برچسب: صلح

مذاکرات صلح دوحه یک لحظه مهم برای افغانستان خسته از جنگ، منطقه و اتحاد نظامی بین‌المللی به رهبری آمریکا   که از دو دهه گذشته در این کشور دخیل هستند، است.
بااین‌وجود، بدون حمایت و تضمین منطقه‌ای و جهانی، هرگونه توافقنامه صلح میان دولت افغانستان و طالبان قبل از رسیدن به مرحله اجرا در معرض فروپاشی قرار می‌گیرد.
برای رسیدن به موفقیت، سه‌طبقه از بازیگران – جانب افغانستان، کشورهای منطقه و قدرت‌های بزرگ جهانی – باید یک مکانیزم فراگیر و مؤثر برای مشاوره و همکاری در حمایت از روند جاری صلح و امنیت افغانستان طرح‌ریزی کنند.
نیاز به یک قالب واحد و قدرتمند موفقیت در گفت‌وگوهای طراز بلند افغانستان می‌تواند فصل جدیدی را در افغانستان نوید دهد و ثبات و رفاه بیشتری را برای منطقه به ارمغان بی آورد.
در عین زمان، سقوط روند می‌تواند بسیار فاجعه‌بار باشد و یک جنگ نیابتی پیچیده داخلی و منطقه‌ای را در افغانستان به راه بی اندازد و همچنین خطرات زیادی را برای منطقه، ایالات‌متحده و متحدانش به همراه خواهد داشت.
با توجه به بن‌بست مرگبار در میدان جنگ که نزدیک به ده سال است که جریان دارد، روند صلح می‌تواند تنها راه برای حفظ ثبات منطقه‌ای و کاهش چالش‌های بی‌شمار دیگر مانند مبارزه با تروریسم جهانی، قاچاق مواد مخدر و امواج پناهندگان ناشی از جنگ در آینده برای افغانستان و منطقه باشد.
تا به امروز، اگرچه بیشتر کشورهای منطقه از گفت‌وگوهای صلح افغانستان ابراز حمایت کرده‌اند، اما هیچ همگرایی منطقه‌ای قابل‌توجهی درروند کار و مهم‌تر از آن در وضعیت نهایی آن به وجود نیامده است. ظاهراً این عدم همگرایی بازتاب‌دهنده روابط پراکنده کشورها در سراسر منطقه است.
اختلاف‌نظرها در مورد حضور نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان و هم‌چنین انبوهی از رقابت‌های منطقه‌ای و جهانی و روابط خصمانه آن‌ها این عدم همگرایی را تشدید کرده است.
اساساً یک جبر مزمن در قلب سیاست‌های منطقه‌ای وجود دارد که مانع گفت‌وگوها، تفاهم و همکاری در موضوعات مشترک می‌شود.
برای چندین دهه، سیاست‌های منطقه‌ای توسط دو عامل متأثر شده است: روابط پراکنده کشورهای منطقه و تنش‌ها و رقابت‌های جهانی که در سطح منطقه جریان دارد.
درگیری هند و پاکستان یکی از نمونه‌های بارز شکل اول آن است، درحالی‌که تنش میان ایالات‌متحده و قدرت‌های منطقه‌ای مانند ایران، چین و روسیه شکل دوم است. تأثیر این دو عامل در پشت جبر استراتژیکی است که امروز آن را تجربه می‌کنیم.
دلایل زیادی برای نگرانی قدرت‌های منطقه از اوضاع وجود دارد، حتی پس از رسیدن به یک توافق سیاسی موفق در افغانستان، منطقه هم‌چنان در معرض تهدیدها و چالش‌های مانند تروریسم جهانی و بی‌ثباتی، جرائم سازمان‌یافته، خطرات بهداشت محیط‌زیست و بهداشت عمومی، مشکلات اقتصادی و عقب‌ماندگی خواهد بود.
حمایت آمریکایی و اروپایی به‌هرحال مهم باقی خواهد ماند، اما صلح پایدار در افغانستان و اقدامات مؤثر منطقه‌ای در قبال چالش‌ها و تهدیدهای مشترک تنها توسط خود کشورهای منطقه می‌تواند تضمین شود.
در این زمینه، مذاکرات صلح افغانستان می‌تواند فرصتی منحصربه‌فرد برای منطقه فراهم کند تا پاسخ‌های منطقه‌ای روشن، منسجم و فعال، نه‌تنها برای مقابله با جنگ طولانی در افغانستان بلکه سایر چالش‌ها و خطرات اساسی که ثبات افغانستان، منطقه و جهان را تهدید می‌کند، ارایه کند.
تصمیم ایالات‌متحده برای بیرون کردن مشروط نیروهای خود از افغانستان تا ماه می ۲۰۲۱- که در توافق‌نامه ۲۹ فبروری ۲۰۲۰ میان آمریکا و طالبان تسجیل شده است – فرصتی را برای ابتکار عمل و تصمیم‌گیری در منطقه ایجاد می‌کند. توافق روی یک پلتفرم مشترک برای مشاوره‌های سطح بالای دیپلماتیک به یک اولویت اساسی و ضروری مبدل می‌شود.
طی ماه‌های اخیر، نگرانی‌ها در مورد اجماع منطقه‌ای و فقدان بستر مؤثر برای ایجاد آن در تعاملات عمومی و پشت درهای بسته میان کشورهای ذی‌دخل در مذاکرات صلح افغانستان به وجود آمده است.
ما این نگرانی‌ها را از بسیار نزدیک درک می‌کنیم: مجموعه‌ای بحث‌های پیگیری ۲ در میان کشورهای مهم منطقه‌ای و جهانی با مشارکت درروند صلح افغانستان – به میزبانی جامعه قلب آسیا و سازمان‌های شریک ما جریان فعلی را برای ما روشن ساخته است
ما این نگرانی‌ها را از نزدیک می‌فهمیم و احساس می‌کنیم: مجموعه‌ای از بحث‌های مسیر ۲ در میان کشورهای مهم منطقه‌ای و بین‌المللی با مشارکت درروند صلح افغانستان – به میزبانی جامعه قلب آسیا و سازمان‌های شریک ما – جریان فعلی را برای ما روشن کرده است.
نزدیک به ده سال است که بخش از بحث‌های پیگیری ۲ و سایر گفت‌وگوها بوده‌ایم، ما به این متقاعد شده‌ایم که روند قلب آسیا – استانبول بهترین چهارچوب است برای اجماع منطقه‌ای و ما گفت‌وگوهای طولانی‌مدت و تعاملات بین منطقه و ایالات‌متحده در مورد روند جاری صلح افغانستان و افغانستان پسا مصالحه در زیر برجسته نموده‌ایم.

روند قلب آسیا – استانبول چیست؟
روند استانبول – قلب آسیا که در نوامبر ۲۰۱۱ به‌عنوان ابتکار مشترک افغانستان و کشورهای اطراف آن راه‌اندازی شد، سعی کرده است تا همکاری‌های امنیتی، اقتصادی و سیاسی را در سطح منطقه با افغانستان در محراق توجه قرار دهد.
در حال حاضر در این روند ۱۷ کشور ازجمله همسایگان دور و نزدیک افغانستان ۱۵ کشور حامی – که عمدتاً شامل ایالات‌متحده و دیگر قدرت‌های غربی است – و ۱۲ سازمان منطقه‌ای و بین‌المللی شرکت دارند. روند قلب آسیا نظر به بیشتر پلتفرم‌های منطقه‌ای موجود فراگیر و بی‌نظیر است.
به‌ویژه، روند قلب آسیا از منظر منطقه‌ای تلاش می‌کند تا یک پلتفرم چندجانبه را که قالب و عملکرد آن برای بیشتر کشورها قابل‌قبول باشد را ارایه دهد.
یکی از مزیت‌های اساسی روند قلب آسیا – استانبول این است که افغانستان را در مرکز آنچه اساساً یک دستور کار منطقه‌ای وجهانی است قرار می‌دهد.
با توجه به نگرانی کشورهای منطقه برای افغانستان در مقطع کنونی و برجستگی آن در دستور کار امنیت جهانی، یک پلتفرم افغان محور را که قابلیت پذیرش بیشتر کشورها را که در غیر آن صورت با ملاحظات استراتژیک از هم جدا می‌شوند، برخوردار است.
در همین حال در این روند قدرت‌های منطقه هیچ نوع کنترل نامتناسب را اعمال نمی‌کنند، تقریباً همه کشورهای عضو آن احساس مالکیت شدیدی بر روند کار دارند. در سال ۲۰۲۰، کنفرانس سالانه وزیران تحت ریاست مشترک جمهوری تاجیکستان به دلیل همه‌گیری کوید ۱۹ به تأخیر افتاد.
بااین‌حال، در نشست مقامات ارشد (سم) که در آگست سال ۲۰۲۰ برگزار شد، حمایت منطقه از صلح افغانستان که از آن به‌عنوان پیش‌شرط رفاه و توسعه اقتصادی در منطقه یاد شده بود، تجدید گردید.
روند قلب آسیا – استانبول به‌عنوان یک چارچوب همکاری سیاسی چندجانبه طراحی‌شده است. این سازمان تلاش دارد با ایجاد رابطه میان سازمان‌های زیر منطقه‌ای، منطقه‌ای و بین‌المللی به‌ویژه، CICA ، SAARC ، ECO  و ناتو، از رقابت با سایر مکانیزم‌های موجود جلوگیری كند.
مهم‌تر از همه، اقدامات اعتمادسازی تحت روند قلب آسیا و ترتیبات مربوط به آن برای مشارکت، هماهنگی در مبارزه با مواد مخدر، مبارزه با تروریسم، مدیریت حوادث، زیرساخت‌های منطقه‌ای محیط‌زیست، روابط اقتصادی، فرهنگ و آموزش است.

یک بستر جامع و مؤثر
روند قلب آسیا و پروسه استانبول گاهی بیش‌ازحد فراگیر توصیف می‌شود و منتقدین به این باوراند که قدرت‌های بزرگ، منطقه‌ای و جهانی برای خود فضای مناسب مشارکتی پیدا نمی‌کنند.
این نگرانی‌ها می‌توانند برطرف شوند. به‌عنوان‌مثال: با توجه به نقش مهمی که ایالات‌متحده و اتحادیه اروپا در تحولات مربوط به افغانستان و منطقه بازی می‌کنند، باید آن‌ها به‌عنوان شرکت‌کنندگان مستقیم در پروسه دخیل شود و نه‌فقط در نقش «حمایت‌کننده».
با در نظرداشت این نگرانی‌ها، باید یک روند اصلاح قلب آسیا – استانبول، به رهبری افغانستان، همسایگان آن، سایر کشورهای منطقه و با حمایت ایالات‌متحده و سایر ذی‌نفعان بین‌المللی – بدون تأخیر آغاز شود.
به نظر ما با برخی تنظیمات درروند و ساختار روند قلب آسیا – استانبول می‌تواند آن را به یک بستر مؤثر همکاری مبدل سازد. به همین ترتیب، این روند باید ساختار فراگیر بودن خود را حفظ کند اما سطح مشارکت گروه‌های کوچک‌تر از کشورها فشرده شود.

 رایزنی‌ها و مذاکرات در قالب‌های کوچک‌تر
رایزنی‌ها و مذاکرات در قالب‌های کوچک‌تر ممکن است میان بازیکنان منطقه‌ای و بین‌المللی در مورد موضوعات خاص، یا هنگام غلبه بر موانع صورت گیرد.
درحالی‌که گفت‌وگوهای صلح افغانستان در جریان است، ICCP (روند مشاوره و همکاری بین‌المللی ) می‌تواند به‌عنوان مکانیزم کلیدی برای تعاملات منطقه‌ای و بین‌المللی با دولت افغانستان و طالبان هم‌زمان با پیشرفت برای  دستیابی به توافقنامه نهایی صلح باشد.
چنین تعامل هماهنگ و منسجمی به طرف‌های افغان کمک می‌کند تا  توجه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی را برای منافع مشروع  جلب کنند و آن‌ها را در تمامی توافقات صلح افغان‌ها مدغم کنند. این توافق صلح را محکم و مقاوم در برابر سبوتاژ مخربین  و عناصر آشتی‌ناپذیر می‌سازد.
پلتفرم (مشاوره و همکاری بین‌المللی ) شامل شش همسایه نزدیک افغانستان (پاکستان، ایران، چین، تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان) به‌علاوه شش همسایه دورتر (روسیه، هند، ترکیه، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر) و همچنین یک گروه پشتیبانی از ذی‌نفعان بین‌المللی (ایالات‌متحده، اتحادیه اروپا، انگلستان، ناروی، جاپان و سازمان ملل) است.
این ترکیب گسترده ICCP مشارکت گسترده و تعادل مناسب همسایگان و همچنین قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی را تضمین می‌کند. اصل شمول استفاده منطقی است بااین‌وجود، تأکید بیشتر بر کیفیت و تأثیر گفت‌وگو، می‌شود.
گفت‌وگوهای فشرده در گروه‌های کوچک‌تر، دوجانبه، سه‌جانبه و چهارجانبه ، همسایگان نزدیک، قدرت‌های بزرگ، کشورهای میزبان و غیره ممکن است تحت چتر روند فراگیر در زمان نیاز با توافق مشترک برگزار شود.
برای اطمینان از هماهنگی و نظارت بر تشکیل رایزنی‌ها و گفت‌وگوها در قالب‌های مختلف، یک گروه ویژه تحت ریاست سازمان ملل (نماینده ویژه دبیر کل برای افغانستان مستقر در کابل) و با مشارکت افغانستان، ترکیه و ریاست‌های نوبتی در قلب آسیا و روند استانبول ایجاد می‌شود.
گروه ویژه  اطمینان حاصل خواهد کرد که حذف هر کشور یا نهادی به شمول افغانستان – از جلسات با قالب‌های محدود و کوچک نباید به‌عنوان ضرر برای منافع آن‌ها تلقی شود بلکه صرفاً اجازه گفت‌وگوی صریح و صریح‌تر را می‌دهد.
در جلساتی که افغانستان حضور ندارد، یک کشور شریک همسایه، منطقه‌ای یا بین‌المللی یا سازمان ملل متحد به‌عنوان «جانشین» نمایندگی از منافع آن کشور عمل خواهد کرد.
موازی  باسیاست‌های جاری رسمی منطقه و جهان پیگیری خط دوم گفت‌وگوهای (غیررسمی) و پیگیری (نیمه‌رسمی)  برای شناسایی گزینه‌های نقش‌های مختلف همسایگان افغانستان، در سطح گسترده‌تر منطقه و جامعه جهانی در ماه‌ها و سال‌های آینده، باید گروه‌های فرعی مختلف را منعکس کرد.
چنین مشاوره‌هایی در جبهه غیررسمی و نیمه‌رسمی عموماً به ایجاد اجماع و توسعه گزینه‌ها در مورد موضوعات مورد نگرانی زودتر و روان کمک می‌کند.

نتیجه
مسلماً، چندین سال غفلت افغانستان به‌عنوان عضو دایمی قلب آسیا – استانبول روند کار رابطی ساخته و حتا بی‌ربط سوق داده است، به‌ویژه زمان که بیشتر از همه‌وقت نیاز به گفت‌وگوهای سیاسی سطح بالا وجود دارد.
بااین‌حال، طوری که استدلال کردیم، یک تجدید تعهد دوباره بازی گران اصلی منطقه‌ای و بین‌المللی درروند صلح افغانستان – به‌علاوه ای نوآوری و انعطاف‌پذیری – کافی خواهد بود تا روند قلب آسیا – استانبول را به گسترده‌ترین، مؤثرترین پلتفرم مشاوره و پشتیبانی مبدل سازد.
با توجه به فوریت روند و اهمیت تضمین منطقه‌ای و حمایت از توافق نهایی صلح افغانستان، این طرح دیپلماتیک باید توسط همه جناح‌های ذی‌دخل منطقه‌ای و بین‌المللی ازجمله دولت تازه‌وارد بایدن در اولویت قرار گیرد.

شورای آتلانتیک

صبح کابل

حمدالله محب، مشاور امنیت ملی، می‌گوید دولت افغانستان گام‌های بزرگی را برای تامین صلح برداشته؛ اما گروه طالبان هیچ اقدامی در این راستا نکرده و اراده‌ای برای برقراری صلح از خود نشان نداده است.

آقای محب که روز یک‌شنبه (۵ دلو)، با وزیر داخله و رییس عمومی امنیت ملی از قول اردوی قوای هوایی افغانستان دیدن می‌کرد، گفت که مسئولان امنیتی و دفاعی باید به هر هدف شوم گروه طالبان، پاسخ قاطعانه بدهند.

او افزود: «طالبان به خشونت و تخریب تاسیسات عام‌المنفعه ادامه داده و برای اخاذی و مردم آزاری، دست به چور و چپاول در مسیر شاه‌راه‌ها می‌زنند. طالبان حملات خود را دوام داده‌اند، بر شهرها و ولسوالی‌های ما حمله کرده‌اند. طالبان ثابت کردند که به صلح نیت ندارند. آنان یک گروه تروریستی استند. نمایندگان طالبان در مذاکرات صلح معلوم کرده‌اند که استقلالیت ندارند.»

آقای محب تاکید کرد: «بر ما فرض است که آمادگی بگیریم تا بتوانیم به هر یکی از اهداف شوم، با مشت محکم پاسخ دهیم. اگر طالبان فکر می‌کنند که تنها آن‌ها در این کشور حق دارند، اشتباه بزرگی می‌کنند.»

از سویی هم، مسعود اندرابی، وزیر داخله گفت که نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان برای تامین صلح متعهد اند؛ اما اگر طالبان راه جنگ را انتخاب کنند، آن‌ها نیز از خاک شان دفاع خواهند کرد.

احمدضیا سراج، رییس عمومی امنیت ملی نیز گفت که گروه طالبان مخالف صلح است و بیشتر تلاش دارد تا در گفت‌وگوهای صلح وقت‌کشی کند.

گفتنی است که چندی پیش، دور دوم گفت‌وگوهای صلح در قطر آغاز شد. تا اکنون جزییاتی از این گفت‌وگوها منتشر نشده است.

حنیف اتمر وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی افغانستان در ادامۀ بازدیدش از عربستان سعودی، شام سه‌شنبه با دکتور یوسف بن احمد العثیمین دبیرکل سازمان همکاری اسلامی (OIC) در جده ملاقات و پیرامون مذاکرات جاری صلح گفتگو کرد.

وزیر امور خارجه در آغاز نقش پیشتاز سازمان همکاری اسلامی را در وحدت و همگرایی جهان اسلام ستود و از حمایت این سازمان از روند جاری صلح، به‌ویژه صدور قطعنامه‌های خاص در شکل‌دادن اجماع جهان اسلام جهت حل بحران افغانستان در آخرین نشست وزیران خارجهٔ کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در نیامی پایتخت نایجر، ابراز قدردانی کرد.

آقای اتمر جنگ افغانستان را از دیدگاه دین مبین اسلام نامشروع خوانده یادآورشد: «جنایاتی که امروز در افغانستان صورت می‌گیرند، با معتقدات مسلمانان و تعالیم اسلامی به‌ کُلی ناسازگار اند؛ چنان‌که حمله بر قضات زن، کشتار محصلان پوهنتون کابل و حمله بر شفاخانۀ زایشگاه قطعاً در دین مبین اسلام توجیه‌پذیر نمی‌باشند».

آقای اتمر بیان داشت که اگر مخالفان واقعاً متعهد به صلح باشند، دولت افغانستان در زمینۀ آشتی ملی و موفقیت فرآیند صلح هیچ ممانعتی نمی‌بیند و آماده زمینه‌سازی برای مشارکت سیاسی همه جوانب مطابق به خواست و اراده آزاد مردم افغانستان و معیارهای پذیرفته‌شده جهانی می‌باشد.

وزیر امور خارجه خواهان تداوم کمک‌های سازمان همکاری اسلامی برای موفقیت روند صلح شده افزود که «ما می‌خواهیم سازمان‌ همکاری اسلامی خواست‌های قبلی خود را برای ختم خونریزی و حل سیاسی بحران افغانستان از طریق برگزاری نشست‌های تعقیبی، مشوره‌‌های تخصصی و اعزام گروه‌های خاص جهت رایزنی با تیم‌های مذاکراتی در دوحه، ادامه دهد».

دبیر کل سازمان همکاری اسلامی در پاسخ به اظهارات وزیر امور خارجه کشور گفت که موقف منعطف و سازگار جمهوری اسلامی افغانستان را در قبال صلح، به‌ویژه تأمین آتش‌بس و تعیین زعامت از طریق تمثیل ارادۀ آزاد مردم، می‌ستاید و‌ از آن حمایت می‌کند.

دکتور یوسف بن احمد العثیمین خاطرنشان کرد که کشتار، خشونت و هراس‌افگنی با جوهر اسلام مخالف و ناسازگار است؛ بنابراین، از طریق تبلیغ و پیام رسانی، بایست به مردم تفهیم شود که اسلام دین ترور و خشونت نبوده بل آیین وحدت و همگرایی است. او‌ نقش علمای دین را در این راستا ارزنده خوانده، گفت که علما در جوامع اسلامی نه‌تنها از نگاه دینی بل از منظر سیاسی از جایگاه مهمی برخوردار می‌باشند.

وزیر امور خارجه ضمن اشاره به حکم رئیس جمهور اشرف غنی و تسهیلات درنظر‌گرفته‌شده برای ایجاد دانشگاه بین‌المللی اسلامی افغانستان در ولایت ننگرهار، از سازمان همکاری اسلامی خواست تا افغانستان را در طراحی، دیزاین، تنظیم نصاب درسی و حمایت مالی این دانشگاه یاری رساند. دبیرکُل سازمان همکاری اسلامی ضمن تجدید تعهد آن سازمان برای ایجاد این دانشگاه، موجودیت چنین دانشگاه معیاری را برای روشنگری، تعلیم و تربیه نسل جدید و مبارزه با افراطگرایی با اهمیت خواند. دوطرف توافق نمودند تا از طریق تیم‌های کاری، برای پیشرفت کار این پروژه مشترکاً تلاش نمایند.

آغاز کار جو بایدن، چهل‌وششمین رییس جمهور امریکا در افغانستان با استقبال روبه‌رو شده است. بایدن و معاونش کاملا هریس، شام روز چهارشنبه، یکم دلو با به‌جای آوردن مراسم سوگند، به کارشان آغاز کردند.

محمداشرف غنی، رییس جمهور کشور، عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی و برخی از احزاب سیاسی تحلیف جوبایدن به عنوان چهل‌وششمین رییس جمهور امریکا را تبریک گفته‌اند.

آقای غنی شب گذشته، اول دلو با نشر توییتی گفته است که برای «شروع جدید در این روز تاریخی و در این زمان دشوار»، افغانستان در کنار شریک بینادی‌اش ایستاده است.

او افزوده است که تلاش‌های جدید برای بازگرداندن مشارکت برای صلح و حل مشکل چند لایه تروریسم آغاز شده است.

هم‌چنان عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی در پیام جداگانه تحلیف جوبایدن و کاملا هریس، معاونش را تبریک گفته است. او با نشر توییتی گفته است که افغانستان «مشتاقانه» منتظر کار با دوستان امریکایی خود در مورد صلح و ثبات است.

در عین حال شماری از احزاب سیاسی نیز تحلیف جوبایدن، به عنوان رییس جمهور امریکا را تبریک گفته‌اند. حزب جمعیت اسلامی به رهبری صلاح‌الدین ربانی با نشر اعلامیه‌ای گفته است: «در شرایطی که هم ایالات متحده امریکا و هم مردم افغانستان، خواهان پیداکردن راه حل مسالمت‌آمیز برای پایان جنگ تحمیلی در این کشور اند، جمعیت اسلامی افغانستان باور دارد که رهبری جدید ایالات متحده امریکا به ویژه شخص آقای بایدن که شناخت خوبی از افغانستان و پیچیده‌گی‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این کشور دارد، در پرتو توافقات استراتژیک دو کشور و تجربه نحوه‌ی حکومت‌داری در دو دهه‌ی اخیر افغانستان، در راستای منافع مشروع دو ملت به گونه‌ای سیاست‌گذاری و تصمیم خواهد گرفت که مردم افغانستان را در راستای استحکام ارزش‌هایی چون مردم‌سالاری، کثرت‌گرایی و تنوع در همه عرصه‌ها، آزادی بیان، تساهل و‌ تسامح در جامعه کمک نماید.»

هرچند در جریان کارزار انتخاباتی، جو بایدن کم‌تر به مسایل افغانستان پرداخته است، اما یکی از حامیان پایان دادن به جنگ جاری در کشور است.

با توجه به این‌که توافق‌نامه دوحه بین امریکا و طالبان در دوران طالبان امضا شد و کابل بارها گفته است که در این توافق‌نامه به طالبان امیتازات گسترده داده شده است، شروع کار دولت جدید در امریکا انتظارات را در افغانستان از این دولت در مواجهه با روند صلح افزایش داده است.

نامزد پیشنهادی بایدن برای وزارت خارجه امریکا نیز گفته است که توافق‌نامه امریکا – طالبان را بررسی می‌کند. دولت افغانستان از این اظهارات استقبال کرده است.

جو بایدن، نامزد حزب دموکرات امریکا، که در یک چالش انتخاباتی مدت ها بود با ترامپ درگیری داشت سرانجام روز گذشته به عنوان چهل و ششمین رئیس جمهور امریکا سوگند یاد کرد.

با ورود بایدن به کاخ سفید، افغان ها بیش از همه منتظر اقدامات وی در زمینه صلح افغانستان می باشند.

برخی از کارشناسان اما متعقدند که بایدن بنا بر مشکلات عمده ی دیگری که دارد به این زودی فرصت نمی کند به موضوع جنگ و صلح افغانستان بپردازد.

سید ناصر موسوی، فعال مدنی و کارشناس مسائل سیاسی، در این مورد در فیس بوکش می نویسد جوبایدن در صد روز نخست ریاست جمهوری اش فرصت پرداختند به صلح وجنگ افغانستان را نخواهد داشت چون : مبارزه با کرونا، اتحاد و انسجام داخلی، برنامه ریزی اقتصادی، بازگشت به پیمانه و تعهدات که ترامپ از آن خارج شده است، بازنگری درسیاست خارجی آمریکا از اولویت کار صد روز نخست ریاست جمهوری وی خواهد بود.

وی اما در توافقنامه که بین طالبان و آمریکا امضاء شده است، تجدید نظر خواهد کرد.

نخست اینکه توافقنامه صلح را به طور کامل لغوه کند محتمل نیست، ولی تغییرات، اصلاحات، بازنگری حتمی خواهد بود.

این باز نگری ممکن است شامل این موضوعات باشند:

نقش دولت افغانستان در پرونده صلح برجسته تر گردد، و دولت افغانستان نقش تعیین کننده را در فرایند صلح بازی کند.  

دوم، نیرورهای بین المللی تعداد اندک شان برای سال های دیگری هم باقی می‌ماند تا دولت افغانستان به ثبات برسد. جنگ ختم شود، دولت فراگیر ملی که طرف های جنگ در آن مشارکت داشته باشند به وجود بیاید و از دوام جمهوریت اطمینان حاصل گردد.

سوم، از دولت افغانستان و طالبان خواهان راه کار است که در فرجام دولت پسا صلح که دولت آینده افغانستان باشند، ضمانت کند که دیگر بار القاعده، داعش و دیگر گروه های تروریست از خاک افغانستان منافع آمریکا ، ثبات و نظام جهانی را تهدید نکند و حادثه یازدهم سپتامبر تکرار نشود. این راه کار شامل راستی آزمائی برای طالبان هم خواهد بود.

چارم، دولت بایدن در مورد صلح و جنگ افغانستان با کشور های عضوی پیمان ناتو و کشور های تاثیر گذار منطقه مثل ایران، هند، چین، و روسیه مشوره و کارِ بیشتر خواهد کرد، همانند کنفرانس بُن.  

پنچم، مسائل حقوق بشر، حقوق زنان، حقوق اقلیت های مذهبی، آزادی بیان ، حقوق شهروندی وانتخابات شفاف مورد توجه دولت جوبایدن خواهد بود.

موسوی در خاتمه تاکید می کند به یاد داشته باشیم که دولت جدید آمریکا هم مثل دولت ترامپ خواهان ختم جنگ و کاهش مصارف جنگ در افغانستان است.

جاستین ترودو، صدراعظم کانادا شام گذشته (چهارشنبه،۱ دلو) در یک تماس تلفنی به رییس‌جمهورغنی گفت کانادا از صلح با ثبات و مردم سالار در افغانستان حمایت می‌کند.

او افزود ما از صلحی در افغانستان حمایت می‌کنیم که ثبات و مردم سالاری در قبال داشته باشد.

در همین‌حال در اعلامیه‌ای که از سوی ریاست‌جمهوری به نشر رسیده، آمده است صدراعظم کانادا در تماس تلفنی با آقای غنی، در پیوند به افزایش خشونت‌ها در افغانستان ابراز نگرانی‌ کرده‌است.

به نقل از این اعلامیه، اشرف غنی و صدراعظم کانادا در این تماس تلفنی، در پیوند به گردهمایی وزیران ناتو که در ماه آینده برگزار می‌شود، نیز صحبت‌ کرده‌اند. آنها خوشبین اند که در نتیجهٔ این گردهمایی، یک سیاست مشترک و هماهنگ در افغانستان به وجود بیاید و گفتگو‌های صلح به نتیجهٔ مطلوب منتهی گردد.

در عین‌حال اشرف غنی، رئیس جمهور کشور، روز گذشته با راس ویلسن شارژدافیر سفارت امریکا در کابل و جنرال سکات میلر قوماندان ماموریت حمایت قاطع ناتو در پیوند به تحکیم روابط با حکومت جدید آمریکا وتوجه به روند صلح در افغانستان نیز صحبت کرده‌است.

 عطامحمد نور رییس شورای اجرایی جمعیت اسلامی با نماینده ملکی ناتو روی روند صلح و تشکیل اجماع ملی به صورت ویدئویی گفت و گو کرد.
در این گفت‌وگو، طرفین بر حمایت از روند مذاکرات صلح، پایان‌دهی خشونت و همچنین ضرورت تشکیل اجماع سیاسی میان طرف‌های سیاسی و تاثیر گذار افغانستان، تاکید کردند.
همینگونه آقای نور از نماینده ملکی ناتو در افغانستان تقاضا کرد که در نشست وزرای دفاع ناتو که قرار است تا یک ماه دیگر برگزار گردد، از روند صلح و حمایت از مردم افغانستان، توجه صورت گیرد.

رییس جمهور اشرف غنی صبح امروز پنجشنبه(۲دلو) در راس یک هیئت بلندپایه دولتی عازم هرات شد.
هدف از سفر آقای غنی، بررسی وضعیت عمومی ولایت هرات گفته شده است.
ریاست‌ جمهوری در اعلامیه‌ای گفته است که قرار است رییس ‌جمهور غنی در جریان این سفر، با مسئولان نظامی و غیرنظامی، علما، زنان، جوانان، اعضای شورای ولایتی، متنفذین، جامعه مدنی و سکتور خصوصی هرات به‌ صورت جداگانه دیدار کند.

نمایندگان مجلس می‌گویند با توجه به تشدید خشونت‌ها از سوی طالبان، این گروه به صلح باور ندارند و بناً نهادهای امنیتی نباید از مدافعه کشور غافل شوند.

بحث صلح و چگونگی ادامه مذاکرات صلح میان دولت و طالبان در آجندای نشست امروز چهارنشبه (1 دلو) گنجانیده شده بود؛ اما اکثریت نمایندگان بر این باوربودند که طالبان به صلح اعتقاد ندارند و هنوز هم بر گرفتن قدرت با زور میل تفنگ تاکید می‌کنند.

میر رحمان رحمانی رحمانی رییس مجلس نمایندگان گفت، روند مذاکرات صلح دوحه به گونه‌ای جریان دارد که مردم افغانستان به خصوص ولسی جرگه از بحث‌های جاری اطلاع دقیق ندارند؛ اما آنچه که از طریق رسانه‌ها، سخنگویان و برخی اعضای هیات شنیده می‌شود این است که جانب طالبان اراده‌ای برای ادامه مذاکرات و به نتیجه رسیدن مذاکرات ندارد.

آقای رحمانی افزود، جانب حکومت هم برای فراهم آوری زمینه صلح تلاش نمی‌کند؛ شعارهای دوطرف هنوز از آمادگی برای صلح واقعی فاصله دارد؛ اما آنچه بر مردم ما می‌گذرد، فراتر از پیام تسلیت گفتن‌هاست، هر روز ده‌ها خانواده بخاطر از دست دادن عزیزان خود اشک می‌ریزند و در انتظار صلح اند.

علی اکبر جمشیدی یک عضو مجلس نمایندگان گفت که دور دوم مذاکرات صلح در فضای سرد و مایوس کننده جریان دارد. هردوهیات منتظر است که حکومت جدید امریکا چه تصمیم می یگرد. با کمال تاسف جنگ و خشونت بیش از هر زمان دیگر افزایش پیدا کرده و تلفات از هر دو طرف و به خصوص مردم ملکی بی نهایت زیاد شده‌است.بناً مردم صلحی می‌خواهد که در آن امنیت جانی و روانی داشته باشند.

عبدالقیوم سجادی؛ عضو دیگر مجلس نمایندگان نیز گفت که با توجه به وضعیت کنونی، ایجاب می‌کند که حکومت دستگاه دیپلماسی خود را بیش از هر زمان دیگر فعال سازد و از سوی دیگر نهادهای امنیتی نیز از مدیریت درست جنگ، غافل نشوند.

این عضو مجلس نمایندگان افزود حکومت زمانی می‌تواند از موقف قوی در میز گفتگو وارد شود که بتواند از طریق تامین امنیت مردم مشروعیت سیاسی خود را تقویت کند.

نمایندگان مجلس تاکید داشتند که همزمان با جریان گفتگوهای صلح برقراری آتش‌بس به منظور پایان کشتار مردم حتمی است و طالبان باید به این خواست مردم افغانستان تمکین کند وگرنه ادامه اینچنینی گفتگوهای صلح به نفع مردم افغانستان نخواهد بود. 

با این وجود، سر انجام میر رحمان رحمانی گفت که بحث روی موضوع صلح به روز دوشنبه هفته آینده نیز ادامه می‌دهد و در انتهای آن نشست، نظریات نمایندگان در یک اعلامیه که بیانگر دیدگاه مجلس در مورد صلح خواهد بود، جمع بندی خواهد شد.

هفته گذشته اجیت دوول مشاور امنیت ملی هند سفر طولانی به کابل داشت. این سفر درست پس از آن صورت گرفت که «اس. جیشنکر» وزیر امور خارجه آن کشور به افغانستان پشتیبانی نظامی بیشتر وعده کرد. گرچه چند و چون چنین حمایتی هنوز مشخص نیست، اما هند هر چیزی که پیشنهاد دهد، توازن نظامی احتمالاً بعد از خروج ایالات متحده به نفع کابل نمی‌چرخد. پس، چرا هند باید پشتیبانی خود را از حکومت افغانستان تقویت کند، وقتی جهان شرط خود را بسته و با طالبان مشارکت می‌کند؟
با بن‌بست گفت‌وگوها بین کابل و طالبان در دوحه، تشدید جنگ در افغانستان، از جمله ترورهای هدفمند غیرنظامیان، ظهور جناح‌گرایی در کابل، عدم شفافیت نحوه اقدام جو بایدن رییس جمهور منتخب امریکا و پاکستان پرمدعا، سئوال اصلی که هند با آن مواجه است این است که رییس جمهور اشرف غنی چقدر می‌تواند در برابر این فشارها مقاومت کند و بعد چه می‌شود؟

محرک اصلی سیاست هند نسبت به افغانستان، تمایل این کشور برای اطمینان از توازن استراتژیک بین افغانستان و پاکستان است. با توجه به عدم تقارن قدرت بین این دو کشور، چنین توازنی از دید هند، قادر ساختن کابل برای تأثیر گذاشتن بر شرایط گفت‌وگوها با نیروهای تحت حمایت پاکستان (طالبان) است. برای همین منظور، در صورت درگیر شدن در جنگ، دهلی‌نو متحدان قاطعی را در غنی و معاونش امرالله صالح پیدا کرده است.
اما هیچ تضمینی وجود ندارد که رویکرد دهلی‌نو نتیجه دهد. در حقیقت، با توجه به افزایش چالش‌های امنیتی هند با پاکستان و چین، نگرانی‌های معتبری وجود دارد که هند در صورت سقوط کابل، کاملاً زمین خود را از دست بدهد. پس چرا حتی اگر هند تمایل ندارد به طور آشکار با طالبان وارد گفت‌وگو شود، پس تقویت پشتیبانی از کابل چرا؟ از این گذشته، دیگر نیازی به پیوند بیشتر با دولت غنی نیست. تاریخ سرنخ‌هایی برای درک بهتر تصمیم هند ارائه می‌دهد.
در فبروری ۱۹۸۹، راجیو گاندی نخست‌وزیر هند «ای‌کی ورما» رییس آژانس اطلاعات هند را برای ارزیابی عمر دولت نجیب که تحت فشار حملات مجاهدین بود، اعزام کرد. ورما خوشحال بازگشت و گفت نجیب‌الله با حمایت شوروی می‌تواند «برای مدت نامحدود» دوام بیاورد. به موازات سفر ورما، هند ارتباط با جناح‌های مختلف مجاهدین را آغاز کرد و یک همگرایی جالب توجه را پیدا کرد.
دسترسی موفقیت‌آمیز به مجاهدین که از دید عموم پنهان مانده بود و تا آن لحظه منفور بود، به هند کمک کرد تا واقعیت‌های جدید را پس از سرنگونی نجیب‌الله در سال ۱۹۹۲ هنگامی که حمایت اتحاد جماهیر شوروی پایان یافت، بپذیرد. در حال حاضر، هیچ مدرکی وجود ندارد که ارتباط غیررسمی هند با طالبان و بالعکس درک درستی از این نوع ایجاد کرده باشد. اما حتی اگر چنین درکی وجود داشته باشد، بعید است که توسط هر دو طرف علنی شود – شبیه آنچه در مورد مجاهدین رخ داد.
تعامل آشکار با هند، روابط طالبان با پاکستان را پیچیده خواهد کرد، وقتی این کشور حداقل توانایی پرداخت این هزینه را داشته باشد. برای هند، تنوع آشکار به جای اطمینان از تعادل داخلی در افغانستان، باعث تسریع سقوط سیاسی غنی می‌شود. دهلی‌نو و طالبان می‌دانند که نمی‌توانند برای همیشه از هم دوری کنند، خصوصاً اگر دومی به قدرت برسد. بنابراین، تصمیم هند در حمایت از رییس جمهور غنی نشانۀ این است که هیچ بازی پایانی برای هند در افغانستان وجود ندارد. از این رو، هند ترجیح می‌دهد در پی دستیابی به توازن بین کابل و اسلام‌آباد و حفظ دستاوردهای چند دهۀ گذشته باشد، تا فرصت طلبی.
جنبۀ دیگر تصمیم هند حاشیه تیزتری دارد. در ۱۵ اگست ۱۹۷۵، با ترور شدن شیخ مجیب‌الرحمن در بنگلادیش، هند شوک استراتژیک دید. ظهور ضیاالرحمان رییس طرفدار ارتش پاکستان به عنوان رییس جمهور در «داکا» اضطراب شدیدی در دهلی‌نو ایجاد کرد. در یک گزارش فوق محرمانه، اژانس اطلاعاتی هند (R&AW) ارزیابی کرد که پاکستان «نفوذ گسترده‌ای در وزارت‌خانه‌ها و ادارات مختلف دولت بنگلادش، به ویژه در دفتر امور خارجه اعمال می‌کند [و] … اختلافات هند و بنگلادیش را گسترش می‌دهد.
(نخستین شواهد بایگانی در نوع خود که نویسنده آن را مشاهده کرده است)، سازمان اطلاعاتی هند در واکنش پیشنهاد کرد رهبری سیاسی تمام اقدامات عملی را برای «نرم کردن مناطق نزدیک به قلمرو هند که ما از آن آسیب‌پذیر هستیم» روی دست گیرد و به دنبال ارزیابی مجدد روابط با پاکستان باشد. به عنوان اولین قدم، این سازمان خواست که ایندیرا گاندی به طور جدی «ایدۀ حمایت قوی از فعالیت‌های ضدپاکستانی را در مرزهای شمال غربی(NWFP) و بلوچستان مطرح کرد. R&AW برای از بین بردن فشارهای پاکستان بر هند از طریق بنگلادیش، «تشدید فشار بر پاکستان از طریق افغانستان» را ضروری دانست.

با توجه به چالش‌های امنیتی هند امروز، کاملاً ممکن است که سفر دوول سیگنالی برای پاکستان باشد که اگر این کشور همچنان به دنبال تجدیدنظرطلبی باشد، احتمالاً ناخواسته هرج و مرج پرهزینه، خشن و در نهایت تجاوزکارانه را در افغانستان به ارث می‌برد. این نشانه‌ها با این عقیدۀ هند محکم می‌شود که حتی اگر ایالات متحده افغانستان را ترک کند؟ نه ایران و نه روسیه، به رغم اتحاد با چین و مشارکت با طالبان، امارت اسلامی را در افغانستان ترجیح نخواهد داد؛ در نتیجه به هند فضا برای مانور می‌دهد و برایند جنگ افغانستان را تحت تأثیر قرار خواهند داد.
توییت دقیق صالح: «ملاقات دلپذیر با اجیت دوول مشاور امنیت ملی هند داشتم. ما در مورد دشمن صحبت کردیم. گفت‌وگوی عمیقی بود.» بنابر این، باید درک کنید که چیست، یعنی چالش دوامدار و واقعی برای پاکستان.

 محمد حنیف اتمر وزیر امور خارجه کشور عصر روز سه‌شنبه(۳۰ جدی) در چهارچوب یک بازدید سه روزه از عربستان سعودی، وارد این کشور شد.
وزارت امور خارجه در خبرنامه‌ای گفت هدف از بازدید آقای اتمر از عربستان سعودی، تقویت هرچه بیشتر روابط دوجانبه، قدردانی از حمایت و پشتیبانی ریاض از روند صلح افغانستان و گسترش روابط اقتصادی و تجارتی می‌باشد.
در خبرنامه آمده است که قرار است وزیر امورخارجۀ کشور در جریان سفرش به عربستان، با شهزاده فیصل بن فرحان آل سعود همتای عربستانی خود و شماری دیگر از مقامات بلندپایۀ آن‌کشور دیدار و در باره تقویت اجماع جهانی و منطقه‌‌ای وافزایش حمایت جهان اسلام از فرآیند صلح افغانستان بحث و مشورت کند.

گروه طالبان برای پیشبرد مذاکرات صلح، سه پیش شرط جدید را ارائه نموده می‌گویند تا زمان پذیرفته نشدن این شرط ها پیش برد مذاکرات دشوار است.

منابعی از دوحه به رسانه ها گفته اند هیات طالبان رهایی 7 هزار  زندانی دیگر این گروه از زندان های حکومت افغانستان، بیرون شدن نام های رهبران این گروه از لیست سیاه سازمان ملل و نظام اسلامی در افغانستان را به عنوان سه پیش شرط برای آغاز مذاکرات صلح مطرح کرده اند.

اما هیات مذاکره کننده حکومت افغانستان می گوید که از طالبان خواسته اند مشروعیت و عدم مشروعیت جنگ را روشن کنند که جنگ کنونی جایز است و یا خیر.

این درحالی است که پایان جنگ در افغانستان همواره از سوی حکومت افغانستان، سازمان ملل متحد و کشورهای دیگر جهان مطرح شده است، اما طالبان همیشه بر خواسته های این گروه تاکید کرده اند.

از سوی دیگر، طالبان، یک روز پیش از مراسم ادای سوگند جو بایدن، رئیس جمهور منتخب آمریکا، از او خواستند به توافقنامه‌ دوجانبه صلح احترام بگذارد و تمام نیروهای آمریکایی را تا ماه مه از افغانستان خارج کند. 

این توافقنامه، بعد از تقریبا دو سال مذاکره بین دیپلمات‌های آمریکایی و رهبران طالبان، در فوریه سال گذشته، در قطر امضاء شد.

محمد نعیم، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر می‌گوید حفظ و اجرایی‌شدن توافق‌نامه صلح قطر، برای موفقیت مذاکرات بین‌الافغانی و پایان دو دهه جنگ مهم است.

آقای منصور که در دوحه حضور دارد، روز سه شنبه، ۳۰ جدی به رسانه ها گفت نمایندگان گروه طالبان حاضر به گفتگو درباره مشروعیت و یا عدم مشروعیت جنگ جاری در افغانستان نیستند.

آقای منصور افزود: «نمایندگان طالبان حاضر به ادامه گفتگوهای سازنده و مفید نیستند. آنان موضوع رهایی زندانیان باقی‌مانده‌شان را هم با امریکایی‌ها و هم با ما مطرح کردند؛ اما نکته مهم این است که هیأت مذاکراتی دولت اسلامی افغانستان یک‌بار دیگر از آنان خواسته که پیش از همه‌چیز در پیوند به جنگ جاری هم از منظر اسلام و هم از قران بحث کنند.»

به گفته او، گروه طالبان پیش از همه باید مشخص کند که چرا هر روز انسان‌های بی‌گناه را می‌کشد.
این در حالی است که ملا عبدالغنی برادر؛ رئیس دفتر سیاسی طالبان در قطر در دیدارش با زلمی خلیل‌زاد؛ نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان، موضوع رهایی زندانیان این گروه و بیرون‌شدن نام رهبران آن از فهرست سیاه سازمان ملل را مطرح کرده‌است.

طالبان این خواسته را بخشی از توافقنامه صلح این گروه با امریکا می‌دانند.

در همین حال، شورای عالی مصالحه ملی می‌گوید که هیأت گفتگوکننده دولت حاضر است که درباره هر موضوعی که طالبان بخواهند، گفتگو کند.

فریدون خوزون؛ سخنگوی این شورا به رادیوی آزادی گفته‌است: «هیأت مذاکراتی دولت جمهوری اسلامی افغانستان با اراده قاطع و راسخ آمده‌است و روی هر موضوعی که طالبان بخواهد، بحث می‌کند. هیأت ما آماده گفتگو است. ما منتظر هستیم که طالبان مشخص کنند که می‌خواهند روی چه موضوعی گفتگو کنند.»

طالبان درباره این اظهارات تازه هیات مذاکراتی دولت چیزی نمی‌گویند؛ اما پیش از این گفته‌بودند که متعهد به گفتگوهای صلح هستند.

از سوی دیگر، نشریه بلومبورگ به نقل از محمد نعیم؛ سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر نوشته‌است که این گروه از جو بایدن؛ رئیس ‌جمهور منتخب امریکا می‌خواهد که به توافقنامه این گروه با امریکا احترام بگزارد.

آقای نعیم افزوده که این توافقنامه تاثیر مستقیم بر گفتگوهای صلح دارد.

دور دوم گفتگوهای صلح میان حکومت افغانستان و طالبان دو هفته پیش آغاز شد.

محمدامین احمدی، عضو هیأت مذاکره‌کننده دولت می‌گوید طالبان در این روزها به این فکر هستند که بدون درنظرداشت خواست مردم و دولت افغانستان مبنی بر قطع جنگ و اعلام آتش‌بس، رهایی زندانیان خود را توسط امریکا عملی کنند.

او روز سه‌شنبه، سی‌ام جدی در یادداشتی در صفحه‌ی فیس‌بوکش نوشت طالبان از جانب دیگر تلاش می‌کنند که بدون توجه به خواست عمومی برای قطع جنگ، به خشونت و جنگ تحت عنوان «جهاد تا تشکیل نظام ناب اسلامی» ادامه دهند.

به گفته او، در میان این دو آرزو، طالبان تمایلی برای مذاکره جدی و اصولی روی مسایل مهم با جانب «جمهوری» ندارند.

او تأکید کرده است که طالبان باید ابتدا خود را برای قبول اصول عدالت و انصاف آماده کنند تا صلح در کشور تأمین شود.

محمدامین احمدی گفته است که طالبان به صلح عادلانه و همه‌شمول نمی‌اندیشند و فقط به فکر برآورده‌شدن آرزوهای‌شان هستند.

این عضو هیأت مذاکره‌کننده دولت تأکید کرده است که جانب جمهوری خواست نخستش به پیروی از خواست عمومی آتش‌بس است و آماده است که راجع به تمامی خواست‌های طالبان بحث کنند.

به گفته او، جانب جمهوری معتقد است که جنگ کنونی طالبان، «جهاد نیست، بلکه چرخه باطل قتل و کشتار مسلمانان بوده و لذا حرام قطعی است».

احمدی افزوده است جانب جمهوری در گفت‌وگو با جانب مقابل آماده است که این «حقیقت دینی» را به اثبات برساند.

او از عالمان و مردم خواسته است که خواهان قطع جنگ شوند و بر حرمت آن تأکید کنند.

دور دوم مذاکرات هرچند آغاز شده است، اما به کندی و سردی دنبال می‌شود.

از سوی دیگر منابع می‌‌گویند که طالبان بر رهایی زندانیان خود اصرار دارند، اما دولت افغانستان و امریکا رهایی زندانیان طالبان را رد کرده‌اند.

در دیدار اخیری که زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان با ملا عبدالغنی برادر در دوحه داشته است، جانب طالبان بر رهایی زندانیان این گروه تأکید کرده است.

دولت افغانستان پیش از شروع دور اول مذاکرات، بیش از پنج هزار زندانی طالبان را رها کرده‌اند.

طالبان اصرار دارند که براساس توافق‌نامه دوحه باید سایر زندانیان این گروه نیز رها شوند.

پس از شروع دور دوم مذاکرات، جنگ و حملات گروه طالبان بر مواضع نیروهای دولتی شدت گرفته است.

در شبانه‌روز گذشته چندین ولایت شاهد درگیری بوده است. در حالی که در سال‌های گذشته میدان‌های نبرد در فصل سرما چندان گرم نبوده است.

جلسات این روزهای رهبران شیعه و هزاره برای ایجاد یک چتر کلان سیاسی جهت مطالبات مشترک با واکنش های متعدد مثبت و منفی مواجه شده است.

بسیاری از کارشناسان این اقدام را بخشی از مبارزات سیاسی طرفداران جمهوریت و حکومت موقت می دانند.

حمزه واعظی، چهره شناخته شده ادبی افغانستان، در واکنش به این جلسات در فییس بوک خود نوشته است:«در چند هفته ی اخیر، رهبران هزاره در خانه همدیگر جمع می شوند و گزارش ها و عکسهایی منتشر می کنند که گویا تصمیم دارند یک “چتر کلان سیاسی” ایجاد کنند. این نشست ها درآستانه ی تحولات جدید و خطیر و شکل گیری قطب بندی های نظامی ـ سیاسی در کشور، اگر با درک درست از تجربیات بازیگری های پریشان گذشته ودرس آموختن از رقابت های تنگ و ویرانگر شخصی و جناحی باشد، امر مبارکیست. نه تنها برای جامعه ی هزاره، بلکه برای کل افغانستان و تقویت نظام سیاسی موجود در برابر لشکر جرار و مغرور طالبان درعرصه ی تقابل سرنوشت ساز سیاسی ـ نظامی در حال وقوع، حرکت مفید و موثر خواهد بود.

به نوشته واعظی آنچه اما از سنخ شناسی رفتار درون قومی و الگوی تعامل سیاسی این سیاستگران و رهبران درعمل شناخته شده است، توافق برایجاد یک چتر سیاسی کلان را دچار پرسش ها و بی باوری های جدی می سازد و آنچه مبنای این بی باوری، بویژه نسبت به الگوی شخصیت و رفتار رهبران سیاسی می باشد، از درک و تجربه ی چند عامل اساسی ذیل ناشی می شود

1. سطوحِ بشدت متفاوت و متنازع منافع فردی در میان این رهبران

2. درک متناقض و تنگ از کیش شخصیت فردی

3.  فهم پریشان از میزان مشارکت در قدرت سیاسی

4. رقابت حریصانه در کسب منابع مشروعیت و امتیازات سیاسی از حلقه ی حکومت

5. گسست فکری ـ ذهنی با نسل جدید سیاستگران.

با این وجود، باید منتظر ماند که برآیند این نشست ها چه محصولی را درعرصه ی عمل نشان خواهد داد.

به نظر می رسد آنچه می تواند این نشست هارا با خوشبینی و نتیجه ی روشن بازتاب دهد، درنظر گرفتن چند فاکتور مهم می باشد:

1. داشتن یک طرح مدون و استراتژیک برای تعریف “چتر سیاسی”: مسأله ی اصلی این است که باید به این پرسش اساسی پاسخ داده شود که آیا این چتر سیاسی به مفهوم ایجاد یک ائتلاف سیاسی می باشد و یا تشکیل یک حزب فراگیر ؟ و یا درجستجوی یک توافق و زبان مشترک برای بیان خواسته های شان در مواجهه با نظام سیاسی، مذاکره با طالبان و نحوه تعامل باسایر نیروهای سیاسی و رهبران قومی افغانستان می باشند؟

2.  فراگیر بودن این چتر سیاسی، اساسی ترین ضمانت برای دوام و استحکام توافقات درون قومی و اتخاذ استراتژی کلان سیاسی می باشد. آنچه تا کنون دراین نشست ها دیده می شود غیبت چهره ها و نیروهای شناخته شده و نسبتن موثر سیاسی دراین نشست ها می باشد. از جمله می توان ازاین چهره هاو جریان ها نا برد: محمد اکبری، صادق مدبر، شفق سرپلی و در مجموع جریانی که سابقن زیر چتر کلان سیاسی “پاسداران جهاد” معروف و منسوب بودند و یا دسته های منسوب به جناح های مختلف حرکت اسلامی و همچنین فعالین سیاسی جوان و بویژه نیروهای معروف و منسوب به جنبش روشنایی.

3.  تعریف روشن از مفهوم و مصداق” جامعه هزاره” بسیار مهم است. مهمترین تعریفی که می تواند راهگشا، واقع بینانه و مبتنی برمنافع کلان سیاسی ـ فرهنگی باشد، تعریف قوم هزاره از منظر فرهنگی می باشد که علیرغم تلاش بخشی از سادات و قرلباش ها وبیات ها برای کسب هویت مستقل، شمولیت و جلب توافق آن ها در این تعریف هویتی می تواند با تکیه بر تجربه ی حیات مشترک جمعی و تاریخی و سرنوشت سیاسی و اجتماعی مرتبط، این چتر سیاسی را فراختر و با قدرت و اقتدار بیشتری متبلور سازد.

4.  حضور و مشارکت رهبران هزاره های اهل سنت و شیعیان اسماعیلیه دراین همایش ها، بسیار مهم و بنیادین می باشد. این حضور نباید سمبلیک و نمایشی تلقی گردد بلکه درچتر سیاسی جدید بعنوان مهمترین رکن رهبری و موثر ترین پایه ی تصمیم گیری به حساب آیند و در امتیازات سیاسی از سهم واقعی برخوردار باشند.

ارگ ریاست جمهوری اعلام کرد محمد اشرف غنی، رییس‌جمهور کشور با اسکات موریسن نخست وزیر آسترالیا دربارۀ صلح افغانستان از طریق تلفن صحبت کرده است.

ارگ ریاست جمهوری با نشر خبرنامه‌یی گفت این گفت‌وگوی تلفنی پیش از چاشت امروز (دوشنبه، ۲۹ جدی) صورت گرفته است. خبرنامۀ ارگ می‌افزاید همکاری‌های دوجانبه میان افغانستان و آسترالیا و روند جاری صلح محور این صحبت تلفنی بوده است.

بر اساس این خبرنامه، نخست وزیر آسترالیا ضمن اعلام حمایت کشورش از روند جاری صلح به مالکیت دولت افغانستان، از گروه طالبان می‌خواهد که به خشونت‌های جاری در کشور پایان دهند.

این در حالی است که دومین دور گفت‌وگوهای صلح میان هیأت‌های مذاکراتی دولت افغانستان و گروه طالبان از حدود دو هفته به این‌سو در قطر آغاز شده است.

دو جانب در این دور گفت‌وگوها روی تعیین آجندای مذاکرات مستقیم صلح رأی‌زنی می‌کنند.

در آستانۀ آغاز دور دوم گفت‌وگوهای صلح میان هیأت‌های مذاکراتی دولت افغانستان و گروه طالبان در قطر، نماینده‌گان طالبان با زلمی خلیل‌زاد، نمایندۀ ویژۀ امریکا در امور صلح افغانستان دیدار کرده‌اند. اطلاعاتی که از این دیدار به رسانه‌ها درز کرده است از پا فشاری طالبان برای رهایی زندانیان باقی ماندۀ این گروه از زندان‌های دولت افغانستان حکایت دارد.

نماینده‌گان طالبان در این نشست از آقای خلیل‌زاد خواسته‌اند که زندانیان باقی ماندۀ این گروه را از زندان‌های دولت افغانستان رها سازد و همچنان اعضای این گروه از فهرست سیاه ایالات متحده و سازمان ملل متحد بیرون کشیده شوند. ملا برادر آخند، معاون گروه طالبان و شیخ عبدالحکیم حقانی، رییس هیأت مذاکراتی این گروه با نمایندۀ ویژۀ امریکا در این ارتباط گفت‌وگو کرده‌اند.

نماینده‌گان طالبان تأکید دارند که عدم رهایی حدود هفت هزار زندانی باقی ماندۀ این گروه از زندان‌های دولت افغانستان و بی‌توجهی به بیرون کشیدن نام سران این گروه از فهرست‌های سیاه، روند گفت‌وگوهای صلح را آسیب می‌رساند. با آن‌ که هفت هزار زندانی گروه طالبان شامل موافقت‌نامۀ صلح طالبان – امریکا نیست، اما پا فشاری این گروه بر رهایی این زندانیان به هدف برداشتن موانع از سر راه گفت‌وگوهای صلح نشان می‌دهد که این گروه نقشه‌یی برای تشدید بحران، خشونت‌ها و تحقق رویای سقوط حکومت در سر دارند.

پس از امضای موافقت‌نامۀ صلح میان طالبان و ایالات متحدۀ امریکا، حکومت افغانستان مجبور شد به تبع این موافقت‌نامه بالاتر از شمار زندانیان مورد نظر طالبان را به هدف برداشتن موانع از سر راه گفت‌وگوهای صلح آزاد کند. در موافقت‌نامۀ صلح امریکا – طالبان، حکومت افغانستان می‌بایست پنج هزار زندانی این گروه را از زندان‌ها آزاد کند، اما حکومت افغانستان برای نشان دادن حُسن‌نیت به روند صلح شش هزار و ۵۰۰ زندانی این گروه را آزاد ساخت.

با آن‌ که طالبان بر بنیاد این موافقت‌نامه متعهد به کاهش خشونت‌ها و عدم بازگشت زندانیان رها شدۀ این گروه به میدان‌های نبرد هستند، اما گزارش‌های نشر شده از میدان‌های نبرد در سرتاسر کشور نشان می‌دهد که شمار زیادی از زندانیان رها شدۀ طالبان دو باره به میدان‌های نبرد برگشته‌اند. همزمان با رهایی زندانیان طالبان، خشونت‌ها در سرتاسر کشور نیز شدت گرفته است. در بسیاری از ولایت‌ها جغرافیای جنگی طالبان توسعه یافته و جنگ‌جویان این گروه توانسته‌اند دامنۀ سلطۀشان را بر شاهراه‌ها و بزرگ‌راه‌های کشور توسعه دهند.

طالبان از آغازین روزهای مذاکرات با ایالات متحدۀ امریکا و اینک گفت‌وگو با دولت افغانستان پیوسته در صدد کسب امتیاز بودند و تاکنون امتیاز خوبی به دست آورده‌اند. خروج نیروهای خارجی از افغانستان، رهایی ۶ هزار و ۵۰۰ زندانی طالبان، رهایی انس حقانی، قرار دادن حکومت افغانستان در حالت دفاعی، به انزوا کشاندن حکومت افغانستان از جریان مذاکرات صلح با امریکا و مبنا قرار گرفتن موافقت‌نامۀ این گروه با ایالات متحدۀ امریکا که گروه طالبان را در جایگاه یک حکومت سایه قرار می‌دهد از عمده‎‌ترین دستاوردهای طالبان در روند گفت‌وگوهای صلح به شمار می‌روند.

حکومت افغانستان اما در جریان این مدت طولانی از روند گفت‌وگوهای صلح چه چیزی به دست آورده است؟ از آغاز این روند تاکنون حکومت افغانستان پیوسته برای آتش‌بس صدا بلند کرده است و باوجودی که در دفاع از این داعیه حمایت مردم و جامعۀ جهانی را نیز با خود دارد، اما گروه طالبان تاکنون به این یگانه خواست حکومت افغانستان و جامعۀ جهانی که همانا آتش‌بس می‌باشد پاسخ مثبت نداده است.

روند بازی تا این جای کار نشان می‌دهد که گروه طالبان به هیچ چیزی کمتر از تحقق خواست‌های‌شان و تحقق امارت اسلامی تمکین نمی‌کنند و تداوم این وضعیتی که حکومت افغانستان همه‌چیز را برای «هیچ» در برابر طالبان از دست بدهد، جز خالی کردن صحنۀ قدرت سیاسی به طالبان چیزی دیگری به دنبال ندارد.

اگر حکومت افغانستان همانند گذشته در رهایی هفت هزار زندانی دیگر طالبان به خواست این گروه تمکین کند، طالبان می‌توانند با لشکر نزدیک به دو هزار سربازی که با عالمی از عقده‌ها از زندان رها می‌شوند و به میدان‌های نبرد برمی‌گردند، بهار آینده و آغاز قرن جدید را برای مردم افغانستان به جهنم بدل کنند.

به بُن‌بست کشاندن روند گفت‌وگوهای صلح و کندی‌های پیهم این روند نشان می‌دهد که گروه طالبان به دنبال برطرف‌سازی همۀ نگرانی‌ها و موانع برای ایجاد امارت اسلامی‌ هستند، نظامی که در آن به هیچ یکی از ارزش‌های دموکراتیک و حقوق بشری جای باقی نمی‌گذارند.

با آن‌ که گروه طالبان همواره ایالات متحدۀ امریکا را به پیمان‌شکنی متهم می‌سازد و این پیمان‌شکنی را یگانه دلیل کندی روند گفت‌وگوهای صلح عنوان می‌کند، اما افزایش خشونت‌ها پس از امضای موافقت‌نامۀ این گروه با امریکا و رهایی زندانیان‌شان، بیان‌گر عدم پایبندی این گروه به توافق‌نامۀ صلح است.

افزایش تلفات نظامیان و غیرنظامیان در ماه‌های پسین به ویژه افزایش حمله‌های هدف‌مند بر جان خبرنگاران و فعالان مدنی بیان‌گر آن است که روند گفت‌وگوهای طولانی صلح هیچ تأثیری بر کاهش خشونت‌ها در کشور نداشته است. گمان می‌رود که گروه طالبان با استفاده از گفت‌وگوهای صلح در صدد پایان دادن به جنگ خونین نیستند؛ بلکه تلاش دارند همۀ زندانیان‌شان را زیر سایۀ گفت‌وگوهای صلح آزاد بسازند.

از سوی دیگر، طالبان می‌خواهند با بیرون کردن نام سران این گروه از فهرست سیاه و جلب حمایت شماری از کشورها از روند گفت‌وگوهای صلح و مشروعیت مبارزۀشان علیه حکومت افغانستان برای ایجاد یک دولت اسلامی کسب مشروعیت کنند. پس از نهایی‌سازی چارچوب مذاکرات صلح و وقفۀ ۲۰ روزه، انتظارها بر این بود که هیأت‌های مذاکراتی هر دو طرف دور دوم مذاکرات را آغاز کنند، اما آن ‌گونه‌یی که دیده می‌شود با گذشت نزدیک به دو هفته از آغاز دور دوم مذاکرات هیچ گونه پیشرفتی در این گفت‌وگوها به میان نیامده است.

تأخیر و کندی‌های پیهم در مذاکرات صلح که همزمان با افزایش خشونت‌ها همراه است، این نگرانی را به میان آورده است که مذاکرات صلح هیچ تأثیری بر کاهش خشونت و زنده‌گی شهروندان افغانستان ندارد و در سایۀ این مذاکرات میزان تلفات نظامیان و غیرنظامیان افزایش یافته است.

اکنون هیأت مذاکراتی دولت افغانستان مکلف است تا بر تسریع گفت‌وگوهای صلح پافشاری کند و تا زمانی که طالبان به آتش‌بس تمکین نکنند، هیچ یکی از خواست‌های این گروه نباید پذیرفته شود؛ زیرا هر گونه تمکینی به خواست این گروه پیامدهای ویران‌گری را برای مردم و حکومت در پی خواهد داشت.

سمیع الله سیحون

راس ویلسون کاردار سفارت امریکا در کابل امروز دوشنبه(۲۹ جدی) در رشته توییتی گفت طالبان باید درک کنند که اگر قرار است صلح به افغانستان بیاید، باید ترورهای هدفمند متوقف شود.
کاردار سفارت امریکا بیان داشت ایالات متحده ترور دو قاضی زن دادگاه عالی را محکوم می‌کند و خواستار تحقیق در این رابطه است.
وی گفت: «طالبان باید درک کنند که چنین اقداماتی که مسئولیت آن را به دوش می‌کشند، جهان را خشمگین می‌کند و اگر قرار است صلح به افغانستان بیاید، باید متوقف شود».
گفتنی است که دو قاضی زن روز گذشته از سوی افراد مسلح ناشناس در ناحیه دهم شهر کابل به قتل رسیدند.

سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری، گفته است در شرایط کنونی، هماهنگی مردم و نهادهای سیاسی جامعه‌ی هزاره و اهل تشیع زیر یک چتر کلان سیاسی، برای پیگیری مطالبات جمعی و مشترک آن‌ها در راستای حمایت از صلح عادلانه، ضروری ست.

دفتر مطبوعاتی معاون دوم ریاست‌جمهوری، روز دوشنبه (۲۹ جدی)، در اعلامیه‌ای گفت نشست بزرگ هماهنگی میان جریان‌ها و شخصیت‌های سیاسی (هزاره – شیعه) با میزبانی محمد محقق، رهبر حزب وحدت مردم افغانستان برگزار شده است.

محمد محقق، در این نشست، ضمن تاکید بر ایجاد یک چتر کلان سیاسی در راستای هماهنگی میان همه چهره‌های سیاسی جامعه‌ی هزاره – شیعه افغانستان، حمایت از روند صلح و حفاظت از جمهوریت نظام و صیانت از قانون اساسی را مکلفیت اساسی دولت و ملت و جریان‌های سیاسی عنوان کرده است.

آقای محقق، در باره‌ی نوعیت نظام آینده نیز سخن گفت و بر تحقق تامین عدالت اجتماعی و تقویت مردم‌سالاری تاکید کرد.

از سویی هم، سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری، با اشاره به روند صلح، گفت: «امروز در شرایطی قرار داریم که نیازمند همدلی، همبستگی و اتحاد همه مردم افغانستان استیم. نظام جمهوری، قانون اساسی، حقوق اساسی شهروندان، حقوق زنان و مشارکت ملی، مطالبات جمعی تمام مردم و دولت افغانستان است و باید در راستای رسیدن به صلح پایدار به آن توجه اساسی شود.»

آقای دانش، هماهنگی مردم و نهادهای سیاسی جامعه‌ی هزاره – شیعه را زیر یک چتر کلان سیاسی در شرایط کنونی برای پی‌گیری مطالبات جمعی و مشترک آن‌ها در راستای حمایت از صلح عادلانه، به عنوان یک ضرورت اساسی مطرح کرده است.

همچنان، سیما سمر، رییس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر نیز، در این نشست گفت نظام دموکراتیک، حفظ ارزش‌های حقوق بشری و حقوق مساوی زنان از خواست‌های اساسی مردم افغانستان در روند صلح است که به هیچ صورت نباید در جریان گفت‌وگوها و روند صلح نادیده گرفته شود.

محمدکریم خلیلی، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان نیز، در این نشست گفت صلح و آرامش خواست تاریخی مردم افغانستان است.

او افزود: «مردم افغانستان، کشورهای منطقه و جهان، از روند صلح افغانستان حمایت می‌کنند و هیچ کس مخالف صلح نیست و ما نیز باید از روند کنونی صلح حمایت کنیم.»

غلام سخی، پارسایی رییس پیشین شورای سراسری هزاره‌های اهل سنت افغانستان نیز در این نشست گفت حق شهروندی عادلانه و برابر هزاره‌های اهل سنت، یک خواست جمعی و جدی است.

گفتنی است که از چندی به این طرف، چهره‌های سیاسی هزاره – شیعه نشست‌هایی را برگزار می‌کنند. به گفته‌ی آن‌ها، هدف برگزاری این نشست‌ها، بیشتر به خاطر حمایت از روند صلح و حفظ حقوق اقلیت‌های قومی – مذهبی در گفت‌وگوهای صلح است.

امرالله صالح، معاون اول ریاست‌جمهوری، گفت یکی از دلایل افزایش ترورهای هدف‌مند در شهرهای بزرگ، این است که زندانیان طالب فکر می‌کنند در هر صورت مورد عفو قرار گرفته و برای فعالیت‌های تروریستی‌شان مجازات نمی‌شوند.

آقای صالح، روز دوشنبه (۲۹ جدی)، در برگه‌ی فیسبوکش نوشت: «یکی از راه حل‌های اساسی این چالش، اعدام شماری از بازداشت‌شدگان است. آن‌ها باید اعدام شوند تا درس عبرتی برای متباقی آن‌ها شود.»

به گفته‌ی او، در جریان ۸۰ روز گذشته، نیروهای امنیتی دست‌آورد چشم‌گیری داشتند و تروریستان بازداشت‌شده نیز به جرم شان اعتراف کرده‌اند؛ اما تمام امیدشان این بوده که روزی بدون هیچ گونه مجازاتی آزاد خواهند شد.

او افزوده است: «این چالش باید حل شود و یکی از نکات اساسی خواهد بود که من به نشست شورای عالی حاکمیت قانون مطرح خواهم ساخت. تروریستی که بازداشت می‌شود، باید اعدام شود.»

آقای صالح، چندی پیش نیز گفته بود، طالبان داعشی در پیام کتبی هشدار داده‌اند که اگر کسی از زندانیان‌شان اعدام شد، کابل را به مسلخ شیعیان تبدیل خواهند کرد و افراد ربوده‌شده را سر خواهند برید. او گفته بود، طالبان داعشی بدانند که هیچ تهدیدی مانع این که چهره‌ی آن‌ها را همه‌روزه به مردم معرفی کنیم، نخواهد شد.

گفتنی است که از چند ماه به این طرف، همزمان با آغاز رسمی گفت‌وگوهای صلح افغانستان، سطح خشونت‌ها نیز افزایش یافته است. در کنار نبردهای همه‌روزه میان نیروهای امنیتی افغانستان و طالبان که در جریان آن به غیرنظامیان نیز تلفاتی وارد می‌شود، در جریان چند ماه گذشته، سطح ترورهای هدف‌مند و انفجار ماین‌های مقناطیسی نیز در کابل و سایر ولایت‌ها افزایش یافته است.

هرچند نهادهای امنیتی، بارها از بازداشت افراد به اتهام دست‌داشتن در ترورها و ماین‌گذاری‌ها خبر داده؛ اما این کار، تاثیر چندانی روی کاهش فعالیت‌های تروریستی نداشته است.

به همین دلیل، شهروندان افغانستان بارها خواهان اعدام زندانیان طالب شده‌اند؛ خواستی که حکومت افغانستان هیچ‌گاهی به آن توجه نکرد.