برچسب: پاکستان و افغانستان

آقای قرشی در برگه تویترش نوشت: «پاکستان از تمایل مداوم رئیس جمهور ترامپ برای پیگیری حل و فصل مسایل سیاسی در افغانستان با از سرگیری گفتگو با طالبان استقبال می کند.»

وی همچنان گفته است: «این یک پیشرفت مثبت است، که به برقراری صلح و ثبات در افغانستان و همچنین در منطقه کمک خواهد کرد.»

آقای قریشی گفت پاکستان با مشورۀ نزدیک با تمام شرکا، روند صلح و آشتی افغانستان را تسهیل خواهد کرد و تمام جوانب را برای نقش سازنده در این پروسه تشویق کرده است.

دونالد ترمپ، رییس جمهور ایالات متحده امریکا، شامگاه پنج شنبه (۷ قوس) در سفر نامنتظره به افغانستان آمده بود در جمع از سربازان آمریکایی گفت اگر طالبان می‌خواهند به توافق برسند نمایندگان ایالات متحده با آنها دیدار خواهد کرد.

اما آقای ترمپ گفت ایالات متحده خواهان آتش‌بس است و احتمالاً طالبان نیز اکنون طرفدار آتش‌بس شده اند.

ذبیح الله مجاهد سخنگوی رسمی طالبان روز جمعه در گفت وگو با خبرگزاری فرانسه، با بیان اینکه هنوز برای صحبت از ازسرگیری مذاکرات با واشنگتن بسیار زود است، گفت که واکنش رسمی این گروه به اظهارات دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا بعدا منتشر خواهد شد.

دفتر مطبوعاتی شورای امنیت ملی در صفحه فیسبوکش نوشت در این دیدار سهیل محمود معاون وزارت خارجه پاکستان نیز حضور داشته است.

در این دیدار که روز گذشته (دوشنبه 20 عقرب) انجام شد، دو طرف روی بهبود روابط میان کابل و اسلام‌آباد و ایجاد یک کمیته تخنیکی برای حل مشکلات فعلی و همچنان حل مشکل به وجود آمده روی مارکت افغان در پشاور بحث کرده‌اند.

سفر مقام‌های پاکستانی به افغانستان در حالی است که هفته گذشته وزارت خارجه افغانستان اعلام کرد که سفیر این کشور در اسلام‌آباد از سوی سازمان استخباراتی پاکستان احضار شده بود.

این وزارت دوشنبه گذشته چهارم نومبر( 13 عقرب) با نشر اعلامیه‌ای ضمن اظهار “انتقاد و نگرانی عمیق” از سوی رفتار استخبارات پاکستان، این اقدام اسلام آباد را برخلاف اصول و معیارهای دیپلوماتیک عنوان کرده بود.

احضار سفیر افغانستان در اسلام‌آباد از سوی سازمان استخبارات پاکستان با انتقادهای تندی در داخل افغانستان روبرو شد.

صدیق صدیقی، سخنگوی ارگ ریاست جمهوری در صفحه تویتر خود نوشت:”حکومت افغانستان، راکت پراگنی‌های نظامیان پاکستانی بر مناطق نزدیک به خط فرضی دیورند را، نقض آشکار قوانین بین المللی دانسته به شدت محکوم می‌کند”.

آقای صدیقی تاکید کرد:” ما خواهان قطع فوری چنین اقدام‌های از جانب پاکستان هستیم”.

گفتنی است درگیری مرزی میان نیروهای افغان و پاکستانی یکشنبه آغاز شد و تا بعد از ظهر روز دوشنبه ادامه داشت. گفته می‌شود هم اکنون درگیری‌ها متوقف شده است. اما نظامیان پاکستان بارها مناطقی در کنر را آماج حملات راکتی قرار داده است.

گفته می‌شود در گیری میان نظامیان افغانستان و پاکستان؛ 5 سرباز پاکستانی کشته و 7 تن دیگر آنان زخمی شده‌اند؛ اما در حملات راکتی پاکستان سه زن از باشندگان قریه جات بریکوت و دوکلام ولسوالی نری ولایت کنر نیز کشته و چند تن از افراد ملکی دیگر زخمی شده‌اند.

شورای ملی افغانستان، حملات نظامی پاکستان بر مناطق مرزی کنر را متجاوزانه خواند و از حکومت افغانستان خواست از طریق مجاری بین‌المللی خواستار غرامت شود.

نمایندگان مجلس تأکید می کنند اقدام پاکستان در ساخت پایگاه در خاک افغانستان نقض قوانین مرزی به شمار می رود.

نمایندگان شورای ملی در جلسه روز دوشنبه خود مدعی شدند نظامیان پاکستان در منطقه آریوب زازی ولایت پکتیا پایگاه ساخته اند.

به گفته نمایندگان مجلس حکومت افغانستان در واکنش به این اقدام نظامیان پاکستان هیچ کاری انجام نداده است.

این در حالی است که نظامیان پاکستان قبل از این در مرز منطقه زازی ولایت پکتیا سیم خاردار کشییده بودند و در این نوار مرزی فنس کذاشته بودند.

نمایندگان مجلس و باشندگان ولایت پکتیا از حکومت می خواهند در قبال این اقدام پاکستان سکوت را کنار گذاشته و عکس العمل نشان دهد.

نظامیان پاکستان سال گذشته نیز در منطقه پتان ولایت پکتیا مواضعی ساخته بودند که توسط افغان ها برچیده شد.

نظامیان پاکستان سال گذشته مناطق دورافتاده در ولایت کنر را نیز راکت باران کردند و ساکنان محلی را زخمی و خانه های آنان را ویران ساختند.

پاکستان در حالی این اقدامات خصمانه را انجام می دهد که همواره از صداقت در روابط خود با افغانستان سخن گفته است.

وزارت خارجه افغانستان اعلام کرد آقای ربانی صبح امروز شنبه(16 سنبله) کابل را به مقصد اسلام آباد ترک کرد.

آقای ربانی به منظور شرکت در سومین نشست وزیران خارجه افغانستان، چین و پاکستان به اسلام آباد رفته است.

همزمان با این، وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد سومین نشست وزرای خارجه افغانستان، چین و پاکستان در اسلام آباد برگزار می‌شود.

بر بنیاد اعلامیه‌ای وزارت خارجه پاکستان، امنیت و همکاری‌های سه جانبه در راستای مبارزه با تروریزم، محور گفتگوهای این نشست خواهد بود.

نشست سه جانبه افغانستان، چین و پاکستان برای گسترش همکاری اقتصادی، صلح، امنیت و مبارزه با تروریزم، اولین بار در سال 2017 میلادی برگزار شد. پیش از این دو دور از این نشست برگزار شده است.

ریاست این نشست دوره‌ای است و دور سوم آن را شاه محمود قریشی وزیر خارجه پاکستان ریاست خواهد کرد.

آقای خلیل‌زاد در پاسخ به این پرسش که اسلام‌آباد در بدل چه امتیازهایی در پروسۀ صلح افغانستان با ایالات متحده همکاری کرده است، گفت پاکستان دچار مشکلات اقتصادی است و سیاست خویش را به سوی اقتصادمحوری تغییر داده است.

او همچنان گفت سند توافق‌نامۀ طالبان و امریکا را به رهبران افغانستان نشان داده است.

زلمی خلیلزاد با هدف جلب حمایت سیاستمداران افغانستان و رایزنی با آنها بر سر طرح صلح با طالبان به کابل سفر کرده است.

آقای خلیلزاد در جریان گفت‌وگو با طلوع نیوز گفت: «اگر شرایط قسمی که در موافقت‌نامه است همان گونه پیش برود، در ۱۳۵ روز در پنج پایگاه فعلی که ما استیم [هستیم] آنجا را ترک می کنیم.»

آقای خلیلزاد در توضیح جزئیات این سند گفت: «بربنیاد توافق صلح امریکا با طالبان، ازمیان چهارده هزار نظامی امریکایی پنج هزار درمرحله نخست ازپنج پایگاه درافغانستان بیرون خواهند شد و طالبان خشونت‌ها را درگام نخست در ولایت‌های کابل وپروان کاهش خواهند داد.»

توافق میان ایالات متحده امریکا و طالبان برای اجرایی شدن باید به تصویب دونالد ترامپ برسد.

به گفته برخی منابع آگاه اشرف غنی نظر خود در مورد پیش نویس توافق صلح امریکا با افغانستان را طی دو روز آینده به مقامات امریکایی اعلام خواهد کرد.

ارگ ریاست جمهوری افغانستان درباره دیدار میان رییس جمهوری و نماینده ویژه ایالات متحده نوشت: «در این دیدار، رییس جمهور غنی از داکتر زلمی خلیلزاد خواست که جزئیات سند تفاهمنامه هیات ایالات متحد امریکا با نمایندگان طالبان را با اقشار سیاسی افغانستان نیز شریک سازد.»

وحید عمر، مشاور ارشد رییس جمهوری افغانستان که از تحویل یک نسخع از توافق‌نامه ایالات متحده با طالبان به آقای غنی خبر داده بود، ساعاتی بعد با تصحیح این خبر در حساب توییتر خود نوشت: «کپی پیش‌نویس به رییس جمهوری نشان داده شده و به وی تسلیم نشده است.»

نماینده ویژه امریکا در امور افغانستان در پایان نهمین دور مذاکرات با گروه طالبان در صفحه توئیترش اعلام کرده بود که واشنگتن در آستانه دستیابی به توافق با طالبان قرار دارد.

وی نوشته بود: «ما در آستانه یک توافقی هستیم که خشونت را کاهش داده و راه را برای افغانها خواهد گشود تا برای مذاکرات در مورد یک صلح با عزت و پایدار و یک افغانستان متحد و بااقتدار که ایالات متحده، متحدینش و هیچ کشوری را تهدید نکند، با هم بنشینند.»

طالبان در جریان مذاکرات صلح با هیات نمایندگی ایالات متحده بارها حکومت افغانستان را «عروسک خیمه شب بازی امریکا» توصیف کرده و از مذاکره با دولت وحدت ملی سر باز زد.

انتظار می رود در توافق احتمالی، گروه طالبان در ازای خروج هزاران سرباز امریکایی از افغانستان، تضمین کند که از خاک این کشور برای حمله به منافع امریکا و متحدانش استفاده نخواهد شد.

ایالات متحده امریکا و متحدانش در اکتبر سال ۲۰۰۱ و پس از حملات یازده سپتامبر به نیویورک و واشنگتن، به افغانستان حمله و حکومت طالبان (امارت اسلامی افغانستان) را در کمتر از یک ماه سرنگون کردند.

امرالله صالح، رئیس روند سبز و معاون اول رئیس جمهور غنی درتیم انتخاباتی دولت ساز، می گوید ارتش پاکستان و شورای کویته برنامه های جنگی طالبان را تنظیم می کنند.

وی می افزاید طالبان برای گفت و گوی مستقیم با حکومت افغانستان استقلال لازم را ندارند. امرالل صالح تأکید می کند طالبان علیه مردم افغانستان می جنگند و جز کشتن افراد بی گناه دستاورد دیگری ندارند. امرالله صالح تأکید می کند طالبان علیه مردم افغانستان می جنگند و جز کشتن افراد بی گناه دستاورد دیگری ندارند.

آقای صالح می گوید طالبان با مردم افغانستان می جنگند، به افغان ها تهمت های ناروا وارد می کنند و حاضربه گفت و گوی مستقیم با افغان ها نمی شوند؛ طالبان توسط یک ارتش بی دین حمایت می شوند، ارتشی که اصلا به اسلام اعتقاد ندارد و از اسلام استفاده ابزاری می کند.

امرالله صالح که در یک کمپاین انتخاباتی در کابل صحبت می کرد، اقزود:«ما از بحث روی امارت اسلامی یا نظام جمهوری ترسی نداریم، مشکل طالبان است که حاضر به مذاکره بین الافغانی نمی شوند.»

وی گفت:«ارتش پاکستان مغز و شورای کویته زبان طالبان هستند.»

آقای صالح تأکید کرد کسی به یاد ندارد که طالبان در طول بیست و پنج سال گذشته برای مردم افغانستان یک مسجد، یک مدرسه یا یک سرک ساخته باشد.

وی:«در طول تاریخ بشریت، طالبان تنها گروهی هستند که بر سیاست حذف تأکید دارند و فرهنگ و پالسی مشارکت را رد می نمایند.»

آقای صالح افزود طالبان ضد فضای آزاد و خواهان یک حکومت بسته می باشند.

باید گفت امرالله صالح در حالی این اظهارات را مطرح می کند که روابط افغانستان و پاکستان در دوران حکومت کرزی و دولت وحدت ملی همواره فراز و نشیب های زیادی را تجربه کرده است.

افغانستان همواره اسلام آباد را به حمایت از گروه های تروریستی و دو رنگی در رابطه با افغانستان متهم کرده است، امری که پاکستان همواره رد کرده است.

از سویی هم اکنون که مذاکرات صلح امریکا با طالبان به روزهای داغ خود رسیده و امکان امضای توافق نامه صلح بیش از پیش شده افغان ها از دخالت پاکستان در پروسه صلح افغانستان و هدایت این روند مهم به سوی منافع بیشتر برای اسلام آباد نگران هستند.

 در این سفر که به دعوت رسمی نخست وزیر پاکستان صورت گرفته، آقای غنی با مقامات پاکستان در رابطه با اتصال منطقه ای، تجارت و ترانزیت، امنیت و صلح بحث‌های همه جانبه خواهد داشت.

هارون چخانسوری سخنگوی ریاست جمهوری کشور با اشاره به این سفر آقای غنی به پاکستان به رسانه‌ها گفت:”در این سفر روی چهار موضوع تمرکز خواهد شد، نخست اتصال منطقوی، دوم تجارت، ترانزیت و سرمایه گذاری و سوم روی امنیت بحث می‌شود، موضوع چهارم در مورد صلح است، چون حکومت افغانستان، مردم و جامعه جهانی آماده‌اند که به این بحران چهل ساله نقطه پایان بگذراند، دیده شود سایر کشورهای منطقه بخصوص پاکستان در این زمینه چقدر آمادگی دارد و چگونه همکاری می‌تواند.”

سفر آقای غنی به پاکستان در حالی صورت گرفته است که مایک پومپئو وزیر خارجه ایالات متحده امریکا سه‌شنبه هفته جاری در جریان سفرش به کابل، روی اهمیت پاکستان در پروسه صلح افغانستان تأکید کرد.

آقای پومپئو همچنان ابراز امیدواری کرد و گفت، انتظار می‌رود تا دوماه آینده با گروه طالبان یک توافق صلح صورت بگیرد.

دور هفتم گفتگوهای زلمی خلیل‌زاد نماینده خاص وزارت خارجه امریکا برای صلح افغانستان نیز با نمایندگان طالبان روز شنبه در شهر دوحه پایتخت قطر آغاز خواهد شد.

نخستین سفر محمد اشرف غنی به پاکستان در سال 2014 میلادی با آغاز کار وی به حیث رییس حکومت وحدت ملی صورت گرفت، وی در شهر راولپندی با مقامات ارشد نظامی آن کشور نیز ملاقات کرد.

قرار است که محمداشرف غنی رییس جمهور، فردا پنجشنبه (6 سرطان) در راس یک هیئت بلند پایه دولتی وارد اسلام‌آباد پایتخت پاکستان شود.

گفته می‌شود آقای غنی در جریان این سفرش در دیدار با رهبری حکومت پاکستان، درباره مسایل چون امنیت منطقه، گفتگوهای صلح افغانستان، اتصال منطقه‌یی و مسایل بازرگانی، ترانزیت و سرمایه گذاری‌ها میان دو کشور، گفتگو کند.

این سفر آقای غنی در حالی صورت خواهد گرفت که گفته می‌شود پاکستان در روند صلح افغانستان تاکنون با امریکا همکاری کرده و رویکرد مخرب خود را نسبت به روند صلح کشور نیز تعدیل کرده است؛ اوایل  این هفته پاکستان از جمعی از سیاسیون افغانستان در نشستی مرتبط با صلح افغانستان نیز میزبانی کرد.

برخی آگاهان سیاسی افغانستان جنبه کمپاینی سفر قریب‌الوقوع آقای غنی به پاکستان را برجسته دانسته به این باور اند که آقای غنی در تلاش است،  پشتیبانی اسلام‌آباد را برای حمایت از تیمش  در انتخابات ریاست جمهوری پیشرو جلب کند.

داکتر عبداللطیف نظری، استاد دانشگاه و آگاه مسایل سیاسی به خبرگزاری جمهور گفت آقای غنی در جریان این سفر تلاش خواهد کرد از رقبای انتخاباتی خود پیشی گرفته و حمایت اسلام‌آباد را در انتخابات جلب کند.

او افزود آقای غنی سعی خواهد کرد که حکومت پاکستان و گروه طالبان را متقاعد سازد تا زمینه برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در مناطق تحت کنترول این گروه مساعد شده و آرای انتخابات نیز به نفع وی استفاده شود.

آقای نظری، حمایت اعلام ناشده طالبان از تیم آقای غنی در انتخابات را پروژه‌‌‌ای خواند که در انتخابات ریاست جمهوری گذشته عملی شده بود. به گفته‌ وی، طالبان در سال 2014  میلادی نیز مجوز برگزاری انتخابات در برخی ساحات تحت کنترول این گروه را صادر کرده و آرای انتخابات نیز به نفع آقای غنی به کار رفت.

پیش از این رحمت الله نبیل یکی دیگر از کاندیدان انتخابات ریاست جمهوری نیز آقای غنی را به معامله پنهانی با اسلام‌آباد متهم کرده است. براساس ادعای آقای نبیل، آقای غنی بنابر یک معامله پنهانی ننگین (حمایت پاکستان از تکت انتخاباتی غنی) در برابر حصارکشی‌های مرزی پاکستان روی خط دیورند سکوت اختیار کرده است.

پیشتر از آن نیز یک منبع نزدیک به گروه طالبان ادعا کرده بود که طالبان در انتخابات 2014 به گونه اعلام ناشده از تیم غنی حمایت کردند.

اما شمار دیگری از آگاهان به احتمال چانه زنی‌های آقای غنی در پاکستان برای جلب حمایت این کشور از تیمش در انتخابات ابراز تردید کرده می‌گویند که آقای غنی از موضع بلندتری  با اسلام‌آباد در این سفر وارد مذاکره خواهد شد.

داکتر جعفر مهدوی استاد دانشگاه و عضو پیشین مجلس نمایندگان نیز گفت آقای غنی سعی دارد جایگاهش را در پروسه صلح پررنگ نموده و زمینه کسب دوباره قدرت را نیز مساعد کند.

او افزود در جریان این سفر آقای غنی درپی آن است تا اسلام‌آباد و طالبان را برای حمایت از طرح صلحی که به قدرت گرفتن دوباره‌اش و سهم‌گیری قابل توجه گروه طالبان در قدرت سیاسی منجرخواهد شد متقاعد کند.

اقای مهدوی اما دیدگاه اپوزیسیون حکومت که اوایل این هفته با مقام‌های پاکستانی در بحث بودند را نسبت به طرح آقای غنی به دیدگاه پاکستان و طالبان نزدیکتر دانست.

به گفته‌ وی، پاکستان، طالبان و اپوزیسیون حکومت افغانستان روی حداقل دو مورد یکم: آتش بس و دوم: ایجاد حکومت موقت دیدگاه هماهنگ دارند، امریکه آقای غنی تاکنون با آن مخالفت کرده است.

اکثر چهره‌های سیاسی افغانستان به شمول شماری از چهره‌های دخیل در حکومت ایجاد حکومت موقت را راه حل پیشرفت تلاش‌های صلح و سهمگیری طالبان در قدرت سیاسی می‌دانند، امریکه حکومت آنان را برگشت به گذشته می‌خواند.

ثرار است آقای غنی در این سفرش در دیدار با رهبری حکومت پاکستان، درباره مسایل امنیتی منطقه، گفتگوهای صلح افغانستان، اتصال منطقه‌یی و مسایل بازرگانی، ترانزیت و سرمایه گذاری‌ها میان دو کشور، گفتگو کند.

ارگ ریاست جمهوری تاکنون تاریخ دقیق سفر آقای غنی به پاکستان را مشخص نکرده است اما با نشر خبرنامه‌ای گفته که آقای غنی در آستانه سفرش به پاکستان، عصر روز سه‌شنبه با شماری از کارشناسان سیاسی و منطقه ای، اساتید دانشگاه‌ها و روزنامه نگاران در رابطه با اهداف این سفر، صحبت نموده است.

محمداشرف غنی، هدف از سفرش به پاکستان را بحث‌های همه جانبه با مقامات پاکستانی در رابطه با اتصال منطقه ای، تجارت و ترانزیت، امنیت و صلح بیان نمود و گفت قبلاً نیز از سوی مقامات پاکستانی دعوت‌هایی صورت گرفته بود، اما این سفر براساس خواست مرد در لویه جرگه مشورتی صلح صورت می‌گیرد.

گفتنی است عمران خان نخست وزیر پاکستان و محمداشرف غنی رییس جمهور کشور در تاریخ 15 ثور سال جاری، تلفنی با یکدیگر گفتگو کردند.

عمران خان در این تماس تلفنی رسما از آقای غنی دعوت کرد تا به پاکستان سفر کند و آقای غنی نیز این دعوت را پذیرفت.

پاکستان می‌خواهد که افغانستان بدون دریافت امتیاز متقابل، دسترسی تاجران پاکستانی به آسیای میانه را تسهیل کند. اتصال بازرگانی پاکستان به آسیای میانه، ‌به سود اقتصاد افغانستان و منطقه است،‌ اما کابل زمانی به این اقدام مبادرت خواهد ورزید که اسلام‌آباد برمبنای قرارداد سال ۲۰۱۰ دو کشور، دسترسی بازرگان افغان به بندر واگه و از آن‌جا به قلمرو هند را فراهم سازد. هنوز رنگ امضای‌ وزیران وقت تجارت افغانستان و پاکستان روی قرارداد تجارتی و ترانزیتی دو کشور در سال ۲۰۱۰ خشک نشده بود که اسلام‌آباد به نقض آن آغاز کرد. پاکستان به معنای واقعی کلمه به بازرگانان افغانستان اجازه نداد که کاروان‌های اموال‌شان از راه بندر واگه به هند برود.

پاکستان بهانه‌های گوناگون تراشید؛ گاه خواستار آن شد که تاجران افغان در بانک‌های پاکستانی حدود یک میلیون روپیه‌ی پاکستانی ضمانت بگذارند و گاه نبود یک قرارداد تجاری میان هند و افغانستان را بهانه قرار داد. ضمانت ماندن حدود یک میلیون روپیه‌ی پاکستانی در بانک‌های آن کشور، برای تاجران افغان ناممکن بود. چرا باید تاجران افغان یک مقدار بسیار بزرگ وجه نقد را در بانک‌های  پاکستانی می‌گذاشتند؟ این بهانه‌گیری‌های پاکستان سبب شد که قرارداد ترانزیتی و تجارتی میان دو کشور ناکام شود. جالب این است که قرارداد تجارتی و ترانزیتی افغانستان و پاکستان را که جانشین قرارداد مشابه سال ۱۹۵۶ شده بود، هیلاری کلنتون، وزیر خارجه‌ی وقت امریکا در سال ۲۰۱۰ میانجی‌گری کرده بود. خانم کلنتون در مراسم امضای آن قرارداد هم در اسلام‌آباد حضور داشت. با آن هم پاکستان حاضر نشد که دسترسی افغانستان به خاک هند را از طریق قلمرو خودش تسهیل کند.

هشت صبح در مطلب در مورد انتظارات تجاری متقابل افغانستان و پاکستان می‌نویسد پاکستان حالا حتا در قسمت پرواز هواپیما‌های مسافربری از کابل به دهلی‌نو مشکل ایجاد کرده است. پس از تنش‌های نظامی در کشمیر، پاکستان فضای خود را به روی هواپیماهای مسافربری که مقصدشان هند باشد، بست. این کشور بعداً به روی کشورهای دیگر حریم فضایی خود را باز کرد، ‌ولی هنوز آن طوری که باید، مشکل حریم فضایی پاکستان در برابر هواپیماهای مسافربری افغانستان حل نشده است. بعید نیست که روزی پاکستان به صورت رسمی حریم فضایی خود را به روی هواپیماهای مسافربری افغانستان که مقصد‌شان هند باشد، ‌ببندد.

اما همین کشور انتظار دارد که کابل وارد قرارداد سه‌جانبه‌ی ترانزیتی میان افغانستان، ‌پاکستان و تاجیکستان شود. پاکستان می‌خواهد که افغانستان از طریق قلمروش زمینه‌ی دسترسی بازرگانان پاکستانی به خاک تاجیکستان و احتمالاً دیگر کشورهای آسیای میانه را فراهم کند. پاکستان خواستار آن است که کشورهای آسیای میانه هم از طریق افغانستان با اسلام‌آباد تجارت کنند. تمام این خواست‌ها مشروع است، ‌مشروط بر این‌که پاکستان هم امتیاز متقابل بدهد. هیچ ممکن نیست که پاکستان امتیاز متقابل ندهد، ولی افغانستان خدمات‌رسانی کند. افغانستان یک کشور مستقل است؛ این کشور کدام ایالت در چارچوب دولت فدرال پاکستان نیست که هرچه اسلام‌‌آباد بگوید، آن را قبول کند. افغانستان هم منافع بازرگانی و اقتصادی دارد و ناگزیر است که آن را دنبال کند. افغانستان می‌خواهد روابط دیپلماتیک، بازرگانی و فرهنگی با هند داشته باشد.

اگر پاکستان دسترسی افغانستان به خاک هند را از طریق قلمروش تسهیل کند، منافع اقتصادی افغانستان تا حدی تأمین می‌شود. آن زمان پاکستان می‌تواند امتیاز دسترسی به آسیای میانه از طریق قلمرو افغانستان را به دست بیاورد. افغانستان نمی‌تواند یک‌جانبه امتیاز بدهد و در بدل آن چیزی دریافت نکند. پاکستان حتماً می‌خواهد که وضعیت قبل از سال ۲۰۰۱ در افغانستان حاکم شود تا کابل از اسلام‌آباد به عنوان یک دولت وابسته حرف‌شنوی داشته باشد،‌ ولی آن وضعیت دیگر برنمی‌گردد. افغانستان استقلال خودش را در هر‌وضعیتی حفظ خواهد کرد.

مردم افغانستان هم می‌خواهند که دولت‌شان منافع کشور‌شان را دنبال کند و زیر فشار پاکستان به معامله‌ای که در آن سود افغانستان متصور نباشد، تن ندهد. دولت افغانستان هم نمی‌تواند این خواست برحق مردم افغانستان را نادیده بگیرد و وارد معامله‌ای با پاکستان شود که مردم افغانستان از آن سود نمی‌برند. پاکستان باید افغانستان را به عنوان یک کشور مستقل که خودش منافع خود را دنبال می‌کند، ‌بشناسد و نگاه استعماری خود را کنار بگذارد. اگر ارتش پاکستان هم‌چنان نگاه استعماری به افغانستان داشته باشد،‌ نه تنها مشکل دو کشور حل نمی‌شود، بلکه وضعیت کل منطقه پیچیده‌تر خواهد شد. اگر روابط افغانستان و پاکستان برمبنای حسن هم‌جواری و منافع متقابل گسترش یابد،‌ زنده‌گی مردمان هردو کشور بهبود خواهد یافت.

این در حالی‌ست که نخست وزیر پاکستان پیش از این از تشکیل حکومت موقت در افغانستان حمایت کرده‌بود.

عمران خان افزوده‌است از تجربه‌هایش آموخته که بی‌طرفی به نفع همه است.

از سویی هم زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، روز گذشته وارد پاکستان شد.

نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان پیش از سفرش به پاکستان از این کشور خواسته بود که در روند صلح افغانستان صادقانه همکاری کند.

 آقای خلیل‌زاد که روز پنج‌شنبه با شماری از دانشجویان در ولایت‌های جوزجان، پروان و بامیان از طریق ویدیو کنفراس صحبت می‌کرد، گفت اسلام‌آباد در امور کابل مداخله می‌کند و در صورتی که این کشور در رویکردش در قبال افغانستان تجدید نظر نکند، روابطش با امریکا بهبود نخواهد یافت.

رسانه‌های پاکستانی گزارش کرده‌اند آقای خان روز جمعه، شانزدهم حمل، هم‌زمان با سفر زلمی خلیل‌زاد به اسلام‌آباد در جمرود پاکستان طی سخنانی یک بار دیگر گفته‌های پیشین خود در مورد ایجاد حکومت موقت در افغانستان را تکرار کرده است.

او در عین حال اظهار امیدواری کرده است که صلح در افغانستان برقرار شود و جنگ خاتمه یابد.

 به گفته او، برقراری صلح در افغانستان به نفع مردمان قبایلی در آن سوی خط دیورند است.

او گفته است: «ما باید برای صلح در افغانستان دعا کنیم تا مردم این کشور بتوانند دوباره در آرامش زندگی کنند. من یک پیشنهاد برادرانه به حکومت افغانستان دادم که آن‌ها خشمگین شدند؛ من از تجربه‌ها آموخته‌ام که بی‌طرفی به نفع همه است.»

عمران‌خان در پنجم حمل گفته بود که حکومت افغانستان مانع گفت‌وگوهای صلح است و به همین دلیل تلاش‌های صلح به بن‌بست نزدیک شده و برای عبور از این بن‌بست، نیاز است تا حکومت موقت در افغانستان ایجاد شود.

 او تأکید کرده بود که روند صلح افغانستان زمانی کامیاب خواهد شد که یک «حکومت موقت» و «عادلانه» در این کشور شکل بگیرد.

به گفته او، ایجاد حکومت موقت در افغانستان، می‌تواند انتخابات آزاد و شفاف را در این کشور تضمین کند.

این اظهارات عمران‌خان در داخل افغانستان با واکنش‌های تند روبه‌رو شد. وزارت امور خارجه در پی اظهارات آقای خان، عاطف مشعل، سفیر افغانستان در پاکستان را برای «بحث بیش‌تر» به کابل فراخواند و معاون سفیر این کشور در کابل را نیز «به خاطر اظهارات غیر‌مسوولانه»‌ی عمران به مقر وزارت امور خارجه احضار کرد.

وزارت امور خارجه اظهارات آقای خان را غیرمسوولانه و نمونه‌ی آشکاری از پالیسی مداخله‌جویانه این کشور و عدم احترام به حاکمیت و اراده ملی مردم افغانستان عنوان کرده بود.

افزون بر واکنش‌ها در سطح ملی، اظهارات عمران‌خان واکنش شماری از دیپلمات‌های امریکایی را نیز در پی داشت. زلمی خلیل‌زاد سخنان آقای خان را غیرسازنده خواند و سفیر امریکا در کابل به عمران‌خان خاطر‌نشان کرد که نیرنگ‌های کرکت در میدان سیاست کارایی ندارد.

برای مردم و سیاسیون افغانستان هیچ چیزی بیشتر از صلح اولویت ندارد. همه‌ی طرف‌های سیاسی موافق و مخالف حکومت می‌دانند که رسیدن به صلح که در آن تمامیت ارضی، حاکمیت ملی و جایگاه باعزت افغانستان در میان جوامع ملل حفظ شود، یک اصل در دست‌یابی به صلح و پایان منازعه چهل‌‌ساله است. کابل هم با درک حساسیت‌های موجود، تلاش می‌کند در این راستا هم‌آهنگ با احزاب، جریان‌های سیاسی و کشورهای منطقه به اجماع و توافق کامل برسد. عناصری در میان رهبری طالبان نیز از جنگ خسته‌اند و می‌دانند که تحت فشار روزافزون ایالات متحده در برابر حامی اصلی آنان (پاکستان) دیگر نه توان سربازگیری بیشتر و نه قدرت تمویل لازم فعالیت‌های خرابکارانه‌ی آنان وجود دارد. دسته‌های طالبان روزانه در پی حملات هوایی و زمینی نیروهای ملی و بین‌المللی حد‌اقل میان ۵۰ تا ۱۵۰ تن تلفات دارند. تشدید این حملات که با مذاکرات صلح همراه است، بر طالبان هزینه‌های بشری فراوانی را تحمیل کرده و دسته‌های طالبان در بسیاری از مناطق افغانستان توان انسجام مجدد را از دست داده‌اند. شاید تحت این فشارها آنان نتوانند به تحرکات گسترده که در فصل جدید جنگ متصور است، دست یازند. به عبارت دیگر، این افزایش فشارهای نظامی بر طالبان از سوی نیروهای دفاعی و امنیتی افغانستان و نیروهای بین‌المللی است که طالبان را وادار ساخته تا با علاقه‌مندی فراوان بحث‌ها و مذاکرات صلح را در دوحه دنبال کنند.

اما چرا عمران‌خان مدافع طالبان است؟

مهندسی انتخابات پاکستان در پی «کودتای قضایی» در برابر نواز شریف، نخست‌وزیر پیشین پاکستان، عمران‌خان را به پیروزی رساند. او که برای رسیدن به این مقام مدیون نظامیان پاکستان است، همانند هر‌سیاست‌مدار ملکی در تاریخ پاکستان مجبور است تا خطوط سیاست خارجی ترسیم شده توسط ارتش را دنبال کند.

عمران‌خان به عنوان یک دولت‌مرد با گذشته و کارنامه‌ی مخالفت با حضور نظامی امریکا در افغانستان و منطقه و با داشتن رابطه نزدیک با گروه‌ها و احزاب تندرو افراطی در پاکستان که در حال حاضر حکومتش به دلیل حمایت نظامیان از همین احزاب و جریان‌ها تحت فشار روز‌افزون سیاسی و اقتصادی ایالات متحده و جهان قرار دارد، گزینه‌‌های ساده پیش رو ندارد. تحت این فشارها است که او تلاش می‌کند با سخنان بلندپروازانه سیاسی برای هم‌پیمانان سنتی طالبان (گروه‌های ستیزه‌جوی اسلامی در مناطق قبیله‌نشین در خیبرپختون‌خواه)، قطع کمک به طالبان و سایر گروه‌های تروریستی هم‌دست آنان را توجیه کند. علاوه بر آن، مناطق قبیله‌نشین که با بی‌مهری تاریخی حاکمان پنجابی مواجه‌ است و لانه و خاستگاه سربازگیری طالبان و سایر گروه‌های دهشت‌افگن جهانی شمرده می‌شود، در جریان سال‌های پسین شاهد افزایش موجی از نارضایتی‌ها بوده است.

سخنان عمران‌خان و دم زدن از ایجاد حکومت موقت در افغانستان، در واقع مصرف داخلی دارد و آن تضعیف مقاومت مخالفان وضع حاکم بر ساختارهای فعلی اداری و سیاسی در خیبرپختون‌خواه و افراطی‌ستیزی در میان اعضا و رهبری جنبش حفاظت از پشتون‌ها است. این جنبش تا اکنون بارها نشان داده که بدون جمع‌آوری اعانه/خیریه (سنت رایج در راه‌اندازی کارزار سیاسی در پاکستان) توان بسیج میلیونی مردمان مناطق قبایلی را دارد و بارها نفوذ احزابی چون تحریک انصاف، عوامی ملی و سایر احزاب سیاسی و دینی را در این مناطق به چالش کشیده است.

عمران‌خان که از یک طرف گسترش این جنبش را تهدید بالقوه علیه نفوذ حزب تحریک انصاف در این مناطق می‌بیند و از سوی دیگر تحت فشار نظامیان ارتش پاکستان برای جلب وام‌های بیشتر جهانی قرار دارد، برای گریز از این فشارها، وعده روی‌کار‌آمدن حکومت جدید و گویا فراگیر را به «برادران خود» در کشور همسایه می‌‌دهد. خان این لفاظی‌ها را برای کاهش تنش‌های داخلی، قرار گرفتن در میسر اجندای بازیگران صحنه سیاسی و امنیتی پاکستان و جلوگیری از گسترش دامنه فعالیت سیاسی جنبش حفاظت از پشتون‌ها، انجام می‌دهد.

بدیهی است آنچه در سیاست خارجی در پاکستانِ عمران‌خان اتفاق می‌افتد، دنباله‌ای از نگاه و کنش تاریخی نظامیان پاکستانی در مناسبات داخلی و فرار از تنگناهای خطرآفرین امروزی آن است. ایجاد «حکومت جدید» و برهم‌زدن نظم کنونی در افغانستان، برای نظامیان پاکستان پیروزی (حالا از طریق تردستی در مذاکرات یا هرج‌و‌مرج پس از توافقات صلح) و برای جنبش مترقی و افراطی‌ستیز حفاظت از پشتون‌ها در داخل پاکستان برگشت به عقب و در بهترین حالت، سازش بر سر خواست‌ها و مطالبات آنان با حکومت عمران‌‌خان و نظامیان خواهد بود.

نویسنده: بهار مهر

لازم به ذکر است که این چهارمین دور از سلسله نشست های «پلان عملی افغانستان و پاکستان برای صلح و همبستگی» می باشد؛ پلانی که در آن در خصوص همکاری های مشترک در راستای مبارزه علیه تروریسم، کاهش خشونت ها و تقویت صلح و همبستگی، عودت مهاجران افغان و راه کارهای توسعه اقتصادی گنجانده شده است.

دیلی تایمز پاکستان نوشته است که در این نشست، مقامات دو کشور همچنین درباره چگونگی اعزام «ماموران رابط» به کشورهای یکدیگر گفتگو می کنند. این ماموران رابط مسئولیت اشتراک گذاری اطلاعات در خصوص حضور و فعالیت های افراد مشکوک در خاک کشورهای یکدیگر و نحوه اقدام علیه آنها را بر عهده خواهند داشت.

گفته می شود که این ماموران رابط در سطح برید جنرال و یا سمونوال خواهند بود که در ابتدای کار فقط به سفارت خانه های دو کشور در کابل و اسلام آباد اعزام می گردند تا روی مکانیزم نظارت، همکاری و تایید اطلاعات مشترک کار کنند.

یک مقام پاکستانی آگاه در این خصوص گفته است: «اگر مکانیزم اعزام ماموران رابط موفق شود، در قدم بعدی، این ماموران رابط به مرکز فرماندهی ارتش پاکستان در لاهور و وزارت دفاع افغانستان در کابل اعزام می گردند.»

گفتنی است که اعزام ماموران رابط در مطابقت با هفت اصل کلیدی «پلان عملی پاکستان و افغانستان برای صلح و همبستگی» می باشد، که به موجب آن دو کشور توافق کرده اند اقدام های موثری علیه عناصر فراری و آشتی ناپذیر که تهدید امنیتی برای هر دو کشور محسوب می گردند، بردارند.

این، اولین نشست پلان عملی پاکستان و افغانستان برای صلح و همبستگی پس از دیدار شاهد خاقان عباسی نخست وزیر پاکستان و محمد اشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان در ماه آپریل سال جاری می باشد.

حکمت خلیل کرزی و تهمینه جنجوعه معاونان سیاسی وزارت خارجه افغانستان و پاکستان ریاست هیات گفتگوهای دو کشور را در این نشست بر عهده خواهند داشت.

این توافق در نشستی میان یک هیاتی تجاری از افغانستان و ناصرخان جنجوعه مشاور امنیت ملی پاکستان در اسلام به دست آمد.

در این نشست، طرفین در خصوص راه های ارتقای روابط تجاری و سطح تجارت میان دو کشور بحث و تبادل نظر کردند.

هر دو طرف توافق کردند که مشکلات موجود فرا روی تاجران دو کشور را برای دستیابی به این هدف بردارند.

لازم به ذکر است که دو روز پیش نیز در نشستی میان هیاتی از وزارت تجارت افغانستان و همتای پاکستانی شان در اسلام آباد، موافقت صورت گرفت تا هر چه سریع تر نشست اداری همکاری های تجاری و ترانزیتی پاکستان و افغانستان را برگزار کنند.

گروه تحلیل و نظارت بر تحریم ها در نوزدهمین گزارش خود طی این هفته به کمیته تحریم شورای امنیت سازمان ملل متحد گفته است که براساس گزارش یک عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد، گروه داعش به طور مجموع در حدود دو هزار الی 3500 جنگجو در افغانستان داشت، اما شمار این سربازان با وجود عملیات ضد تروریستی گسترده، کاهش چشمگیری نداشته است.

گزارش می نویسد “داعش همچنان قادر است تا از مناطق مرزی افغانستان و پاکستان برای خود سربازگیری کند، و افزایش شمار مهاجران بازگشتی نیز ممکن است زمینه را برای سربازگیری بیشتر برای این گروه فراهم نماید. داعش از این احتمال آگاه بود.”

همچنین اعضای شورای امنیت سازمان ملل تایید کرده اند که حفیظ سعید خان رهبر داعش در افغانستان در جریان یک حمله هوایی در اواسط سال 2016 کشته شد؛ او به عنوان یک تروریست در لیست سیاه سازمان ملل نبود.

“رهبران هسته ای القاعده نیز در منطقه طی 9 سال گذشته کمتر شده اند و فقط مقامی تشریفاتی دارند. ایمن محمد ربی الظواهری رهبر گروه القاعده هم اکنون پول و یا آدم به اعضای گروهش نمی فرستد، و هم اکنون ارتباط با آنها نیز برایش بسیار سخت شده است.”

گزارش می افزاید “در حالیکه هسته اصلی القاعده می داند که نمی تواند منطقه را ترک کند، اما امیدوار است که گروه طالبان موفق شود، و آنها نیز با پیروزی طالبان پیروز در منطقه باشند.”

از سویی دیگر گزارش علاوه می کند که گروه داعش با مشکلات مالی در افغانستان مواجه است و از این رو به اخاذی و سرقت از ساکنان محلی روی آورده است و اخیرا به سربازانش دیگر پول پرداخت نمی کند، اما این باعث نشده که از آروزهایش دست بکشد.

براساس گزارش، “با این وجود، به نظر می رسد مشکلات مالی جلودار گروه داعش نبوده است، و کشورهای عضو نیز خاطر نشان کرده اند که به نظر می رسد داعش تجهیزات خوبی دارد و از مواد منفجره نظامی برای انجام حملات در کابل استفاده می کند.”

گزارش اما می گوید که طی یک سال گذشته، این گروه مناطق بسیاری را در شرق افغانستان از دست داده است، و توانایی اش برای تصرف و کنترل مناطق نیز به شدت متاثر از درگیری با طالبان محلی بوده است.

براساس گزارش، جنگجویان وابسته به گروه القاعده بویژه آنانی که در شبه قاره هند خود را وفادار به القاعده می نامند، اخیرا به حمایت از گروه های طالبان در افغانستان پرداخته اند.

 

منابع آگاه گفته اند که جنرال قمر جاوید بجوه رئیس ارتش پاکستان در نظر دارد در فرصت مناسبی به افغانستان سفر کند؛ از همین رو، دیگر مقامات پاکستانی نیز به دنبال آن هستند تا از این سفر آقای باجوه استفاده کرد و درصدد ترمیم روابط شکننده میان دو کشور باشند.

یک مقام آگاه پاکستانی گفته است که جنرال باجوه به احتمال زیاد پس از اینکه دونالد ترامپ رئیس جمهوری جدید آمریکا سیاست دولتش را در قبال افغانستان آشکار کرد، به افغانستان سفر می کند.

این مقام پاکستانی افزوده است که جنرال باجوه همچنین می خواهد پیام واضحی به مقامات افغانستان بدهد که دیگر پاکستان را بخاطر ناکامی های خودشان مقصر نخوانند.

این گفته ها در حالی مطرح می شود، که جنرال جاوید باجوه در آستانه سال نو میلادی در تماس تلفنی به محمد اشرف غنی رئیس جمهوری کشور و داکتر عبدالله عبدالله رئیس اجرایی کشور سال نو میلادی را تبریک گفته و خواهان همکاری مشترک در راستای مبارزه با تروریزم گردیده بود.

مقامات کشورمان همواره پاکستان را متهم به حمایت از تروریزم کرده اند و گفته اند که شورشیان افغانستان مانند شبکه حقانی و گروه طالبان از خاک پاکستان علیه افغانستان استفاده می کنند.

لازم به ذکر است که شورای رهبری طالبان در شهر کویته حضور دارد.

محمد اشرف غنی رئیس جمهوری کشور پس از تشکیل دولت وحدت ملی در صدد آن شد تا روابط با پاکستان را بهبود بخشد و از طریق گفتگو این کشور را مجاب به اقدام علیه این گروه های تروریستی کند. اما به دنبال وقوع چندین رویداد مرگبار تروریستی در شهر کابل و دیگر ولایات کشور، آقای غنی از این سیاست خود دست برداشت، و در مراسم های گوناگون به شمول آخرین کنفرانس قلب آسیا که در امریتسار هند برگزار شد، صراحتا به پاکستان گفت که کمک های مالی اش به افغانستان را در راستای مبارزه با تروریزم در کشور خود به مصرف برساند.

دیگر مقام های ارشد کشور نیز مستقیم و غیر مستقیم گفته اند که برخی حلقات در درون پاکستان از تروریزم حمایت می کنند.

گفتنی است که این گفته ها تنها از سوی مقامات کشور مطرح نمی شود، بلکه شماری از کشورهای دیگر نیز این باور را دارند که پاکستان به تروریستان پناهگاه های امن می دهد.

چندی پیش مارک تونر سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز گفت که تروریستان در پاکستان پناهگاه های امن دارند و پاکستان باید علیه آنها اقدام کند.

او در جریان یک کنفرانس خبری گفت که تروریستان هر زمانی که اراده کنند می توانند علیه خاک افغانستان اقدام کنند، زیرا آنها پناهگاه های امن در خاک پاکستان دارند.

سرتاج عزیز در گفتگویی با روزنامه پاکستانی «دا نیشن» گفت “جای تاسف دارد که برخی عناصر در داخل افغانستان تمایل ندارند که گفتگوهای آشتی دهنده میان افغانستان و پاکستان صورت بگیرد و این عناصر چهره پاکستان را تخریب می کنند.”

وی همچنین گفت که اداره امنیت ملی افغانستان سبب شد تا پروسه گفتگوهای صلح میان دولت افغانستان و گروه طالبان لغو گردد.

سرتاج عزیز در این خصوص گفت “دور دوم گفتگوهای صلح میان دولت افغانستان و گروه طالبان پس از آن لغو شد که اداره امنیت ملی افغانستان گزارش مرگ ملا محمد عمر رهبر طالبان را منتشر کرد.”

او افزود که این گفتگوهای دو جانبه اما پس از کشته شدن ملا اختر منصور جانشین ملا عمر توسط یک جنگنده آمریکایی بیش از پیش با مشکلات روبرو گردیده و بسته شد.

مشاور امور خارجی نخست وزیر پاکستان تصریح کرد “پاکستان در تلاش است تا گفتگوهای صلح افغانستان صورت بگیرد، اما اظهارات و بیانیه های نادرست از سوی سیاستمداران پاکستان تاثیر منفی بر فضا می گذارد.”

او گفت که خروج گسترده نیروهای خارجی پس از سال 2014 و افزایش فعالیت های گروه های شورشی در افغانستان سبب شد تا اوضاع امنیتی در افغانستان وخیم گردد.

عزیز همچنین افزود که اظهارات اخیر محمد اشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان در کنفرانس قلب آسیا در هند در خصوص پاکستان، نشان داد که فضا همچنان در افغانستان ناامید کننده است.

وی گفت “این درست نیست که پاکستان را مقصر حمایت از طالبان بدانیم.”

وی اضافه کرد که عملیات ضرب عزب نیروهای امنیتی پاکستان علیه شبکه حقانی در مناطق قبایلی نشین این کشور، پایگاه های این شبکه را نابود کرده و این شبکه تروریستی دیگر در خاک پاکستان فعالیت ندارد.

وی اما گفت که وجود افراط گراهای پراکنده در پاکستان پس از این عملیات ها، دور از احتمال نیست و نباید نادیده گرفته شود.