلای امنیتی بارها استفاده کرده و مواد ممنوعه را از پاکستان به شهر کابل انتقال می‌دهند.»

گفتنی است در حمله‌ی تروریستی دوازدهم عقرب بر دانشگاه کابل، ۲۲ نفر جان باختند و ۲۷ نفر دیگر زخم برداشتند. بیش‌تر قربانیان این حمله، دانش‌جویان بودند. گروه داعش، مسوولیت این حمله را به عهده گرفت؛ اما دولت افغانستان گروه طالبان را عامل آن دانسته است.

عمران‌خان صدراعظم پاکستان پیش از سفر به کابل در گفت وگو با شبکه پاکستانی «جی‌ان‌ان» گفت پیروزی بایدن تغییری در پالیسی واشنگتن در قبال افغانستان به وجود نخواهد آورد.

عمران‌خان ادامه داد: «به نظر نمی‌رسد سیاست امریکا در بحث افغانستان و خروج از این کشور تغییری پیدا کند. ما معتقدیم جمهوریخواه‌ها و دموکرات‌ها در واشنگتن خواستار حل سیاسی بحران افغانستان هستند.»

نخست وزیر پاکستان با ابراز اینکه بسیار زود است که بخواهیم درباره سودمند بودن سیاست دموکرات‌ها و یا جمهوریخواه‌ها برای منطقه نظر بدهیم، تأکید کرد بازگشت جو بایدن به توافق هسته‌ای ایران به سود پاکستان است زیرا این وضعیت به ما کمک می‌کند که همکاری‌های دوجانبه تجاری با ایران را گسترش دهیم در این صورت به نفع دو کشور است.

سفر عمران خان به کابل

گران هیواد، سخن‌گوی وزارت خارجه، می‌گوید قرار است عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان، در هفته‌ی روان به افغانستان بیاید.

آقای هیواد، روز شنبه (۲۴ عقرب)، در یک پیام ویدیویی گفت بر اساس اطلاعات مقام‌های پاکستانی، سفر عمران خان به افغانستان در هفته‌ی روان انجام خواهد شد.

به گفتۀ آقای هیواد، این سفر عمران خان، به دنبال تماس تلفنی ماه گذشتۀ رییس‌جمهور غنی با او صورت می‌گیرد.

بر اساس اطلاعات وزارت خارجه، قرار است عمران خان در جریان سفرش به کابل، با مقام‌های دولت افغانستان در مورد روند صلح، توسعۀ همکاری‌های سیاسی، امنیتی، اقتصادی و تجارتی گفت‌وگو کند.

این نخستین سفر عمران خان به کابل خواهد بود. صدراعظم پاکستان تاکنون از افغانستان دیدار نداشته است.

همچنان، روز دوشنبه هفتۀ جاری آقای داوود از مشاوران نزدیک و ارشد نخست وزیر پاکستان در امور اقتصادی و تجارتی به کابل خواهد آمد.

انتخابات ریاست جمهوری امریکا در حالی با اماواگرهای تقلب انتخاباتی و پیروزی احتمالی و شکست ترامپ همراه شده که ایالات متحده امریکا یک نکته اساسی در مورد افغانستان را این روزها به دست فراموشی سپرده است. «توافق نامه صلح امریکا با طالبان» به همان میزان که به یک مساله کم اهمیت برای سیاستمداران امریکا بدل شده به همان اندازه برای حکومت افغانستان و مردم این کشور به یک موضوع حیاتی و سرنوشت ساز مبدل گشته است.

افغان ها منظر نتیجه توافق نامه صلح امریکا با طالبان و مذاکرات بین الافغانی در دوحه می باشند. اگرچه براساس برخی پیش بینی ها دونالد ترامپ با امضای توافق نامه صلح با طالبان دنبال کسب آراء بیشتر بود و اینک که خود را در لبه تیغ شکست می بیند طبیعی ست که اهمیتی به این توافق نامه ندهد و حکومت افغانستان و مردم این کشور را در یک ابهام کشنده قرار دهد.

برخی پیش بینی ها می گوید چه ترامپ برنده شود و چه شکست بخورد دیگر مثل قبل از انتخابات نگاه جدی به توافق صلح امریکا با طالبان نخواهد داشت و از سویی هم پیروزی بایدن صلح افغانستان را تسریع نخواهد کرد.

بایدن توافق نامه صلح امریکا با طالبان را کنار بگذارد

رسانه «دی دیپلمات» طی مطلبی در سیزده نوامبر در مورد توافق نامه صلح امریکا با طالبان خطاب به دولت احتمالی بایدن می نویسد:«دولت بایدن بهتر است توافق نامه صلح امریکا با طالبان را کنار بگذارد.»

مطلب ادامه می دهد:«توافق نامه صلح امریکا با طالبان از همان ابتدا با پاشنه آشیل های زیادی همراه بود که یکی از آنها نادیده گرفتن نقش پاکستان در افغانستان است و اشتباه حیاتی دیگر ایالات متحده امریکا و حکومت افغانستان در ادامه تلاش برای گنجاندن پاکستان در مذاکرات صلح بود چون این کشور همواره تلاش کرده افغانستان را به یک کشور تابع خود تبدیل نماید. دولت ترامپ از عملکرد پاکستان در سال 2009 درس عبرت نگرفت، زمانیکه اسلام آباد با تمرکز همیشگی روی منافع خود مذاکرات صلحی که دولت اوباما با طالبان آغاز کرده بود را به چالش کشید.»

با صلح و بی صلح پاکستان برنده است!

به اعتقاد نویسنده مطلب دیدگاه پاکستان در مورد افغانستان بسیار ساده است: اگر مذاکرات صلح ناکام بماند، پاکستان برنده می شود چون می تواند از طریق طالبان تاثیر خود در افغانستان را ادامه دهد و اگر مذاکرات صلح موفق شود، طالبان در قدرت سیاسی با دولت نه چندان قوی کابل سهیم می شوند و در این صورت بازهم پاکستان برنده است زیرا نفوذ این کشور در افغانستان گسترش خواهد یافت. افغانستان تحت سلطه پاکستان بدون شک مکانی مناسب و پناهگاه امنی برای جنبش های اسلامی تندرو نظیر القاعده و داعش خواهد بود و از خاک افغانستان تهدیداتی متوجه امریکا و اروپا خواهد شد.

خروج امریکا از افغانستان، ایده آل برای پاکستان

در ادامه مطلب می خوانیم اگر امریکا نیروهایش را به طور کامل از افغانستان خارج کند، نمی تواند اهرم های فشار لازم برای جلوگیری از این اتفاق را در اختیار داشته باشد و همچنین بازگشت خود به افغانستان را دشوار خواهد ساخت چون پاکستان مسیر اکمالاتی خود را باز نخواهد کرد و روسیه هم دیگر گزینه مناسب نخواهد بود.

مطلب ادامه می دهد مالیات دهندگان امریکایی از جنگ طولانی در افغانستان خسته شده اند چون هزینه های مالی هنگفت و سربازان امریکایی زیادی در این جنگ از دست رفته است و دولت جو بایدن باید توافق نامه صلح شکست خورده امریکا با طالبان و مذاکرات بین الافغانی را کنار بگذارد. صلح با طالبان نتیجه مطلوبی برای امریکا در پی نخواهد داشت و اوضاع موجود هم چندان امیدوار کننده نیست. افغانستان تحت سلطه پاکستان یا افغانستان بدون حمایت  امریکا بدون شک بسیار بدتر خواهد بود.

عمق استراتژیک پاکستان در افغانستان

در بخش دیگری از مطلب فوق آمده است:«پاکستان از دهه 1960 میلادی تاکنون دیدگاه عمق استراتژیک خود در افغانستان را دنبال کرده است، دیدگاهی که از اصول نظامی جنرال های پاکستانی نشأت گرفته ریشه های آن نه به افغانستان که به هند بر می گردد.  ارتش پاکستان بعد از از دست دادن بال شرقی خود یعنی بنگلادش امروزی مجبور شد استراتژی خود نسبت به هند را تغییر بدهد و در این راستا افغانستان برای پاکستان به منطقه ای تبدیل شد که نیروهای نظامی خود را بتواند خارج کرده دوباره سازماندهی نماید و ضد حملاتی را برنامه ریزی کند. پیاده کردن این استراتژی مستلزم داشتن یک دولت دوست در افغانستان می باشد، دولتی که در صورت جنگ بین پاکستان و هند، خاک خود را در اختیار پاکستان قرار دهد.»

استفاده ابزاری پاکستان از طالبان

مطلب ادامه می دهد با پیروزی جهاد و مجاهدین  علیه اتحاد جماهیر شوروی سابق، ارتش پاکستان توانست از مجاهدین علیه هند در جامو وکشمیر تحت کنترل هند استفاده کند. هدف پاکستان از این اقدام سخت کردن حاکمیت هند در این منطقه، جلوگیری از اعزام نیروهای هندی برای مبارزه با شورشیان بومی و کاهش ظرفیت هند در رقابت دیرینه میان اسلام آباد و دهلی نو بود. این برنامه ها در دهه 1988 تطبیق شد و برای اینکه نقش پاکستان پوشیده بماند شورشیان در افغانستان آموزش دیدند. این برنامه ها می طلبید که یک حکومت دوست یا حکومتی که توان مقابله با پاکستان را نداشته باشد در افغانستان در قدرت باشد.

از سویی افغانستان همواره پشتون های پاکستان را بخشی از پشتون های خود می داند. در زمان ریاست جمهوری محمد ضیاءالحق پاکستان تلاش کرد شهروندان پشتون ساکن در ایالت خیبرپشتونخوا را کنترل نماید و سیاست های اسلامی سازی خود را تطبیق کند. همچنین پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق و تشکیل کشورهای مستقل آسیای مرکزی افغانستان به دروازه دسترسی به بازراهای انرژی آسیای مرکزی تبدیل شد. سقوط دولت کمونیست و آغاز جنگ های داخلی در افغانستان این جاه طلبی های سیاسی و اقتصادی را از بین برد. با ظهور طالبان در قندهار اما این گروه به بهترین معالمه طالبان تبدیل شد. پاکستان در حالیکه موضوع خط دیورند همچنان حل نشده باقی مانده بود با استفاده ابزاری از طالبان سیاست عمق استراتژیک خود را روی دست گرفت.

پاکستان و افغانستان پس از یازده سپتامبر 2001

به اعتقاد نویسنده مطلب پس از حادثه یازده سپتامبر، پاکستان تحت فشارهای بین المللی قرار گرفت تا ارتباط خود با طالبان در افغانستان را قطع کرده از دولت افغانستان حمایت کند. طالبان در این شرایط مناطق قبایلی مرزی را به پناهگاه امن هزاران جنگجوی طالب تبدیل کرد. سازمان استخبارات پاکستان (آی اس آی) پشت حملات تروریستی در داخل افغانستان به ویژه حمله به منافع هند در افغانستان قرار گرفت.

از دید پاکستان، دولت افغانستان مادامیکه حمایت های بین المللی کمی داشته باشد، شانس زیادی برای بقا نخواهد یافت و حضور روز افزون هند در افغانستان سبب خواهد شد این کشور ارتباط خود با طالبان را همچنان حفظ نماید.

اگرچه اصول عمق استراتژیک پاکستان در افغانستان براساس مقتضیات زمان تغییر می کند اما آنچه مسلم است طالبان هنوز ابزار پاکستان برای پیاده کردن اهداف این کشور در افغانستان می باشد.

در بخش پایانی مطلب می خوانیم:«پاکستان هنوز افغانستان را زمین بازی و تداوم جنگ خود با هند می پندارد و گنجاندن این کشور در مذاکرات صلح حکومت افغانستان با طالبان با محوریت امریکا یک اشتباه مرگبار است.»

به هر حال در صورت عدم حصول پیروزی یا صلح در افغانستان، حضور نیروهای امریکایی در افغانستان نتایج بهتری برای منافع و امنیت امریکا به دنبال خواهد داشت.

بسیاری از شخصیت‌های سیاسی در امریکا و جهان، پیروزی جو بایدن در انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده‌ی امریکا را تبریک گفته اند.

بسیاری از این شخصیت‌ها، پیروزی جو بایدن را در این زمان حساس، مهم خوانده و نسبت به یک آینده‌ی روشن، ابراز خوش‌بینی کرده اند.

بارک اوباما، رییس‌جمهور پیشین امریکا، با نشر بیانیه‌ای به جو بایدن و کاملا هریس معاونش، تبریک گفته و افزوده است: «خوش‌بختم، جو آنچه را که برای رییس‌جمهور شدن لازم است، دارد.»

اوباما در ادامه به چالش‌هایی اشاره کرده که جو بایدن با آن‌ها روبه رو است. «ویروس کرونا، سیستم اقتصادی و قضایی نابرابر، دموکراسی‌ای در معرض خطر و یک فضای خطرناک.»

نانسی پلوسی، رییس مجلس نمایندگان و یکی از چهره‌های بزرگ سیاسی امریکا، گفته است: «ما جمهوری را حفظ کردیم. حالا زمان رشد و بهبودی فرا رسیده است.»

بیل کلینتون، رییس‌جمهور پیشین امریکا، گفته است: «امریکا حرفش را زد و دموکراسی پیروز شد.» آقای کلینتون ،هم‌چنان خوش‌بین است که با پیروزی بایدن، شهروندان این کشور با هم متحد شوند.

در بیرون از امریکا، بسیاری از رهبران کشورهای اروپایی از پیروزی جو بایدن خوش‌حال اند و به کارهای مشترک بهتر امیدوار اند.

روابط کشورهای اروپایی در زمان ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، با امریکا متشنج شده بود. اتحادیه‌ی اروپا و امریکا بر سر امور تجاری، تغییرات اقلیمی و تحریم‌ها علیه ایران، اختلافات زیادی داشته اند.

انگلا مرکل، نخست‌وزیر آلمان، هایکو ماس، وزیر خارجه‌ی آلمان، امانول مکرون، رییس‌جمهور فرانسه، بوریس جانسون، نخست‌وزیر بریتانیا، جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، میکل مارتین، نخست‌وزیر ایرلند، کاریا کاش میتسوتاکیس، نخست‌وزیر یونان، شارل میشل، رییس شورای اتحادیه‌ی اروپا و چند شخصیت سیاسی دیگر، پیروزی جو بایدن و کاملا هریس را «تاریخ‌ساز» خواندند.

رییس‌جمهور غنی، عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه‌ی ملی و عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان نیز، افرادی اند که پیروزی جو بایدن و معاون او کاملا هریس را تبریک گفته و ابراز امیدواری کرده اند که در دوره‌ی ریاست‌جمهوری آقای بایدن، در راستای آوردن صلح در افغانستان و مبارزه با تروریزم، کارهای بیشتری انجام شود.

دو روز پس از حمله‌ی تروریستی مرگ‌بار بر بخش ستاژ حقوقی دانشگاه کابل، امرالله صالح، معاون اول ریاست‌جمهوری، می‌گوید این حمله، تصادفی نبوده و از قبل برنامه‌ریزی شده بود.

آقای صالح، روز چهارشنبه (۱۴ عقرب)، در برگه‌ی فیسبوکش نوشت حمله بر دانشگاه کابل، باز هم موشکافانه مورد بررسی قرار گرفت و بر اساس شواهد، گروه طالبان عامل آن است.

او افزوده است: «این حمله، شباهت بی چون و چرایی با حمله بر دانشگاه امریکایی دارد که کار طالبان بود، شباهت به حمله بر کانتیننتال دارد که کار طالبان بود، شباهت با حمله بر چهارصد بستر دارد که کار طالبان بود و تروریستان دخیل در طراحی آن حملات، همه در پنجه‌ی قانون قرار دارند و از شبکه‌ی حقانی از شاخه‌ی تاج‌میر جواد هستند.»

به گفته‌ی آقای صالح، شبکه‌ی حقانی جز جداناپذیر گروه طالبان است و تاج‌میر جواد، از سال ۲۰۰۲ به این طرف در پاکستان به سر می‌برد.

او گفت: «قضاوت بر این که جنایت علیه دانشجویان را طالب انجام داده، تراوش از ذهن سیاسی ما نه، بلکه استوار بر مدارک استخباراتی است. عکس‌های تاج‌میر خون‌خوار در شهر نصب می‌شود. عکس تروریستان فراری دیروز نصب شد و عکس تروریستانی که حملات قبلی را انجام داده و در بند قرار دارند نیز نصب می‌شود تا مردم علیه شان شکایت کنند.»

آقای صالح، افزود با استفاده از شواهد و ثبوت به جا مانده در ساحه‌ی جرم، در شناسایی و بازداشت همکاران تروریست‌ها دست‌آورد خوبی داشته ایم.

او گفت: «در جریان جزییات در موقع مناسب قرار خواهید گرفت. حمله بر بخش حقوق تصادفی نبوده است. شواهد نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی از قبل و مشخصا برای زدن همین بخش صورت گرفته بوده است.»

در حمله‌ی تروریستی روز دوشنبه (۱۲ عقرب)، بر دانشگاه کابل، ۲۲ نفر جان باختند و ۲۷ نفر دیگر زخم برداشتند. بیش‌تر قربانیان این حمله، دانشجویان بودند.

هرچند گروه داعش، مسوولیت این حمله را به عهده گرفت؛ اما دولت افغانستان گروه طالبان را عامل آن دانسته است.

در پی آغاز گفتگوهای صلح افغانستان شماری از رهبران جهادی افغانستان به دعوت رسمی کشورهای هند و پاکستان به این کشورها سفر کرده اند و با مقامات ارشد سیاسی و نظامی آن‌ها دیدار و گفتگوهایی داشته اند.

اخیرا عبدالله عبدالله رئیس شورای مصالحه به هر دو کشور پاکستان و هند رفت؛ و درچارچوب همین سفرها، پاکستان از گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی و هند از مارشال عبدالرشید دوستم، معاون اول سابق ریاست جمهوری افغانستان و عطا محمد نور از فرماندهان ارشد جبهه شمال و متحدین سابق دهلی دعوت رسمی کرد تا پیرامون وضعیت گفتگوهای صلح میان دولت و طالبان با مقامات ارشد سیاسی و نظایم این کشورها صحبت کنند.

با اعلام خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان هم هند و هم پاکستان نگران برگشت وضعیت افغانستان به شرایط مشابه دهه نود میلادی در این کشوراند.

عمران خان، نخست وزیر پاکستان، دو روز پیش در مصاحبه با مجله اشپیگل گفت که او اخیرا با گلبدین حکمتیار و با عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان دیدار کرده و به آنها گفته است که “ما در افغانستان هیچ ترجیحی نداریم، تنها منافع ما این است که دولت آینده در کابل به هند اجازه عملیات از آنجا علیه پاکستان را ندهد.”

رهبران حکومت هند هم دقیقا همین نگرانی را دارند. آنها در گفتگو با مقامات افغانستان تاکید کرده اند که با خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان نگران فعالیت های گروه‌های افراطی مانند لشکر طیبه و جیش محمد در داخل خاک افغانستان اند. این گروه‌ها در منطقه کشمیر بر ضد نیروهای نظامی هند فعالیت می‌کنند.

از زمان سقوط حاکمیت طالبان در سال ۲۰۰۱ میلادی در افغانستان، هند حدود دو میلیارد دالر در پروژه های بازسازی افغانستان برای دفاع از همین استراتژ هزینه کرده است در حالیکه اسلام آباد به دلیل اختلافات بر سر کشمیر با دهلی، هر نوع حضور و نفوذ هند در افغانستان را تهدیدی به امنیت خود تلقی می‌کند.

اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان پیشتر گفته است که جنبش طالبان پاکستان با گروه طالبان افغانستان نزدیکی فکری دارد، اما برنامه سیاسی آن به افغانستان ربطی ندارد.

با وجود این اختلافات هند و پاکستان کابل همواره تاکید کرده که هند هیچ نوع فعالیت ضد پاکستان از افغانستان نداشته و “حضور هند” در افغانستان نباید بهانه‌ای برای “توجیه حمایت” از طالبان باشد.

روزنامه هندوستان تایمز هند همچنین می افزاید که این دیدارها “بخشی از ارتباط دهلی نو با طیف وسیع تری از رهبری در کابل” در میان گفتگوهای درون افغانستان است.

رسانه های هندی گزارش داده اند که عبدالله عبدالله در گفتگو با نخست وزیر نارندرا مودی ، اس جی شانکار، وزیر خارجه، وآجیت دووال، مشاور امنیت ملی هند ، نقش “حیاتی” هند را در برقراری صلح پایدار در افغانستان تأیید کرده و خواستار “حمایت مستمر هند از دولت و مردم افغانستان ” شده است.

عطامحمد نور به قول رسانه های هندی گفته است که احساس می کند که هند ، به عنوان یک کشور مهم در روند توسعه افغانستان ، توانایی تبدیل شدن به “تسهیل کننده” مذاکرات صلح را دارد.

رسانه های هند گزارش داده اند که رهبران افغانستان از هند خواسته‌اند تا در گفتگوهای صلح با طالبان کمک کند.

گلبدین حکمتیار در سخنرانی اخیر خود در اسلام آباد گفت که او خود گفتگوهای جداگانه را با طالبان در پیش خواهد گرفت. او در بازگشت از سفر به اسلام آباد نیز در یک کنفرانس خبری گفت که دولت موقت تنها “راه‌حل” بحران در افغانستان است.

نگرانی ها چیست؟

با خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، هند و رهبران جبهه متحد سابق شمال افغانستان نگران آن هستند که پاکستان مجددا نقش بیشتری در سیاستگذاری های افغانستان خواهد یافت و برای ایجاد توازن آنها خواستار نقش بیشتر هردو کشور رقیب در تحولات افغانستان هستند.

به نوشته برخی از رسانه های هندی شماری از رهبران مخالف طالبان در افغانستان به مقامات هندی گفته‌اند در صورتیکه وضعیت این کشور به دهه نود میلادی برگردد آنها آماده اند که دوباره در برابر طالبان بجنگند.

کارشناسان می‌گویند در حالی که این اطمینان از کابل وجود دارد که خاک افغانستان در برابر هند استفاده نخواهد شد اما این پس از پایان مذاکرات بین طالبان و دولت افغانستان است که تصویر واقعی را روشنتر خواهد کرد.

زلمی خلیلزاد ، فرستاده ویژه ایالات متحده در امور صلح افغانستان ، در اوایل سال جاری ، پیشنهاد داده بود که اگر هند نگرانی‎‌هایی دارد باید مستقیماً با طالبان در مورد فعالیت های تروریستی وارد مذاکره شود.

با این حال روزنامه هندوستان تایمز نوشته است که هنوز دهلی در مورد انجام گفتگوهای مستقیم با گروه طالبان تصمیم نگرفته است.

برخی ناظران از تلاش‌های عمران خان نخست وزیر پاکستان برای ایجاد روند آلترناتیو صلح افغانستان از طریق تسهیل گفتگوهای مستقیم میان چهر‌ه‌های جهادی این کشور و طالبان سخن گفته اند.

عمران خان می‌گوید در حال حاضر هیچ کس نمی‌تواند پیش بینی کند که تحولات افغانستان به کدام سو خواهد رفت.

آقای خان مدعی شد که “چیزی که من می‌توانم بگویم کشوری که بعد از افغانستان بیشترین احتیاج را به صلح دارد، پاکستان است.”

او افزود که مناطق قبایلی ما در مجاورت مرز افغانستان در ۱۵ سال گذشته ویران شده است. نیمی از مردم این مناطق آواره داخلی شده اند و حدود ۱.۵ میلیون نفر از آنها -قربانیان درگیری بین طالبان پاکستان و ارتش هستند.

با این حال مذاکرات صلح افغانستان در دوحه از هفته ها به این سو روی مسائل فنی به بن بست رسیده است و هنوز مشخص نیست که آیا این مذاکرات به یک نتیجه ملموس و قابل پذیرش به همه طرفهای درگیر در داخل افغانستان و همچنان میان کشورهای منطقه خواهد رسید یا خیر؟

بسیاری باور دارند که کابل تا حالا نتوانسته خاطر پاکستان را از بابت حضور بزرگترین دشمن این کشور در افغانستان، جمع کند و این عملاً به معنای ادامه سیاست دوگانه پاکستان است.

بهتر از همه شاید آن پترسون، سفیر سابق آمریکا در اسلام آباد توضیح بدهد که در پیامی به واشنگتن نوشته تا زمانی‌که پاکستان از بابت هند مطمئن نشود، هرچقدر پول به این کشور پرداخته شود، دست از حمایت از گروه‌های اسلامگرای تندرو بر نمی‌دارد.

بی بی سی

به نظر می‌رسد مواضع تازۀ رهبران ملکی و نظامی پاکستان در قبال افغانستان، نشان‌دهندۀ تغییر در سیاست خارجی اسلام‌آباد در قبال کابل است.

ظاهراً در اسلام‌آباد ارادۀ گشایش فصل آشتی و دوستی به جای فصل دشمنی و خصومت، شکل گرفته است. پاکستان به این نتیجه رسیده که روابط از هم گسیخته و پرتنش با افغانستان به ویژه روابط درهم و برهم با نیروهای بیرون دولت و سران احزاب جهادی و سیاسی را ترمیم کند.

پاکستان در جریان یک ماه پسین میزبان برخی از چهره‌های مهم سیاسی افغانستان بود. عبدالله عبدالله رییس شورای مصالحه ملی، میررحمن رحمانی، رییس مجلس نمایندگان، گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی، آقای غوریانی سرپرست وزارت تجارت و صنعت و محمد عمر داووزی، نماینده خاص ریاست جمهوری در امور پاکستان، از جملۀ چهره‌هایی بودند که به گونۀ رسمی از اسلام‌آباد دیدار کردند.

در این میان، سفر عبدالله عبدالله به اسلام‌آباد تاریخی بود. وی پس از سال ۲۰۰۸ راهی اسلام آباد شد و با استقبال کم‌نظیر رهبر ملکی و نظامی پاکستان مواجه شد.

برخی منابع هم از سفر عمران خان صدراعظم پاکستان در آیندۀ نزدیک به افغانستان خبر داده‌اند. عمران خان به دعوت رییس جمهور غنی از کابل دیدار می‌کند. اگر این سفر اتفاق بیافتد، عمران خان، به حیث یک چهرۀ شناخته‌شدۀ ورزشی و همچنان به عنوان نخست وزیر پاکستان برای اولین بار کابل را از نزدیک خواهد دید.

طبق گزارش‌ها، در روزهای پیش رو، مشاور ارشد اقتصادی و تجارتی صدراعظم پاکستان که در عرصۀ اقتصاد و توسعه دست راست سران دولت حساب می‌شود، نیز از کابل دیدار خواهد کرد.

پیام رهبران پاکستان

رهبران ملکی و نظامی پاکستان در دیدار با نمایندگان بلندپایۀ افغانستان پیام واحد داشته‌اند:

– روابط میان دو کشور با اشتباهات بزرگی همراه بوده است. باید به فصل دشمنی بی‌معنی میان دو کشور (به ویژه با جبهۀ شمال) نقطه پایان گذاشته شود.

پاکستان بیشتر از هرکشوری از موفقیت روند صلح افغانستان سود خواهد برد. بناً ما هرچه در توان داریم برای موفقیت روند صلح انجام می‌دهیم.

دیگر اسلام‌آباد نگاه دوگانه (ملکی و نظامی) دربارۀ افغانستان ندارد. از اشتباهات گذشته درس گرفته شود.

– حجم روابط تجاری میان دو کشور به طور چشمگیری کاهش یافته و این روابط باید به حالت اول برگردد.

–  افغانستان همانطور که به هند و کشورهای دیگر محصل می‌فرستد، به اسلام‌آباد نیز دانشجو اعزام کند.

– افغانستان باید پایگاه دشمنان پاکستان به خصوص جماعت‌الحرار را در مناطق شرقی ببندد. به گفتۀ آنان، طالبان پاکستانی در مناطق سرحدی به خصوص ولایات کنر، ننگرهار و نورستان افغانستان پایگاه و مراکز نظامی دارند.

نگرانی‌های پاکستان

اوضاع کنونی در افغانستان به ضرر اسلام‌آباد است. کابل از سوی حلقۀ وابسته به هند رهبری می‌شود. نفوذ هند در نهادهای سیاسی، امنیتی و اداری افغانستان به شدت بالا رفته است. ادامۀ قدرت نیروهای وابسته به هند در کابل، برای اسلام‌آباد تحمل‌ناپذیر است.

نیروی نرم هند

در دو دهه‌یی‌که پاکستان سرگرم تربیه، آموزش و تجهیز طالبان بود، هند به‌طور چشمگیری نفوذش را در سطوح مختلف در افغانستان بالا برد. پاکستان به تربیۀ ملیشه‌های تندرو مذهبی روی آورد؛ اما هند در ۲۰ سال اخیر ۷۱ هزار دانشجوی افغان را در مقاطع دکترا، ماستری و لیسانس تربیه کرد. هم‌اکنون ۲۰ هزار دانشجوی افغان در هند درس می‌خواند. هر یک از تربیه‌شدگان نهادهای تحصیلی هند، به حافظ منافع دهلی جدید در افغانستان مبدل شده‌اند. آنان در سطوح مختلف قدرت و دولت در افغانستان نفوذ دارند. این نیروی قابل ملاحظه بشری، قدرت نرم هند در برابر پاکستان است. پاکستان به عمق نفوذ هند پی برده و ادامه وضعیت را فاجعه بار می‌داند.

از دست دادن بازار مصرفی

پاکستان بازار مصرفی‌اش را از دست داده است. بازار افغانستان به طور کامل در کنترل پاکستان بود. اما رییس‌جمهور غنی با چرخش ۱۸۰ درجه‌یی، اقتصاد وابستۀ افغانستان به پاکستان را تغییر جهت داد. اکنون ایران، چین، هند و آسیای مرکزی به ترتیب بزرگترین شرکای اقتصادی- تجاری افغانستان هستند و جای کالای پاکستانی را اجناس ایرانی، کشورهای آسیای مرکزی و چینی گرفته است. افغانستان بیشترین کالا را از ایران وارد می‌کند و بیشترین کالا را به هند صادر می‌نماید. براساس آنچه مقامات پاکستانی گفته‌اند: حجم تجارت با پاکستان به زیر ۳ میلیارد دالر کاهش یافته است. اما نهادهای اقتصادی افغانستان آمار دیگری بیرون می‌دهند. وزارت تجارت افغانستان، سطح روابط تجاری میان دو کشور را زیر دو میلیارد دالر گفته‌‌اند. این درحالی است ‌که در ۱۵ سال حکومت حامد کرزی حجم مبادلات اقتصادی میان دو کشور به بالای ۷ میلیارد دالر می‌رسید.

پاکستان به ذخایر، منابع و ظرفیت‌های بالقوۀ اقتصادی- تجارتی آسیای مرکزی چشم دوخته است. دست‌یابی به منابع، انرژی و گسترش دادودستد تجارتی با آسیای مرکزی، در موجودیت بحران امنیتی و نظامی در افغانستان ناممکن است.

تنفر عمومی

با وجود نزدیکی برخی رهبران جهادی و سیاسی به پاکستان، متن جامعۀ افغانستان به‌شدت پاکستان‌ستیز است. پاکستان‌ستیزی ابزار خوبی برای کسب حمایت مردمی و سیاسی است. برخی چهره‌ها با پاکستان‌ستیزی به شهرت و محبوبیت رسیده‌اند. پاکستان به‌عنوان دشمن قسم‌خوردۀ مردم افغاسنتان شناخته می‌شود. حتا طالبان نیز از این‌که یک نیروی وابسته به پاکستان معرفی شوند، می‌شرمند.

پاکستان از نظر جایگاه اجتماعی و سیاسی میدان را به نفع رقبای منطقه‌یی‌اش باخته است.

تهدید امنیت ملی

استفاده از گروه‌های تندرو در سیاست خارجی بخشی از راهبرد اسلام‌آباد در چهار دهۀ اخیر بود. رد پای اسلام‌آباد در پشت همه سازمان‌های افراطی مذهبی دیده می‌شد. تماس و همسویی با گروه‌های تندرو نه تنها کشورهای منطقه را نا آرام و به دردسر انداخت، بل خود پاکستان را به کانون درگیری‌های فرقه‌یی- مذهبی تبدیل کرد. اکنون، افراطیت و گروه‌های تند رو مذهبی امنیت ملی پاکستان را به مخاطره انداخته است.

به نظر می‌رسد اسلام‌آباد تصمیم گرفته که به فصل استفاده از رادیکالیزم و تندروی در سیاست خارجی، پایان دهد.

پاکستان؛ پروژۀ صلح به جای پروژۀ جنگ

پاکستان آن‌چه را از طریق جنگ در افغانستان به دست نیاورد، می‌خواهد از طریق صلح به دست آورد. پاکستان بیشترین تلاش را در راستای موفقیت روند صلح افغانستان انجام داده است؛ زیرا پروژۀ جنگ اسلام‌آباد در کابل به پروژۀ صلح تبدیل شده است. با فراگیرشدن روابط منطقه‌یی- جهانی طالبان، پاکستان با هراس از دست دادن این گروه، تحریک طالبان را به امریکا فروخت.

پاکستان بدین باور است که تداوم وضعیت فعلی در افغانستان به سود هند است. هند جنگ با پاکستان را به دور از مرزهایش در افغانستان دنبال می‌کند. این جنگ هم میزان خطرش به هند کم است و هم هزینه‌اش. پاکستان در جغرافیای دورتری سرگرم نبرد با هند است. از این رو، پاکستان تلاش دارد که پروسۀ صلح افغانستان به نتیجه برسد تا از یک‌سو از امریکا امتیاز به دست آورد و از سوی دیگر، جلو برنامه‌های پیشروانۀ هند را بگیرید.

کار روی فرمول سیاسی برای افغانستان

اکنون اسلام‌آباد در کنار ایالات متحده امریکا روی فرمول نظام سیاسی آینده افغانستان کار می‌کند. براساس این فرمول، یک نظام شبه‌امارت در کابل شکل خواهد گرفت. شبیه آنچه در همسایگی افغانستان (ایران) حاکم است. اما پاکستان قطعاً در پی ایجاد رژیم یک دست و انحصاری در کابل نیست. حتا پاکستان در پاسخ به درخواست طالبان برای حمایت از احیای امارت اسلامی مخالفت کرده است. پاکستان تلاش دارد که طالبان+ گروه‌های جهادی غیرپشتون نظام آیندۀ افغانستان را شکل دهند. برخی رهبران اتحاد شمال از جمله صلاح‌الدین ربانی رهبر جمعیت اسلامی، گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی و کریم خلیلی رهبر حزب وحدت اسلامی با میانجیگیری پاکستان در ائتلاف با طالبان در پی شکل دهی نظام آینده هستند.

دو خواست مشخص پاکستان

پاکستان دو مطالبه دارد:

– یک حکومت متمرکز یک‌دست و قومی در کابل شکل نگیرد که به دردسر تازه به اسلام‌آباد تبدیل شود. حکومت یک دست قومی می‌تواند به متحد «جنبش تحفظ پشتون‌ها» و بلوچ‌ها تبدیل شود و امنیت ملی پاکستان را بیشتر از پیش به مخاطره اندازد.

– سیاست خارجی کابل در قبال دهلی در مشوره و همسویی با اسلام‌آباد تعیین شود.

با درنظرداشت حوادث و تحولاتی‌که در پیش است، تحقق چنین خواستی دور از انتظار نیست.

نتیجه‌گیری

نگاه تازۀ اسلام‌آباد به کابل، ریشه در پیروزی این کشور در میدان افغانستان دارد.

اسلام‌آباد ۲۰ سال فشار، تهدید و انزوای بین‌المللی را تحمل کرد، سر انجام جامعۀ بین‌المللی را وادار به تمکین به مطالبات و خواست‌هایش نمود. چه مذاکرات صلح افغانستان به نتیجه برسد و چه نرسد، پیروزی اسلام‌آباد در افغانستان تسجیل شده است. 

نقش اسلام‌آباد در دو طرف منازعه برجسته شده است. طالبان نیروی نزدیک و همسو با اسلام‌آباد است. در جبهۀ سیاسی نزدیک به دولت نیز اسلام‌آباد دست بلند دارد. اسلام‌آباد با دعوت رهبران سیاسی افغانستان تلاش می‌ورزد آخر برنامه‌هایش را اجرایی سازد. 

اسلام‌آباد با تعیین صادق‌‌خان به عنوان نمایندۀ ویژۀ در امور افغانستان و گماشتن احمدخان به حیث سفیر جدید در کابل، سیاست فعال و پویای خویش را تسریع بخشیده است.

رقبای منطقه‌یی اسلام‌آباد نیز تلاش‌های‌شان را افزایش بخشیده‌اند. اما به نظر می‌رسد عنان کار از دست‌شان رفته است.

جمشید یما امیری

برخی از کارشناسان و منابع امنیتی کشور می گویند امریکا و تعدادی از کشورهای غربی با طرح صلح نیابتی به دنبال غارت منابع معدنی افغانستان می باشند.

به گفته آنها آمریکا و انگلیس برای شناسایی و غارت منابع معدنی افغانستان در مناطق هلمند و اطراف پایگاههای آمریکا، اقدام به حفاری های زیاد و مشکوک برای شناسایی معادن کرده اند.

یک مقام امنیتی ارشد پیشین کشور نیز گفت زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، گفت و گوهایی را در این زمینه با مقامات افغان آغاز کرده است.

رحمت الله نبیل، رئیس پیشین امنیت ملی، روز پنجشنبه گذشته در صفحه فیسبوک خود نوشت صلح نیابتی در افغانستان با هدف بازگشت آرامش به کشور نیست بلکه مهمترین هدف آن غارت منابع کشور است.

وی اضافه کرد علاوه بر آمریکا و انگلیس، ارتش پاکستان، قطری‌ها و دیگر بازیگران بزرگ به بهانه توسعه اقتصادی پسا صلح افغانستان درحال برنامه‌ریزی برای غارت منابع افغانستان هستند.

نبیل خاطرنشان کرد سراج‌الدین حقانی، دستیارش ذبیح‌الله معروف به «مهندس» را نزد ملابرادر فرستاده است تا با گروه شرکت‌های قطری به نام بنیاد «Al Atiyyah» در مورد معاملات تجاری‌ که باعث تقویت وضعیت مالی آینده طالبان می‌شود، مذاکره کند.

رئیس پیشین امنیت ملی گفت خلیل زاد نیز همراه با آدام بوهلر مدیرعامل شرکت مالی توسعه بین‌المللی آمریکا نشست‌هایی با طالبان در دوحه با حمایت مالی قطری‌ها برگزار کرده‌اند. 

وی افزود: برای پاکستان، طالبان و آمریکایی‌ها در قطر برای تسهیل گفت وگوهای صلح، پاداشی در نظر گرفته شده است.

نبیل گفت طالبان، پاکستان، قطر و آمریکا به بهانه توسعه اقتصادی پسا صلح در حال غارت منابع معدنی افغانستان هستند.

گفت وگوهای بین  الافغانی صلح که حدود یک و نیم ماه پیش در دوحه پایتخت قطر آغاز شد، تاکنون پیشرفت محسوسی نداشته است.

برخی سیاستمداران افغان می گویند آمریکایی ها به دنبال برقراری صلح در کشور نیستند بلکه روند صلح با هدف تاثیر گذاری بر انتخابات امریکا دنبال می شود.

عمران خان در دیدار با نثار احمد فیضی غوریانی وزیر صنعت و تجارت افغانستان گفت: «صلح در افغانستان زمینه ساز تقویت ارتباط منطقه‌ای و فراهم آوردن فرصت‌های جدید برای همکاری اقتصادی خواهد شد.

وی افزود: «پاکستان و افغانستان باید از همکاری‌های اقتصادی و فرصت‌ها استفاده کنند و این مسئله فقط از طریق توسعه همکاری در زمینه‌های اقتصادی و تجاری تحقق خواهد یافت.»

نخست وزیر پاکستان بار دیگر بر حمایت اسلام آباد از صلح و ثبات در افغانستان و بر لزوم توافق سیاسی از طریق مذاکره تاکید کرد.

وزیر تجارت و صنعت افغانستان نیز از نقش مثبت پاکستان در تسهیل روند صلح افغانستان قدردانی کرد و خواستار تقویت روابط اقتصادی و تجاری بین دو کشور همسایه شد.

وزیر امور خارجه هند پس از دیدار با همتای امریکایی خود اظهار داشت مردم افغانستان باید بدون هیچ اعمال فشاری درباره سرنوشت کشورشان تصمیم بگیرند.

اس جی شنکر وزیر امور خارجه هند با مایک پامپئو وزیر امور خارجه و مارک اسپر وزیر دفاع امریکا دیدار و گفت‌وگو کرد.

در این دیدار مقامات هندی و امریکایی درباره مسائل منطقه‌ای از جمله افغانستان و گسترش همکاری‌ها رایزنی کردند.

شنکر به همتای امریکایی خود گفت مردم افغانستان بدون هیچ اعمال فشاری باید درباره سرنوشت کشورشان تصمیم بگیرند.

برخی رسانه‌های هندی گزارش دادند که وزیرامور خارجه این کشور در این دیدارها خاطرنشان کرد: ثبات افغانستان به نفع هند است.

دیدار پامپئو و اسپر پیش از برگزاری سومین دور از مذاکرات امریکا و هند صورت گرفته است.

گفته می‌شود که وزیر امور خارجه امریکا، مواضع کشورش را درباره افغانستان نیز در دیدار با مقامات هندی شرح داده است.

هند همواره تاکید کرده است که تمایل دارد در روند صلح افغانستان مشارکت کند اما درصورتیکه مذاکرات بین‌الافغانی به مالکیت و رهبری افغان‌ها باشد.

به گفته منابع، امریکا اکنون هند را به سمت مشارکت در مذاکرات سوق می‌دهد زیرا به وضوح می‌بیند که توافقش با طالبان آنطور که دولت ترامپ پیش‌بینی کرده بود به پیش نمی‌رود.

نگران ضربۀ هند از خاک افغانستان هستیم

در این حال، عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان طی سخنرانی در نشست مشترک سرمایه‌گذاری پاکستان و افغانستان با اشاره به حضور گسترده هند در افغانستان، گفت: نگران استفاده هند از خاک افغانستان به منظور ایجاد بی ثباتی در کشورمان هستیم.

وی با تاکید بر اینکه اسلام آباد بدون در نظر گرفتن تغییر دولت‌ها در افغانستان به دنبال تقویت روابط با کابل است، افزود که آینده بهتر دو کشور در گرو اتحاد، تجارت متقابل و روابط اقتصادی است.

نخست وزیر پاکستان همچنین با اشاره به این اینکه دو کشور می‌توانند از کریدور اقتصادی پاکستان و چین برای گسترش روابط خود استفاده کنند، اظهار داشت: نگران استفاده هند از خاک افغانستان به منظور بی ثباتی در کشورمان هستیم.

وی همچنین از ادامه تلاش‌های پاکستان برای حل و فصل مساله کشمیر در چارچوب قطعنامه‌های شورای امنیت خبر داده است.

هند و پاکستان به افغانستان متمرکز شده‌اند

هند و پاکستان به‌طور بی‌سابقه روی اوضاع افغانستان متمرکز شده‌اند.

اسلام‌آباد و دهلی جدید در روزهای پسین از چهره‌های برجستۀ سیاسی- جهادی دعوت کرده‌اند.

عبدالله عبدالله، مارشال عبدالرشید دوستم، عطا محمد نور و برخی از چهره‌های دیگر در روزهای اخیر از هند دیدار کرده‌اند. آنان با رهبران هند از جمله وزیر خارجه، مشاور امنیت ملی و رییس استخبارات هند دیدار داشته‌اند. به نظر می‌رسد هند به دنبال بسیج متحدان سابقش در افغانستان است. هند از روند صلح افغانستان ناراضی است و آن را پروسۀ پاکستانیزه‌سازی افغانستان خوانده است.

پاکستان نیز دعوت از سران سیاسی افغانستان را افزایش بخشیده است. عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ماه پیش در سفر رسمی از اسلام‌آباد دیدار کرد. همچنان، گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی به دعوت سران پاکستان از اسلام‌آباد دیدار نمود. میررحمن رحمانی رییس مجلس نمایندگان نیز از سوی پارلمان پاکستان دعوت شد. محور این دیدارها و سفرها روند صلح و آیندۀ سیاسی افغانستان بود. پاکستان از تغییر سیاست و استراتژی‌اش در افغانستان سخن می‌زند.

نا امیدی خلیل‌زاد از منطقه

زلمی خلیلزاد، نمایندۀ ویژۀ ایالات متحده برای مصالحۀ افغانستان با انتقاد بر افزایش خشونت‌ها در این کشور هشدار داد که فرصت رسیدن به یک توافق سیاسی برای همیش مساعد نخواهد بود.

آقای خلیلزاد که دیروز راهی قطر شد در صفحه تویتراش نوشته است که با ناخشنودی به منطقه می‌گردد، زیرا با وجود تعهدات، خشونت‌ها در افغانستان کاهش نیافته است.

آقای خلیلزاده بدون ذکر نام کدام کشور یا گروه نوشته است: “افغان‌ها به میزان بلند می‌میرند و تخریب‌کاران منطقوی برای اهداف غیرمشروع شان از افغان‌ها منحیث جنگجویان بی‌ارزش استفاده می‌کنند. خونریزی باید پایان یابد.”

او نگاشته است که افغان‌ها باید به عوض ویرانگری به انکشاف، به جای هرج و مرج به ثبات، به عضو انتقام به بخشندگی و به جای انعطاف‌ناپذیری به سازش تن دهند.

نمایندهٔ ویژهٔ‌ ایالات متحده نوشته است: “ناسازگاری و رد ترک دشمنی،‌ رد پذیرفتن هموطنان، رد توافق روی یک فورمول همکاری سیاسی و رقابت، حمایت از تهداب جنگ است.”

پیش از این آقای خلیلزاد گفت بود که تشدید خشونت‌ها برای امتیازطلبی در مذاکرات صلح “بسیار خطرناک” است.

وزارت امور خارجه از تماس تلفنی مقامات وزارت خارجه افغانستان و پاکستان در رابطه به روند صلح، اتصال منطقه‌ای، پناهجویان افغانستان و خدمات کنسولی پاکستان برای اتباع کشور خبر داد.
محمد حنیف اتمر سرپرست وزارت امور خارجه با شاه محمود قریشی وزیر خارجه پاکستان در مورد حل مسائل ویزا، آخرین تحولات در روند صلح، کاهش خشونت‌ها و آتش‌بس سراسری در افغانستان بحث و تبادل نظر کردند.

دو طرف همچنان در باره تقویت اجماع منطقه‌ای مذاکرات صلح صحبت نمودند.
وزیر خارجه پاکستان تأکید کرد خشونت‌های جاری در افغانستان فقط می‌تواند از طریق مذاکرات میان‌افغانی حل گردد.
وی همچنان حمایت کامل کشورش را از روند صلح و حفظ دستاوردهای ۱۹ سالۀ اخیر ابراز داشت.
دو جانب تأکید نمودند روابط دوجانبه و همکاری‌ها بین دو کشور را تقویت کنند.

چند هفته قبل داکتر عبدالله به عنوان شخص نخست مسوول در امور صلح با طالبان از سوی دولت سفر دو روزه‌یی به پاکستان داشت. حکومت پاکستان در ظاهر پذیرایی و استقبال گرمی از وی انجام داد. آقای عبدالله با شخصیت‌های گوناگون پاکستان ملاقات کرد و سخنرانی‌هایی در جمع دانش‌جویان و محافل پاکستانی انجام داد. طبق  روال معمول رفتار سیاست‌مداران در کشورهای جهان سوم، از گفت‌وگوها و نتایج این سفر معلومات خاص و مشخصی ارایه نشد. ظاهرا پاکستان خود را علاقه‌مند به ایجاد صلح و متعهد به این موضوع حساس در افغانستان نشان می‌دهد. در سفر رییس شورای عالی مصلح افغانستان به پاکستان هم این وعده و وعیدها تکرار شده و حداقل در پشت تریبون و از طریق بیانیه‌های رسمی و صحبت با خبرنگاران، حکومت پاکستان خود را متمایل به ایجاد صلح به سرپرستی افغان‌ها در افغانستان قلم‌داد می‌کند.

چند روزی از سفر عبدالله به پاکستان نگذشته بود که گلبدین حکمتیار در سفری پر هیاهو به پاکستان رفت و از ایشان هم به گرمی استقبال شد. آقای حکمتیار سفر خود را برای پیگیری صلح افغانستان و گفت‌وگو در این مورد با سران پاکستان عنوان کرد. او در این سفر با مقامات رسمی پاکستان مانند عارف علوی رئیس جمهور، شاه محمود قریشی وزیر خارجه و عمران خان نخست وزیر پاکستان ملاقات داشته است. بازهم از چند و چون بیشتر گفت‌وگوها و نتایج آن خبری در دست نیست. اقای حکمتیار منصب رسمی در حکومت افغانستان ندارد و سفر ایشان بعد از سفر عبدالله به پاکستان می‌تواند تا حدودی از دغدغه‌های غنی در مورد سفر عبدالله حکایت کند. خیلی بعید است که این سفر بدون مشورت با غنی و بدون هماهنگی مقامات در ارگ صورت گرفته باشد. گلبدین حکمتیار در دست‌گاه امنیتی و سیاسی پاکستان چهره آشنایی است. زمانی او با هدایت و پشتیبانی بی دریغ پاکستان اکثر کمک‌های جهانی برای مجاهدین افغانستان را به حزب خودش جذب می‌کرد و وزنه سیاسی و نظامی سنگینی در افغانستان به شمار می‌رفت. اما با عدم پیشرفت و ناکامی او در پیش‌برد اهداف سیاسی پاکستان، ای اس آی از حکمتیار ناامید شد و با راه اندازی جریان طالبان، عملا این چهره پرقدرت گذشته را به حاشیه راند. حکمتیار دیگر هیچ‌گاه اهمیت سابقش را باز نیافت و در آخر چاره‌یی جز صلح و دست کشیدن از جنگ نداشت و مجبور شد تا به جای کشته شدن، تن به صلح بدهد. حکمتیار زمانی یکی از طرف‌های اصلی قدرت در کشور بود اما حالا تحت نظارت دولت و پشتیبانی حکومت در کابل زندگی می‌کند.

 اما این روزها حضور او در کابل نه تغییری در وضعیت جنگ ایجاد کرده و نه حکومت از آن سودی برده است. حکمتیار در حقیقت یکی از ناکام‌ترین چهره‌های سیاسی در چنددهه اخیر در افغانستان است. او به هر چیزی چنگ می‌زند تا بلکه خود را دوباره به جای‌گاه سابقش برساند. حکمتیار برای این کار از هیچ تلاشی دریغ نمی‌کند، گاهی مسایل قومی را دامن می‌زند، زمانی هم مسایل اختلاف‌های مذهبی را پیش می‌کشد تا برای خود طرفدار جمع کند. هدف او از این کارها بدون شک تلاش برای نشان دادن خود به عنوان یک شخصیت تاثیر گذار در افغانستان و جلب نظر پاکستان است. حتی قبل از رفتن به پاکستان با راه اندازی تظاهرات مانع بزرگ‌داشت از سال‌روز کشته شدن داکتر نجیب در کابل شد.

با این همه شیرین کاری‌های حکمتیار برای اثبات موثریت خود، اما ستاره بخت این سیاست‌مدار همیشه ناراضی افول کرده و همین حالا هم در پروسه صلح و سازش طالبان به آمریکا عملا به حاشیه رفته است. سفر حکمتیار به پاکستان بیشتر نمادین است. بعید است که پاکستان دوباره روی این مهره سابقش سرمایه‌گذاری زیادی انجام دهد. اما داشتن ایشان در افغانستان برای روز مبادای پاکستان هم خالی از سود نخواهد بود. از این رو احتمالا پاکستانی‌ها به او دل‌گرمی زیادی داده اند. به همین خاطر، حکمتیار بلافاصله بعد از برگشت از پاکستان، منکر حضور پاکستانی‌ها در جنگ‌های اخیر کشور شده و خواهان ایجاد حکومت موقت شد، چیزی که خواست پاکستان هم هست! اما این روزها کمتر کسی است که این شخص و ایده‌هایش را جدی بگیرد.

در این روزها رییس پارلمان کشور هم به پاکستان رفته است تا سه ضلع مثلث مسافرین به این کشور، با حضور ایشان تکمیل شود. پارلمان کشور از نظر قانونی و حداقل در روی کاغذ، یکی از ارکان مهم حکومت است اما عملا این نهاد ضعیف ترین بخش حکومت به شمار می‌رود. در این چند سال نه مردم اعتمادی به وکلای منتخب خویش دارند و نه رییس جمهور به پارلمان و مصوبه‌هایش، توجهی دارد. نمایندگان مجلس ضعیف‌تر از آنی هستند که بتوانند نگرانی خاصی را برای دیگر بخش‌های حکومت خلق کنند و یا مشکل مردم را حل کنند. از این رو سفر رییس مجلس افغانستان به کشورهای دیگر، همانند وجود خود پارلمان در افغانستان، چندان جدی گرفته نمی‌شود.

سفر این سه مقام به پاکستان در فاصله‌های کوتاه، خیلی دور از انتظار است که دست‌آوردی در بر داشته باشد. استقبال گرم از این سه نفر در پاکستان نشان‌دهنده راحتی خیال سیاست‌مدارن کشور همسایه بابت افغانستان است. پایه‌های لرزان حکومت مرکزی افغانستان و تشدید حمله طالبان همزمان با اغاز روند صلح در قطر، موضوعی نیست که باعث خوشحالی پاکستان نباشد. پاکستان راهش را در افغانستان یافته است و با داشتن گروهی چون طالبان، به چیزی کم‌تر از سلطه کامل بر افغانستان راضی نیست. از این رو با رفتار دوگانه با حوصله بسیار هم میزبان مقامات حکومتی است و هم تمام و کمال از طالبان حمایت می‌کند. آنچه از ظاهر امر بر می آید، دولت افغانستان بدون هیچ دست‌آوردی با آزادی پنج هزار زندانی طالبان، کمک بزرگی به توانایی نظامی این گروه کرده است و نتایج این اشتباه حکومت در این روزها به خوبی در میادین جنگ و تشدید حمله‌های طالبان مشخص شده است. افزایش ناامنی‌ها در شهرها و ناتوانی حکومت در کنترل وضعیت، زمان را به سود طالبان و پاکستان تغییر داده و ادامه این وضعیت، باعث نارضایتی بیش‌تر شهرنشینان شده و جای‌گاه حکومت مرکزی را متزلزل‌تر خواهد کرد.

از این رو پاکستان با حوصله و اطمینان از داشتن حمایت آمریکا، منتظر گذر زمان نشسته است. طراحی سناریوی مذاکرات صلح در دوحه قطر برای خریدن زمان است. نه پاکستان به صلح در افغانستان اعتقادی دارد و نه طالبان به نمایندگی از این کشور به صلح و دادن امتیاز به رقیب‌ها راضی خواهد بود.

خامه پرس

حامد کرزی می‌گوید افغان‌ها از روند صلح حمایت می‌کنند اما معامله بین امریکا و پاکستان در مورد افغانستان را نمی‌پذیرند و در مقابل آن مقاومت خواهند کرد.

حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین افغانستان گفت: «روند صلحی را که ایالات متحده به میان آورده است، ما می‌بینیم که در هماهنگی عالی با پاکستان قرار دارد. ما نقش پاکستان را در روند صلح درک می‌کنیم. اما صلح برای ما چیز دیگریست و توافق بین ایالات متحده و پاکستان در مورد ما یک موضوع متفاوت است.»

به گفته وی چنین معاملاتی دقیقاً ، هنگام خروج اتحاد جماهیر شوروی ، بین ایالات متحده و پاکستان بود، چیزی که افغان ها را به بدبختی امروز دچار کرد.

رییس جمهور پیشین کشور در گفت و گو با صدای امریکا از تمام کشور های همسایه تقاضا کرد تا در تفاهم و همکاری با ایالات متحده، قدرت های منطقه مانند روسیه، چین و هند و سایر کشورهای همسایه از روند صلح افغانستان حمایت کنند.

مذاکرات بین‌الافغانی در تاریخ ۱۲ سپتمبر (۲۲ سنبله) به گونۀ رسمی در دوحه، پایتخت قطر آغاز شد و این گفتگوها به دلیل اختلاف‌ها در ترتیب اصول مذاکرات تا اکنون پیشرفتی نداشته است.

آقای کرزی در مورد این گفتگو ها گفت: «هیچ معامله یا برنامه‌ای در پشت صحنه باید وجود نداشته باشد. ما شفافیت می خواهیم. ما نمی خواهیم افغانستان محل تضاد منافع بین کشورها باشد. ما نمی خواهیم افغانستان محل رقابت (قدرت های منطقه‌ای) باشد. به همین دلیل ما رنج کشیده ایم. ما می خواهیم افغانستان محل همکاری باشد. این جنگ مربوط افغان‌ها یا جنگ برای منافع افغان ها نیست. این افغان‌ها هستند که برای اهداف بزرگ خارجی کشته می شوند.»

آقای کرزی در مورد آیندهٔ گفتگوهای صلح گفت اگر قصد امریکا و پاکستان آوردن صلح در افغانستان باشد، بدون شک صلح خواهد آمد و ما از آن استقبال می‌کنیم.

آقای کرزی افزود هردو طرف باید فوراً خشونت علیه مردم افغانستان را توقف دهند.

در پاسخ به سوالی مبنی بر ساختار آیندهٔ حکومت در افغانستان رییس جمهور پیشین گفت: «این تصمیم مردم افغانستان، تصمیم جمعی مردم افغانستان، طالبان و دیگر افغان هاست. »

این در حالی است که حکومت افغانستان همیشه روی نظام جمهوریت و طالبان روی امارت تاکید کرده اند.

باوجودیکه گفتگوهای صلح جریان دارد اما افزایش خشونت ها و عدم توافق طرفین سبب شده تا خوش بینی مردم نسبت به آینده مذاکرات و نیت طالبان به صلح کاهش یابد.

آقای کرزی در این مورد گفت:« آن ها (طالبان) صلح می‌خواهند، درست مثل ما که صلح می خواهیم. آن‌ها همانطور که ما رنج کشیده ایم رنج کشیده اند و می خواهند رنج مردم افغانستان پایان یابد. »

آقای کرزی یک‌بار دیگر از روند صلح به ابتکار ایالات متحده حمایت کرد و اظهار امیدواری کرد امریکا این روند را شفاف و در هماهنگی با قدرت های دیگر منطقه به پیش ببرد.

او افزود: «از یک معامله خوب استقبال می شود. ما برادران و خواهرانمان را در پاکستان دوست داریم. اما امیدوارم که ادارات در پاکستان درک کرده باشند که رابطه آینده یک رابطه متمدن خواهد بود نه استفاده از افراط گرایی علیه کشور ما. »

عطا محمد نور رییس اجرایی جمعیت اسلامی در سفر به دهلی‌نو با مقامات آن کشور در رابطه به آینده افغانستان، مذاکرات صلح و ارزش‌های به دست آمده در ۱۹ سال پسین صحبت کرد.

آقای نور در گفت‌وگوی ویژه با «اندیاتودی» تاکید نمود اگر وضعیت خراب شود، علیه طالبان و تروریزم بین‌المللی مقاومت خواهد نمود.
عطامحمد نور رییس اجرایی حزب جمعیت اسلامی، در صحبت با رسانه‌های هندی پیرامون روند صلح، طالبان، نقش هند و پاکستان، حضور نیروهای امریکایی در افغانستان و آینده کشور بحث و تبادل نظر نموده است.

آقای نور در رابطه به وضعیت افغانستان گفت وضعیت امنیتی کشور خوب نیست و جنگ در بخش‌هایی از کشور جریان دارد.
وی با اشاره به اینکه توافق امریکا و طالبان خشونت‌ها را در کشور کاهش نداده، گفت:‌ «ما جوانان، مردان و زنان و کودکان خود را از دست می‌دهیم».
رییس اجرایی حزب جمعیت در رابطه به مذاکرات میان‌افغانی در دوحه گفت که تیم ۲۱-نفره مذاکره‌کننده دولت در حال گفت‌وگو با طالبان در قطر هستند تا آجندا و طرزالعمل مذاکرات را نهایی سازند.
وی افزود امیدوار است با میانجی‌گری کشورهای منطقه این گفت‌وگوها نتایج مطلوبی داشته باشد.

نقش هند
آقای نور در مورد نقش دهلی‌نو در روند صلح گفت: «دو ملت (افغانستان و هند) در یک صفحه قرار دارند، امیدوارم هند دیپلماسی فعال در مذاکرات صلح داشته باشد و امیدوارم به عنوان تسهیل‌کننده و عضو فعال منطقه باشد. من از هند به عنوان یک کشور قدرتمند و نقش آن در اجماع منطقه‌ای قدردانی می‌کنم».
وی از دولت هند خواست تا در کنار دولت افغانستان که آغازگر مذاکرات صلح است، باشد.
آقای نور در رابطه به حضور هند در افغانستان گفت: «افغانستان نباید علیه هیچ کشور دیگری استفاده شود. امیدواریم گفت‌وگوها نتایج مثبتی داشته باشد. اگر نتایج طور دیگری بود، انتظار داریم هند در کنار دوست دیرینه خود باشد، علاوه بر اینکه، دیپلوماسی فعالی نیز داشته باشد».

وی در رابطه به حضور نظامی هند در افغانستان، خاطرنشان کرد: «ما نمی‌خواهیم هند به افغانستان نیرو اعزام کند. این گزینۀ خوبی نیست و منطقه را تحریک خواهد کرد. ما نمی‌خواهیم پای هند را به یک جنگ طولانی بکشانیم».

نقش پاکستان
عطامحمد نور با اشاره به رویکرد گذشته پاکستان نسبت به افغانستان گفت پاکستان می‌تواند دو نوع نقش در افغانستان داشته باشد.

وی گفت:‌ «پاکستان می‌تواند نقش مهمی را در روند صلح بازی کند، آن‌ها می‌توانند نقش مثبت و منفی داشته باشد. نمی‌خواهم این را پنهان کنم که آن‌ها (پاکستان) طالبان را به وجود آورد و آن‌ها را تجهیز، تمویل و آموزش داد. این نقش منفی است، اما نقش مثبت این است که آن‌ها می‌توانند به این جنگ نقطه پایان بگذارند و رفاه را ترویج کنند».
آقای نور افزود که انتظار دارد «پاکستان همین کار را انجام دهد و این امر در صورتی اتفاق می‌افتد که آن‌ها سیاست گذشته خود را فراموش کنند و جنگ را خاتمه دهد».

حضور نیروهای خارجی
رییس اجرایی جمعیت اسلامی در باره حضور نیروهای امریکایی در افغانستان گفت حضور آن‌ها تا تحت کنترل آمدن شرایط افغانستان در این کشور حیاتی است.
نور افزود: «حضور امریکا در افغانستان تا زمانیکه ما کنترل کامل بر وضعیت داشته باشیم، حیاتی است. امیدوارم افغانستان روی پای خود بایستد. نیروهای امنیتی ما بسیار قوی هستند و باید حفظ گردد. تحت هیچ شرایطی نباید آن‌ها ترک شوند».

طالبان
استاد عطا خاطرنشان نمود طالبان در توهم هستند و معتقدند که ناتو و ایالات متحده را شکست داده‌اند.
عطامحمد نور افزود: «آن‌ها (طالبان) فکر می‌کنند وقتی امریکا افغانستان را ترک کرد، آن‌ها وارد افغانستان خواهند شد. اما اشتباه می‌کنند. آن‌ها در یک توهم زندگی می‌کنند. آن‌ها نمی‌توانند مردم را مجبور به کاری بکنند. اگر وضعیت خراب شود، مقاومت دوم خواهد بود. ما دوستدار آزادی هستیم. ما به گذشته بر نمی‌گردیم. ما نمی‌خواهیم کسی رژیم خود را بالای ما تحمیل کند. اگر وضعیت خراب شد، ما نخستین کسانی هستیم که علیه آن‌ها یا هر گروهی می‌ایستیم».
وی تأکید کرد: «اگر ذهنیت طالبان تغییر کرده باشد، این امر سناریو را تغییر می‌دهد. ما در گذشته با طالبان جنگیدیم. اما امروز، طالبان باید نشان دهند که تغییر کرده‌اند تا اعتماد برگردد».
گفتنی است آقای نور در سفرش به هند با مقامات بلندپایه آن کشور در مورد وضعیت افغانستان و روند صلح گفت‌وگو کرد.

محمد هاشم سلطانی

نخست ‌وزیر پاکستان در دیدار با گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی گفت حل مشکلات افغانستان از طرق نظامی میسر نیست و تنها راه حل برون‌رفت از شرایط فعلی، آشتی و گفت‌وگو است.

عمران خان اظهار داشت حل مشکلات افغانستان از طرق نظامی میسر نیست و تنها راه حل برون‌رفت از شرایط فعلی، آشتی و گفت‌وگو است.

خان در این دیدار بار دیگر تعهد خود را برای همکاری نزدیک با افغانستان تکرار و برای روند صلح کشور آرزوی موفقیت کرد.

نخست‌وزیر پاکستان با تأکید بر اینکه روابط این کشور و افغانستان، تاریخی است، افزود: «پاکستانی‌ها مردم افغانستان را برادران خود می دانند؛ ثبات پاکستان و منطقه به روند صلح افغانستان ارتباط دارد.»

به گفته وی، گفت‌وگوهای بین‌الافغانی به رهبری افغانستان فرصتی برای صلح پایدار است.

عمران‌خان تصریح کرد پاکستان در روند صلح افغانستان نقش مثبتی داشته و امیدوار است احزاب افغانستان برای ثبات سیاسی این کشور تلاش کنند.

 وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرد جنرال سر نیک کارتر رییس ستاد دفاع انگلیس به پاکستان رفته و با مقامات آن کشور در مورد روابط دو جانبه، همکاری‌ها و روند صلح افغانستان گفت‌وگو کرده است.
در بیانیه وزارت دفاع بریتانیا آمده است: «جنرال کارتر از گفت‌وگوهای صلح افغانستان و مشارکت مهم پاکستان در این روند استقبال کرد. وی بر فرصت‌های مهمی که روند صلح برای افغانستان و پاکستان ارائه می‌کند، از جمله امکان اتصال اقتصادی بیشتر بین دو کشور، تأیید می‌کند».
وی خاطرنشان کرد این یک فرصت تاریخی است و باید از تخریب‌کنندگان این روند جلوگیری شود، خشونت‌ها کاهش یابد و منجر به آتش‌بس گردد تا صلح به ارمغان آید.
آقای کارتر را در این سفر گریت بیلی نماینده ویژه انگلیس برای افغانستان و پاکستان همراهی می‌کرد.

وی قرار است در سفرش به پاکستان از تاریخ ۲۸ تا ۳۰ میزان با مقامات پاکستانی دیدار و گفت‌وگو کند.
هرچند جزئیاتی از برنامه سفر آقای حکمتیار به اسلام‌آباد در دست نیست، ولی گفته شده او با مقامات پاکستانی در مورد روند صلح دیدارهایی خواهد داشت.
حکمتیار مسئولیت رسمی در دولت افغانستان ندارد و این سفر او نیز از جنبه رسمی و دیپلماتیک حاکم بر روابط دو کشور برخوردار نیست.
حکمتیار از نزدیکترین چهره‌های سیاسی افغانستان به پاکستان است و بیشترین کمک‌های تسلیحاتی غرب در دوره جهاد برای مجاهدین، از سوی ارتش پاکستان به تنظیم او داده می‌شد.

دونالد ترامپ، رییس جمهوری منفعت گراست. او همه‌چیز را در ترازوی سود و زیان مادی و سیاسی می سنجد و در این میان، تنها چیزی که برای او و امریکای مورد نظری وی، فاقد هرگونه اهمیت حقوقی و اخلاقی است، پیمان‌ها و توافقنامه‌های استراتژیک با دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی است. او در کارنامه چهارساله خود در کاخ سفید، یازده مورد خروج از سازمان‎‌ها و معاهدات بین‌المللی دارد. بنابراین دستور او برای خروج نیروهای امریکایی از افغانستان که متضمن نقض پیمان امنیتی و استراتژیک کابل ـ واشنگتن است، صرفاً از آن جهت برای او و کسانی که از مشی و منش سیاسی وی آگاهی دارند، قابل توجیه است که او یک رییس جمهور منفعت گرا و ابزاری‌نگر است و این اقدامش نیز با هدف سنگین کردن پله آرای انتخاباتی‌اش صورت گرفته است.

ترامپ به دلیل ناتوانی افتضاح‌آمیز در مدیریت ویروس کرونا، برخورد جانبدارانه و غیر دموکراتیک با اعتراضات ضد نژادپرستی و عقب‌ ماندن در نظرسنجی‌ها از رقیب دموکراتش جو بایدن، به هر خس و خاشاکی چنگ می‌اندازد تا برنده انتخابات ماه نوامبر شود. در این میان، تعهد او به مردم امریکا در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۱۶ مبنی بر بازگرداندن نظامیان امریکایی از افغانستان، وی را بر آن داشته است که در آستانه انتخابات احتمالاً جنجالی پیش رو، از بازگشت این نیروها تا کریسمس امسال خبر دهد؛ چیزی که واکنش‌های منفی بسیاری برانگیخت و تصمیم‌ گیرندگان ارشد امریکا را در موقعیتی متناقض و پارادوکسیکال قرار داد.
فراتر و مهم‌تر از مواضع متناقض مقامات امریکایی در مقابل تصمیم دونالد ترامپ، واکنش ینس استولتنبرگ دبیر کل ناتو بود. او به طور تلویحی یادآوری کرد که غیر از ترامپ و منافع تبلیغاتی و انتخاباتی او، کسان دیگری هم هستند (اعضای سازمان نظامی ناتو) که دوشادوش ایالات متحده برای هدف مشترک مبارزه با تروریزم وارد افغانستان شده و برای این کار هزینه‌های سنگینی کرده‌اند، پس باید با آنان مشورت شود.
نکته معنادار دیگری که در اظهارات آقای استولتنبرگ بازتاب یافت و کسی به پیام نهفته در آن برای ترامپ و امریکا توجه نکرد، این بود که: «مبارزه با تروریزم در افغانستان به سود امریکا هم هست.» مفهوم این سخن آن است که اولاً مبارزه با تروریزم در افغانستان به پایان نرسیده و همزمان با آن مأموریت نیروهای امریکایی نیز ـ برخلاف باور آقای ترامپ ـ برای این مبارزه مشترک ـ ادامه دارد و ثانیاً امریکا با خروج نیروهای خود از افغانستان، آن هم قبل از آن‌که مبارزه با تروریزم به سرانجام برسد، باید منتظر پیامدهای زیانبار این تصمیم خود باشد؛ پیامدهایی که مستقیماً منافع و امنیت ملی ایالات متحده را نشانه خواهد گرفت.
از سوی دیگر در حالی که ترامپ از خروج تمامی نیروهای امریکایی مستقر در افغانستان تا کریسمس پیش رو سخن به میان آورد، رابرت اوبرایان، مشاور امنیت ملی امریکا برخلاف تصمیم رییس کاخ سفید، نه از خروج ناگهانی و زودهنگام تمامی نظامیان امریکایی، بلکه از کاهش آن‌ها تا سقف ۲۵۰۰ نفر خبر داد. او همچنین توییت اخیر دونالد ترامپ را مبنی بر بازگشت تمامی نیروهای امریکایی تا کریسمس به خانه در حد یک «آرزو» و نه الزاماً یک دستور نظامی فروکاست داد و گفت: «هیچ‌چیز بزرگ‌تر از بازگشت سربازان‌مان تا کریسمس به خانه نیست، اما در حال حاضر ما با متحدان اروپایی خود تعهداتی داریم. ما باهم به افغانستان رفتیم و باهم خارج خواهیم شد».
افزون بر این، پیش‌تر رییس ستاد ارتش امریکا نیز خروج نیروهای امریکایی از افغانستان را مبتنی بر شرایط، مسئولانه و آگاهانه خوانده بود.
این موارد نشان می‌دهد که عملیاتی‌سازی تصمیم ترامپ به عنوان رییس جمهوری به شدت خودشیفته و خودرأی، آنقدرها هم که تصور می‌شود ساده و آسان نیست، بلکه او در مورد اجرایی کردن تصمیم سیاسی ـ انتخاباتی خود برای خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، با موانع و چالش‌های مهم داخلی و بین‌المللی مواجه است.
با این حال، آنچه از این تصمیم ترامپ در کلیت امر آشکار شد این مهم بود که امریکا هرچه باشد، هم‌پیمانی مورد اعتماد برای افغانستان نیست. این امر از آنجا آشکار شد که به دنبال دستور ترامپ برای خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، مرز تورخم، گذرگاه انتقال تجهیزات نظامی این نیروها به پاکستان شد! این یعنی نقض آشکار پیمان امنیتی کابل ـ واشنگتن توسط دونالد ترامپ پیمان‌شکن و ترجیح دادن پاکستان بر افغانستان به عنوان مرکز تولید و توسعه تروریزم سازمان‌یافته و گرانیگاه پخش تروریست‌های رادیکال و افراطی طالبان و القاعده.

به موجب پیمان امنیتی امضاشده میان کابل ـ واشنگتن، امریکا پس از ترک افغانستان بایستی تجهیزات و پایگاه‌های نظامی خود را سالم و دست‌نخورده در اختیار نیروهای مسلح افغانستان قرار دهد، اما ترامپ برای خوش‌رقصی و خوش‌خدمتی به آی‌اس‌آی و جنرالان تروریست‌پرور اسلام‌آباد و بدون توجه به هزاران سرباز امریکایی در جنگی که با دست‌پروردگان تروریست پاکستان، خون شان در خاک افغانستان بر زمین ریخت و نیز بدون توجه به نزدیک به یک تریلیون دالر پول مالیات‌دهندگان امریکاییِ که در جنگ افغانستان هزینه ‌شده است، این تجهیزات و امکاناتِ شدیداً مورد نیاز نیروهای مسلح افغانستان را در اختیار جنگ‌افروزان پاکستانی قرار می‌دهد تا دست نیروهای دولتی افغانستان که به نیابت از همه جهان علیه تروریزم بین‌المللی می‌جنگند، خالی‌تر از گذشته شود.
این خیانت آشکار ترامپ به افغانستان است و نسل‌های امروز و آینده این آب و خاک، هرگز آن را از یاد نخواهند برد. اگرچه در دو دهه گذشته و به رغم امضای پیمان امنیتیی که هرگز هیچ‌یک از مفاد آن عملی نشد، کاخ سفیدنشینان همواره دست در کار خیانت به مردم افغانستان بودند. در دو دهه‌ای که پاکستان با گسیل گروهی هراس‌افکنان، ده‌ها هزار شهروند نظامی و غیر نظامی افغانستان را به خاک و خون کشید و تأسیسات زیربنایی و راه‌ها و امنیت و آسایش مردم افغانستان را بازیچه اهداف شوم تروریستی خود قرار داد و مانع استقرار امنیت و اجرای قانون و توسعه قلمرو دولت در سراسر کشور شد، امریکا به عنوان هم‌پیمان استراتژیک و امنیتی افغانستان، جز تماشا کار دیگری نکرد و این هم به معنای خیانت به افغانستان و هم به معنای نقض پیمان‌ها و توافقنامه‌هایی است که میان کابل ـ واشنگتن امضا شده است. این‌همه در حالی است که جنگ افغانستان را نیز کسی جز امریکا شعله‌ور نساخته است. در چنین شرایطی بایسته و برازنده آن است که مسئولان دولتی و مخصوصاً شخص اشرف غنی، به جای چشم امید دوختن به همراهی و همدلی ترامپ یا بایدن، مردم را تکیه‌گاه دولت قرار دهد و با مراجعه به حمایت و حمیت تاریخی مردم افغانستان، پشتوانه نیرومندی برای نیروهای مسلح کشور ایجاد کند و با بسیج سراسری مردم، دفاع از مردم و جمهوریت را به امکانی غیر قابل انکار تبدیل کند.

راحل موسوی