برچسب: صلح افغانستان

مایک پمپئو، وزیر خارجه‌ی ایالات متحده‌ی امریکا در تماس تلفنی جداگانه با رییس‌جمهور اشرف غنی و عبدالله عبدالله، رییس اجرایی کشور از پیشرفت‌های قابل ملاحظه در مذاکرات امریکا و طالبان خبر داد.

وزیر خارجه‌ی امریکا شام روز گذشته (سه‌شنبه، ۲۲ دلو) با رییس‌جمهور غنی تلفنی صحبت کرد و در مورد «کاهش پایدار و قابل توجه خشونت» که در نهایت منتج به آتش‌بس شود، به وی اطلاع داد.

در اعلامیه ارگ آمده است رییس‌جمهور غنی از انکشافات اخیر در مذاکرات امریکا و طالبان ابراز خرسندی کرده و گفت «موقف اصولی جمهوری اسلامی افغانستان در خصوص صلح در حال ثمره دادن است».

آقای غنی همچنان گفت هدف اصلی آنان قطع «خون‌ریزی و افغان کُشی» است و «اکثریت مطلق» مردم افغانستان روی صلح اجماع دارند.

به گفته‌ی او، برای به‌دست آوردن این هدف، تدبیر، جرأت، رهبریت و مدیریت در داخل افغانستان وجود دارد و گام‌های بعدی این روند را به شیوه‌ای مدیریت خواهد کرد که به روند کلی صلح به‌طور مثبت کمک‌کننده باشد.

در همین حال، ریاست اجراییه‌ی کشور نیز در اعلامیه‌ای گفت مایک پمپئو در تماس تلفنی با آقای عبدالله در مورد پیشرفت در مذاکرات صلح میان امریکا و طالبان به او اطلاع داده است.

وزیر خارجه‌ی امریکا ابراز امیدواری کرد این پیشرفت زمینه را برای امضای توافقنامه‌ی دوجانبه، آغاز مذاکرات بین‌الافغانی و دست‌یافتن به صلح دایمی فراهم کند.

در مقابل، رییس اجرایی گفت صلح اولویت مردم و حکومت افغانستان است و مردم از پیشرفت در زمینه‌ی کاهش خشونت در مذاکرات میان امریکا و طالبان استقبال می‌کنند.

در بخشی از اعلامیه‌ی ریاست اجراییه به نقل از عبدالله آمده است: «چنانچه ما در گذشته از کاهش خشونت به‌عنوان گامی مهم در راستای زمینه‌سازی برای امضای توافقنامه میان ایالات متحده و طالبان و آغاز مذاکرات بین‌الافغانی حمایت کردیم، اکنون نیز از این تحول استقبال و پشتیبانی می‌کنیم.»

آقای عبدالله در عین حال ابراز امیدواری کرد طالبان از فُرصت استفاده کنند تا زمینه را برای برداشتن گام‌های بعدی برای دست‌یافتن به صلح دایمی در کشور فراهم شود.

وزیر خارجه‌ی امریکا در حالی از پیشرفت در مذاکرات امریکا و طالبان در خصوص کاهش پایدار و قابل توجه خشونت در افغانستان خبر داده است که هفته‌ی گذشته در یک نشست خبری در ازبکستان نیز گفته بود توافق با طالبان نزدیک است و این توافق می‌تواند زمینه‌ی آغاز مذاکرات بین‌الافغانی و خروج نیروهای امریکایی از افغانستان را مساعد کند.

گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی و یکی از نامزدان انتخابات ریاست‌جمهوری ششم میزان می‌گوید صلح مهم‌ترین قضیه‌ی ملی و خواست تمام مردم افغانستان است و هیچ فرد و نهادی حق «وتو»ی آن را ندارد.

آقای حکمتیار که امروز (سه‌شنبه، ۲۲ دلو) در یک نشست خبری در کابل صحبت می‌کرد، همچنان گفت تا کنون در مورد صلح در داخل کشور اجماع سیاسی به‌وجود نیامده است.

او همچنان تأکید کرد هنوز هم هیچ مرجع قابل قبول و با صلاحیتی که بتواند در رابطه به صلح، طرح صلح و هیأت مذاکره‌کننده‌ی صلح تصمیم بگیرد، ساخته نشده است.

حکمتیار پیشنهاد کرد که سه تیم انتخاباتی به رهبری خودش، اشرف غنی و عبدالله یکجا با شخصیت‌های سیاسی که در محور حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین جمع شده‌اند باید باهم توافق کنند تا از این طریق اجماع سیاسی به میان آید. به گفته‌ی او، افراد و چهره‌های سیاسی که حول این چهار مجموعه گرد آمده‌اند، همه بانفوذ هستند.

حکمتیار گفت که نشست این چهار مجموعه در کنار آن‌که می‌تواند به اجماع سیاسی در مورد صلح بی‌انجامد، همچنان می‌تواند یک مرجع قانونی و باصلاحیت را تعیین و تعریف کند که بتواند در مورد موضوعات مرتبط به صلح تصمیم بگیرد.

رهبر حزب اسلامی اما تأکید کرد که صلاحیت‌های این مرج تصمیم‌گیری باید پیش از پیش تعریف شود و در مذاکرات صلح نیابد فراتر از صلاحیت‌های تعریف‌شده گام بردارد.

پیش از این عبدالله عبدالله، رییس اجرایی کشور و یکی دیگر از نامزدان انتخابات ریاست‌جمهوری نیز گفته بود که صلح خواست جمعی مردم افغانستان است و وزارت دولت در امور صلح نمی‌تواند به تنهایی کار صلح را در کشور به پیش ببرد.

از سویی هم، گلبدین حکمتیار در بخشی از صحبت‌هایش گفت که یک حکومت موقت برای مدت یک سال ایجاد شود. او گفت که این حکومت مسئولیت دارد انتخابات را برگزار کند، اما نباید رییس و اعضای کابینه‌ی آن در انتخابات ریاست‌جمهوری نامزد باشند.

او در عین حال گفت که جنگ افغانستان تنها از راه مذاکرات بین‌الافغانی قابل حل است و این مذاکرات باید در صورت امکان در داخل افغانستان و در غیر آن در یک کشور بی‌طرف برگزار شود.

حکمتیار افزود که طرف‌های دخیل در گفت‌وگوی بین‌الافغانی باید متعهد به آتش‌بس، آزادی زندانیان و ادغام مخالفان مسلح دولت در نیروهای امنیتی افغانستان متعهد باشند.

او همچنان گفت که احتمال دارد در آینده‌ی نزدیک توافقنامه صلح میان امریکا و طالبان امضا شود، اما اگر این توافقنامه به امضا نرسد، مسئولیت به دوش امریکا خواهد بود.

این در حالی است که تیم‌های مذاکراتی امریکا و طالبان از حدود یک سال پیش به این طرف در دوحه، پایتخت قطر ادامه دارد. امریکا و طالبان یک‌بار به امضای توافقنامه‌ی صلح نزدیک شده بودند، اما دونالد ترمپ، رییس‌جمهور امریکا مذاکرات صلح را به دلیل کشته‌شدن ۱۲ نفر به‌شمول یک سرباز امریکایی در یک حمله‌ی طالبان در کابل متوقف کرد.

این مذاکرات هرچند در شانزدهم ماه قوس از سر گرفته شد، اما زلمی خلیل‌زاد، نماینده‌ی ویژه‌ی وزارت خارجه‌ی امریکا برای صلح افغانستان در سفر اخیرش به افغانستان گفته بود که این مذاکرات پیشرفت قابل ملاحظه نداشته است.

دیدگاه بگذارید

ضمیر کابلوف، نماینده ویژۀ روسیه برای افغانستان می‌گوید توافق‌نامۀ صلح میان امریکا و طالبان را ضمانت نخواهند کرد.

آقای کابلوف گفت در خصوص ضمانت توافق صلح برنامه‌ریزی نشده است، اما روسیه می‌تواند به حیث شاهد در مراسم امضای توافق‌نامۀ صلح حضور داشته باشد.

کابلوف خاطرنشان کرد: روسیه هنوز یک دعوت رسمی از جانب امریکا و طالبان برای امضای توافق نامه دریافت نکرده است.

این اظهارات درحالی صورت می‌گیرد که دور تازۀ مذاکرات صلح میان امریکا و طالبان در قطر آغاز شده است.

سهیل شاهین سخنگوی دفتر طالبان در قطر گفت رهبران این گروه با نماینده خاص امریکا و وزیر خارجۀ قطر دیدار داشته‌اند.

پیشتر طالبان گفته بودند برخی کشورها به ویژه روسیه توافق‌نامۀ صلح با امریکا را ضمانت خواهند کرد.

پیشتر مقامات روسی ابراز امیدواری کرده بودند توافق‌نامۀ صلح میان امریکا و طالبان به زودی امضا شود.

روسیه دو دور میزبان مذاکرات بین‌الافغانی با حضور نمایندگان طالبان، رهبری شورای عالی صلح و رهبران سیاسی افغانستان بوده است. 

حاجی دین محمد، معاون شورای عالی صلح افغانستان و از چهره‌های با نفوذ قومی در شرق افغانستان است. او از خانواده‌ ای می‌آید که تاریخ طولانی در مخالفت با طالبان دارد و چندین عضو خود را در مبارزه با این گروه از دست داده است. حاجی دین محمد به دلیل جایگاه خانوادگی و قومی‌اش نقش اثرگذار در دو دهۀ اخیر داشته است. او به عنوان رییس‌ کمپاین انتخاباتی حامد کرزی (2009) و محمد اشرف‌غنی(2014) کار کرده و سال‌ها والی پایتخت (کابل) بوده است. در دورۀ حکومت وحدت ملی معاونیت شورای عالی صلح را برعهده گرفت. او رهبری هیأتی از دولت افغانستان را بر عهده داشت که برای نخستین‌بار در مسکو با طالبان رو در رو به گفت‌وگو پرداختند. افغانستان.رو با آقای دین محمد به مصاحبه کرده که در زیر می بینید:

شما اخیراً فرمودید که شورای عالی صلح شش ماه است که معاش دریافت نکرده است. چرا رییس‌جمهوری به شورای عالی صلح بی‌تفاوت شد؟

بی‌تفاوتی دو دلیل دارد: رییس‌جمهور از طریق شورای عالی صلح امید نداشت و یا فکر می‌کرد که این شورا نمی‌تواند کار کند. از اول می‌دانستیم که او در جستجوی راه‌های دیگری برای صلح است.

دلیل دیگر این‌که سال قبل به نمایندگی از شورای عالی صلح در کنفرانس مسکو که با حضور کشورهای آسیای میانه، هند و پاکستان راه اندازی شده بود، شرکت کردیم. در آن نشست، طرف طالبان انتقادهایی را بر دولت وارد کردند. ما که به نمایندگی از شورای عالی صلح رفته بودیم، به دفاع از دولت نپرداختیم. چون وظیفۀ دفاع از دولت کار وزارت‌های خارجه و دفاع بود. کار ما صلح است و باید حرف صلح را می‌گفتیم. مشورۀ چهار نفری که به نمایندگی از شورای عالی صلح رفته بودیم، این بود که از صلح سخن بزنیم. جنگ را وزارت دفاع می‌کند و جنگ سیاسی را هم وزارت خارجه پیش می‌برد. ما خواستیم که راه صلح را در پیش گیریم. موضع‌گیری ما در نشست مسکو سروصدا را در کابل راه انداخت. دولت گفت که شورای عالی صلح ضعیف عمل کرد. به باور آنها، موقف قوی این می‌بود که مثل وزارت دفاع لاف می‌زدیم که جنگ کردیم و کشتیم! برای شورای عالی صلح درست نبود که چنین صحبت کند. این باعث شد که شورای عالی صلح را منزوی سازند. طالبان حاضر شده بودند که با ما بنشینند. درحالی که ما به نمایندگی از دولت رفته بودیم. گرچه شورای عالی صلح متشکل از 1600 نفر از علما، اعضای جامعه مدنی، جوانان، خانم‌ها و همه اقشار ساخته شده است. اما ترتیب و تنظیم و معاش مربوط دولت می‌شد. یعنی شورای عالی صلح نیمه دولتی و نیمه آزاد بود. طالبان همین آماده‌گی را داشتند که همراه شورای عالی صلح بنشینند، یک راه و دروازه باز می‌شد. اما دولت از این راه استفاده نکرد. به این دلیل که موضع شورای عالی صلح در نشست مسکو ضعیف بود. حتا گفتند که اعضای شورای عالی صلح نمایندگان ما نیستند. شورای عالی صلح یک آدرسی مربوط ملت بود، اما متأسفانه خراب شد و از آن استفاده نشد.

وزارت دولت در امور صلح می‌تواند نقش و جای شورای عالی صلح را ایفا کند؟

دولت انتظار دارد که این وزارت نقش شورای عالی صلح را ایفا کند. (بودجه) وزارت صلح را هم از پارلمان طی مراحل کردند. اما تاجایی‌که من می دانم تجربه و موثریت شورای عالی صلح بیشتر است. اما در آینده مشخص می شود که این وزارت کار شورای عالی صلح را کرده می تواند و یا خیر.

شما در روزهای اخیر نشست‌هایی دربارۀ صلح با رهبران سیاسی داشتید. فکر می‌کنید این نشست‌ها بتواند در اجماع ملی مؤثر واقع شود؟

بلی. در این چند وقت مجالسی در خانۀ اسماعیل‌خان، محمد یونس قانونی و محمد محقق داشته‌ایم. هدف مجالس این است که چگونه در میان سیاسیون اجماع به میان آید. در این نشست‌ها چهره‌های مهم به شمول حامد کرزی، عبدالله عبدالله، کریم خلیلی، محمد محقق و فرزندان مرحوم مجددی، پیرگیلانی و جنرال دوستم حضور داشتند. انتظار داریم طرحی که تا یک هفته بیرون می‌شود، از همۀ افغانستان نمایندگی کند و راه را برای مذاکره باز کند.

برخی از جریان‌ها گفته‌اند که برای موفقیت مذاکرات صلح غنی باید برود. با کنار رفتن رییس جمهور زمینۀ صلح فراهم می‌شود؟

شاید رفتن رییس‌جمهور فایده نکند. فعلاً یک نظم حاکم است و رییس جمهور در رأس قرار دارد. وقتی طرف‌ها به نتیجه رسیدند و هر فیصله‌یی کردند باز همان وقت درست است. فعلاً کنار رفتن رییس جمهور کمکی نمی‌کند.

شما در مبارزه با طالبان قربانی داده‌اید. اما چگونه است که حالا بیشترین تلاش را برای کنارآمدن با طالبان دارید؟

این سؤال درست است. باری سفیر امریکا هم این سوال را پرسید. حتا امرالله صالح گفته بود که طالبان برادر من را کشته‌اند و من در مذاکره با طالبان جدی هستم. مردم افغانستان عضو خانوادۀ ما هستند. هر روز 300 افغان کشته می‌شود، این‌ها کی هستند؟ افغان هستند، اولاد، برادر و خانوادۀ ما هستند. به خاطر عقدۀ مرگ برادر و فرزندم طرف‌دار جنگ باشم؟ اینکه صدها و هزاران اولاد این کشور کشته می‌شود، چه کار کنیم؟ جواب این را کی می‌دهد. اگر یک دولت اسلامی و محکمه درست به وجود خواهد آمد، وارثین آنها مراجعه خواهند کرد و دلیل مرگ‌شان را خواهند پرسید. ولی اگر به خاطر عقدۀ شخصی هزاران تن دیگر کشته شوند، روح شهدا هم خوش نمی‌شود. روح شهدا به این خوش خواهد شد که در اففغانستان امن بیاید.

حکومت ادعا می‌کند که کار داعش را در ننگرهار تمام کرده است. آیا واقعاً کار داعش تمام شده است؟

فکر کنم شماری از آن‌ها در بلندی‌های «شینوار» هستند. برخی‌های‌شان به کنر رفته‌اند. یک تعداد زیاد به شمول پاکستانی‌ها و افغان‌ها با خانواده‌های شان به دولت تسلیم شدند. اما سوال این است که داعش چگونه از بین رفت؟ طبعاً یک تعدادشان در جنگ کشته شدند. من از همان منطقه هستم و مردم منطقه و مجاهدین با من به تماس هستند. از شیرزاد، توره بوره و شینوار معلومات دارم. در گذشته بین طالبان و داعش جنگ می‌شد. شکایت این بود که امریکایی‌ها طالبان را می‌زند. ولی این بار از طریق هوا امریکا داعش را هدف قرار داد و نیروی زمینی‌شان طالبان بودند. این عملیات از خوگیانی شروع شد و تا شینوار پیش رفت. دولت در دامنه‌های کوه پوسته داشت. وقتی داعشی‌ها مجبور شدند آمدند و به دولت تسلیم شدند. داعش توسط قوای هوایی امریکا و قوای پیادۀ طالبان زده شدند.

گفته می‌شود که داعشیانی که در ولایات شرقی مستقر بودند، از راه ولایات شرقی به شمال افغانستان رفته‌اند. اطلاعات شما در این زمینه چیست؟

مردم چنین می‌گویند. اما شخصاً معلومات ندارم.

حکومت برخاسته از مذاکرات صلح چگونه حکومتی خواهد بود؟

حکومتی باید روی کار آید که مردم افغانستان به شمول طالبان، هر قوم و هر منطقه خود را در آن ببینند. مردم باید مطمین باشند که مال، ناموس، سر و حیثیت‌شان محفوظ است. در حکومت صلح باید همۀ مردم به شمول زنان و مردان از حقوق‌شان مطمین باشند. افغانستان از اقوام و مذاهب مختلف ساخته شده است. اقلیت و اکثریت خود را در این‌جا باید مصون و محفوظ حس کنند. سرمایه، کار و زندگی‌شان تحت قانون باشد و با عقاید و دیدگاه‌شان زندگی کنند. مردم روی چنین نظامی اتفاق می‌کنند.

نقش کشورهای منطقه به ویژه روسیه را در مذاکرات صلح چگونه می‌بینید؟

وضعیت افغانستان از دست همان‌هاست. اما حالا کردارشان مثبت است. در صلح نقش مثبت ایفا می‌کنند. در آمدن امریکایی‌ها، روسیه، ایران، پاکستان و حتا هند همکاری کرده‌اند. حالا کردار مثبت دارند و ایجاب هم می‌کند که روسیه نقش مثبت ایفا کند تا نیروهای خارجی بیرون شوند و در افغانستان صلح پایدار و دایمی به میان آید. در این زمینه، کوشش‌های روسیه را ستایش می‌کنیم. چرا که در بیرون شدن امریکا و به وجود آوردن صلح همکاری می‌کنند.

ذبیح‌الله مجاهد، از سخنگویان طالبان در واکنش به سخنان اخیر وزیر خارجۀ آمریکا گفت اختلاف‌ها میان کابل و واشنگتن، گفت‌وگوهای صلح را با مشکل مواجه کرده است.

در خبرنامۀ طالبان آمده است: «آقای پمپئو برف بام خود را بر بام ما نیندازد. موقف ما اصولی و متحد است و سیاست ما مثل جانب مقابل متزلزل نمی‌باشد.»

مایک پومپئو، وزیر خارجۀ آمریکا، روز گذشته در یک نشست خبری در ازبکستان گفته بود، طالبان باید ثابت کند که می‌تواند پیش از امضای توافق‌نامۀ صلح با آمریکا، میزان خشونت‌ها را کاهش بدهد.

آقای پومپئو تأکید کرده بود توافق میان آمریکا و طالبان، زمینه را برای خروج نظامیان آمریکایی و آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی، فراهم می‌کند.

این گفته‌ها در حالی بیان می‌شود که زلمی خلیلزاد، نمایندۀ ویژۀ وزارت خارجۀ آمریکا برای صلح افغانستان، روز شنبه به کابل آمد و با رهبران حکومت وحدت ملی دیدار کرد.

معاون پیشین ستاد مشترک ارتش امریکا می‌گوید 85 درصد مواد انفجاری که در افغانستان توسط هراس‌افگنان استفاده می‌شود از پاکستان می‌آید‌.

جک کین، معاون پیشین ستاد مشترک ارتش امریکا در سخنرانی خود در “بنیاد میراث” گفت سازمان استخباراتی و ارتش پاکستان از طالبان پشتیبانی می‌کند.

به گفته‌ی او، پاکستان طالبان را در میرام‌شاه و کویته پناه‌گاه داده و از دو کارخانه‌ی مواد کیمیاوی برای تولید مواد انفجاری پشتیبانی می‌کند و 85 درصد موادهای انفجاری در افغانستان که افغان‌ها و امریکایی‌ها را می‌کشد در پاکستان ساخته می‌شود.

از سویی هم، آقای کین گفت در مورد رسیدن به یک توافق صلح در افغانستان خوش‌بین نیست.

معاون پیشین ستاد ارتش امریکا افزود؛ طالبان به این باور اند که توافق با امریکا، تعادل سیاسی و نظامی را به نفع آنها رقم می‌زنند.

وی افزود: «طالبان نمی‌خواهند توافق سیاسی کنندَ، آنها نمی‌خواهند قدرت را به اشتراک بگذارند و در دموکراسی اشتراک کنند».

وی تاکید کرد 85 درصد مردم افغانستان طالبان را نمی‌خواهد و اگر طالبان در انتخابات افغانستان اشتراک کنند حتا یک رای‌هم بدست نخواهند آورد. 

سرانجام امریکا زلمی خلیزاد را به عنوان نماینده ویژه خود در امور صلح افغانستان گماشت و خلیزاد در کمتر از یک‌سال، ۹ دوره گفتگو با نمایندگان سیاسی طالبان در قطر را برگزار کرد. هرچند قبل از دور نهم این گفتگوها به نتیجه رسیده‌بود و قرار بود تا توافقی میان نماینده امریکا و طالبان به امضا برسد؛ اما با کشته‌شدن یک سرباز امریکایی در کابل، دونالد ترامپ؛ رییس جمهوری امریکا مذاکرات را به تعلیق درآورد و اکنون نیز با سقوط هواپیمای امریکایی که گمان می‌رود از سوی طالبان انجام شده باشد، احتمال شکست مذاکرات بار دیگر تشدید شده‌است.

چندی پیش که مذاکرات بار دیگر از سوی نماینده امریکا از سرگرفته شد و طالبان نیز درباره طرح «کاهش خشونت» در شهرهای بزرگ نرمش نشان دادند، از یک طرف ارگ ریاست جمهوری، امضای توافق با طالبان را مشروط به اعلام آتش‌بس کرد و از جانب دیگر دیده می‌شود که طالبان هم به توافق بر سر این طرح دیدگاه مشترکی ندارند.

زلمی خلیزاد که به منظور ارائه گزارش از آخرین جزئیات گفتگوهای صلح، به کابل سفر کرده، در دیدار با آقای غنی گفته‌است: «در مذاکرات با طالبان پیشرفت قابل ملاحظه‌ای صورت نگرفته؛ ولی امیدواریم به نتیجه برسیم.»

چندصدایی طرف‌های مذاکره‌
آگاهان امور یکی از دلایل به نتیجه‌نرسیدن گفتگوهای صلح را چند دستگی مذاکره‌کنندگان می‌دانند.

مسعود ترشتوال؛ آگاه امور صلح و روابط بین‌الملل می‌گوید: در سه حوزه، چندصدایی وجود دارد، هم در جانب ایالات متحده امریکا، هم بین طالبان و هم در داخل کشور، و این چندصدایی سبب می‌شود که گفتگوها به نتیجه نرسد و به گونه مبهم باقی بماند.

عزیز رفیعی؛ یکی دیگر از آگاهان سیاسی هم بر چنددستگی گروه طالبان تاکید می‌کند و می‌افزاید که طالبان به چند بخش تقسیم شده‌اند؛ یک بخش که خیلی از جنگ خسته است، بخش دیگر نیز گروه ساسی آن‌ها می‌باشد که آن‌ها نیز در تفاوت دیدگاه با نظامیان‌شان قرار دارند، بخش دیگر نیز گروهی است که تحت تاثیر شدید استخبارات منطقه قرار دارد و بخش چهارم هم مستقل است و این چهار کتگوری در داخل طالبان سبب می‌شود که چگونگی تصمیم‌گیری در درون این کتگوری‌ها دچار مشکل شود.

شماری از کارشناسان داخلی و بین‌المللی با نگرانی از ادامه روابط طالبان و القاعده معتقدند ادامه این روند می تواند گفت وگوهای صلح افغانستان را تحت تاثیر قرار دهد.

به گفته این  افراد طالبان و القاعده همواره روابط نزدیک و تنگاتنگی با هم داشته اند که ادامه این روند می تواند مانع بزرگی بر سر دستیابی به صلح محسوب شود.

 رابطه گروه طالبان و القاعده به درازای جنگ افغانستان است، هرچند در زمان جهاد مردم افغانستان علیه اتحاد جماهیر شوروی، گروه طالبان بصورت رسمی وجود نداشت اما آن عده از فرماندهان مهم که امروز هسته اصلی طالبان را تشکیل می دهد، از همان زمان رابطه خود با القاعده را حفظ کرده اند.

«جلال الدین حقانی» که اکنون معاون رهبری طالبان و از فرماندهان مهم این گروه شناخته می شود، از مجاهدان سرشناس در دوران جهاد بود و از آن زمان تاکنون رابطه نزدیکی با القاعده دارد.

پس از آن، این رابطه در زمان حاکمیت طالبان گسترش یافته و عمیق تر شد، چنانچه با حمله القاعده به برج های تجارت جهانی در نیویورک در سال ۲۰۰۱ طالبان چنان رابطه مستحکم با القاعده داشت که پذیرفت حاکمیت این گروه ساقط شود اما از قطع رابطه با القاعده و تسلیم دادن اسامه بن لادن رهبر این گروه به آمریکایی ها خودداری کرد.

طی یک و نیم سال گذشته که مذاکرات طالبان و آمریکایی ها برای پایان دادن به جنگ و خروج کامل نیروهای آمریکایی از افغانستان ادامه دارد، یکی از شرط های اساسی آمریکایی ها قطع رابطه طالبان با القاعده و تضمین دادن به آمریکایی ها است که باردیگر آن کشور از خاک افغانستان تهدید نشود.

اگر این خواسته های آمریکا توسط طالبان ضمانت و محقق نشود، با صراحت می توان گفت که صلح بین دو طرف نیز بی نتیجه خواهد بود.

براساس گزارش شورای امنیت سازمان ملل که ۱۰ روز پیش منتشر شد ، القاعده و داعش در افغانستان حضور قابل توجهی دارند.

شورای امنیت سازمان ملل متحد در این گزارش رابطه القاعده با طالبان را طولانی مدت و مستحکم توصیف کرده و افزوده است که سازمان‌های تروریستی بین‌المللی، افغانستان را به ‌عنوان پناهگاه امن برای رهبری‌ خود برگزیده اند.

در این گزارش تصریح شده است که «ایمن الظواهری»، حمزه بن لادن و ملا هبت الله  رهبر طالبان بر اهمیت روابط و اتحاد القاعده با طالبان به‌ طور مکرر و علنی تأکید کرده ‌اند.

براساس گزارش ملل متحد استان های بدخشان در شمال شرق و پکتیکا در جنوب همچنان به عنوان پایگاه امن القاعده در افغانستان یاد شده  و این گروه قصد دارد در شهرستان «شغنان» هم ‌مرز با تاجکستان حضور خود را تقویت کنند.

کشته شدن «عاصم عمر» از رهبران ارشد القاعده برای بخش شبه قاره هند که در مهرماه امسال در استان «هلمند» افغانستان انجام شد، شاهد این مدعاست و برخی از مقامات سابق وزارت دفاع این کشور نیز از حضور شبه نظامیان القاعده در این کشور سخن گفته اند.

ژنرال «دولت وزیری» سخنگوی سابق وزارت دفاع افغانستان باور دارد که برخی فرماندهان جنگی طالبان روابط نزدیک با شبکه القاعده دارند و حتی تحت تاثیر مستقیم این شبکه تروریستی هستند.

به باور وزیری القاعده مخالف تامین صلح در افغانستان است و تلاش می ‌کند از طریق ارتباط خود با فرماندهان طالبان مانع توافقات صلح و پایان جنگ در افغانستان شود.

«محمد رادمنش» یک مقام آگاه در وزارت دفاع افغانستان گفت که گروه طالبان با شبکه القاعده روابط نزدیک دارد و این شبکه هنوز هم  از جنگجویان طالبان  حمایت مالی می ‌کند.

رادمنش افزوده است که در حال حاضر حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ عضو این شبکه در  مناطق تحت کنترل گروه طالبان در افغانستان حضور دارند و با یکدیگر همکاری می کنند.

«محمدعبده» عضو مجلس نمایندگان افغانستان می گوید که طالبان به آسانی حاضر نخواهد شد که رابطه خود را با القاعده قطع کنند.

وی استدلال می کند که این گروه در سال ۲۰۰۱ زمانی که آمریکایی از طالبان خواست، رابطه خود با این گروه را قطع کرده و اسامه بن لادن مظنون و طراح حمله بر دوقلوی نیویارک را به آمریکا تسلیم کنند، حاضر به این کار نشدند.

به گفته عبده، طالبان حاضر شد که حاکمیت این گروه را که بر بیش از۹۰ درصد خاک افغانستان گسترش یافته بود، از دست بدهند اما از قطع رابطه و تسلیم کردن رهبر القاعده خودداری کردند و امروز نیز به سادگی حاضر نخواهد شد که رابطه خود را با این گروه قطع کند.

این عضو مجلس نمایندگان افغانستان تأکید کرد  ادامه رابطه القاعده و طالبان مانع صلح و خطری برای تداوم حضور تروریست ها در افغانستان خواهد بود برای امنیت این کشور نیز چالشی بزرگ خواهد بود.

ایرنا

زلمی خلیل زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان در دور تازه ای از سفرهای زنجیره وارش به دوحه برای مذاکره با طالبان هفته گذشته یک بار دیگر وارد اسلام آباد پایتخت پاکستان شد. وی در دیدارهای جداگانه با مقامات پاکستانی در مورد صلح افغانستان گفت و گو کرد.

وزارت خارجه پاکستان گفت خلیل زاد با شاه محود قریشی وزیر خارجه این کشور دیدار و در مورد مذاکرات با طالبان در دوحه قطر به وی اطلاعات داده است.

وزارت خارجه پاکستان افزود توافق صلح امریکا با طالبان مسیر مذاکرات بین الافغانی را هموار خواهد ساخت. 

خلیل زاد پس از پاکستان به کابل آمد و در دیدار با رئیس جمهور غنی گفت هنوز پیشرفت قابل ملاحظه ای در مذاکره امریکا با طالبان در مورد صلح افغانستان حاصل نشده است.

اینکه چرا خلیل زاد پس از نزدیک به ده دوره مذاکره با طالبان هنوز موفق به اجرای اصول کلی مورد توافق دو طرف که «اعلام آتش بس» یکی از آنها بود، نشده سوال بزرگی ست که برای جواب آن باید چندین جنبه را در نظر گرفت.

به نظر کارشناسان امر یکی از جوانب کار عدم صداقت پاکستان در پروسه صلح افغانستان است، حال خواه امریکا با طالبان مذاکره کند و خواه دولت افغانستان! این امر خود سبب به بن بست خورد مذاکرات زلمی خلیل زاد با طالبان در دوحه قطر نیز شده است.

غلام فاروق مجروح، وکیل پارلمان، می گوید سفرهای مکرر خلیل زاد به پاکستان نشان می دهد که مذاکرات صلح امریکا با طالبان به بن بست خورده است. وی می افزاید که بزرگترین حامی طالبان و اصلی ترین دلیل بحران در افغانستان است هیچگاه خواهان صلح کمک به پروسه صلح افغانستان نبوده است.

این کارشناس مسائل سیاسی تاکید می کند خلیل زاد به این نکته واقف است که پاکستان تا زمانیکه منافعش تامین نشود اجازه امضای توافق صلح با امریکا را به طالبان نمی دهد.

وی می گوید پاکستان تا زمانیکه از سوی امریکا تحت فشار قرار نگیرد در پروسه صلح افغانستان همکاری نمی کند. 

از سویی هم یک مقام امریکا قبلا گفته بود رابطه نزدیک طالبان با سازمان استخبارات پاکستان باید علنی شود.

این مقام امریکایی تاکید کرده بود برخی افراد  در ارگان های امنیتی پاکستان می خواهند حمایت از گروه های تندرو در افغانستان را ادامه دهند.

به گفته این مقام امریکایی توافق صلح میان  امریکا و طالبان تنها روی کاغذ باقی خواهد ماند و طالبان قادر نخواهند بود خواسته های امریکا درمبارزه با تروریزم را برآورده کنند.

سفر خلیل زاد به کابل، دیدار و گفت و گو با مقامات افغان از جمله رئیس جمهور غنی و دکتر عبدالله عبدالله و اظهارات ناامیدکننده او نشان داد که مذاکرات صلح امریکا با طالبان و رویای امضای توافق نامه صلح بین دو طرف هنوز در خم یک کوچه است.

این در حالی ست که در دوره های قبلی مذاکرات مستقیم خلیل زاد با طالبان دو طرف روی اصول به توافق رسیده بودن. «خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، تعهد طالبان به عدم استفاده از خاک افغانستان توسط داعش و القاعده برای تهدید امریکا، اعلام آتش بس و هدف قرار ندادن نیروهای امریکایی و افغان توسط طالبان و مذاکره مستقیم با حکومت افغانستان» از اصولی هستند که به نظر می رسد امریکا با طالبان روی آنها به توافق رسیده اند.

سخن اصلی و منشأ تمام اماواگرها اما در تطبیق و جزئیات این اصول نهفته است، جائیکه نه طالبان و نه امریکا هیچ یک به یکدیگر اعتماد ندارند. امریکا به تعهد طالبان باور ندارد و طالبان که ماشه چگان ماشین جنگ نیابتی پاکستان است جز کشتار و خونریری حربه دیگری برای فشار ندارد.

در این میان اما کار زلمی خلیل زاد دشوارتر از هرکس و زمان دیگری می شود.

خلیل زاد از زمان تعیین به عنوان نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان تاکنون به کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای زیادی سفر کرده تا راهی برای پایان خشونت و جنگ در افغانستان پیدا کند. این دیپلمات کارکشته افغانی الاصل امریکایی در تمام سفرهایش دنبال یک راه حل سیاسی برای ختم جنگ در افغانستان بوده است.

خلیل زاد یکی از دیپلمات های ارشد ایالات متحده امریکا اما به نظر می رسد ماموریت سختی در افغانستان دارد. اینکه خلیل زاد تا چه حد موفق می شود صلح را در افغانستان برقرار کند را گذشت زمان نشان خواهد داد.

برخی کارشناسان سیاسی افغان اما معتقدند زلمی خلیل زاد باید از تمام نیروی خود برای متقاعد کردن پاکستان جهت همکاری صادقانه در پروسه صلح افغانستان استفاده کند.

پارلمان افغانستان هم تمام امیدش به زلمی خلیل زاد است تا راهی برای ختم جنگ در کشور پیدا نماید.

مشرانوجرگه افغانستان نیز از زلمی خلیل زاد خواسته تمام عواملی که سبب جنگ و  تداوم آن در کشور شده است را با مقامات پاکستانی و دیگر کشورهای منطقه در میان بگذارد. 

سناتور عظیمی می گوید خلیل زاد سالهاست که با موضوعات افغانستان درگیر است و رهبران سیاسی کشور را به خوبی می شناسد و ماموریتش به عنوان سفیر صلح مفید خواهد بود. وی امیدوار است که خلیل زاد در کنترل بحران های جاری در افغانستان موفق عمل کند.

علی رحمانی، کارشناس مسائل سیاسی، نیز تاکید می کند افغانستان در یک شرایط بحرانی قرار دارد و تلاش های صلح باید با سرعت بیشتری دنبال گردد. وی می گوید خلیل زاد باید نقش یک میانجی خوب برای برگزاری مذاکرات مستقیم میان طالبان و حکومت افغانستان را ایفا کند.

این همه در حالی ست که به باور بسیاری از کارشناسان و چهره های سیاسی افغان دولت افغانستان باید در مذاکرات مستقیم  امریکا با طالبان نقش محوری داشته باشد تا صلح به معنای واقعی آن در افغانستان برقرار گردد در غیر اینصورت بهتر مذاکرات امریکا با طالبان را صلح واشنگتن با طالبان بدانیم، مساله ای که جنگ را در افغانستان به پایان نمی رساند بلکه مسئولیت های امریکا در قبال افغانستان را کاهش می دهد.

دستیار ویژه وزیر امور خارجه ایران در امور افغانستان در دیدار با حامد کرزی رییس جمهور پیشین کشور روی روند صلح دیدار و گفت‌وگو کرد.

محمد ابراهیم طاهریان‌فرد نماینده وزارت خارجه ایران با حامد کرزی رییس جمهور پیشین کشور دیدار و گفت‌وگو کرد.

در این دیدار که بهادر امینیان سفیر ایران در کابل نیز حضور داشت، موضوعات مورد علاقه طرفین مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

روند صلح افغانستان و تحولات منطقه از جمله مواردی بود که در این دیدار در مورد آن گفت‌وگو شد.

طاهریان فرد که به کابل سفر کرده، دیدارهای جداگانه‌ای با عبدالله عبدالله و حمدالله محب داشت.

نماینده وزارت امور خارجه ایران در این دیدارها بار دیگر بر حمایت ایران از روند صلح افغانستان به رهبری کابل تاکید کرد.

 زلمی خلیل‌زاد، نماینده‌ی ویژه‌ی وزارت خارجه‌ی امریکا برای صلح افغانستان گفت تیم مذاکره‌کننده‌ی افغانستان در مذاکرات صلح با طالبان باید فراگیر و همه‌شمول باشد و از تمام طرف‌های دخیل نمایندگی کند.

آقای خلیل‌زاد این اظهارات را شب گذشته (شنبه، ۱۲ دلو) در دیدار با عبدالله عبدالله، رییس اجرایی کشور و رهبری تیم انتخاباتی ثبات و همگرایی مطرح کرده است.

خلیل‌زاد در حالی به فراگیر و همه‌شمول بودن تیم مذاکره‌کننده‌ی افغانستان تأکید کرد که پیش از این وزیر دولت در امور صلح از آمادگی تیم مذاکره‌کننده‌ی حکومت افغانستان برای حضور در مذاکرات صلح سخن گفته بود.

از سویی هم، ریاست اجراییه در اعلامیه‌ای گفت آقای خلیل‌زاد در این دیدار درباره‌ی تلاش‌ها و مذاکراتش با طالبان برای دست‌یافتن به صلح و دو سفر اخیرش به بروکسل و اسلام‌آباد معلومات داده است.

خلیل‌زاد افزود در سفر به بروکسل با اعضای ناتو و در سفر به اسلام‌آباد با مقام‌های پاکستانی در مورد صلح افغانستان گفت‌وگو کرده است.

او دست‌یافتن به صلح در افغانستان را از اهداف عمده‌ی ایالات متحده‌ی امریکا خواند و گفت کشورش بر اصل کاهش خشونت با تعریف و میکانیزم مشخص و قابل قبول برای امریکا و حکومت و مردم افغانستان به‌عنوان پیش‌شرط امضای توافق‌نامه‌ی صلح با طالبان، پابند است.

خلیل‌زاد تأکید کرد در این راستای هنوز پاسخی از طالبان دریافت نکرده و منتظر پاسخ این گروه است.

در همین حال، عبدالله عبدالله ضمن قدردانی از تلاش‌های ایالات متحده‌ی امریکا و شخص خلیل‌زاد برای دست‌یافتن به صلح در افغانستان، صلح را از خواست‌ها و نیازهای اصلی حکومت و مردم افغانستان دانسته است.

آقای عبدالله ابراز امیدواری کرد «طالبان با درک واقعیت‌های جامعه و با استفاده از فرصت به دست آمده به صلح تن دهند و قتل و کشتار هرچه سریع‌تر در کشور پایان یابد».

او در عین حال تأکید کرد: «صلح و تلاش‌های صلح در انحصار هیچ‌ نهاد و گروهی نمی‌تواند باشد و باید با قضیه‌ی صلح به صورت فراگیر و همه‌جانبه برخورد گردد.»

رییس اجرایی کشور در ادامه افزود تمام جریان‌های سیاسی، شخصیت‌های ملی، زنان و نهادهای جامعه مدنی کشور در مذاکرات صلح حضور داشته باشند و نظریات و دیدگاه‌های آنان در این زمینه در نظر گرفته شود.

آقای عبدالله پیش از این نیز گفته بود صلح خواست جمعی مردم افغانستان است و وزارت دولت در امور صلح نمی‌تواند به تنهایی کار صلح را در کشور به پیش ببرد.

گفتنی است آقای خلیل‌زاد از مدتی بدینسو در قطر مصروف گفت‌وگو با نمایندگان طالبان در مورد کاهش خشونت در افغانستان بود. او پس از سفر به بلجیم، روز جمعه به پاکستان رفت و پس از آن روز گذشته وارد کابل شد.

خلیل‌زاد پس از ورود به کابل با رییس‌جمهور اشرف غنی دیدار کرد. او در این دیدار گفت در گفت‌وگوهای او با طالبان پیشرفت قابل ملاحظه‌ای صورت نگرفته است.

مشاور امنیت ملی رئیس جمهور افغانستان به نماینده خاص وزارت خارجۀ ایران گفت افغانستان به خاطر منافع ملی خود با همسایه هایش روابط مستقل دارد و از جوانب مقابل نیز تقاضای مشابه را دارد.

در اعلامیۀ شورای امنیت ملی افغانستان آمده است حمدالله محب دیروز شنبه اول فبروری در ملاقات با محمد ابراهیم طاهریان گفت افغانستان از همسایه هایش توقع دارد تا روابط شان با این کشور را براساس علایق بین دو دولت، برقرار کنند.

بر اساس این اعلامیه، نمایندۀ خاص وزارت خارجۀ ایران با حمایت از تلاش‌های صلح افغانستان گفت صلح پایدار صرف از طریق گفت‌وگوهای بین‌الافغانی ممکن است.

در حالی‌که تنش‌ها بین واشنگتن و تهران بیش از هر زمان دیگر افزایش یافته، در باره مسافرت نماینده خاص وزارت خارجۀ ایران به کابل، جزئیات بیشتر ارائه نشده است.

سفارت ایالات متحده امریکا در کابل می گوید زلمی خلیل زاد نماینده ویژه ایالات متحده امریکا برای صلح افغانستان بعد از سفرش به پاکستان به کابل آمده است.

جعفر دیاب سخنگوی سفارت امریکا در کابل در گفتگو با رسانه ها این خبر را تایید کرد، اما در این مورد جزیاتی ارایه نکرده است.

زلمی خلیلزاد نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان صبح روز جمعه در یک سفر نامنتظر وارد پاکستان شد، و با مقامات دولت اسلام‌آباد در مورد جریانات و تحولات اخیر منطقه پس از سقوط هواپیمای نیروی هوایی آمریکا در ولایت غزنی و بن بست جدید در مذاکرات صلح با گروه طالبان گفتگو کرد.

گفته می شود در این سفر خلیلزاد با وزیر امور خارجه پاکستان و برخی دیگر از مقامات این کشور دیدار کرده است.

پیش از این نیز مقامات پاکستانی اعلام کرده بودند که گروه طالبان با کاهش خشنونت ها در افغانستان موافقت کرده بودند.

اما حکومت افغانستان گفته بود که طرح اساسی این حکومت برای گفتگوهای صلح، برقراری آتش‌بس است و کاهش خشونت جنبۀ عملی ندارد.

تاکنون ۹ دور گفتگو میان نمایندگان آمریکا و گروه طالبان برگزار شده اما به نتیجه نهایی منتهی نشده است.

در آخرین دور از گفتگوها زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان از رسیدن به توافقی “در اصول” با طالبان خبر داد و گفت این توافقنامه برای اجرایی شدن نیازمند تایید آقای ترامپ است.

اما یک هفته پس از آن دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا گفتگو با طالبان را لغو اعلام کرد. آقای ترامپ پس از آن این تصمیم را گرفت که یک حمله طالبان در کابل به کشته شدن ۱۲ نفر از جمله یک سرباز آمریکایی هم انجامید.

در این دیدار که روز گذشته چهارشنبه صورت گرفت کرزی و حکمتیار در مورد پروسه صلح به طور کلی و مذاکرات بین الافغانی که قرار است به زودی در آلمان برگزاری شود به طور خاص بحث و گفت و گو کردند.

دفتر حکمتیار در اعلامیه ای گفت آلمان قرار است سومین دور از مذاکرات بین الافغانی را میزبانی کند.

این در حالی است که دور اول و دوم مذاکرت بین الافغانی با حضور چهره های سیاسی برجسته افغان و نمایندگان طالبان به ترتیب در ماه فبریه سال گذشته میلادی در روسیه و ماه جولای در دوحه قطر برگزار شده بود. حکومت افغانستان در هر دو دور از این مذاکرات حضور نداشت.

در مذاکرات بین الافغانی آلمان برای اولین بار طالبان با تیم صلح حکومت افغانستان دیدار می کند. طالبان تا قبل از این از گفت و گوی مستقیم با حکومت افغانستان خودداری کرده است.

مارکوس پوتزل، نماینده ویژه آلمان برای افغانستان، در سفر هفته گذشته خود به کابل با رهبران حکومت وحدت ملی و برخی چهره های سیاسی برجسته از جمله رهبران احزاب دیدار کرد. وی در این دیدارها از آمادگی کشورش برای برگزاری مذاکرات بین الافغانی خبر داده بود.

اگرچه تاریخ دقیق برگزاری مذاکرات بین الافغانی در آلمان هنوز مشخص نشده اما گفته می شود این نشست پس از امضای توافق صلح امریکا با طالبان قرار است برگزار شود.

از سویی هم زلمی خلیل زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، در دور تازه مذاکرات خود با طالبان در دوحه قطر کماکان مصروف چانه زنی با طالبان در مورد توافق صلح و پایان جنگ در افغانستان می باشد.

جان سوپکو بازرس ویژه امریکا در امور بازسازی افغانستان گفته است که پس از توافق صلح، پیوستن ۸۰ هزار جنگجوی طالبان با خانواده های شان به جامعه‌ی افغانستان، یک روند پر هزینه و دشوار خواهد بود.

آقای سوپکو که به کانگرس آمریکا گزارش می‌داد، همچنان افزوده است که اقتصاد افغانستان بسیاز ضعیف، فساد اداری در افغانستان به اوج خود رسیده و تولید «مواد مخدر» نیز در حال افزایش است.

آقای سوپکو هر چند بر نیازمندی افغانستان به کمک های جامعه جهانی تاکید ورزیده، اما از حکومت افغانستان و کنگره آمریکا نیز خواسته است که در مورد چگونگی نظارت از مصرف کمک‌ها در بخش بازسازی افغانستان تصمیم بگیرند.

جان سوپکو بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان گفته: “وضعیت نظامی هنوز هم مانند یک بن‌بست مرگبار است. اقتصاد افغانستان بیش از حد ضعیف است. فساد اوج گرفته است. تولید مواد مخدر در حال افزایش است. اگر ارزیابی صورت نگیرد، به این معنی است که تمامی این دالرها و یوروها را در چهارراه مسعود در کابل انبار کرده و به آتش می‌کشید.”

وی همچنان رسیدن به توافق صلح در افغانستان را نگران کننده و دشوار خوانده است. نگرانی آقای سوپکو روی ادغام ۸۰ هزار جنگجوی طالبان با خانواده های شان است، که هم اکنون در میدان های نبرد به سر می‌برند.

آقای سوپکو افزوده: “در گزارش‌ها در مورد تجربیات از ادغام مجدد جنگجویان پیشین معلومات داده ایم. نمی‌توانیم بگوییم که یک شبه ۸۰ هزار جنگجوی طالبان و خانواده‌های شان را به جامعه افغانی مدغم کنیم. باید پلانگذاری برای انجام این کار آغاز شود.”

حکومت افغانستان در پیوند به این گفته های جان سپکو، تاکید دارد که این وظیفه حکومت افغانستان است تا پس از صلح، حقوق شهروندانش که طالبان نیز شامل آن می شوند را تامین کند.

بازرس ویژه آمریکا همچنان تاکید می‌کند که بر بنیاد نگرانی های موجود، طالبان سازمان یک پارچه نیست و در کنار آن داعش و سایر گروه های هراس‌افگن در افغانستان فعالیت دارند و حتی اگر توافق صلح صورت بگیرد، برای رسیدگی به این گروه و سایر گروه های مسلح غیر مسوول، به نیروهای قوی افغان نیاز خواهد بود.

یکی از مواردی که در پروسه صلح از آغاز تاکنون همواره مورد تاکید جامعه مدنی، سیاسیون و رسانه ها بوده همه شمول بودن هرگونه تلاش برای رسیدن به صلح در افغانستان است. در این راستا باید گفت به هر اندازه که اقوام مختلف افغانستان و اقشار مختلف مردم در پروسه صلح احساس حضور کنند، به همان میزان برای رسیدن به صلح و رفع موانع موجود تلاش خواهند کرد.

داکتر نورالحق نسیمی، موسس و مدیر انجمن آسیای مرکزی و افغانستان مستقر در لندن، در مورد پروسه صلح می گوید صلح افغانستان باید همه شمول باشد و جامعه مدنی افغانستان حضور خود را در آن  احساس کند. با مهارت ها و دانشی که جامعه مهاجرین افغانستانی در کشورهای بیرونی به دست آورده اند می توانند نقش مهمی در اطمینان از یک پروسه صلح بازتر ایفا کنند.

در نشستی که از سوی این موسسه خیریه انگلیسی حامی رفاه و هماهنگی امور مهاجرین افغانستانی در بریتانیا، در هفته جاری برگزار شده بود پروسه صلح افغانستان مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

بارونس دسوزا، عضو مجلس اعیان انگلستان و معاون پیشین مجلس اعیان انگلستان، نیز در این نشست گفت هرگونه تصمیم در مورد ختم جنگ در افغانستان باید توسط خود افغانستانی ها اتخاذ شود.

وی در عین حال تاکید کرد کمک های غذایی به افغانستان با ایجاد کاهش در قیمت تولیدات غذایی محلی سبب تشویق دهقانان به کشت خشخاش و پیوستن به صف طالبان شده است.

مراد قریشی، رئیس نهادی به نام «ائتلاف جنگ را متوقف کنید» هم بر خروج تدریجی نیروهای ائتلاف از افغانستان تاکید کرد. وی در واکنش به هواپیمای امریکایی که چند روز قبل در ولایت غزنی سقوط کرد نیز گفت چنین رویدادهایی می تواند بر پیشرفت های به دست آمده در مذاکرات صلح دوحه قطر تاثیر منفی بگذارد.

لین اُ دنل، رئیس دفتر پیشین اسوشیتدپرس، نیز در این نشست به رشد کمی رسانه در افغانستان بعد از سال 2001 اشاره کرد و گفت توافق امریکا با طالبان می تواند به آزادی بیان و مطبوعات در افغانستان ضربه بزند.

باید گفت مذاکرات صلح امریکا با طالبان پشت درهای بسته نزدیک به یک سال است که در دوحه قطر بین زلمی خلیل زاد و هیات طالبان در حال برگزاری ست. این مذاکرات که به حال توقف و شروع دوباره و کج دار و مریض از شروع تاکنون ادامه یافته هنوز نتیجه ملموسی در پی نداشته است.

به باور کارشناسان امر در صورتیکه مذاکرات صلح امریکا با طالبان که اینک دور تازه خود را تجربه می کند و طی آن خلیل زاد و طالبان مشغول چانه زنی برای امضای توافق صلح هستند، به گفت و گوی مستقیم طالبان با حکومت و مردم افغانستان منجر نشود، بدون شک راه به جایی نخواهد برد.

پروسه صلح در افغانستان زمانی به نتیجه مطلوب و ختم جنگ به معنای واقعی در افغانستان منجر می شود که حکومت افغانستان و مردم افغانستان از انزوا در پروسه صلح خارج شده در مذاکرات دخالت داده شوند.

زلمی خلیل زاد باید به نمایندگی از  امریکا از تمام حربه های ممکن برای تشویق یا تحت فشار گذاشتن طالبان برای مذاکره مستقیم با حکومت افغانستان و اعلام آتش بس استفاده کند.

به عبارت دیگر زلمی خلیل زاد که در چارچوب دور تازه مذاکرات صلح امریکا با طالبان روز گذشته به بروکسل مقر ناتو در اروپا رفت تا با رهبران ناتو و متحدین امریکا در مورد صلح افغانستان صحبت کند، باید در کنار اجماع بین المللی برای تشکیل اجماع ملی با محوریت حکومت افغانستان نیز تلاش کند.

همان طور که استولتنبرگ دبیرکل ناتو در دیدار با خلیل زاد گفت ناتو برای حمایت از پروسه صلح افغانستان و فراهم سازی شرایط برای آن همچنان متعهد است، طالبان باید به مذاکره مستقیم با حکومت افغانستان و اعلام آتش بس وادار شوند.

مشاور مقام رهبری ایران در امور بین‌الملل گفت: بدون دخالت کشورهای متجاوز و به‌ویژه آمریکایی‌ها، روند صلح و ثبات در این کشور تسریع خواهد شد.

«علی اکبر ولایتی» روز سه‌شنبه در دیدار «تادامیچی یاماماتو» نماینده ویژه دبیر کل سازمان ملل در امور افغانستان با اشاره به برگزاری انتخابات افغانستان بر ضرورت اتحاد تمامی گروه‌ها و دولت و ملت افغانستان تاکید و ابراز امیدواری کرد دولت جدید افغانستان هر چه زودتر فعالیت‌های خود را آغاز کند.

وی افزود: ایران همواره از افغانستان و ایجاد صلح و ثبات در این کشور حمایت کرده و بی‌تردید اقدامات مرتبط با این مهم باید با هدایت دولت و خواست مردم این کشور به انجام برسد هر چند که با توجه به اقدامات توطئه‌آمیز آمریکایی‌ها برای این کشور و منطقه، ضرورت ایفای نقش موثرتر سازمان ملل ضروری به نظر می‌رسد.

ولایتی تصریح کرد: بدون دخالت کشورهای متجاوز و به خصوص آمریکایی‌ها، روند صلح و ثبات در این کشور تسریع خواهد شد و اگر آمریکایی‌ها از افغانستان خارج شوند، مردم با فرهنگ و دارای بلوغ سیاسی این کشور بدون دخالت آنان خواهند توانست سرنوشت خودرا تعیین کنند و مشکل اصلی افغانستان وجود کشورهای متجاوزی مانند آمریکاست.

تادامیچی یاماماتو نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور افغانستان در این دیدار از فعالیت‌ها و حمایت‌های کشورمان از مردم و دولت افغانستان و نقش مثبت جمهوری اسلامی ایران برای حل مشکلات آن کشور قدردانی و تشکر کرد.

وی با توجه به نقش موثر کشورمان در منطقه، حضور بیشتر جمهوری اسلامی ایران در روند مذاکرات صلح افغانستان و همکاری با سازمان ملل را خواستار شد.

در ادامه این دیدار تحولات افغانستان و زمینه‌های همکاری‌ها برای حل مشکلات موجود مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.

داستان موش و گربه بازی های امریکا و طالبان در مورد صلح افغانستان و پایان جنگ در کشور این روزها به مصداق بارز چوپان دروغگو تبدیل شده و به سختی می توان خبرهایی که از مذاکره زلمی خلیلی زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، با هیات طالبان در دوحه قطر به گوش می رسد را باور کرد و  آنچه بیش از همه سبب نگرانی افکار عمومی افغانستانی ها و جهان شده برگزاری جلسات مذاکره پشت درهای بسته است.

مساله مهم دیگر، کش و قوس هایی است که در مذاکره ماراتونی خلیل زاد با نمایندگان طالبان در دوحه قطر شاهد بوده ایم: گفت و گوهای مستقیم امریکا با طالبان در مورد صلح و پایان جنگ در افغانستان پس از نه دوره برگزاری زمانی به یک باره توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا به دلیل کشته شدن یک سرباز امریکایی در حمله انتحاری طالبان در کابل متوقف شد که دو طرف در ماه سپتامبر سال گذشته میلادی به توافق صلح نزدیک شده بودند.

اینک اما دوره تازه این مذاکرات بار دیگر با سفر زلمی خلیل زاد به قطر با طالبان از سر گرفته شده است و شنیده می شود که دو طرف مشغول چانه زنی روی امضای توافق صلح در افغانستان می باشند.

سهیل شاهین، سخنگوی طالبان، به تازگی به یک روزنامه پاکستانی گفته است طالبان نسبت به توافق صلح با امریکا تا پایان ماه جاری میلادی(جنوری) خوشبین است. 

رسانه دیجیتالی نظامی امریکایی «تسک اند پرپس» طی مطلبی در 26 جنوری در مورد صلح افغانستان و مذاکرات امریکا با طالبان می نویسد:« مشخص نیست امریکا در حال حاضر اینقدر بیچاره و درمانده شده که می خواهد به امضای توافق نامه صلح با طالبان رضایت دهد در شرایطی که طالبان هنوز آتش بس سراسری در افغانستان را نپذیرفته اند در حالی که دونالد ترامپ در سفر غیرمنتظره اش به کابل در ماه نوامبر سال گذشته میلادی به صراحت  اعلام کرده بود آتش بس از سوی طالبان بخش مهمی از هرگونه توافق صلح با این گروه خواهد بود.

در ادامه مطلب تاکید شده است طالبان در ماه دسامبر سال گذشته میلادی خبر اسوشیتدپرس در مورد اعلام آتش بس از سوی این گروه را تکذیب کردند.

سخنگوی طالبان در 30 دسامبر سال گذشته میلادی به «تسک اند پرپس» گفته بود این گروه نه با کسی در مورد آتش بس گفت و گو کرده و نه با آن موافقت نموده است.

باید گفت در دو تازه مذاکرات صلح امریکا با طالبان که این روزها در دوحه قطر با شروع و توقف هایی همراه است طالبان گزینه کاهش خشونت ها در افغانستان را مطرح کرده و روی آن پافشاری دارند. طالبان البته در ازای خروج نیروهای خارجی و امریکا از افغانستان حاضر  خواهند شد خشونت ها را کاهش دهند.

طرف دیگر اما امریکاست که مشخص نیست آیا آتش بس را با کاهش خشونت از سوی طالبان معامله کرده است.

در ادامه مطلب در این مورد می خوانیم: جاناتان هاف من، سخنگوی وزارت دفاع امریکا در مورد واکنش امریکا نسبت به کاهش خشونت از سوی طالبان اظهار نظری نمی کند و تنها تاکید می کند که زلمی خلیل زاد در مذاکره با هیات طالبان دست برتر را دارد.

به نوشته مطلب، سخنگوی وزارت دفاع امریکا در عین حال می افزاید سطح کنونی خشونت طالبان در افغانستان به توافق صلح آسیب زده است و برای اینکه پروسه صلح به پیش برود طالبان باید حملات خود در افغانستان را کاهش داده و به اتش بس پایبند باشند.

در بخش دیگری از مطلب تاکید شده چون دولت افغانستان در مذاکرات پشت درهای بسته امریکا با طالبان در دوحه قطر حضور ندارد، به روشنی نمی داند که آیا امریکا بخشی از نیروهایش را برای مبارزه با تروریزم در افغانستان نگه می دارد یا پس از توافق صلح با طالبان به طور کامل به حضور نظامی خود در افغانستان پایان می دهد. رئیس جمهور غنی در این مورد به نیویورک تایمز گفته است با خروج 4 هزار سرباز از 13 هزار نیروی امریکایی از افغانستان موافق است؛ غنی با این اظهار نظر در واقع به ترامپ که بارها گفته است تمام نیروهای امریکایی را از افغانستان خارج می سازد کمک می کند تا به یک پیروزی سیاسی برسد.

نویسنده مطلب در قسمت پایانی می گوید آن طور که از اظهارات مقامات امریکایی، حکومت افغانستان و طالبان برداشت می شود، به نظر نمی رسد توافق صلح امریکا با طالبان و در نهایت پایان جنگ در افغانستان تا پایان ماه جاری میلادی ممکن باشد و افغانستانی که از دسامبر سال 1979 میلادی و همزمان با تجاوز شوروی سابق به این کشور همچنان در جنگ و خونریزی به سر می برد مشخص نیست چه زمانی طعم صلح و آرامش را می چشد.

او این موضوع را در دیدار با تادامیچی یاماموتو؛ نماینده سازمان ملل در افغانستان مطرح کرده‌است.

دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان یا یوناما در اعلامیه‌ای گفت آقای یاماموتو روز یک‌شنبه، ۶ دلو با سفیر چین در کابل دیدار و در مورد تحولات صلح افغانستان گفتگو کرد.

بر اساس اعلامیه یوناما، وانگ یو در این دیدار گفت دولت چین از روند صلح به رهبری افغان‌ها حمایت می‌کند و با جامعه بین‌اللملی برای کمک به روند صلح همکاری خواهد کرد.

گفتنی ‌است تادامیچی یاماموتو در حال حاضر در یک سفر دوروزه به تهران رفته‌است.

یوناما گفته‌است هدف از این سفر آقای یاماموتو گفت وگو با مقامات ایرانی و نیز مقامات بین‌المللی درباره وضعیت افغانستان است.

یوناما درباره این‌که نماینده سازمان ملل در این سفر درباره چه موضوعاتی با مقام‌های ایرانی گفت وگو می‌کند، چیزی نگفته‌است.