جنگ به عنوان یک پدیده شوم علاوه بر نابودی زیرساخت های یک کشور ضررهای اجتماعی و روحی و روانی کلانی به نیروهای انسانی آن کشور وارد می سازد. در این میان اما بیشترین قربانیان جنگ را زنان و کودکان تشکیل می دهند. افغانستان نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در زمان امارت اسلامی طالبان شدیدترین ظلم و جنایت را تجربه کرده اند.
داستان تلخ زن بودن در افغانستان انگار یک بار دیگر قرار است تکرار شود. طالبان امروز درصد بالایی از مناطق افغانستان را تحت کنترل دارند و به مراکز شهرهای کلان نزدیک شده اند. این پیشروی طالبان با ایجاد یک هراس عمومی در بین مردم افغانستان سبب شکل گیری بسیج مردمی علیه طالبان شده است. زنان نیز دوشادوش مردان در خیزش علیه طالبان حضور دارند.
در بین تمام خبرهای تکان دهنده جنگ اما یک خبر برای زنان بسیار شوکه کننده بود، اینکه طالبان در مناطق تحت کنترل خود زنان بیوه جوان و دختران را به اجبار به نکاح جنگجویان و فرماندهان خود در می آورند.
پوهنیار خانم سیده مژگان مصطفوی در گفت و گو با خبرگزاری رها به وضعیت زنان در این کشور اشاره کرده می گوید زنان امروز افغانستان دیگر آن زنان دیروز نیستند: امروز در مقایسه با بیست سال پیش زنان حضوری فعال در عرصه های سیاسی، اجتماعی و آموزشی دارند و نمی توانند رفتارهای خشونت آمیز طالبان را تحمل کنند.
خانم مصطفوی تاکید می کند در نظام سیاسی آینده افغانستان از هر نوعی که باشد حضور زنان الزامی ست.
حامیان خارجی طالبان تغییر کرده اند
در روزهای گذشته شاهد ترافیک در رفت و آمدهای دیپلماتیک طالبان بوده ایم. به گفته کارشناسان امر، طالبان با سفر به کشورهای مختلف از جمله چین، روسیه و ایران تلاش دارند نشان دهند نسبت به گذشته تغییر کرده اند و به حقوق بشر، حقوق زنان و اقلیت ها احترام می گذارند.
معین پیشین نشرات وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان در این مورد می گوید طالبان نیز دیگر آن طالبان بیست سال پیش نیست و شاید بتوان ادعای طالبان در مورد احترام به حقوق انسانی، تحصیلی، اجتماعی و اشتغال زنان را باور کرد. یکی از دلایلی که بروز تغییر در طالبان را تقویت می کند تغییردر نگرش و رویکرد حامیان خارجی طالبان نسبت به زنان است.
استاد ژورنالیزم دانشگاه کابل می افزاید عربستان سعودی به عنوان یکی از حامیان طالبان امروز شاهد تغییراتی در قوانین خود نسبت به زنان بوده است.
زنان عربستان سعودی امروز حق رأی دارند، می توانند رانندگی کنند، حق اشتغال و کار تا حدودی به زنان داده شده و زنان اختیار حجاب و ازدواج خود را دارند.
این تغییر در عربستان به عنوان یکی از حامیان طالبان احتمالا تغییراتی در تفکر طالبان نیز در پی داشته است. طالب امروز شاید پذیرفته باشد که اگر دکتر زن نبود، نسبت به مراجعه زنان به دکتر مرد و حتی زنان و فرزندان خودشان خیلی سخت گیر نباشند.
انعطاف پذیری ما را به صلح می رساند
صلح سال های سال است که گمشده مردم افغانستان است. مذاکرات صلح دوحه با تمام افت و خیزهایش اکنون در یک بن بست گیر کرده است.
خانم سیده مژگان مصطفوی در این مورد می گوید هر دو طرف در مذاکرات صلح دوحه می بایست انعطاف پذیر باشند. پافشاری طالبان به پیش شرط هایش برای آتش بس و تاکید حکومت افغانستان به رعایت «آزادی بیان، حقوق بشر، حقوق زنان و قانون اساسی» اگر با توافق روی اصول اساسی همراه نباشد همه چیز را به اول خط باز می گرداند.
معین مسلکی و پالسی پیشین وزارت امور زنان افغانستان می افزاید پیش بینی اوضاع آینده افغانستان بسیار پیچیده و سخت است. اما نباید فراموش کرد که بیشترین قربانیان جنگ را زنان تشکیل می دهند و کمتر خانواده ای را می توان یافت که زنان قربانی جنگ در آن وجود نداشته باشد.
خانم مصطفوی در بخش دیگری از سخنان خود به حمایت کامل حکومت از خیزش های مردمی اشاره می کند و می گوید دولت تمام امکانات لازم را در اختیار مجاهدین و نیروهای خیزش مردمی قرار داده است.
این در حالی ست که برخی گزارشات از افغانستان به عدم حمایت حکومت از خیزش های مردمی برای مقابله با طالبان و پایین بودن روحیه نیروهای امنیتی و دفاعی در جنگ با طالبان اشاره داشته اند. بر پایه این گزارشات بسیاری از مناطق قبل از حضور طالبان پیشاپیش از سوی مقامات محلی تخلیه می شوند.
