برچسب: وزارت تحصیلات عالی

مقامات وزارت تحصیلات عالی امارت اسلامی می گویند پوهنتون های عمومی برای دانشجویان سمسترهای هفت و هشت مقطع لیسانس در پانزده روز آینده بازگشایی می شود.

مولوی لطف الله خیرخواه، معین وزارت تحصیلات عالی، امارت اسلامی در یک کنفرانس در کابل گفت آمادگی ها برای بازگشایی پوهنتون های عمومی در کشور گرفته شده است.

وی گفت:«طی ده تا پانزده روز آینده شاهد بازگشایی پوهنتون های عمومی به روی دانشجویان سمستر آخر خواهیم بود.»

مولوی خیرخواه شایعات حذف دیپارتمنت های سیاسی و قانونی از سیستم آموزشی افغانستان توسط طالبان را رد کرد و گفت امارت اسلامی با شیوه تدریس در پوهنتون ها عمومی در بیست سال گذشته مخالف است.

وی تاکید کرد هیچ فاکولته یی از پوهنتون های عمومی حذف نمی شود.

مولوی خیرخواه در عین حال از تمام اساتید پوهنتون ها که افغانستان را ترک کرده اند خواست به کشور بازگردند و در ساخت سیستم آموزشی کشورشان با وزارت تحصیلات عالی همکاری کنند.

دانشجویان نیز از امارت اسلامی خواستند هرچه زودتر دروازه های پوهنتون ها را به روی آنها باز کند.

اظهارات معین وزارت تحصیلات عالی طالبان در مورد بازگشایی پوهنتون های عمومی در حالی مطرح می شود که مشخص نیست سرنوشت دانشجویان دختر به کجا خواهند انجامید.

امارت اسلامی تحصیل مختلط پسران و دختران را ممنوع اعلام کرده و با توجه به عدم توانایی و ظرفیت پوهنتون ها در راه اندازی صنوف جداگانه و استخدام اساتید مجزا به نظر می رسد طبقه اناث به این زودی شانس رفتن به پوهنتون را نداشته باشند.

قرار است معاشات عقب افتاده کارمندان دولتی به زودی پرداخت شود.

وزارت مالیه امارت اسلامی طالبان اعلام کرد روی برنامه‌ای کار می‌کند که براساس آن قرار است معاش چند ماه گذشته کارمندان پرداخت شود.

احمد ولی حقمل، سخنگوی وزارت مالیه امارت اسلامی طالبان می‌گوید، به زودی حقوق ماه سنبله و میزان کارمندان دولتی اجرا می‌شود.

به گفته وی، وزارت‌های زراعت، تحصیلات عالی، معارف و صحت عامه از وزارت‌هایی هستند که در اولویت قرار دارند.

حقمل اما از زمان دقیق پرداخت معاشات کارمندان دولتی چیزی نگفته است.

مولوی حقانی وزیر تحصیلات عالی طالبان در اظهاراتی تازه گفته است:«از فارغان بیست سال قبل هیچ انتظاری نباید داشت.»

این اظهارات مولوی حقانی به عنوان یکی از مقامات عالی رتبه امارت اسلامی طالبان با واکنش های منفی زیادی در بین مردم به ویژه نسل جوان روبرو شده است.

سید میثم احسانی، فعال مدنی و استاد دانشگاه، در فیس بوک خود در پاسخ به مولوی حقانی نوشته است:«تحصیل کردگان از ادارات که مدیرانش همچون آدم هایی باشند انتظاری نداشته و ندارند.»

وی می افزاید انتظار اینگونه آدم ها از ما این است که خودکشی کنیم، انتحار کنیم، زایشگاه را منفجر کنیم و به مدارس شبیخون بزنیم.

به گفته آقای احسانی حیف است انسان های نخبه، با دانش و تحصیل کرده به این مولوی ها خدمت کنند.

وی نوشته است:«این شب را سحری است و ما باز خواهیم گشت، نه زیر یوغ بربریت، بلکه در فضای عاری از هرگونه کور دلی ها و نفهمی ها.»

محمد آصف اکبری، فعال مدنی و از اصحاب رسانه، هم در پاسخ به اظهارات مولوی حقانی در فیس بوک خود نوشته:«جناب حقانی! نباید هم از ما نسل جدید انتظار نداشته باشید.انتظار شما این است که نسل فعلی بر زایشگاه حمله کند و کودکان یک روزه و زنان در حال زایمان را سلاخی کند؟ اگر انتظار این را داشته باشید که نسل ما به ورزشگاه، آموزشگاه، دانشگاه و قرارگاه های سربازان که همه فرزندان این مردم و وطن هستند حمله کند، طفل و زن و پیر و جوان بیگناه را به خاک و خون بکشد پس درست حدس نزده اید این انتظارتان از نسل جدید احمقانه است و نباید هم از این نسل انتظار داشته باشید» .

آقای اکبر می افزاید:«از نسل فعلی باید انتظار:  روح الله نیکپاه های مدال آور، دختران رباط ساز هرات، قهرمانان تیم ملی فوتبال، فوتسال و کیرکیت و انتظار بهرامی و هوتک و مبارز شدن را داشته باشید.»  

به گفته این کاربر فیس بوک نسل امروز همان دانش آموزانی هستند که از سال ۲۰۰۳ تا حالا ۳۵۹ مدال از المپیادهای مختلف بین المللی به دست آورده اند.

اکبری تاکید می کند:«ما به درد انتظارات شما نمی خوریم و نخواهیم خورد.»

داکتر عبدالحمید اعتمادی، استاد دانشگاه، نیز نوشته است: طالبان حق دارند نسبت به تحصیل کرده‌ها بد بین باشند چرا که توسعه علم و آگاهی نقطه مخالف افراطی‌گری و تندروی است و گروه‌های بنیادگرا در جامعه آگاه سربازگیری نمی توانند. لذا در پی جامعه‌ای هستند که کر و کور بوده و نسبت به حق و حقوق شان آگاهی نداشته باشند!».

وزارت تحصیلات عالی اعلام کرد درس حضوری دانشگاه‌ها در ۱۱ ولایت کشور روز شنبه، شانزدهم اسد، آغاز شده است.

حامد عبیدی، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی، گفت وزارت صحت عامه گزارش داده است میزان شیوع ویروس کرونا در ۱۰ ولایت دیگر نیز پایین‌تر از ۳۵ درصد است.

به گفته او، درس حضوری در این ولایت‌ها شنبه هفته آینده آغاز می‌شود.

با این حال، عبیدی در مورد ۱۰ ولایت دیگر که قرار است در هفته آینده درس حضوری دانشگاه‌ها در آن آغاز شود، جزییات نداد.

براساس فیصله شورای رهبری وزارت تحصیلات عالی افغانستان، درس حضوری ولایت‌های کابل، کندز، نیمروز، دایکندی، بلخ، جوزجان، بادغیس، قندهار، نورستان، سمنگان، پنجشیر و جوزجان در شانزدهم اسد آغاز شده است.

با این حال، برخی از این ولایت درگیر نبردهای شدید است که از جمله طالبان مدعی تصرف ولایت‌های نیمروز و جوزجان شده‌اند.

حامد عبیدی می‌گوید، در صورتی که برای شروع درس‌های حضوری در سطح ولایت‌ها مشکل وجود داشته باشد، شورای علمی هر دانشگاه می‌تواند در این مورد تصمیم بگیرد.

درس‌های حضوری دانشگاه‌ها در هشتم جوزا در شانزده ولایت کشور تعطیل شد. ابتدا تعطیلی دانشگاه‌ها دو هفته‌ای بود، اما با شیوع موج سوم ویروس کرونا چندین بار تمدید و تعطیلی دانشگاه‌ها سراسری شد.

آقای عبیدی، روز شنبه -۲ اسد-، در یک پیام تصویری، گفت بر اساس گزارش وزارت صحت و فیصله‌ی وزارت تحصیلات عالی، درس‌های حضوری در تمام نهادهای تحصیلات عالی افغانستان، به گونه‌ی تدریجی تا دو هفته‌ی دیگر آغاز می‌شود.

او افزود: «در گام نخست، ولایت‌هایی که آمار کرونا پایین‌تر از ۳۵ درصد است، تا دو هفته‌ی دیگر آغاز می‌شود؛ اما عملا تمام دانش‌جویان تحت روند تطبیق واکسین قرار می‌گیرند و بعد تا دو هفته دیگر درس شان آغاز می‌شود.»

این در حالی است که در هشتم جوزای سال روان، به دلیل شیوع موج سوم ویروس کرونا در افغانستان، وزارت صحت، طرح قرنطین دوهفته‌ای نهادهای آموزشی و تحصیلی در ۱۶ ولایت را به اجرا گذاشت.

دو هفته بعد، با تمدید قرنتین از سوی وزارت صحت، وزارت تحصیلات عالی، به همه دانش‌گاه‌های دولتی و خصوصی در ۱۶ ولایتی که قرنتین به اجرا گذاشته شده بود، دستور داد که درس‌های شان را به گونه‌ی آنلاین پیش ببرند.

در این کنفرانس هیئت رهبری وزارت های تحصیلات عالی چندین کشور، هیئت رهبری بیش از پنجاه پوهنتون و موسسه تحصیلات عالی و توریالی غیاثی رئیس روابط فرهنگی وزارت امور خارجه اشتراک نموده بودند.

در ابتدای کنفرانس پروفیسور دوکتور محمد خیر الغبانی رییس اتحادیه بین المللی پوهنتون ها حضور دوکتور عباس بصیر وزیر تحصیلات عالی را در کنفرانس متذکره خیر مقدم گفته روی همکاری های علمی، تبادل دانش، تبادل تجارب استادان، روابط محصلان میان کشور ها و استفاده مشترک از تجارب علمی و تحقیقاتی تاکید کرد و آنرا یک امر مهم و اساسی برای پیشرفت تحصیلات عالی خواند. وی روی گسترش و تحکیم روابط علمی پوهنتون ها تاکید کرده آمادگی هر نوع همکاری در این عرصه ابراز نمود.

سپس دوکتور عباس بصیر طی سخنرانی در این کنفرانس گفت:” ما در دوره زندگی می کنیم که دیگر مشکلات اقتصادی – اجتماعی و محیط زیست و بسیاری از مشکلات دیگر به عنوان مشکلات فردی در نظر گرفته نمی شوند چون این ها یک چالش جهانی هستند که بطور جمعی باید برای ان کار کرد و اهداف توسعه پایدار ۲۰۳۰ SDG سازمان ملل به طور یک دستور کار جهانی برای حل این چالش ها ارایه گردیده است.

وزیر تحصیلات عالی با اشاره به یکی از این اهداف یعنی دسترسی متوازن به تحصیلات عالی گفت که پوهنتون ها به عنوان یک محرک از طریق تولید علم و نوآوری در ساختار جامعه فعالیت می کنند و این لازم است تا بدانیم که نهاد های تحصیلی چگونه مفهوم توسعه پایدار را در برنامه های درسی، تحقیق و سایر برنامه های خود به کار می برند و چگونگی جایگاه خود را جهت سهولت روند در ایجاد جوامع پایدار از طریق علوم مرتبط به ساینس و تکنالوژی؛ تحقیق؛ آموزش و تعامل با جامعه گسترده می سازند.

دکتور بصیر افزود توسعه پایدار به نوع آموزش و یادگیری مشارکتی نیازدارد که باعث ایجاد انگیزه و توانمندی در فراگیری علم می شود تا رفتار را تغییر داده و برای توسعه پایدار اقدام کند. وی روی توسعه مشارکت با جوامع در بخش تحقیق و آموزش در پوهنتون ها، ارتباطات و شبکه های همکاری برای تبادل تجارب با سایر نهاد ها در سطح ملی، منطقوی وبین المللی به منظور انسجام منابع و ایجاد ظرفیت های برتر تاکید کرد.

دکتور عباس بصیر وزیر تحصیلات عالی در این کنفرانس در رابطه به پیشرفت های وزارت تحصیلات عالی طی دو دهه اخیر روشنی انداخته روی برنامه های توسعوی به ویژه تقویت تحقیقات علمی و نوآوری در تحصیلات عالی کشور و افزایش نقش خانم ها صحبت نمود.

وزیر تحصیلات عالی قوانین، مقرره ها و استراتیژی های جدید را از مواردی دانست که وزارت تحصیلات عالی را به انکشاف توسعه پایدار کمک مي كند. وی گفت که پلان سوم استراتیژیک تحصیلات عالی رو به تصویب است که در آن روی اهمیت و نقش دانش و نوآوری در جهان اقتصاد تاکید شده است.

دکتور عباس بصیر با تشکر از کشور ترکیه گفت که کار روی ایجاد یک پوهنتون از سوی این کشور بنام مولانا جلال الدین محمد بلخی و همچنان ایجاد پوهنتون بین المللی اسلامی به کمک دوستان بین المللی جریان دارد و درکنار آن تلاش مي شود تا همکاری ها در بخش اکادمیک با پوهنتون های درسراسر جهان گسترش یابد.

وزیر تحصیلات عالی گفت که برنامه های روی دست است تا نهاد های تحصیلی ما مبتنی بر ابتکارات عمل شامل آموزش سبز، انرژی سبز ، تاسیسات سبز و انرژی سبز فعالیت نماید.

دکتور عباس بصیر گفت:”که با استفاده از یافته های کنفرانس ، ما تلاش خواهیم کرد جهانی را ایجاد کنیم که در آن صلح و آرامش وجود داشته باشد ، فقر ریشه کن شود و محیط احیا شود.

در ختم برنامه، تفاهم نامه هاي در عرصه همکاری های علمی و تحقیقاتي ميان نهاد هاي تحصيلات عالي خصوصي افغانستان و برخي از كشور هاي اشتراك كننده به امضا رسيد.

در پی شیوع موج سوم ویروس کرونا در کشور، برگزاری آزمون کانکور در ولایت کابل به تعویق افتاد.

ادارۀ ملی امتحانات امروز (شنبه، هشتم جوزا) با نشر خبرنامه‌یی نوشت آزمون کانکور در کابل پس از کاهش مبتلایان ویروس کرونا در کشور برگزار خواهد شد. این ادارۀ تاریخ برگزاری این آزمون را مشخص نساخته است.

آزمون کانکور امسال در بیشتر ولایت‌های کشور سپری شده است. قرار بود این آزمون در حوزۀ مرکز نیز در پایان هفتۀ پیش‌رو آغاز شود. ادارۀ ملی امتحانات خاطرنشان می‌سازد که تاریخ برگزاری این آزمون در کابل به داوطلبان ابلاغ خواهد شد.

این در حالی است که وزارت صحت عامه اعلام کرد شیوع موج سوم کرونا در کشور به نقطۀ اوج خود نزدیک شده است. از این‌رو، مکتب‌ها، دانشگاه‌ها و مرکزهای آموزشی در شانزده ولایت کشور برای دو هفته تعطیل اعلام شده‌اند.

همزمان با این قرار است تا پایان این هفته فعالیت سالون‌های عروسی در شهر کابل نیز متوقف شود.

مرحلۀ نخست این آزمون امروز (پنج‌شنبه، ۳۰ ثور) در دانشگاه بدخشان و چهار حوزۀ دیگری برگزار شده است. محمد قاسم آریا، رییس دانشگاه بدخشان می‌گوید: «آزمون کانکور در ولایت بدخشان نظر به پلان ریاست کمیتۀ امتحانات وزارت تحصیلات عالی و آماده‌گی‌های ریاست دانشگاه بدخشان آغاز شده و این آزمون در حوزۀ مرکزی در شهر فیض‌آباد و ولسوالی‌های بهارک، شغنان، درواز و خواهان برگزار می‌شود».

به گفتۀ رییس دانشگاه بدخشان، تعداد داوطلبان کانکور در بدخشان به ۱۰ هزار و ۸۲۷ تن می‌رسد که از این میان ۶ هزار و ۶۸ تن را پسران و ۴ هزار و ۷۵۹ تن دیگری را دختران تشکیل می‌دهند.

عبدالشکور داور، مسوول هیأت اعزامی کانکور وزارت تحصیلات عالی می‌افزاید: «در آزمون کانکور امسال تغییرات گسترده‌یی در روند ثبت نام داوطلبان و بایومتریک آنان به میان آمده که باعث شفافیت آزمون می‌شود و هیچ‌ گونه تقلبی صورت نخواهد گرفت.»

اختر محمد خیرزاده، معاون والی بدخشان اضافه می‌کند که حکومت محلی برای ایجاد فضای مصون جهت برگزاری هرچه بهتر آزمون کانکور نهایت تلاش خود ر ا به خرج می‌دهد.

آقای خیرزاده می‌افزاید که در پی توجه وزارت تحصیلات عالی و تلاش‌های حکومت محلی بدخشان آزمون کانکور در پنج حوزه در این ولایت برگزار می‌شود. به گفتۀ او، ایجاد حوزه‌های جداگانه جهت سهولت برای متقاضیان آزمون کانکور در بدخشان می‌باشد تا داوطلبان از سرگردانی رهایی یابند.

در همین حال، شماری از اشتراک‌کننده‌گان آزمون کانکور در حوزۀ مرکزی می‌گویند که شرایط آزمون کانکور در مقایسه با سال‌های گذشته دشوارتر بوده، اما امیدوارند نتیجۀ مطلوبی به دست بیاورند.

امتحان کانکور در ولایت بدخشان در حوزه‌های فیض‌آباد، بهارک، شغنان، نسی درواز و خواهان همه‌ساله گرفته می‌شود، اما در سال‌های گذشته داوطلبان به دلیل سردی هوا در ولسوالی‌های مرزی و دوردست با مشکلات زیادی دچار بوده‌اند. اکنون اما با تغیر فصل برگزاری این آزمون، مشکل سردی هوا برطرف شده، اما نگرانی‌های امنیتی همچنان پابرجاست.

سال گذشته به دلیل ممانعت اشتراک دختران در آزمون کانکور از سوی طالبان شمار زیادی از دختران داوطلب کانکور در ولسوالی‌های راغستان، کوهستان، یمگان، جرم ، وردوج، نسی و مایمی از اشتراک در این آزمون محروم ماندند.

نظر به آمارهای مسوولان محلی، نزدیک به دوصد تن از دختران دانش‌آموزش که در پی ممانعت طالبان از اشتراک در آزمون محروم مانده بودند در پی تعهد رییس‌جمهور و توجه جدی وزارت تحصیلات عالی وارد آزمون اختصاصی کانکور شدند.

افزون بر جغرافیای دشوارگذر و چالش‌های امنیتی، پایین بودن میزان راه‌یابی متقاضیان آزمون ورودی کانکور از بدخشان به دانشگاه‌ها از عمده‌ترین انتقادهای باشنده‌گان این ولایت به شمار می‌رود.

همه‌ساله اشتراک‌کننده‌گان پروسه آزمون کانکور در ولایت بدخشان کم‌تر به نهادهای تحصیلات عالی و نیمه‌عالی راه پیدا می‌کنند و این روند جوانان را بیشتر ناامید می‌سازد.

عباس بصیر وزیر تحصیلات عالی در دیداری که با این ورزشکار قهرمان کشور داشت، از تلاش ها و موفقیت های موصوف در عرصه ورزش، اخلاق ورزشی و کسب افتخارات بنام افغانستان در میدان های مسابقه قدردانی نموده گفت وزارت تحصیلات عالی در نظر دارد تا به تمام جوانان ورزشکار کشور که از خود در این عرصه شایستگی نشان داده اند، زمینه تحصیلات عالی را فراهم نماید.

حسین‌بخش صفری نیز در این دیدار خواست تا زمینه تحصیل در یکی از دانشگاه‌های خصوصی برایش فراهم گردد.

وی گفت که آرزو دارد تا در کنار ورزش از طریق علم و دانش نیز به کشور و مردم خویش خدمت نماید.

بصیر با استقبال از علاقمندی صفری به کسب علم و دانش وعده سپرد که تا حد امکان از هیچ نوع سعی و تلاش در زمینه دریغ نخواهد کرد.

حسین‌بخش صفری، ورزشکار افغان قهرمانی مسابقات آسیایی سال ۲۰۱۷ ترکمنستان در رشته جوجیتسو و چندین مسابقه ام ام ای بوده و در رده بندی بهترین‌های رشته فول کنتاک جوجیتسو؛ در صدر جدول قرار دارد.

وزارت تحصیلات عالی اعلام کرده است این وزارت در نظر دارد برای حمایت از دختران ربات‌ساز، بورسیه‌های تحصیلی فراهم کند.

این وزارت روز سه‌شنبه، هفتم ثور در اعلامیه‌ای گفت عباس بصیر، وزیر تحصیلات عالی با دختران ربات‌ساز دیدار کرده است.

آقای بصیر تیم ربات‌سازان را افتخار کشور خواند و گفت وزارت تحصیلات عالی برنامه‌ی حمایت از نخبه‌گان و دانش‌جویان مبتکر را در سطح نهادهای تحصیلات عالی روی دست دارد و به همین منظور «مراکز خلاقیت و نوآوری» را در دانشگاه‌های کشور ایجاد کرده است.

از سوی دیگر این دختران ربات‌ساز که در حال حاضر از دوره تعلیمات ثانوی صنف ۱۲ فارغ شده‌اند، از وزارت تحصیلات عالی خواستار بورسیه در بیرون از کشور شدند.

آقای بصیر نیز به در خواست آنان موافقت کرده و اطمینان داده است که در یکی از کشورهای که در عرصه تکنالوژی پیشتاز است، زمینه تحصیل‌شان را فراهم می‌کند.

کوثر روشن، ساغر صالحی، لیدا عزیزی و فاطمه قادریان از اعضای تیم دختران ربات‌ساز اند که در مسابقات سال ۱۳۹۶ خورشیدی در واشنگتن به مدال نقره دست یافتند.

کمیسیون مختلط مجلس‌های نمایندگان و سنای پارلمان، فرمان رییس‌جمهور غنی را در مورد تشکیل اداره‌ی ملی امتحانات به عنوان یک اداره مستقل، تصویب کرد.

این فرمان، روز چهارشنبه (۳ جدی)، تصویب شد.

با تصویب این فرمان، اداره‌ی ملی امتحانات از چارچوب وزارت تحصیلات عالی خارج و به عنوان یک اداره‌ی مستقل فعالیت خواهد کرد.

فرمان تقنینی رییس‌جمهور غنی در مورد ایجاد اداره‌ی ملی امتحانات، در بیست‌وسوم سرطان سال جاری از سوی مجلس نمایندگان رد شده بود؛ اما از سوی مجلس سنا تایید شد.

وزارت تحصیلات عالی گفت تصمیم جدید وزارت خزانه‌داری آمریکا در مورد تحریم سازمان آموزشی جامعه المصطفی العالمیه را بررسی می‌کند و در مورد شاخه‌ این سازمان در افغانستان تصمیم خواهد گرفت.

وزارت خزانه‌داری آمریکا دیروز اعلام کرد حسن ایرلو، سفیر ایران در یمن و سازمان آموزشی جامعة المصطفی را شامل تحریم کرده است.

حامد عبیدی، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی افغانستان به بی‌بی‌سی گفت شاخه دانشگاه جامعة المصطفی در کابل مطابق قانون افغانستان ایجاد و براساس قوانین، مقرره، طرزالعملها و لوایح وزارت تحصیلات عالی فعالیت می‌کند و این وزارت تصمیم جدید وزارت خزانه داری آمریکا را بررسی و تصمیم خود را با رسانه‌ها شریک خواهد ساخت.

جامعه المصطفی العالمیه در افغانستان در چارچوب یک دانشگاه شاخه دارد و صدها دانشجو اکنون در آن مشغول تحصیل هستند.

وزارت خزانه‌داری آمریکا جامعه المصطفی را به این دلیل شامل تحریم کرده که مدعی است این نهاد آموزشی زمینه استخدام افراد را برای سپاه قدس ایران فراهم کرده است.

این نهاد آمریکایی افزود جامعه المصطفی در سراسر جهان شعبه دارد و به عنوان منبع جمع‌آوری اطلاعات برای سپاه پاسداران و زمینه جذب نیروی شبه‌نظامی تحت فرماندهی سپاه قدس را که در سوریه کنار نیروهای بشار الاسد، رئیس جمهوری این کشور می‌جنگند، فراهم می‌کند.

این نهاد افزوده که سپاه قدس سازمان جامعه المصطفی را به عنوان پوشش برای استخدام نیرو در افغانستان به کار می‌برد.

سید عبدالحمید ثابت، رئیس جامعه المصطفی چندی قبل در دیدار با عباس بصیر وزیر آموزش عالی افغانستان گفته بود که شاخه کابل این سازمان “سهولت‌های زیادی را برای جوانان افغانستان فراهم نموده تا نیازمندی‌های جامعه و بازار کار این کشور را مرفوع سازند.”

او افزوده بود که هیأت رهبری جامعه المصطفی تعهد کرده که “فعالیت‌هایش را مطابق به قوانین و مقررات وزارت آموزش عالی افغانستان عیار و از هیأت رهبری جدید این وزارت می‌خواهد تا نهاد یاد شده را در روند تضمین کیفیت و اعتباردهی این وزارت شامل کند.”

چند روز قبل وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده بود که سپاه پاسداران جنگجویان بیگانه را برای افزایش نفوذ خود در خارج از ایران استخدام می‌کند.

این نهاد در یک رشته توییت‌ گفته بود سپاه لشکر فاطمیون متشکل از “شیعیان افغانستان و تیپ زینبیون متشکل از شیعیان پاکستانی” را برای مبارزه در درگیری‌های منطقه‌ای به ویژه در سوریه به وجود آورد.

درباره جامعه‌ا‌لمصطفی

به نوشته سایت رسمی جامعه المصطفی العالمیه این نهاد، یک نهاد علمی و بین‌المللی با هویت حوزه‌ای است که با هدف گسترش علوم اسلامی، انسانی و اجتماعی، با رویکرد آموزشی، پژوهشی و تربیتی، اهتمام دارد که انبوهی از داوطلبان را از سراسر جهان تحت پوشش قرار دهد.

این نهاد افزود بیش از ۵۰ هزار دانش‌پژوه مرد و زن را از ۱۲۲ ملیت، تحت تعلیم و تربیت خود داشته که تاکنون، بیش از ۲۵ هزار نفر از آنان دانش‌آموخته شده‌اند.

در جامعه المصطفی العالمیه رشته‌های اسلامی فقه، اصول فقه، قرآن، حدیث، فلسفه، عرفان، اخلاق، کلام و تاریخ اسلام و در حوزه علوم انسانی نیز رشته‌ها و گرایش هایی همچون علوم تربیتی، حقوق، روان شناسی، اقتصاد، جامعه شناسی، علوم سیاسی، بانکداری، ارتباطات، مدیریت و زبان و ادبیات زبان‌های فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسوی و روسی، با “رویکرد اسلامی” تدریس می‌شود.

سخنگوی اداره محافظت عامه نیز گفته پس از این، مسئولان مراکز تحصیلی خصوصی مکلف‌اند که برای تامین امنیت این نهادها از نیروهای این اداره استفاده کنند.

پس از حمله مهاجمان به دانشگاه کابل و برخی از مراکز آموزشی در پایتخت، نگرانی‌ها نسبت به چگونگی تامین امنیت سائر نهادهای تحصیلی و آموزشی بیشتر شده است.

امنیت مراکز تحصیلی دولتی در حال حاضر توسط وزارت داخله و امنیت مراکز تحصیلی خصوصی توسط خود این نهادها تامین می‌شود.

آن طوری که در وبسایت وزارت تحصیلات عالی آمده در حال حاضر ۳۹ دانشگاه و موسسه دولتی و همچنین ۱۲۷ دانشگاه و نهاد تحصیلی خصوصی در سراسر کشور فعال هستند.

طارق آرین، سخنگوی وزارت داخله گفت پس از افزایش نگرانی‌ها، تا کنون مسئولان ده مرکز تحصیلی خصوصی به خاطر دریافت خدمات امنیتی به این وزارت مراجعه کرده‌اند.

به گفته وی، کار روی نهایی سازی قراردادها میان این وزارت و مسئولان مراکز تحصیلی خصوصی جریان دارد و پس از تکمیل قرارداد روند ارایه خدمات امنیتی به این مراکز آغاز می‌شود.

او گفت قرار است اداره محافظت عامه در برابر یک “قرارداد انتفاعی” خدمات امنیتی را بر اساس نیازمندی این نهادها در اختیار آن‌ها قرار بدهد.

سخنگوی وزارت داخله فرصت زمانی خاصی را در این زمینه تعیین نکرد اما گفت بهتر است هر چه زودتر مسئولیت امنیت نهادهای تحصیلی خصوصی به نیروهای تصدی محافظت عامه واگذار شود.

نیروهای تصدی محافظت عامه از تشکیلات نظامی است که در بخش‌های تامین امنیت برنامه‌های توسعه‌ای دولت افغانستان، برنامه‌های بخش خصوصی، تامین امنیت پروژه‌های نهادهای بین‌المللی و تامین امنیت کاروان تدارکات ناتو فعالیت می‌کنند.

مسئولان در این تصدی گفته‌اند آماده‌اند به شمول کابل در سراسر افغانستان برای نهادهای علمی و آموزشی خدمات امنیتی ارایه کنند.

ضیا ودان، مسئول بخش مطبوعات این اداره گفت پس از این مسئولان مراکز تحصیلی خصوصی مکلف‌اند که برای تامین امنیت این نهادها از نیروهای این اداره استفاده کنند.

مسئولان دانشگاه‌های خصوصی تا هنوز در این مورد ابراز نظری نکرده‌اند.

اما وزارت تحصیلات عالی از تصمیم تازه وزارت داخله استقبال کرده است. حامد عبیدی، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی گفت که این وزارت از هر طرحی که منجر به تامین بهتر امنیت مراکز تحصیلی خصوصی شود، استقبال می‌کند.

پس از حمله به دانشگاه کابل، برخی از دانشجویان با برگزاری اعتراضاتی خواستار تامین امنیت مراکز تحصیلی شده بودند.

در تاریخ ۱۲ عقرب مهاجمان مسلح به دانشگاه کابل حمله کردند که در نتیجه ۲۲ نفر کشته و ۲۲ تن دیگر زخمی شدند. مقامات گفته‌اند همه کشته شدگان این حمله غیرنظامی و اکثریت‌شان دانشجویان دانشگاه کابل بودند.

تابستان سال گذشته نیز یک انفجار انتحاری در مقابل ورودی دانشگاه کابل، ۸ کشته و ۳۳ زخمی به جا گذاشت.

حمله به مراکز آموزشی در افغانستان بی پیشینه نیست در تاریخ سوم عقرب مرکز آموزشی “کوثر دانش” در غرب کابل هدف حمله انتحاری قرار گرفت. در این حمله دست‌کم ۲۴ نفر کشته و ۵۷ نفر دیگر زخمی شدند. همه قربانیان جوانان بودند.

مهاجمان مسلح حوالی ساعت ۱۱ صبح روز دوشنبه (۱۲ عقرب) بر دانشگاه کابل حمله کردند. درگیری میان نیروهای امنیتی و مهاجمان حدود ۶ ساعت دوام داشت.
هنوز آمار دقیق تلفات معلوم نیست. اما منابع امنیتی می‌گویند در این حمله ۲۰ تن جان باخته و بیشتر از ۴۰ تن دیگر مجروح گردیده‌اند. بیشتر کشته‌شده‌ها و زخمیان دانشجویان می‌باشند.
تاکنون هیچ گروهی مسئولیت حمله بر دانشگاه کابل را به دوش نگرفته است. اما حکومت افغانستان حمله بر دانشگاه کابل را کار گروه طالبان خوانده است.
صدیق صدیقی سخنگوی ریاست جمهوری در صفحه توییتر خویش این حمله را نکوهش کرد و نوشت: تروریستان پس از شکست ننگین در هلمند، اکنون مکان‌های اکادمیک را هدف قرار می‌دهند.
امرالله صالح معاون نخست ریاست جمهوری نیز در صفحه فیسبوکش این حمله را ناشی از ناکامی استخباراتی حکومت و گندیدگی وجدان برای گروه طالبان خوانده است.
عطامحمد نور رییس اجرایی جمعیت اسلامی حمله بر دانشگاه کابل را جنایت نابخشودنی خواند و افزود: «حمله به پوهنتون کابل نشان می‌دهد که دشمنان مردم و کشور ما در پی تخریب بناهای اساسی کشور و انسداد مسیرهای آموزش اند. اما مردم این سرزمین با هزاران زخم از پا نمی‌افتند و هرگز از آموختن و دانش اندوزی دست نخواهند کشید.»
عبدالله عبدالله رییس شورای عالی مصالحه ملی نیز این حمله را جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی خواند و گفت:« تروریستان بزدل با حمله بر مراکرز آموزشی و دانشگاه‌ها، دشمنی و عداوت‌شان را با علم، دانش، آگاهی و روشنایی به نمایش گذاشتند.»
حامد عبیدی سخنگوی وزارت تحصیلات عالی حمله بر دانشگاه کابل را جنایت بشری خواند و گفت: دشمنان مردم افغانستان یک‌بار دیگر ثابت ساختند که به هیچ اصول انسانی و اخلاقی پایبند نیستند.
سفارت ایران در کابل نیز این حمله را جنایت‌کارانه و تروریستی خوانده و تکرار حملات تروریستی و غیرانسانی را بر مراکز آموزشی و نهادهای مدنی در افغانستان یک امر خطرناک عنوان کرده است.
استیفانو پونتیکوروو سفیر غیرنظامی ناتو در افغانستان نیز این حمله را محکوم کرد و آن‌ را دومین حمله بر نهادهای آموزشی در ده روز اخیر در کابل عنوان نمود.
این حمله در حالی صورت گرفت که قرار بود روز دوشنبه (۱۲ عقرب) از سوی انتشارات‌های ایران و افغانستان در دانشگاه کابل، نمایشگاه کتاب برگزار گردد.

او این موفقیت را برای اداره ملی امتحانات کانکور تبریک گفت.

بصیر هم‌چنان یادآوری کرد که نظام تحصیلات عالی کشور با چالش‌هایی روبه‌رو است که قادر نیست بیش از ۱۰ درصد متقاضیان تحصیلات عالی را جذب کند.

او گفت که در سال‌های آینده تلاش می‌شود که میزان جذب در نظام تحصیلات عالی کشور افزایش یابد.

بصیر تأکید کرد که در کنار افزایش سطح جذب متقاضیان تحصیلات عالی، روی کیفیت آموزش عالی هم باید سرمایه‌گذاری شود.

به گفته او، سرمایه‌گذاری روی بخش پژوهش یکی از راه‌ها برای رسیدن به این هدف است.

سرپرست وزارت تحصیلات به همین شکل تأکید کرد که نیاز است نصاب تحصیلات عالی کشور کارآمد و با اقتضائات بازار داخلی و خارجی هم‌آهنگ شود.

عباس بصیر، داشتن روحیه مدارا و تحمل یکدیگر را یکی از نیازهای صلح پایدار توصیف کرد و افزود که این مهم باید از طریق نظام تحصیلات عالی کشور تأمین شود.

بصیر از جانب دیگر گفت که در صدد زمینه‌سازی برای ایجاد فضای رقابت بین متقاضیان تحصیلات عالی است و به همین منظور ۱۲۰ سیت بورسیه تحصیلی را برای کسانی که نمرات بلندتر در آزمون کانکور امسال به دست آورده‌اند، در نظر گرفته است.

او گفت که قرار است در سال‌های آینده این رقم افزایش یابد.

آیت‌الله محسنی(دام ظله) گفت: «جای تاسف است که در دانشگاه تدریس می‌شود که شیعه کافر است! (نعوذبالله) مگر با کافر گفتن شیعه کشور ترقی می کند؟»  
رئیس شورای علمای شیعه افغانستان تأکید کرد: «نه شیعه کافر است نه سنی هر دو مسلمان است، با این فکر کهنه کشور ترقی نمی کند.» این عالم برجسته دینی افزود: « من بارها گفتم باید نصاب تعلیمی دانشگاه و مکاتب عوض شود تا هنوز با تاسف چنین چیزی صورت نگرفته و امیدوارم وزیر تحصیلات عالی توجه کند» .

در گزارش فعالیت‌های وزارت تحصیلات عالی در سال 97 که روز گذشته در چارچوب برنامه «حساب‌دهی حکومت به ملت» ارائه شد آمده‌است تنها کار عملی یک فعالیت از مجموع فعالیت‌های برنامه‌ریزی شده تاکنون آغاز نشده‌است.

نجیب‌الله خواجه‌عمری، وزیر تحصیلات عالی هنگام ارائه‌ی این گزارش گفت وزارت تحصیلات عالی از مجموع ۳۱ فعالیت پلان‌شده برای سال مالی ۱۳۹۷، ۱۹ فعالیت آن را به گونه‌ی کامل عملی کرده است و ۱۱ فعالیت دیگر آن نیز در حال اجرا می‌باشد.

این فعالیت‌ها شامل برنامه‌های بازنگری و انکشاف نصاب تحصیلی، ارتقای ظرفیت تحصیلی استادان دانشگاه‌ها، کارمندان دولت و محصیلان در خارج و داخل کشور، ارایه‌‌ی تسهیلات به استادان و دانش‌جویان، بازنگری و اصلاح قوانین و انکشاف زیربناها می‌شود. هم‌چنان از دیگر فعالیت‌های پلان‌شده این وزارت در سال گذشته، توسعه‌ی انکشاف نهادهای تحصیلی، تطبیق پالیسی‌های جندر، انکشاف زیربناهای الکترونیک، افزایش دسترسی به تحصیلات عالی و انکشاف برنامه‌های ارتقای کیفیت بوده است.

آقای خواجه‌عمری هم‌چنان می‌افزاید وزارت تحصیلات عالی در تطبیق این برنامه‌ها، ۹۲ درصد بودجه‌ی انکشافی‌اش را به مصرف رسانده است.

بازنگری نصاب تحصیلی

نبود نصاب تحصیلی کشور در مطابقت با نیازمندی‌های بازار کار و معیارهای بین‌المللی همواره مورد انتقاد بوده است. محمداشرف غنی، رییس‌جمهوری کشور حدود دو سال پیش (۲۶ اسد ۱۳۹۶) از وزارت تحصیلات عالی خواست که نصاب تحصیلی در دانشگاه‌های کشور را تغییر دهد. این وزارت پس از آن تا کنون، به منظور تغییر این نصاب و بهبودی آن، دو اجماع را با اشتراک نمایندگانی از دانشگاه‌های دولتی و خصوصی در سطح کشور برگزار کرده است. اولی در ۲۸ عقرب سال ۱۳۹۶ برگزار شد و دومی هم زیر عنوان «برنامه‌ی ملی بازنگری و انکشاف نصاب‌های تحصیلی» در ۱۶ عقرب سال ۱۳۹۷.

در برنامه‌ی ملی بازنگری و انکشاف نصاب‌های تحصیلی فیصله شده بود که رشته‌های تکنالوژی طبی، معادن، محیط زیست، قابلگی، پرستاری، صحت عامه، اداره‌ی عامه و مدیریت آموزشی در دانشگاه‌های کشور افزوده و به آن‌ها در نسبت به سایر رشته‌ها اولویت داده شود. هم‌چنان در این برنامه ۱۶۵ رشته‌ی تحصیلی قابل بازنگری تشخیص شده بود.

اکنون وزارت تحصیلات عالی کشور می‌گوید که به تعداد ۲۰ رشته‌ی این مجموعه مورد بازنگری قرار گرفته و در مطابقت با معیارهای بین‌المللی عیار شده است. به گفته‌ی آقای خواجه‌عمری، کار بازنگری و عیارسازی بیشتر از ۱۰ رشته‌ی دیگر نیز هم‌اکنون در جریان است.

او همچنان تأکید می‌کند: «این روند به شکل دوام‌دار ادامه دارد. تعدادی از استادان دانشگاه را ما به کشورهای خارج برای آموزش فرستادیم. در نصاب‌سازی، ما بیشتر از ۷۰ استاد خود را به کشور مالیزیا برای آموزش نصاب روان کرده‌بودیم که در بخش آموزش شاگردمحوری و مبتنی بر نتیجه، آموزش دیدند و دوباره به افغانستان برگشتند. این‌ها وظیفه گرفتند که در دانشگاه‌ها استادان دیگر را آموزش بدهند و هم‌چنان در بخش بازنگری و انکشاف نصاب تحصیلی با کمیته‌ای که در وزارت تحصیلات عالی زیر نام «کمیته‌ی ملی نصاب تحصیلی» بدین منظور فعالیت دارد، همکاری کنند.»

پیش از این در سال ۱۳۸۸ خورشیدی نیز یک کمیته‌ به نام «کمیته‌ی ملی تجدید و انکشاف نصاب» در وزارت تحصیلات عالی ایجاد شده بود. هدف از ایجاد این کمیته نیز، تغییر نصاب تحصیلی گفته شده بود. کمیته‌‌ی ملی تجدید و انکشاف نصاب وزارت تحصیلات عالی در سال ۱۳۹۲ خورشیدی کریکولمی را که دارای ۵۲ عنوان درسی بود، به دانشگاه‌ها و مؤسسات تحصیلات عالی توزیع کرد، ولی آن نصاب به علت غیرمعیاری و به‌روزنبودن آن، نتوانست تطبیق شود.

ارتقای ظرفیت تحصیلی

در گزارش از کارکرد سالانه‌ی این وزارت در سال ۱۳۹۷ آمده است که یک هزار و ۱۴۱ نفر از استادان دانشگاه‌ها و کارمندان به منظور ارتقای سویه‌های تحصیلی‌شان به برنامه‌های ماستری و دکترا اعزام شده‌اند. بر اساس این گزارش، از این مجموع، ۱۹۰ تن از استادان دانشگاه‌ها به برنامه‌های مقطع ماستری در داخل کشور در دانشگاه‌های کابل، طبی کابل، پولی‌تخنیک کابل، تعلیم و تربیه‌ی استاد ربانی، هرات، بلخ، ننگرهار، قندهار و زراعتی قندهار معرفی شده‌اند. متباقی یک هزار و ۱۴۱ نفر نیز در سطح ماستری و دکترا در خارج از کشور معرفی شده‌اند.

همچنان در گزارش آمده است که ۸۵۰ استاد و کارمند دیگر نیز به برنامه‌های کوتاه‌مدت خارجی به منظور ارتقای ظرفیت علمی و مؤثریت آنان به خارج از کشور اعزام شده‌اند.

در همین حال، نجیب‌الله خواجه‌عمری می‌افزاید که یک هزار و ۵۵۱ نفر را در دو سال ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ در مقاطع مختلف به ۴۱ کشور جهان به بورسیه‌های تحصیلی از سوی وزارت تحصیلات عالی اعزام شده‌اند. او هم‌چنان از ایجاد اولین سیستم آموزشی آنلاین در کشور خبر داده، می‌گوید که با ایجاد این سیستم هم‌اکنون ۴۳ برنامه‌ی ماستری و سه برنامه‌ی دکترا در دانشگاه‌های دولتی و ۳۳ برنامه‌ی ماستری در دانشگاه‌های خصوصی ایجاد شده است و ۷۰۰ نفر نیز در مقاطع ماستری و دکترا در خارج از کشور اعزام شده‌اند.

اعتباردهی نهادهای تحصیلی

وزارت تحصیلات عالی کشور در جریان سال گذشته‌ی خورشیدی، «چارچوب ملی تضمین کیفیت» را به منظور ارتقا و تضمین کیفیت در نهادهای تحصیلی ایجاد کرد. این وزارت می‌گوید که این چارچوب در مطابقت با معیارهای بین‌المللی آماده شده و تا کنون ۴۸ نهاد تحصیلی (۲۴ خصوصی و ۲۴ دولتی) شامل مراحل مختلف اعتباردهی، شده است. از این مجموع، پنج نهاد آن از سوی وزارت تحصیلات عالی اعتبارد داده شده است.

هم‌چنان آقای خواجه‌عمری می‌گوید که این وزارت ۱۷۵ نهاد تحصیلی دولتی و خصوصی را از ابعاد مختلف مورد بررسی همه‌جانبه قرار داده که از آن جمله روند ارزیابی ۴۵ مؤسسه‌ی تحصیلات عالی خصوصی طبی در مرکز و ولایات کشور تکمیل شده است. به گفته‌ی او، از این مجموع به دانش‌آموختگان ۱۶ نهاد تحصیلی خصوصی ۱۸ هزار و ۸۲۱ قطعه دیپلوم توزیع شده است.

از سویی آقای خواجه‌عمری می‌گوید که به منظور اعتباردهی در نهادهای تحصیلی و تضمین کیفیت در آن‌ها، صلاحیت مالی هشت دانشگاه به خودشان واگذار شده و سیستم مالی آن‌ها نیز بر اساس معیارهای راپوردهی مالی بین‌الملل (انتوسای) عیار شده است: «ظرفیت تدارکاتی آن نیز از اداره‌ی ملی تدارکات به آنان واگذار شده است.»

بازنگری و اصلاح قوانین

وزارت تحصیلات عالی کشور می‌گوید که به منظور ارتقای سطح کارآیی، شفافیت و جلوگیری از فساد در جریان سال گذشته بیش از ۱۰ سند تقنینی مورد تعدیل و بازنگری قرار گرفته است. این اسناد شامل قانون تحصیلات عالی، پلان استراتژیک این وزارت، مقرره‌های معاشات استادان، فوق‌الیسانس، شبانه، بورسیه‌ها، خواب‌گاه‌ها و مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی و لایحه‌های تقرری اعضای کادر علمی و کریدیت می‌باشد.

آقای خواجه‌عمری می‌افزاید که با تعدیل و بازنگری این اسناد تقنیی، مشکل بیش از دو هزار و ۴۰۰ استادی که در رتبه‌ی پوهیالی بودند، حل شده است و رتبه‌ی پوهیالی نیز از جمع رتب استادان دانشگاه برداشته شده است. او تأکید می‌کند: «با بازنگری این اسناد، تعدادی از استادان دانشگاه که نتوانسته بودند در مدت شش سال ترفیع کنند، مشکل آنان حل شد و معاشات استادان دانشگاه‌ها نیز با آن حل و اجرا شد.»

انکشاف زیربناها

نجیب‌الله خواجه‌عمری می‌گوید که وزارت تحصیلات عالی در جریان سال گذشته‌ی خورشیدی، ۲۲ پروژه‌ی ساختمانی را تکمیل کرده است. به گفته‌ی او، این پروژه‌ها شامل پروژه‌های ساخت و بازسازی در ولایت‌های بامیان، بغلان، پروان، پکتیا، تخار، سمنگان، کابل، کنر، ننگرهار، هلمند، هرات، قندهار و کاپیسا می‌شود.

همچنان به گفته‌ی او، ۱۵ دانشگاه دولتی در سال گذشته با فایبر نوری وصل شده است: «با معرفی تکنالوژی جدید در سیستم حکومت‌داری در وزارت، ما پرداخت بدل اعاشه و اسناد تحصیلی محصلان بانکی، برای بررسی اسناد تحصیلی خارج مرز سیستم آنلاین ایجاد و خوابگاه‌ها با سیستم بیومتریک مجهز شده است. هم‌چنان سیستم HRMIS نیز در شماری از دانشگاه‌ها تطبیق و برای سیستم تحصیلات عالی خصوصی دیتابیش الکترونیک ساخته شده و دیتابیش استادان دانشگاه‌های دولتی نیز الکترونیک شده است.»

این در حالیست که شماری از دانشگاه‌ ها و موسسات تحصیلات عالی خصوصی، دانشجویانی که چهارده پاس ‌هستند و از تحصیلات نیمه‌ عالی فارغ شده ‌اند، برای مقطع لیسانس جذب می‌ کنند.

در همین حال، دانشجویانی که با داشتن مدرک چهارده، به لیسانس در دانشگاه ‌های خصوصی جذب و فارغ شده ‌اند تا کنون نتوانسته اند سند فراغت شان را دریافت نمایند.

محمدامیر کامه‌ وال به خبرگزاری فرهنگ گفت: «دانشجویان چهارده پاس که قبل از طرزالعمل وزارت تحصیلات عالی افغانستان، از دانشگاه‌های خصوصی به سویه لیسانس فارغ شده‌اند؛ سند فراغت ‌شان تایید می‌شود.»

در طزرالعمل وزارت تحصیلات عالی افغانستان، آمده است: «در صورتی دانشجویان می ‌توانند از چهارده به لیسانس ثبت‌نام کند که درصد نمرات آن‌ها بالاتر از ۶۵ فیصد بوده و خلاف رشته نباشد.

تا زمانی‌ که این طرزالعمل طرح نشده بود؛ برخی از دانشگاه‌ های خصوصی بدون ملاحظه ‌یی، دانشجویان را جذب کرده بود که این امر باعث شده به مدت پنج سال سند فارغان از سوی وزارت تحصیلات عالی، تائید نشود.

رئیس دانشگاه‌ها و موسسات تحصیلات عالی افغانستان، می ‌گوید: «حالا دانشجویان چهارده ‌پاسی که می‌ خواهند به لیسانس ثبت ‌نام کنند، اگر درصد نمرات‌ شان بالاتر از ۶۵ نباشند و خلاف رشته ثبت کنند؛ مطابق طزرالعمل جدید، سند فراغت به آن ‌ها صادر نخواهد شد.

برای دانلود نتیجه کانکور سال 1396 خورشیدی اینجا کلیک کنید!