برچسب: دوحه

پس از ماه‌ها سردی گفت‌وگوهای صلح در میز مذاکره و گرمی نبرد در میدان‌ جنگ، به نظر می‌رسد که تلاش‌هایی جریان دارد که این گفت‌وگوها دوباره آغاز شود و طرف‌های درگیر جنگ به میز مذاکره برگردند. در هفتۀ گذشته هیأتی از گروه طالبان و رهبران سیاسی افغانستان به نماینده‌گی از جمهوریت در ایران دیدار کردند و همزمان با این، یک هیأت طالبان به مسکو رفته است تا دربارۀ گفت‌وگوهای صلح با مقام‌های روسی دیدار کنند. این نخستین تلاشی است که پس از آغاز خروج نیروهای خارجی و حمله‌های فزایندۀ طالبان در شماری از ولسوالی‌های کشور رخ داده است.

در کابل نیز فرستادۀ ویژۀ قطر برای صلح افغانستان با رهبران سیاسی کشور دیدارهایی داشته است. به نظر می‌رسد که گفت‌وگوهای صلح دوباره در دوحۀ قطر آغاز می‌شود. نزدیک به سه سال است که مذاکرات صلح در قطر جریان دارد، اما هیچ تغییری در میدان‌های جنگ به میان نیامده است. طالبان جسورتر شده و ماشین جنگی خود را فعال‌تر ساخته‌اند تا فشار بیش‌تری بر دولت افغانستان وارد کنند و به جامعۀ جهانی قدرت نظامی خود را به نمایش بگذارند. نمایش مضحک و ویران‌گری که اقتصاد مردم را فروپاشیده و قربانی بزرگی از مردم گرفته است. پرسش اساسی این است که این ‌بار آیا می‌شود به گفت‌وگوهای صلح امیدوار بود؟ آیا این گفت‌وگوها می‌تواند آتش خشونت‌های موجود را فروکش کند و زمینه‌های صلح را فراهم سازد؟ تفاوت این دور گفت‌وگوی صلح با دوره‌های قبلی آن در چه است؟

در قدم نخست تفاوت اساسی که بین این دور گفت‌وگوها با دور قبلی وجود دارد، خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان است. تا زمانی که نظامیان امریکایی از بگرام، بزرگ‌ترین پایگاه نیروهای نظامی در منطقه بیرون نشده بودند، همه تردید داشتند که آیا امریکا با این سرمایه‌گذاری هنگفتی که در افغانستان انجام داده است، این کشور را ترک می‌کند و یا خیر. اما خروج شب‌هنگام نیروهای امریکایی برای همۀ طرف‌ها در افغانستان و منطقه غیرقابل پیش‌بینی بود. از این نگاه ممکن است نظر به خروج نیروهای خارجی، طرف‌های جمهوریت و امارت بتوانند به یک توافق صلح دست یابند تا خشونت‌های فزاینده و جنگ‌طلبی‌های طالبان فروکش کند. این مورد یک روزنۀ امید است و می‌تواند یک فرصت خوبی برای توافق به هر دو طرف باشد.

تفاوت دیگری که این دور گفت‌وگوها با دوره‌های قبلی دارد در این است که طالبان با تلاش‌های پی‌گیرشان نتوانستند کلان‌شهرهای افغانستان و مرکز ولایت‌ها را تصرف کنند. در این میان نیروهای مردمی و ایستاده‌گی این نیروها به طالبان نشان داده است که با حضور امریکا و بدون حضور این نیروها در کشور، جلو جنگ‌جویان طالبان گرفته می‌شود مردم نمی‌گذارند که طالبان با زور وارد شهرها شوند و سرود پیروزی بخوانند. از همین‌رو، طالبان در این اواخر بارها تأکید کرده‌اند که آنان تمایل زیادی به راه حل سیاسی دارند. هرچند حمله‌های فزایندۀ این گروه نشان می‌دهد که به راه ‌حل سیاسی باور کم‌تری دارند، اما شکست‌ آنان در حمله‌های‌شان نشان می‌دهد که از راه نظامی نمی‌توانند بر افغانستان حاکم شوند و قدرت را فراچنگ بگیرند.

همین اکنون ‌هزاران نفر در شمال و غرب افغانستان مسلح شده‌اند تا در برابر نیروهای طالبان ایستاده‌گی کنند و نگذارند که این گروه وارد شهرها شوند. تفاوت دیگری که می‌تواند برجسته‌گی بیش‌تری داشته باشد، مشروعیت‌زدایی طالبان و جنگ کور این گروه در افغانستان است. با خروج کامل نیروهای خارجی مشروعیت نداشتۀ دینی طالبان نیز فروریخته است و جنگ این گروه دیگر در مصداق جهاد عینیت پیدا نمی‌کند. به دلایل بالا به نظر می‌رسد که دور جدید مذاکرات صلح در افغانستان امیدواری بیش‌تری را به میان آورده تا شاید طرف‌های جمهوریت و امارت به یک توافق اساسی دربارۀ صلح دست یابند. هر دو طرف می‌دانند که دوام این وضعیت ممکن گروه‌های جهادی جهانی مانند داعش را در افغانستان تقویت کند و زمینه‌های قدرت‌گیری و نفوذ این گروه را فراهم سازد.

مذاکرات صلح به لحظه‌های حساس و تاریخی رسیده است. دولت افغانستان به نمایندگی از جمهوریت و رهبران طالبان به نماینده‌گی از امارت اسلامی نباید این لحظۀ حساس تاریخی را هدر دهند و فرصت پیش‌آمده را قربانی خودخواهی‌ها و فزون‌طلبی‌های خود کنند. این امیدواری نیز وجود دارد که این‌ بار مذاکرات صلح به یک نتیجۀ ملموسی برسد و جنگی که بار اصلی‌اش بر شانه‌های مردم است، اندکی خاموش شود. بزرگ‌ترین نشانۀ گفت‌وگو و مذاکره باید کاهش خشونت‌ها و درگیری‌ها باشد. جریان همزمان صلح و جنگ پذیرفتنی نیست. دیگر هیچ بهانه‎یی برای ادامۀ جنگ در کشور وجود ندارد. حالا از یک‌سو باید به قطع جنگ و کاهش خشونت‌ها امیدوار باشیم و از سوی دیگری به فرا رسیدن صلح پایدار در کشور دل ببندیم.

ابو مسلم خراسانی

این دیدار روز دوشنبه، چهاردهم سرطان، در دوحه پایتخت قطر انجام شد.

هیأت معاونت سازمان ملل متحد یا یوناما با نشر خبرنامه‌ای تأکید کرد مذاکرات صلح باید اصل باشد و به عنوان تنها راه برای پایان دادن به درگیری‌ها و امید دادن به مردم افغانستان در اولویت قرارگیرد.

یوناما تأکید کرد تنها راه پایان دادن به خشونت‌ها و برآروده کردن آرزوی مردم افغانستان آغاز مذاکرات واقعی صلح است.

این در حالی است که مذاکرات صلح متوقف است، اما خلاف‌ آن جنگ و خشونت شدت گرفته است.

گروه طالبان مدعی است که در ماه‌های اخیر چندین ولسوالی را سقوط داده است.

جنگ و درگیری در چندین ولایت کشور جریان دارد. این نبردها سبب آواره‌شدن هزاران خانواده شده است.

مذاکرات صلح از همان ابتدای طرح تاکنون با موفقیت خاصی همراه نبوده است و در شرایط کنونی که طالبان احساس می کند امریکا را در افغانستان شکست داده است و سفرهای دیپلماتیک این گروه به کشورهای مختلف افزایش یافته و طالبان خود را در قاموس یک دولت در افغانستان مطرح می کنند، صلح با این گروه سخت تر از گذشته شده است.

با افزایش حملات تهاجمی طالبان و تصرف مناطق و ولسوای های بیشتر از سوی این گروه و ناتوانی نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان در دفع این حملات و بازپس گیری مناطق از دست رفته آینده افغانستان هرچه بیشتر در ابهام و تاریکی فرو می رود و کشورهای همسایه از جمله پاکستان با نگرانی بزرگ در مورد موج عظیم مهاجرین و پناهجویان افغان می بایست منتظر اوضاع وخیم تر باشند.

طالبان افغانستان در روزهای اخیر به میدان هوایی قندهار حمله راکتی انجام دادند و به طور گسترده به شهر هرات در حوزه غرب افغانستان یورش بردند. رئیس جمهور اشرف غنی با لحنی آکنده از عصبانیت اوضاع جنگی و شرایط وخیم کنونی افغانستان را به ایالات متحده امریکا نسبت داده آن را نتیجه خروج ناگهانی امریکا از این کشور دانسته است. با بدتر شدن اوضاع و تشدید جنگ در افغانستان، کشورهای همسایه خود را مهیای مواجهه با سیل عظیم مهاجرینی می کند که از افغانستان می گریزند.  

معید یوسف، مشاور امنیت ملی پاکستان، طی سخنانی در واشنگتن گفت پاکستان دیگر ظرفیت پذیرش مهاجرین و پناهجویان تازه افغانستانی را ندارد و مناطقی امنی در داخل خاک خود افغانستان برای جابه جا کردن فراریان جنگ و مهاجرین افغان می بایست در نظر گرفته شود و جامعه بین الملل باید در این مورد کمک نماید.

در بحبوحه اوضاع نامناسب امنیتی و فرار افغان ها از جنگ خانمان سوزی که به تازگی شدت یافته، مذاکرات صلح دوحه نیز قرار است وارد فاز تازه ای شود: در روزهای آینده کشورهای روسیه، چین، پاکستان و ایالات متحده امریکا، قرار است در چارچوب «تروئیکای گسترده» در دوحه گرد هم آیند تا راه حلی برای بحران افغانستان و ختم جنگ در این کشور بیابند.

این در حالی ست که مذاکرات صلح دوحه نزدیک به یک سال است با افت و خیز میان هیات های مذاکره کننده حکومت و طالبان در جریان است اما هیچ نتیجه ملموسی در پی نداشته است. طالبان همچنان بر پیش شرط های قبلی خود برای اعلام اتش بس تاکید دارد و حکومت نیز خواهان وادار کردن طالبان به احترام به ارزش هایی چون قانون اساسی، حقوق بشر، حقوق زنان و دستاوردهای هجده ساله می باشد. این وضعیت سبب شده مذاکرات صلح به بن بست کشیده شود.

پرواضح هست که تنها یک معجزه می تواند طالبان را وادار به توقف حملات و نشستن پای میز مذاکره با دولت افغانستان کند. بنابراین انتظارات از موفقیت مذاکرات صلح دوحه باید کم شود. مذاکرات صلح دوحه حکم مرگ و زندگی را دارد و رسیدن به یک راه حل سیاسی برای پایان جنگ در افغانستان هنوز با چالش روبروست. در صورت ناکامی مذکرات بین الافغانی در دوحه که به احتمال خیلی زیاد باید منتظر آن بود، گزینه های دیگری را برای ختم جنگ در افغانستان باید جست و جو کرد.

در صورت بروز چنین وضعیتی کشورهای منطقه در کم ترین اقدامی که می توانند انجام دهند می بایست اطمینان حاصل کنند که افغانستان باردیگر به پناهگاه امن گروه های تروریستی تبدیل نمی شود. طالبان براساس توافق نامه صلح دوحه که در بیست فبروری سال 2020 میلادی و در زمان ریاست جمهوری دونالد ترامپ با امریکا امضا کردند متعهد شدند ارتباط خود با گروه های تروریستی از جمله القاعده را قطه کنند. با توجه به شواهد موجود طالبان هنوز با القاعده ارتباط دارد و به تعهد خود عمل نکرده است. این احتمال وجود دارد که در مناطق تحت تصرف طالبان یک بار دیگر شاهد فعالیت و حضور گروه های تروریستی فراملی باشیم. کشورهای منطقه باید مانع تبدیل شدن افغانستان به پایگاه فعالیت گروه های تروریستی فراملی شوند. به طالبان باید تفهیم شود در صورت تکرار رویه گذشته خود و تحمیل نظام خشونت بار و تاریک قبلی در زمان امارت اسلامی خود به مردم و پناه دادن به گروه های تروریستی، کشورهای منطقه و قدرت های جهان ساکت نخواهند نشست و علیه طالبان اقدام خواهند کرد.

در ارتباط با موضوع مهاجرین و پناهجویان افغان که برای فرار از جنگ به پاکستان سرازیر می شوند هم باید گفت موضع دولت پاکستان عادلانه است. این کشور ظرفیت پذیرش از سیل تازه مهاجرین را ندارد. راه حل این است که پاکستان با سازمان ملل و دیگر نهادهای بین المللی و کشورهایی که در دهه های گذشته در امور افغانستان مداخله کرده اند همکاری کند و آوارگان جنگی را در مناطقی امن و به دور از درگیری در داخل خاک خود افغانستان پناه دهند و از آنها محافظت کنند.

در شرایط کنونی که جنگ و صلح به طور همزمان به عنوان دو گزینه جدی در افغانستان دنبال می شود به همان میزان که باید به موفقیت پروسه صلح امیدوار بود به همان اندازه هم باید طرف دیگر سکه را در نظر گرفت و با درنظرداشت احتمالات موجود از جمله سقوط دولت کابل و تسلط طالبان بر افغانستان از راه جنگ به جامعه جهانی گوشزد نمود آمادگی های خود را بگیرند.

ورود قدرت های منطقه از جمله چین و روسیه و ایران به ماجرای صلح افغانستان و تلاش این کشورها برای تماس مستقیم با طالبان جهت یافتن یک راه حل دیپلماتیک برای ختم جنگ در افغانستان همه و همه می تواند خبر خوشی باشد اما نباید فراموش کرد این تلاش ها زمانی نتیجه می دهد که صادقانه و تنها به خاطر برقراری صلح در افغانستان صورت گیرد، موضوعی که با توجه به منافع متضاد کشورهای منطقه و سهامداران در افغانستان تا این لحظه مشاهده نشده است.

آروین نوری

محمدحنیف اتمر، وزیر خارجۀ کشور از جامعۀ جهانی می‌خواهد با استفاده از نفوذ خود طالبان را به صلح وادار کند.

آقای اتمر شام دیروز (سه‌شنبه، اول سرطان) در نشست ویژۀ شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد وضعیت امنیتی افغانستان، گفت طالبان به هیچ یکی از تعهدات خود در روند صلح عمل نکرده‌اند.

آقای اتمر یادآوری کرد با خروج هرچه بیشتر نیروهای خارجی از کشور، میزان خشونت‌ها از سوی طالبان افزایش یافته است. به سخن او، طالبان به روند صلح و به ویژۀ به تعهدات خود در توافق‌نامۀ صلح دوحه عمل نمی‌کنند.

وزیر خارجۀ کشور از جامعۀ جهانی می‌خواهد ضمن ترغیب طالبان به صلح، زمینۀ برقراری آتش‌بس در کشور را نیز فراهم سازند.

با این حال، اعضای این نشست از دولت افغانستان و گروه طالبان خواسته‌اند که هرچه زودتر گفت‌وگوهای معنادار را آغاز کنند و به جنگ جاری در این کشور خاتمه دهند. طالبان تاکنون در این باره واکنشی نشان نداده‌اند.

شاه محمود قریشی وزیر خارجه پاکستان گفته است کشورش از صلح و ثبات در افغانستان حمایت می‌کند.

بر اساس خبرنامه شورای عالی مصالحه ملی، قریشی در دیدار دیروز (۲۸ جوزا) با عبدالله عبدالله رئیس این شورا در حاشیۀ مجمع دپلماسی انتالیا، تاکید کرد پاکستان به هیچ صورت خواهان حل نظامی بحران افغانستان نیست و از ادامه گفت‌وگو‌ها حمایت می‌کند.

آقای عبدالله در این دیدار و همچنان در گفت‌وگو با خبرگزاری اسوشیتد پرس، همکاری عملی کشور‌های همسایه، منطقه و فرا منطقه را برای حل بحران افغانستان مهم دانسته: “تمامی کشور‌های منطقه اکنون می‌گویند که تنها منافع مشترک ما، افغانستان با ثبات، داشتن ثبات در افغانستان و پایداری افغانستان است. منافع مشترک به دست می آید. کشور‌های منطقه و همسایه، در دور و نزدیک این را گفته اند اما برای واقعیت ساختن این حرف‌ها، به تشریک مساعی نیاز است.”

رئیس شورای عالی مصالحه ملی همچنان گفت که او نگرانی دارد طالبان به حل سیاسی مسئله افغانستان هیچ‌گونه تمایلی ندارند.

اما محمد نعیم سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در دوحه در پیامی به رادیو آزادی گفت که آنها همیشه خواهان مذاکره بوده اند.

کنش‌گری تک‌روانه و عدم باور به انعطاف‌پذیری، ماهیت تروریزم مذهبی را شکل می‌دهد؛ شیوه‌ای از کنش تروریستی که در آن، هیچ نوع منطقی برای سازش و مدارا وجود ندارد. طالبانی که سه دهه پیش وارد کابل و دیگر شهرهای افغانستان شدند، همه‌ی آن چه در افغانستان به لحاظ ساختاری و ماهیتی باقی مانده بود را، از ریشه نابود و اندیشه‌های تندروانه و دگم‌شان را بر ساختار و ماهیت اجتماعی و سیاسی جامعه تحمیل کردند.
آنان، در اولین روز ورودشان به کابل، دروازه‌های مکاتب دخترانه را بستند و خلاف همه اصول بین‌المللی، وارد دفتر نمایندگی سیاسی سازمان ملل متحد (یوناما)، در کابل شده و داکتر نجیب‌الله، رییس‌جمهور سابق افغانستان را که چهار سال در مهمان‌خانه‌ی سازمان ملل پناهند بود، بیرون کشیده و به شکل وحشیانه‌ای با برادرش به دار آویختند. پس از آن، این گروه، قوانین سفت و سختی را بر زندگی در افغانستان اعمال کردند؛ از بریدن عضو تا اجرای اعدام در استدیوم ورزشی کابل در زمانی که مردم به تماشای فوتبال می‌رفتند، تا کشتار هدف‌مند هزاره‌ها و ریشه‌کن‌کردن هر آگاهی‌ای که باورهای بنیادگرایانه‌ی آنان را به چالش می‌کشید.
سه دهه پس از آن روز، دوباره این گروه تا اطراف شهرهای افغانستان رسیده و این نگرانی را به وجود آورده است که شاید غفلت و عدم عمل‌کرد سازمان‌دهی شده‌ی دولت، ممکن آنان را دوباره وارد شهرها کرده و بر سرنوشت مردم حاکم کند؛ بر سرنوشت مردمی که سه دهه پس از اولین ورود طالبان در شهرها، به ارزش‌های جدیدی از جمله مساوات جنسیتی، حقوق بشر، آزادی‌ بیان و دیگر آزادی‌های سیاسی و فرهنگی به صورت نسبی دست یافته اند؛ دست‌آوردهایی که خلاف اندیشه و باور کورکورانه‌ی تروریستی است و این گروه، کمر بسته است تا آن را دوباره به نابودی بکشاند.
هر چند، طی ماه‌های اخیر، سخن‌گویان این گروه و اعضای هیئت گفت‌وگوکننده‌ی آن در قطر، حرف‌هایی از تغییر این گروه در رسانه‌ها گفته اند؛ اما عمل‌کرد سربازان و فرماندهان این گروه، هیچ شباهتی به ادعاهایی که از سوی نمایندگان یا سخن‌گویان آن مطرح می‌شود، ندارد. به تازگی، یکی از فرماندهان این گروه به نام ملا مجید در غرب افغانستان، در گفت‌وگو با تلویزیون «فرانسه ۲۴»، گفته است که این گروه، تمام نهادهای آموزشی و تحصیلی در افغانستان را نابود و به جای آن، نهادهای آموزشی‌ای را خواهند ساخت که در آن، طالبان آینده پرورش بیابند.
از اظهارات این فرمانده‌ی طالبان و عمل‌کرد اکثریت مطلق فرماندهان و سربازان این گروه، چنین بر می‌آید که طالبان، به لحاظ ماهیتی، تغییرپذیر نیستند و اگر شعاری هم برای تغییر از سوی سخن‌گویان این گروه سر داده می‌شود، تلاشی است برای خشونت‌زدایی از این گروه در افکار عامه تا نشان بدهند که با آنان نیز می‌توان زندگی کرد. گروه طالبان، طی سال‌ها درگیری با دولت افغانستان، ده‌ها مرکز آموزشی در افغانستان را به آتش کشیده یا انفجار داده است. تخریب و نابودی مراکز آموزشی و دیگر تأسیسات عام‌المنفعه، نشان می‌دهد که این گره، هیچ باوری به جز تخریب ندارد و نه تنها مخالف درس و تعلیم بر اساس معیارهای جهانی است؛ بل که با ساختمان‌های مدرن نیز مشکل دارد.
سربازان این گروه که همه تعلیم‌یافته‌ی کوه‌ها و جنگل‌های افغانستان و پاکستان اند، به محض دیدن امکانات رفاهی، آن را دشمن دین و ایمان خود می‌پندارند و تلاش می‌کنند، هر نشانه‌ای از آسودگی را، به نابودی بکشانند. به تازگی، ویدیویی از در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود که انفجار ساختمان فرماندهی پلیس ولسوالی اناردره در ولایت فراه را نشان می‌دهد. این ویدیو که توسط بخش تخنیکی و تبلیغاتی طالبان گرفته شده، ساختمان سالمی را نشان می‌دهد که به یک‌باره منفجر شده و فرو می‌ریزد. طالبان، شب گذشته پس از سقوط این ولسوالی، ساختمان فرماندهی امینه‌ی این ولسوالی را ماین‌گذاری و منفجر می‌کنند. این ویدیو، بیان‌گر این است که طالبان حتا اگر جایی را در کنترل‌شان داشته باشند نیز، دشمن تأسیسات و نشانه‌های پیش‌رفت در آن اند و حکومت‌شان را در جایی بینان می‌گذارند که تبدیل به خرابه شده باشد.
امریکا و دولت افغانستان که طی چند سال اخیر، با بهانه‌ی صلح، خسارت‌های هنگفتی را متوجه مردم افغانستان کرده اند، باید ماهیت مذهبی و انعطاف‌ناپذیر طالبان را دست‌کم نگیرند. گفت‌وگوی صلح، با گروهی که تسلطی بر عمل‌کرد افراد و فرماندهانش ندارد و یا هیچ تغییری برای پذیرش نوعیت زندگی امروز افغانستان در آن به وجود نیامده است، نه تنها به صلح نمی‌انجامد که همه‌ی دست‌آوردهای انسانی در افغانستان را نابود خواهد کرد. این گروه، نه تنها دشمن دست‌آوردهای مدرن و امروزی افغانستان است که اگر فرصت برای ورودش به شهرها فراهم شود، همه کسانی را که مدعی مدنیت و آزادی استند، به شیوه‌های مختلف، نابود می‌کند تا هیچ اندیشه‌ای، جز اندیشه‌ی سیاه و انعطاف‌ناپذیر آن‌ها، وجود نداشته باشد.
جهان که ظاهرا ادای نگرانی از رشد افراطیت و تروریزم در می‌آورد، باید عمل‌کرد و ماهیت طالبان را تحلیل و بررسی کند. بررسی ماهیت طالبان، بیان‌گر خشونت فروکش‌نشدنی این گروه است که اگر شرایط مساعد شود و کشور مستقلی در اختیارشان قرار بگیرد، فرصتی برای‌شان فراهم کرده است تا دشمنان‌شان در داخل و خارج از آن کشور را به نابودی بکشانند.
حمله‌ی ۲۰ سال پیش بر برج‌های تجارت جهانی در امریکا، نتیجه‌ی حاکمیت یک گروه تروریستی بر یک کشور مستقل بود؛ حاکمیتی که زمینه‌ی هم‌کاری گروه‌های مختلف تروریستی را فراهم کرده بود تا بتوانند با برنامه‌ریزی دقیق، اهدافی را در کشورهای مختلف جهان برنامه‌ریزی کنند. اگر بار دیگر این گروه به دلیل بی‌مسؤولیتی دولت و کشورهای قدرت‌مند جهان که در مناسبات افغانستان دخیل اند، بتواند وارد شهرهای افغانستان شده و قدرت را به دست بگیرد، بدون شک، این بار، خشن‌تر از گذشته عمل‌ خواهد کرد؛ خشونتی که ممکن به تصفیه‌‌ی نسلی و قومی در افغانستان بینجامد و هم‌چنان، خطر بالقوه‌ای در برابر جهان قد بکشد.
پس از خروج ناتو و تشدید حملات از سوی این گروه که تا دو ماه، نزدیک به ۵۰ ولسوالی را سقوط داده، نگرانی از وارد شدن این گروه در شهرها را افزایش داده است. این نگرانی، نباید از سوی دولت و کشورهای هم‌کار که در حال ترک افغانستان استند، نادیده گرفته شود. ناتو، اگر وضعیت را همین گونه رها کند و هیچ دخالتی در جنگ افغانستان نداشته باشد، با توجه به عمل‌کرد منفعلانه‌ی نظامی دولت طی دو ماه اخیر، احتمال سقوط افغانستان، بیش‌تر است و این احتمال را، جنگ تبلیغاتی دشمن و پیش‌روی روزافزون آن، به واقعیت تبدیل خواهد کرد.

زاهد مصطفی

پس از هفته‌ها بن‌بست در گفت‌وگوهای صلح میان هیئت‌های گفت‌وگوکننده‌ی دولت افغانستان و گروه طالبان، دو طرف با هم دیدار کردند.

این دیدار، سه‌شنبه‌‎شب -۱۸ جوزا- میان روسا و برخی از اعضای هیئت‌های گفت‌وگوکننده‌ی دو طرف انجام شد.

هیئت گفت‌وگوکننده‌ی دولت افغانستان، اعلام کرد در این دیدار، در باره‌ی تسریع گفت‌وگوهای صلح و آجندا، بحث و تفاهم صورت گرفته است.

از سویی هم، محمد نعیم، سخن‌گوی دفتر سیاسی طالبان در قطر، در تویتی گفته است در این دیدار، دو طرف در باره‌ی تسریع گفت‌وگوهای صلح و موضوعات آجندا بحث و تفاهم کرده اند.

این در حالی است که از هفته‌ها به این طرف، هیئت‌های گفت‌وگوکننده‌ی دولت افغانستان و گروه طالبان، هیچ دیداری با یک‌دیگر نداشتند.

وزارت دولت در امور صلح به تازگی در بیانیه‌ای گفت محمد معصوم ستانکزی رییس هیئت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی افغانستان و شماری از اعضای این هیئت با هاکان تکین رییس عمومی بخش آسیایی وزارت خارجه ترکیه در دوحه ملاقات کردند.
در این دیدار، جوانب در باره روند مذاکرات صلح افغانستان صحبت و تبادل نظر کردند.
رییس هیئت مذاکره‌کننده دولت با ابراز قدردانی از تلاش‌های ترکیه در راستای روند صلح افغانستان گفت که کشور ترکیه روابط تاریخی با مردم افغانستان دارد و کابل از نقش سازنده این کشور در روند صلح استقبال می‌کند.
هاکان تکین نیز گفت که انقره به خاطر رسیدن به صلح، در کنار مردم افغانستان خواهد ایستاد و از روند صلح به رهبری و مالکیت افغان‌ها حمایت می‌کند.

نعیم وردک در رشته‌ پیام‌های توییتری نوشت اعضای هیات طالبان به رهبری ملابرادر؛ رییس دفتر این گروه در قطر عصر روز (جمعه، ۲۴ ثور) با هیات مذاکراتی دولت گفتگو کرده‌اند.

وردک نوشته است در این گفتگو علاوه بر تبریکی عید، در مورد اوضاع فعلی کشور و تسریع گفتگوهای بین الافغانی بحث شده است.

به گفته سخنگوی طالبان، دو طرف مذاکره‌کننده توافق کردند گفتگوها پس از عید ادامه یابد.

این نشست هیات‌های مذاکراتی دولت و طالبان در حالی برگزاری شده است که طالبان به دلیل تاخیر در خروج نیروهای خارجی، مذاکرات را ترک کرده و گفته بودند با حضور نیروهای خارجی در افغانستان در هیچ نشستی که در مورد صلح افغانستان باشد، شرکت نخواهند کرد. این موضع طالبان باعث تاخیر در نشست صلح استانبول نیز شده است.

در حال حاضر روشن نیست نشست استانبول چه وقت برگزار خواهد شد؛ اگرچه پیشتر وزارت خارجه ترکیه اعلام کرده بود که این نشست به بعد از عید فطر موکول شده است.

به تازگی یک رسانه‌ پاکستانی در مطلبی ادعا کرده است اشرف‌غنی؛ رییس جمهوری اخیرا چندین سفر غیررسمی و سری به پاکستان داشته است.

این مطالب توسط حامد میر؛ خبرنگار پاکستانی در سایت The news International  نوشته شده است.

وی نوشته است اشرف‌غنی اخیرا برای جبران شکاف‌های ایجادشده با طرف پاکستانی، چندین سفر از قبل اعلام‌نشده به پاکستان داشته است.

همچنین کامران خان روزنامه‌نگار مطرح پاکستانی در توییتی نوشته‌است آقای غنی چند ماه پیش در راولپندی با رییس ارتش پاکستان دیدار داشته است.

وی نوشته است: «چند ماه پیش اشرف غنی با هواپیمایی به فرودگاه نظامی چکاله پاکستان آمد، اما از هواپیما پایین نشد و جنرال باجوا رییس ستاد ارتش پاکستان در داخل طیاره همرایش ملاقات طولانی داشت. غنی خواست این موضوع پنهان بماند.»

اما محمد امیری؛ معاون سخنگوی ریاست جمهوری چهارشنبه‌شب (۸ ثور) در توییتی نوشت آخرین سفر رییس جمهوری به پاکستان در جون ۲۰۱۹ بوده و دیگر هیچ سفر رسمی و غیررسمی به آن کشور نداشته است.

طالبان انعطاف نشان دهند

در بخشی از مطالب روزنامه پاکستانی آمده است یک مقام امنیتی پاکستان در سفری به دوحه به نمایندگان طالبان هشدار داده که اگر در روند صلح «انعطاف» نشان ندهند با تبعات آن روبرو خواهند شد.

روزنامه‌نگار پاکستانی نوشته او دریافته که یک مقام ارشد امنیتی در دوحه پیام واضح «دیگه بس است» را به نمایندگان طالبان داده است.

آقای میر به نقل از منابع امنیتی پاکستان نوشته نهادهای امنیتی پاکستان شواهدی از ارتباط تحریک طالبان پاکستان با طالبان یافته اند.

این منبع گفته طالبان افغانستان و پاکستانی دو روی یک سکه اند، اگرچه طالبان این اتهام را رد کرده است.

در سال‌های گذشته، ارتش پاکستان عملیاتی علیه تحریک طالبان پاکستان به راه انداخته اند. مقام‌های پاکستانی در مواردی افغانستان و هند را متهم به حمایت از تحریک طالبان پاکستان کرده اند.

اما از دید دولت افغانستان، پاکستان از طالبان در افغانستان حمایت می‌کنند و جنگجویان این گروه در خاک آن کشور آموزش می‌بنند.

این اتهام از دیر زمانی علیه پاکستان مطرح شده؛ اتهامی که مقام‌های پاکستانی آن را رد می‌کنند.

اشرف‌غنی؛ رییس ‌جمهوری چندی پیش از پاکستان خواست تا میان دوستی و دشمنی با کشورش، یکی را انتخاب کند.

رییس‌ جمهوری افزود که با ناآرامی افغانستان، پاکستان نیز ناآرام خواهد شد.

اما عارف علوی؛ رییس‌ جمهوری پاکستان گفته‌است که تقاضای شمولیت پاکستان در روند صلح افغانستان، خواست امریکا نه؛ بلکه خواست پاکستان است؛ چون بزرگ‌ترین برنده منفعت صلح در افغانستان، پاکستان خواهد بود.

رییس جمهور پاکستان گفته‌است که جنگ در افغانستان زندگی حدود ۷۰ هزار شهروند پاکستان را گرفته و میلیاردها دالر به این کشور زیان رسانده‌است.

وزارت داخله، اعلام کرده است در جریان ۱۲ روز گذشته، در نتیجه‌ی حملات و انفجار ماین از سوی جنگ‌جویان طالب، ۶۳ غیرنظامی در افغانستان جان باخته‌ است.
در گزارشی که روز یک‌شنبه (۵ ثور)، از سوی وزارت داخله نشر شده، آمده است که از ۲۵ حمل تا ۵ ثور، جنگ‌جویان طالب، ۶ حمله‌ی انتحاری و ۶۲ انفجار ماین را انجام داده ‌اند.
بر اساس گزارش، در جریان این حمله‌ها، ۶۳ غیرنظامی به شمول زنان و کودکان جان باخته‌ و ۱۸۰ نفر دیگر زخمی شده‌ است.
وزارت داخله، گفته است که نیروهای دفاعی و امنیتی نیز، در پاسخ به این حملات، تعدادی از فرماندهان کلیدی و جنگ‌جویان طالب را کشته اند.
در خشونت‌های تازه در دو روز گذشته در افغانستان، بیش از ۲۰ تن در ولایت‌های مختلف کشته شده‌‎ است. ولایت‌های کابل، غزنی، لوگر، لغمان، ننگرهار و پروان شاهد خشونت و درگیری بوده ‌اند.
پولیس کابل گفته است که در دو روز گذشته، در دو رویداد جداگانه در پایتخت، دست‌کم ۵ تن کشته شده‌ است. ۴ کارمند امنیت ملی صبح روز شنبه – ۴ ثور- در منطقه‌ی پغمان کابل که سوار موتر بوده ‌اند، از سوی افراد مسلح ناشناس به گلوله بسته شدند.
پولیس کابل گفته است که استاد یک دانشگاه خصوصی نیز در ناحیه‌ی چهارم شهر کابل ترور شده است. فرماندهی پولیس کابل گفته است که بررسی‌ها را در مورد این رویدادها آغاز کرده است.
از سویی هم، در انفجار ماین روز شنبه‌ی این هفته در ولایت غزنی، ۳ غیرنظامی کشته و سه تن دیگر زخمی شده‌ است. مقام‌های محلی، گفته ‌اند این رویداد در مربوطات حوزه‌ی سوم امنیتی این شهر رخ داده که در آن یک موتر مسافربری با ماین برخورد کرده است.
در رویداد دیگر در ولایت لوگر، ۳ سرباز ارتش ملی بر اثر انفجار ماین کشته شده‌ است. منابع محلی در ولایت لوگر، گفته ‌اند که این حادثه در اثر برخورد یک موتر اردوی ملی با یک ماین کارگزاری‌شده پیش آمده است.
ظهر روز شنبه‌ی همین هفته، در ولایت ننگرهار نیز یک رنجر پلیس هدف انفجار ماین مقناتیسی قرار گرفته که در آن ۳ سرباز پلیس کشته و یک تن دیگر شان زخمی شده‌ است.
منابع محلی در ولایت لغمان نیز، از کشته‌شدن یک بزرگ قومی و یک غیرنظامی دیگر خبر داده که شب گذشته هنگام رفتن به مسجد، هدف تیراندازی قرار گرفته‌ است.
بر اساس گزارش‌ها از ولایت تخار در شمال‌شرق افغانستان، ۷ تن از نیروهای حاجی فتح خان‌آبادی، فرمانده‌ی محلی پشتیبان دولت در حمله‌ی طالبان کشته شده‌ است. گروه طالبان مسئولیت این حمله را به عهده گرفته است.
از سوی دیگر، افراد مسلح ناشناس، روز جمعه‌ی هفته‌ی گذشته، عبدالغنی مسلمیار، ولسوال پیشین شاه‌ولی‌کوت کندهار را در نزدیکی خانه اش ترور کرده ‌اند. در همین روز ولسوالی ارغنداب این ولایت نیز شاهد انفجار یک واسطه‌ی نوع «زرنج» بود که با مین کنار جاده برخورد کرده و در اثر آن، ۴ غیرنظامی کشته و سه غیرنظامی زخمی شده است.
در خشونت‌های دو روز گذشته، بر علاوه کشته‌شدن بیش از۲۰ تن، ۷ تن دیگر هم زخمی شده‌ است.
شماری از فعالان جامعه‌ی مدنی افغانستان، با راه‌پیمایی و آغاز کارزار سراسری در کشور، تأکید دارند که دیگر بهانه‌ای برای جنگ در افغانستان وجود ندارد. آن‌ها، از طرف‌های درگیر جنگ می‌خواهند که هرچه زودتر آتش‌بس کنند و بیشتر از این از مردم قربانی نگیرند.
«خارجی‌ها افغانستان را ترک می‌کنند؛ پس چرا به جنگ ادامه داد؟» این سؤال مهم فعالان «حرکت مردمی صلح» در افغانستان است که حرکت‌ شان را دیروز -یک‌شنبه، ۵ ثور- در ۲۵ ولایت افغانستان آغاز کردند.
اقبال خیبر، رییس «حرکت مردمی صلح»، به روزنامه‌ی صبح کابل می‌گوید که آن‌ها در ۲۵ ولایت این کشور، کنفرانس‌های مطبوعاتی را برگزار کرده اند. افزون بر این، این گروه کارزاری را برای صلح خواهی در شبکه‌های اجتماعی نیز به راه انداخته است.
او به روزنامه‌ی صبح کابل تأکید می‌کند: «دیگر هیچ بهانه و دلیلی برای ادامه‌ی جنگ وجود ندارد.»
این گروه هم‌چنان در یک قطع‌نامه‌ای هم‌زمان از ایالات متحده امریکا و جامعه‌ی جهانی خواسته است که بر حکومت افغانستان و رهبری جنگ‌جویان طالبان فشار وارد کنند که در نشست استانبول با موضوع صلح افغانستان، شرکت کنند و روی یک آتش‌بس و راه حل سیاسی، توافق کنند.
به تازگی ژنرل اسکات میلر، فرمانده‌ی نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان، اعلام کرده است که روند تخلیه‌ی پایگاه‌های نظامی در افغانستان آغاز شده است و این پایگاه‌ها در اختیار نیروهای امنیتی افغانستان قرار می‌گیرد.
میلر افزود که نیروهای امریکایی دستور دارند که پیش از بیستمین سالگرد ۱۱ سپتمبر خاک افغانستان را ترک کنند. او با ابراز نگرانی از تشدید خشونت‌ها توسط طالبان نیز، ادامه داد که این گروه هم‌چنان با القاعده در ارتباط است.
فرمانده ارشد نظامی امریکا در افغانستان، تاکید کرد: سطح خشونت‌ها توسط طالبان هم‌چنان بلند است و این در روند صلح تاثیر نامناسبی می‌گذارد؛ اگر خشونت‌ها پس از خروج بیشتر شود، برای تمام منطقه خطرناک خواهد شد.
چندی پیش، جو بایدن، رییس‌جمهور امریکا، اعلام کرد که تا ۱۱ سپتمبر سال روان میلادی، نیروهایش بدون هیچ تردیدی افغانستان را ترک خواهند کرد. هم‌زمان با مشخص‌شدن زمان خروج نیروهای خارجی، شهروندان افغانستان انتظار داشتند که خشونت‌ها کاهش پیدا کند؛ اما آمارها نشان می‌دهد که خشونت‌ها هم‌چنان به قوت خودش باقی است. پیش از این، طالبان دلیل اصلی جنگ شان را حضور نیروهای خارجی و «اشغال‌شدن» افغانستان اعلام کرده بودند و گفته ‌بودند در صورت خروج آن‌ها، این گروه به جنگ شان پایان خواهد داد.

بمب‌ها و مواد انفجاری؛ سوغات پاکستان
محمد صادق، نماینده‌ی ویژه‌ی پاکستان برای افغانستان، امروز (یک‌شنبه، ۵ ثور) در رأس هیئتی به کابل آمده است. همز‌مان، امرالله صالح، معاون نخست ریاست‌جمهوری، گفته است؛ طالبان از مواد انفجاری‌ای که توسط پاکستان تأمین می‌شود، برای تهیه‌ی بمب‌های دست‌ساز استفاده می‌کنند.
منصور احمد خان، سفیر پاکستان در کابل، در تویتی گفته است که محمد صادق پس از ورود به کابل، با میرویس ناب، معین سیاسی وزارت خارجه‌ی افغانستان دیدار کرده است.
سفیر پاکستان هم‌چنان گفته است که دو طرف در این دیدار در مورد روند صلح افغانستان و روابط دوجانبه میان کابل و اسلام‌آباد بحث‌های سازنده داشته ‌اند.
منصور احمد خان پیشتر در یک تویت دیگر، گفته بود که محمد صادق قرار است با مقام‌های افغانستانی درباره‌ی صلح، امنیت و موضوعات مورد علاقه‌ی دو کشور صحبت کند.
حمدالله محب، مشاور امنیت ملی افغانستان، قبلا گفته بود که سفر این هیئت در ادامه‌ی نشست‌هایی انجام می‌شود که چند ماه پیش در بحرین شروع شده بود.
او هدف این دیدار را بحث بر سر مسایل فنی و بهبود روابط دوجانبه اعلام کرده و گفته بود که امیدوار است این نشست‌ها نتیجه داشته باشد.
آقای محب گفت: «ما همیشه گفته ‌ایم که باید مشکل با پاکستان حل شود.»
افغانستان معتقد است که اسلام‌آباد با طالبان ارتباط نزدیک دارد و می‌تواند بر این گروه اثر بگذارد و این گروه را به حضور در نشست صلح ترغیب کند.
در تازه‌ترین مورد، آقای صالح در تویترش نوشته که طالبان از مواد انفجاری نیترات‌آمونیوم و مواد انفجاری نظامی که توسط پاکستان تأمین می‌شود، استفاده می‌کنند و به تولید انبوه بمب‌های دست‌ساز می‌پردازند. او افزوده که تلفات غیرنظامیان در نتیجه‌ی انفجار این بمب‌های مرگ‌بار، جنایتی علیه بشریت است.
آقای صالح از سازمان ملل خواسته که در این مورد به طور علنی واکنش نشان دهد.
این در حالی است که در روزهای گذشته، وزیران خارجه‌ی افغانستان، پاکستان و ترکیه نیز در استانبول نشست سه‌جانبه داشتند که در این نشست از طالبان خواستند تا به میز مذاکره برگردند.
محمد حنیف اتمر، وزیر خارجه‌ی افغانستان، از نقش فعال پاکستان در زمینه‌سازی برای گفت‌وگوهای صلح قدردانی کرده بود و نشست سه‌جانبه را بستری مناسب برای گسترش روابط و همکاری‌ها با پاکستان دانسته بود.
شاه‌محمود قریشی، وزیر خارجه‌ی پاکستان نیز در این نشست گفته بود که؛ هرچند طالبان تمایل‌شان را برای شرکت در نشست صلح استانبول نشان ندادند؛ اما به باور او، این تأخیر یک امر موقتی است.

علی شیرشهیر

دو روز پس از آن ‌که کشورهای برگزارکننده‌ی‌ نشست استانبول اعلام کردند؛ این نشست تا بعد از عید سید فطر به تعویق افتاده است؛ هیئتی از گروه طالبان به ریاست شیخ عبدالحکیم حقانی، رییس هیئت گفت‌وگوکننده‌ی طالبان، از دوحه به اسلام‌آباد، رفته است. منبعی از گروه طالبان به روزنامه‌ی صبح کابل، دلیل این سفر را، مشوره در باره‌ی نشست استانبول می‌گوید.
بر اساس طرح زلمی‌خلیل‌زاد، نماینده‌ی ویژه‌ی وزارت خارجه‌ی امریکا، قرار بود که «نشست مهم» برای تسریع روند صلح افغانستان، در ترکیه با حضور جناح‌های سیاسی افغانستان و با محوریت سازمان‌ملل، برگزار شود. چندی پیش، ترکیه از آمادگی کامل برای برگزاری این نشست در ۲۴ اپریل خبر داده بود؛ اما با نزدیک‌شدن به زمان مشخص‌شده، وزارت خارجه‌ی ترکیه اعلام کرد که این نشست به دلیل مقدمه‌چینی به تاخیر افتاده است.
هرچند، وزارت خارجه‌ی ترکیه، جزییات بیشتری از دلیل‌های به‌تعویق‌افتادن این نشست ارایه نکرد؛ اما منابع تایید می‌کند که نبود علاقه‌مندی گروه طالبان برای اشتراک در این نشست و چندپارچگی جانب دولت افغانستان، از دلیل‌هایی بوده است که نشست استانبول در زمان مشخص‌شده‌ی آن برگزار نشود.
پیشتر، نعیم وردک، سخن‌گوی طالبان در قطر، به رسانه‌ها گفته بود؛ تا زمانی که نیروهای خارجی به‌گونه‌ی کامل از افغانستان بیرون نشوند، این گروه، در هیچ نشست به ‌شمول نشست استانبول اشتراک نخواهد کرد.
از سویی هم، وزارت خارجه‌ی پاکستان گفته است که این کشور تلاش می‌کند طالبان را برای ادامه‌ی روند گفت‌وگوهای صلح قانع کند. شاه‌محمود قریشی، وزیر خارجه‎‌ی پاکستان، (۳۰ حمل) به خبرگزاری رویترز، گفت: «ما از طالبان می‌خواهیم که به تعامل شان در روند صلح ادامه دهند، ما تلاش می‌کنیم که آن‌ها را برای موفقیت روند صلح قانع کنیم؛ اما آن‌ها خودشان تصمیم می‌گیرند.»

اسلام‌آباد و نشست استانبول
در بحبوحه‌ی گفت‌وگوها برای صلح افغانستان، چشم‌ها از دوحه به استانبول دوخته شده بود؛ به شهری که قرار بود جناح‌های درگیر جنگ چهل‌ساله‌ی افغانستان، بار دیگر، گرد میز آمده و در باره‌ی نظام آینده‌ی سیاسی افغانستان، چانه‌زنی کنند؛ اما در آستانه‌ی این نشست، شماری از رهبران سیاسی، واکنش‌هایی دیگر در برابر کنش‌گری پاکستان دارند.
رییس‌جمهور غنی که یک‌شنبه (۲۹ حمل)، در برنامه‌ی اهدای مدال به شماری از نیروهای پولیس و امنیت ملی، سخن‌رانی می‌کرد، گفت که انتخاب دوستی و دشمنی به دست پاکستان است. «امروز، روز تصمیم برای پاکستان است. اگر کشور ما امن باشد، آن‌جا [پاکستان] نیز آرام است؛ اگر ما آسایش داشته باشیم، آن‌ها نیز آسایش خواهند داشت.» آقای غنی افزود که اگر پاکستان دوستی را انتخاب کند، افغانستان آماده است که با افزایش همکاری با جهان و منطقه، با این کشور نیز همکاری کند.
با این‌حال که هیئت گفت‌وگوکننده‌ی طالبان در پاکستان به ‌سر می‌برد؛ این پرسش پیش می‌آید که پاکستان تا چه اندازه می‌تواند و یا مصمم است که روی طالبان برای اشتراک در نشست استانبول و برنامه‌های این گروه، تاثیرگذار باشد؟
شماری از کارشناسان سیاسی افغانستان، باور دارند که گروه طالبان در تصمیم‌گیری‌های شان مستقل عمل می‌کنند؛ اما برای مشوره با فرمانده‌هان شان به پاکستان و برخی از ولایت‌های افغانستان سفر می‌کنند. دکتر جعفر مهدوی، کارشناس سیاسی و استاد دانشگاه، در صحبت با روزنامه‌ی صبح کابل، می‌گوید که طالبان گوش به فرمان پاکستانی‌ها نیستند؛ اما پاکستان همانند دیگر کشورهای دخیل در جنگ و صلح افغانستان، تاثیراتی روی برنامه‌های جناح‌های سیاسی افغانستان و به ویژه گروه طالبان دارد. «برخی از چهره‌ها در درون گروه طالبان، ممکن است که وام‌دار پاکستان باشند؛ اما به این معنا نیست که طالبان گوش به فرمان پاکستان است… تمام ظرفیت طالبان در قطر نیست، تعدادی شان در پاکستان اند و تعدادی هم در داخل افغانستان؛ بنابر این، تیم مذاکره‌کننده مجبور است که با آن‌ها مشوره کند.» به گفته‌ی او، پاکستان وانمود می‌کند که طالبان در مشت آن‌ها است؛ در حالی که چنین نیست.
آقای مهدوی، با اشاره به سخنان رییس‌جمهور غنی که انتخاب دوستی و دشمنی به دست پاکستان است، می‌گوید که فهم و درک آقای غنی «اشتباه» است؛ بخش بزرگی از روند صلح به دست افغانستانی‌ها است. «تا زمانی‌که افغان‌هایی چون غنی، منافع و قدرت ‌شان، مهم‌تر از منافع ملی و جان شهروندان افغانستان باشد؛ ما نه باید از کشورهای دیگر توقع داشته باشیم که به منافع ملی ما بیندیشند.»
شماری دیگر از کارشناسان افغانستان اما باور دارند که حرف نهایی طالبان را پاکستان می‌زند و این کشور، برنامه‌های گروه طالبان را در روند صلح افغانستان تعیین می‌کند. علی‌سجاد مولایی، کارشناس سیاسی می‌گوید که در پشت برنامه‌های طالبان، سیاست‌گذاران زبده‌ی پاکستانی قرار دارد. «روشن است که پاکستان طالبان را مدیریت می‌کند. افراد زبده‌ی پاکستانی، برای طالبان برنامه می‌چینند و طرح می‌ریزند. این پاکستان است که تعین می‌کند، طالبان به نشست استانبول اشتراک کنند و یا نکنند.» تاکید آقای مولایی بر این است که پاکستان در موضع‌های طالبان تعیین‌کننده است؛ چون هر باری‌که این گروه به بن‌بست روبه‌رو می‌شود، به پاکستان، سفر کرده و از آن‌ها مشوره می‌گیرد.
با این‌حال، عارف علوی، رییس‌جمهور پاکستان در مصاحبه با صدای امریکا، گفته است که کشورش بیشترین نفع را از برقراری صلح در افغانستان می‌برد. «با برقراری صلح در افغانستان، ما بیشترین نفع را می‌بریم. جنگ در افغانستان، جان ۷۰ هزار شهروند پاکستان را گرفته و میلیاردها دالر به ما ضرر وارد کرده است.»
با آن‌که این مقام بلندرتبه‌ی پاکستانی، افزوده است که کشورش نمی‌خواهد، روند صلح افغانستان به ناکامی بینجامد؛ اما رهبران دولت افغانستان، هم‌واره پاکستان را متهم به حمایت از گروه طالبان می‌کنند. به تازگی، امرالله صالح، معاون دوم رییس‌جمهور (۲ ثور) در مراسمی در ولایت کندهار، گفت؛ ماین‌هایی که جنگ‌جویان طالب از آن استفاده می‌کنند، در پاکستان ساخته می‌شود؛ چون موادی که از آن در ساخت ماین‌ها استفاده می‌شود، در افغانستان وجود ندارد. «تمام تجهیزات نظامی و انفجاری جنگ‌جویان طالب، در پاکستان تولید می‌شود.»

طالبان: هنوز زود است که بگویم در هنگام خروج به خارجی‌ها حمله می‌کنیم یا نه!
یکی از نگرانی‌های عمده‌ی امریکا و کشورهای عضو ناتو، این است که در هنگام خروج سربازان شان مورد حمله‌ی گروه طالبان قرار نگیرد. چندی پیش، پنتاگون- وزارت دفاع امریکا- اعلام کرد که در زمان خروج به شمار نیروهای امریکایی در افغانستان به‌گونه‌ی موقت می‌افزاید. مضاف بر آن، جو بایدن در هنگام توضیح برنامه‌ی خروج گفت که اگر طالبان بخواهد در زمان خروج به سربازان خارجی حمله کند، این کشور با همه‌ی توان از خود و شرکای بین‌الملی اش، دفاع می‌کند.
با این‌حال، گروه طالبان می‌گوید که دانستن این موضوع که پیش از خروج کامل، به سربازان امریکایی حمله می‌کنند یا نه، هنوز زود است. محمدنعیم وردک، سخن‌گوی گروه طالبان، به خبرگزاری آسوشتیدپرس، گفته است: «برای دانستن این مسایل هنوز خیلی زود است، در مورد آینده‌ نمی‌توان چیزی گفت.»
آگاهان می‌گویند که اگر در هنگام خروج، کوچک‌ترین حمله‌ا‌ی به سربازان خارجی شود، خروج کامل آن‌ها به تعویق افتاده و جنگ دوام‌دار خواهد شد. آقای مولایی، تاکید می‌کند که در این صورت، نه به نفع طالبان است و نه به نفع دولت افغانستان. «فکر نکنم که طالبان حمله‌ا‌ی انجام بدهند.»
با این ‌همه، این نگرانی میان شهروندان افغانستان و حتا مقام‌های امریکایی مطرح است که پس از خروج سربازان خارجی و بی‌نتیجه‌بودن نشست استانبول، افغانستان در تلاطم بحران‌ها غرق می‌شود. جان مکنزی، فرمانده‌ی نیروهای امریکایی در خاور میانه و شمال افریقا، گفته است که نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان، پس از خروج کامل نیروهای خارجی هم‌چنان نیاز به حمایت دارند و در غیر آن صورت از هم می‌پاشند. بر اساس گزارش خبرگزاری‌های امریکا و به ویژه اسوشتیدپرس، مقام‌های نظامی امریکایی، خروج کامل سربازان این کشور از افغانستان را پیشنهاد نمی‌کنند.
شماری از کارشناسان سیاسی افغانستان اما باور دارند که اعلام یک‌بارگی و بدون قیدوشرط خروج سربازان امریکایی از سوی بایدن و کشورهای عضو ناتو، همه‌ی جناح‌های سیاسی افغانستان را غافل‌گیر کرده است. آقای مهدوی می‌گوید که جناح‌های سیاسی افغانستان به ‌شمول گروه طالبان، پس از اعلام خروج بی‌قیدوشرط، متعجب و گیج هستند و از همین ‌رو، به کشورهایی چون پاکستان برای مشوره سفر می‌کنند.

روح الله طاهری

رئیس‌جمهور امریکا جو بایدن روز چهار شنبه گذشته اعلام کرد که برنامه خروج «بدون قید و شرط» نیرو‌های امریکا از افغانستان را از ابتدای ماه می‌شروع خواهد کرد و این نیرو‌ها تا ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۱ به طور کامل از این کشور خارج می‌شوند. بایدن با گفتن اینکه وقت آن رسیده تا به جنگ بی‌پایان خاتمه دهیم و «ما هرگز برای حضورمان (در افغانستان) در طول چند نسل برنامه‌ریزی نکرده بودیم»، سعی داشت علت تصمیمش را برای خروج نیروهایش از افغانستان بیان کرده باشد، اما نکته مهم این است که در صورت انجام این تصمیم وضعیت سیاسی افغانستان به چه صورت خواهد بود به خصوص اینکه هنوز چارچوب مشخصی برای آینده این وضعیت و مخصوصاً نقش طالبان و بودن و نبودن آن در ساختار سیاسی کشور معلوم نشده است.

اولین نکته در تصمیم بایدن برای عقب‌نشینی کامل نیرو‌های امریکا از افغانستان این است که بایدن نیز می خواهد کلیت و روح توافق نامه دوحه حفظ شود. بایدن در جریان نخستین دیدارش از پنتاگون در ۱۱ فوریه گفته بود که خروج نیرو‌های امریکایی از افغانستان طبق توافقنامه دوحه در ماه مه انجام نمی‌شود. بنابر این، اعلام خروج نیرو‌ها از افغانستان که چهار شنبه گذشته اعلام شد، به روشنی دلالت بر عقب‌نشینی سیاسی بایدن از موضع اولیه‌اش دارد و نشان می‌دهد که او متوجه شده نمی‌تواند توافقنامه دوحه را نادیده بگیرد. علت این عقب‌نشینی این است که اگر امریکا توافقنامه دولت پیشین با طالبان برای خروج نظامیان را بدون هیچ برنامه‌ای زیر پا بگذارد، امریکا بار دیگر وارد جنگ با طالبان خواهد شد و این چیزی است که رئیس‌جمهور امریکا اصلاً آن را نمی‌خواهد.

به این ترتیب، طالبان این پیام را به دولت بایدن داده که اگر توافقنامه دوحه و به خصوص خروج کامل نیرو‌های امریکایی از افغانستان محقق نشود، نه تنها طالبان حاضر نمی‌شود در نشست استانبول یا هر فرایند صلح دیگری شرکت کند، بلکه امریکا باید آماده دور دیگری از حملات طالبان به نیروهایش باشد. این چشم‌اندازی نیست که مورد قبول دولت بایدن باشد، به خصوص در شرایطی که روابطش با روسیه به شدت تیره شده، حساسیت در مرز اوکراین و روسیه به شدت وخیم است و مسئله چین برای امریکا پیچیده‌تر از قبل شده است. در واقع، اولویت‌های دولت امریکا در این شرایط در خارج از افغانستان و حتی خاورمیانه است و دور تازه‌ای از جنگ با طالبان به هیچ وجه در اولویت‌های این دولت نیست.

به نظر می‌رسد که با توجه به این وضعیت است که بایدن مجبور شده به توافقنامه دوحه و برنامه خروج از افغانستان توجه جدی بکند هرچند که دولت امریکا نتوانسته بعد از ۲۰ سال جنگ طالبان را شکست دهد و پیروز این جنگ باشد.

هرچند چرایی این که چگونه طالبان از نبرد ۱۹ ساله با ابرقدرت هژمون جان سالم به در برد، نیاز به تحلیل جداگانه است، اما به صورت فهرست وار می توان راز بقای طالبان در جنگ با آمریکا را منابع مالی غیر‌رسمی و زیرزمینی، استخدام نیروهای نخبه و ویژه و ایجاد منطقه امن برای رهبران و مغز متفکر ساماندهی این جریان در پیرامون افغانستان بر شمرد. این عوامل، از مهم‌ترین دلایل پیروزی طالبان در برابر ایالات‌متحده آمریکا است. با این همه آنچه این پیروزی را تثبیت کرد، فعالیت به شکل شبکه‌ای و غیر‌متمرکز در سراسر افغانستان بود که قدرت ابرقدرت را رو به ضعف برد.

به هر حال، در حالی که نشست استانبول برای بار دوم به تاخیر می افتد، نشانه‌ها اما حاکی از این است که پیشرفتی در مذاکرات آمریکایی‌ها با طالبان به‌وجود نیامده است. از این منظر می توان گفت بایدن در آستانه شکست بزرگ دیپلماتیک قرار گرفته است. همان گونه که تلاش برای پیوند زدن فرهنگ سیاسی غرب با یک فرهنگ به شدت سنتی و دین باور، طی دو دهه اخیر در افغانستان،کاری عبث و غیر کارشناسانه و سطحی بود. به‌ویژه هنگامی که دریابیم که کشورهای همسایه و منطقه نمی توانستند حضور مداخلانه گرایانه امریکا و ناتو را در مجاورت خود بپذیرند و تحمل کنند. چراکه حضور غرب می‌توانست افغانستان را از مدار فرهنگی و ژئوپلیتیک کشورهای همسایه دور کند. به این ترتیب، به نظر می رسد بایدن کماکان میان بیم و امیدها گیر افتاده و دنبال خروج آبرومندانه از افغانستان است.

داکتر عبداللطیف نظری

جو بایدن، ریس‌جمهور ایالات متحده‌ی امریکا، تصمیم خود مبنی بر خروج نیروهای امریکایی از افغانستان تا ۱۱ سپتامیر سال روان را اعلام کرد.
زمان گزینش خروج نیروهای امریکا، برابر است به بیستمین سال‌گرد حملات ۱۱ سپتامبر که منجر به فروپاشی ساختمان‌های دوقلوی تجارتی ایالت متحده آمریکا شده و این کشور را در گیر جنگ ۲۰ساله در افغانستان کرد.
با توجه به مشخص کردن تاریخ خروج نیروهای ایالات متحده‌ی امریکا از افغانستان، لیدنسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه مریکا، بر این باور است که چنین خروجی، می‌تواند جو بایدن را مرتک اشتباه بزرگی کند و طرح‌ریزی حمله‌ی دوباره‌ از سوی گروه‌های تروریستی به امریکا را شکل خواهد داد.
اعلام خروج نیروهای امریکایی در ۱۱ سپتامبر واکنش‌هایی را به بار آورده که این واکنش، می‌تواند آغاز دوباره جنگ را در افغانستان تسریع کند؛ زیرا تاریخ خروج، باعث نقص توافق‌نامه میان امریکا و طالبان شده است؛ نقضی که می‌تواند طالبان را به شدیددادن جنگ نسبت به گذشته، متمایل کند. گروه طالبان در واکنش به تعین زمان خروج امریکایی‌ها، گفته است که به اساس شورای رهبری، تصمیم بر این است که در نشست استانبول شرکت نکنند، تصمیمی که رابطه میان امریکا و طالبان را تیره‌تر و وضعیت موجود را مبهم‌تر می‌کند.
به نوشته صبح کابل، این تصمیم طالبان، امریکایی‌ها را وادار خواهد کرد که در نشست استانبول، برای اقناع‌کردن کشورهای دخیل به خصوص پاکستان تلاش کنند؛ تا طالبان در نشست حاضر شوند و بتوانند تاریخ خروج را مشروعیت بدهند و پس از آن، وارد مرحله‌ی حل مشکل میان دوطرف؛ یعنی حکومت افغانستان و طالبان شوند.
امریکایی‌ها زمان خروج شان را اعلام کردند تا روند صلح سرعت بگیرد و طرحی را برای پیش‌شرط خروج بر طالبان اعمال کنند و از سویی هم، تصمیم خروج در ۱۱ سپتمبر برای آن گرفته شده تا در داخل افغانستان انسجام برای صلح ایجاد شود. در این مدت، امریکایی‌ها از طریق ابزار‌های دیپلماتیک، فشارهای سیاسی و اقتصادی وارد مرحله‌ی منسجم‌سازی حکومت و اپوزیسیسون در روند صلح افغانستان شدند؛ تا هر دو طرف به نتیجه برسند و امریکایی‌ها در سطح منطقه و فرامنطقه‌ به خروج شان مشروعیت بدهند. با توجه به چنین رویکردها، تصمیم خروج نیروهای ایالت متحده‌ی امریکا در ۱۱ سپتمبر، می‌تواند فرصت‌ها و چالش‌هایی را در پی داشته باشد.
اولین چالش مربوط به تحریک طالبان است؛ اگر طالبان این تاریخ را نپذیرند و دید متضاد داشته باشند، پیامد آن جنگ شدیدی برای دولت افغانستان و در خطر افتیدن منافع امریکا خواهد بود. این می‌تواند نوعی مانور از طرف طالبان باشد تا امتیاز‌گیری‌های بهتری را برای آینده‌ی شان رقم بزنند، به خواست مهم شان که رهایی زندانیان و پیوستن دوباره‌ی شان به جنگ است، برسند؛ دومین چالش می‌تواند، به شدت‌گرفتن جنگ گروه‌های مخالف طالبان بینجامد؛ زیرا گروه‌های مخالف، برای شدیدکردن جنگ خود بر علیه طالبان و حکومت افغانستان که حامیانش، مخالف حضور امریکایی استند شکل دهند؛ سومین چالش می‌تواند رقابت منطقه‌ای در افغانستان باشد. این رقابت، می‌تواند کشورها را به بازنگری متوجه کرده و از ادغام در روند صلح افغانستان منصرف کند؛ زیرا کشورهای منطقه به دنبال اهداف استراتژیک خود استند و تعیین زمان خروج نیروهای امریکایی می‌تواند، وضعیت را چالش‌برانگیزتر کند؛ چهارمین چالش بر مبنای اعلام تاریخ خروج، می‌تواند نبود پیش‌شرط برای خروج باشد. این رویکرد می‌تواند گروه‌های بیشتر تروریستی را در بطن خود پرورش داده و جنگ را بیشتر استخباراتی کرده و کشورهای دخیل را بیشتر دچار چالش و ابهام کند.
با این حال، خروج نیروهای ایالت متحده در ۱۱ سپتمبر، می‌تواند فرصت‌هایی را در بر داشته باشد؛ نخستین فرصت، می‌تواند برا ی حکومت افغانستان باشد؛ حکومت افغانستان درفرصت موجود در تلاش بازسازی روابط خود با پاکستان باشد؛ زیرا این کشور نقش کلیدی‌ای در اوضاع جاری افغانستان دارد. بنا بر این، بازسازی روابط دیپلماتیک، می‌تواند هر دو کشور را برای این که صلح در افغانستان به معنای ثبات در پاکستان است، قانع کنند ؛دومین فرصت می‌تواند فرصتی برای طالبان باشد. طالبان می‌توانند از این فرصت برای اعتباربخشی خود نزد کشورهای منطقه در موضوع افغانستان بکوشد و در سوی دیگر، برای امریکا و جامعه‌ی جهانی این را تفهیم کند که این گروه، آماده‌ی رسیدن به صلح از راه دیپلماتیک آن است؛ آخرین فرصت می‌تواند برای کشورهای دخیل در امور افغانستان باشد. کشورهای دخیل در امور افغانستان، می‌توانند با استراتژی پایدار و منافع‌محور برای شان، از طریق افغانستان روابط تجارتی اقتصادی خوبی با کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای شکل بدهند.
در نهایت، پیش از خروج ایالت متحده‌ی امریکا، باید ضمانت‌های بین‌المللی برای تامین صلح افغانستان روی دست گرفته شود. نوع حکومت باید بر مبنای مدل ملی‌محور بازسازی شود؛ تا افغانستان بار دیگر در صف کشورهای تهدید‌زا برای جهانیان به ویژه امریکا قرار نگیرد.

در مقطع حساسی که امریکایی‌ها در حال رفتن هستند و فرستاده ویژه واشنگتن برای روند صلح افغانستان نیز گاه و بیگاه به سود گروه طالبان سر می‌جنباند و مذاکرات دوحه و توافق کذایی امریکا با این گروه نیز اعتماد به نفس کاذبی برای آنان در میدان سیاست فراهم کرده، گروه طالبان خود را بی نیاز از مذاکرات با کابل حس کرده و در پی وقت کشی هستند تا قدرت را از راه زور به چنگ بیاورند و امارت خونین خویش را دوباره احیا کنند.
گروه طالبان اخیراً به فراخوان آتش‌بس در ماه مبارک رمضان پاسخ منفی داده و ادامه جنگ و کشتار مردم افغانستان را در این ماه دارای ثواب بیشتر خواند.
بنا بر این هرگز به صلح نمی‌اندیشد و تلاش دارند که جنگ ادامه یابد.
طالبان خود را در این وضعیت که خلیلزاد فشارها را بر دولت افغانستان افزایش داده و هرازگاهی به سود گروه طالبان سخن می‌زند، همچنان با توجه به این که امریکایی‌ها در حال خروج از افغانستان هستند، بی نیاز از مذاکره و چانه زنی با دولت افغانستان می‌بیند؛ زیرا به این نتیجه نهایی رسیده که با رفتن امریکا، دولت کابل چند صباحی بیشتر دوام نمی‌کند و رویای احیای امارت اسلامی محقق می‌شود.
در واقع، خروج نظامیان امریکایی از افغانستان، زمینه قدرت گیری طالبان را در میدان نبرد افزایش می‌دهد و این باور را خلق می‌کند که چرا با دولتی مذاکره شود که سرانجام شکست می‌خورد و متلاشی می‌شود.
به نظر می‌رسد طالبان تا حدودی در محاسبات شان دقیق هستند، زیرا امریکا با خیانت ننگین به دولت و ملت افغانستان، توافقنامه صلح با گروه طالبان امضا کرد، خلیلزاد خلاف تمام موازین اخلاقی و بین‌المللی برای این گروه لابی گری کرد و اکنون نیز دولت افغانستان زیر فشار شدید واشنگتن قرار گرفته و به طالبان دست بالا داده است.
طالبان به دلایل زیر خود را نیازمند مذاکره با دولت افغانستان نمی بینند:
نخست: طالبان خود را بی نیاز از مذاکره با دولت افغانستان می‌پندارد؛
دوم: به احیای امارت اسلامی کذایی خویش می‌اندیشند؛
سوم: جنگ و کشتار ماهیت اصلی و فلسفه وجودی این گروه است و هرگز به صلح نمی‌اندیشند.

سید علی سجادی بهسودی

شاه حسین مرتضوی، مشاور ارشد رییس‌جمهور غنی می‌گوید چند دستگی در رهبری طالبان گفتگو‌های صلح را دشوار می‌سازد.

آقای مرتضوی می‌افزاید در حال‌حاضر، میان جنگجویان میدان نبرد و رهبران طالبان در قطر نیز هماهنگی و جود ندارد.

به گفتهٔ وی، تعدد مراکز تصمیم گیری در چند کشور و پنهان بودن رهبر اصلی طالبان بر مشکلات افزوده است.

او می‌گوید طالبان در آستانه گفتگوهای صلح صد پارچه و فاقد طرح و صدای واحد شده‌اند.

از سویی‌هم، قرار بود نشست استانبول برای صلح افغانستان در تاریخ ۱۶ ماه اپریل برگزار گردد؛ اما طالبان گفتند که آمادهٔ این نشست نیستند.

از سویی‌ دیگر گروه طالبان می‌گویند تا زمانی که نیروهای خارجی از افغانستان خارج نشوند آنان در هیچ نشستی که در بارهٔ آینده افغانستان تصمیم گرفته شود، اشتراک نخواهند کرد.

در همین حال، جو بایدن، رییس‌جمهور ایالات متحدهٔ آمریکا، گفته‌است که از اول ماه می سال جاری روند خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان آغاز می‌شود و تا ۱۱ سپتامبر سال جاری نیروهای این کشور به طور کامل از افغانستان خارج می‌شوند.

رییس‌جمهور غنی به تصمیم جو بایدن مبنی بر خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان احترام گذاشته، گفته‌است که نیروهای افغان به تنهایی می‌توانند از افغانستان دفاع کنند.

نقیب‌الله فایق والی فاریاب می‌گوید گروه طالبان در این ولایت به تازگی از شورای کویته و دفتر دوحه دستور گرفته‌اند که در سطح والی و فرمانده قطعه سرخ جلسه برگزار کنند. والی فاریاب افزود این جلسات برای بسیج نیروها و حمله بر مواضع دولت برگزار می‌شود.
نقیب‌الله فایق والی فاریاب امروز جمعه (۲۷حمل) گفت جنگ‌جویان طالب در فاریاب به ‌تازگی از شورای کویته و دفتر سیاسی این گروه در دوحه هدایت دریافت کرده‌اند که در ولسوالی‌های فاریاب در سطح والی، فرمانده قطعه سرخ، معاون والی و… جلسه برگزار کنند.
والی فاریاب گفت که این جلسات به‌هدف بسیج جنگ‌جویان طالب و حمله بر نیروهای دولتی تا کنون در سه ولسوالی این ولایت برگزار شده است. او علاوه کرد که جنگ در ولسوالی‌های فاریاب نیز پس از برگزاری جلسات این گروه شدت یافته است
آقای فایق افزوده که در جریان این درگیری، دو جنگ‌جوی گروه طالبان کشته و سه جنگ‌جوی دیگر این گروه زخمی شده‌ است.
او همچنان گفت که طالبان بر یک پاسگاه امنیتی در روستای «علیکه» ولسوالی پشتونکوت نیز حمله کردند که بدون هیچ دستاوردی، مجبور به عقب‌نشینی شده‌اند. در جریان این حمله، یک جنگ‌جوی طالب کشته شده است.
والی فاریاب گفت که شب گذشته در یک حمله‌ تک‌تیرانداز طالبان در ولسوالی قیصار این ولایت، یک فرمانده نیروهای امنیتی کشته شده است.
طبق اظهارات فایق، طالبان پس از این حمله، بر ولسوالی قیصار یورش بردند که با شکست مواجه شدند.
نقیب‌الله فایق در عین حال گفت که طالبان بر یک پاسگاه نیروهای خیزش مردمی در ولسوالی گرزیوان فاریاب نیز حمله کردند.
آقای فایق گفت که درگیری میان جنگ‌جویان طالب و نیروهای خیزش مردمی در این ولسوالی در حدود شش ساعت دوام داشته است.
او افزود که در جریان این درگیری دو نیروی خیزش مردمی کشته شده‌اند. همچنان در این درگیری دو طالب نیز کشته و دو طالب دیگر زخمی شده‌اند.

 محمد نعیم سخنگوی گروه طالبان ساعاتی پس از آن که دولت بایدن اعلان کرد خروج نیروها را تا ماه سپتمبر ۲۰۲۱ به تعویق می‌اندازد، گفت تا وقتی که همه نیروهای خارجی از کشور خارج نشوند، این گروه در هیچ کنفرانسی در باره افغانستان شرکت نخواهد کرد.
سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر گفت این گروه «در هیچ کنفرانسی که درباره افغانستان در آن تصمیم‌گیری می‌شود، شرکت نخواهد کرد».
وی افزود طالبان امور خود را مطابق ارشادات دین اسلام انجام می‌دهند و در نتیجه مشوره هر فیصله‌ای که صورت گرفت بر اساس آن تصمیم‌گیری می‌شود.
واشنگتن‌پست سه‌شنبه شب در گزارشی به نقل از برخی منابع آگاه گفت که دولت بایدن تا ۱۱ سپتمبر سال جاری میلادی تمام نیروهای خود را از افغانستان خارج می‌کند.
از سویی هم، امریکا، ترکیه و سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای مشترک اعلان کردند که نشست صلح استانبول در باره افغانستان به تاریخ ۲۴ اپریل برگزار خواهد شد.

اعلام شده است نشست استانبول برای صلح افغانستان در ۲۷ حمل برابر با ۱۶ ماه اپریل در کشور ترکیه برگزار می‌شود؛ اما براساس معلوماتی که به برخی رسانه ها رسیده است، احتمال می‌رود نشست استانبول در این تاریخ برگزار نشود.

براساس معلومات، طالبان هنوز به گونه قطع سخن از اشتراک در این نشست در این تاریخ نزده‌اند. گفته می‌شود طالبان از چندی به این‌سو رای‌زنی‌های ‌شان را درباره چگونه‌گی برخورد با مرحله دوم گفت‌وگوهای صلح آغاز کرده‌اند.

در تازه‌ترین مورد، طالبان از میزبانان این نشست خواسته‌اند که برای آن‌ها فرصت داده شود تا درباره شرکت در نشست استانبول با رهبری‌شان گفت‌وگو و رای‌زنی کنند.

با توجه به این‌که تا اول ماه می کم‌تر از یک ماه زمان باقی مانده است، طالبان باید درباره مهم‌ترین بند توافق‌نامه دوحه با امریکا که براساس آن نیروهای خارجی تا اول ماه می باید افغانستان را ترک کنند، تصمیم بگیرند.

به نوشته هشت صبح، امریکایی‌ها تلاش دارند تا پیش از رسیدن زمان خروج نیروهای خارجی، نشست استانبول آغاز شود و نقشه راه صلح را ترسیم کند. به این ترتیب، امریکایی‌ها می‌توانند فشار عدم رعایت توافق‌نامه دوحه را کم کنند و در روشنی فیصله‌های نشست استانبول زیر نظارت سازمان ملل متحد درباره خروج یا ماندن یا تغییر ماهیت ماموریت نیروهای امریکایی و ناتو تصمیم بگیرند.

اداره بایدن این خروج را در جدول زمانی تعیین شده دشوار عنوان کرده است. از سوی دیگر، بندهای توافق‌نامه دوحه به هم وابسته است. امریکایی‌ها و ناتو بار بار گفته‌اند که بدون کاهش خشونت‌ها و به سرانجام رسیدن مذاکرات صلح آن‌ها افغانستان را به گونه عجولانه ترک نخواهند کرد.

واقعیت امر این است که مسأله خروج نیروهای خارجی، به معضل بزرگی برای طالبان و امریکایی‌ها مبدل شده است.

منابعی به ۸صبح گفته‌اند که امریکایی‌ها تلاش دارند تا زمان خروج را تمدید کنند و در این باره نظریات‌شان را با طالبان نیز در میان گذاشته‌اند. طالبان اما شرط تمدید حضور نیروهای خارجی را رهایی ۷ هزار زندانی باقی‌مانده این گروه عنوان کرده‌اند.

کاملاً روشن است که حکومت افغانستان زندانیان طالبان را به ساده‌گی رها نخواهد کرد و برای حکومت بایدن نیز چنین مطالبه‌ای از دولت افغانستان بسیار دشوار خواهد بود.

به نظر می‌رسد که امریکایی‌ها برای شروع نشست استانبول عجله دارند؛ اما هم حوزه جمهوریت و هم طالبان هنوز آماده‌گی کافی برای شرکت در این نشست ندارند.

در حوزه جمهوریت دیدگاه‌های متفاوتی درباره مسأله صلح و نوعیت نظام آینده و ماهیت حکومت انتقالی صلح مطرح شده است. شورای مصالحه ملی می‌گوید که تاکنون ۳۰ طرح از آدرس احزاب سیاسی و شخصیت‌های مستقل سیاسی به این نهاد رسیده است. گفته می‌شود که شورای مصالحه ملی تلاش دارد تا از مجموع این طرح‌ها، طرح واحدی بسازد تا در نشست استانبول از آدرس حوزه جمهوریت مطرح شود.

در میان این ۳۰ طرح، اشتراکات بیش‌تر از افتراقات است. این طرح‌ها درباره حکومت انتقالی صلح و نوعیت نظام پسا صلح وجوه مشترک دارد. طرح حکومت اما با تأکید بر انتخابات زودهنگام چالشی است که رسیدن به یک طرح واحد از آدرس جمهوریت را دشوار ساخته است. هرچند منابع در شورای مصالحه ملی می‌گویند که این شورا با حکومت درباره توحید طرح‌های گوناگون به شمول طرح حکومت در حال گفت‌وگو است؛ اما این منابع هنوز برای رسیدن به اشتراک نظر در این باره خوشبین نیستند.

قدر مسلم این است که اگر حکومت نتواند طرحش را شامل طرح شورای عالی مصالحه ملی سازد و از آدرس طرح جمهوری اسلامی افغانستان ارایه کند، حکومت و طرحش در نشست استانبول به احتمال زیاد از جانب سایر اشتراک کننده‌گان رد خواهد شد.

حکومت گفته است که به روز سه‌شنبه طرحش را علنی خواهد کرد. هرچند رئوس مطالب طرح سه مرحله‌ای حکومت روشن شده است؛ اما با روشن شدن جزئیات بیش‌تر آن، نقاط افتراق و اشتراک آن با سایر طرح‌ها روشن‌تر خواهد شد.

 عضو هیئت مذاکره‌کننده دولت افغانستان در دوحه از آغاز گفت‌وگو‌ها در باره دستور کار نشست ترکیه خبر داده است.
غلام فاروق مجروح در این باره در پیام ویدئویی به رسانه‌ها گفت: نمایندگان کشورهای امریکا و ترکیه از جمله سازمان ملل در دوحه حضور داشته و به میزبانی قطر گفت‌وگوهایی را پیرامون چگونگی دستورکار نشست ترکیه با هیئت‌های مذاکره کننده دو طرف آغاز کردند.
انتظار می‌رود نشست ترکیه در بارۀ صلح افغانستان در این ماه در شهر استانبول برگزار شود.
نمایندۀ ویژۀ ملل متحد برای افغانستان نیز به دوحه پایتخت قطر سفر کرده است.
یوناما نیز در پیامی گفته است که «دیبورا لاینز» با تیم‌های مذاکراتی افغانستان و طالبان و همچنان با مقام‌های ارشد ترکیه ، قطر و ایالات متحده دربارۀ راه‌های کاهش خشونت و تسریع روند صلح بحث خواهد کرد.
لاینز پیش از سفر به دوحه با رییس جمهور محمد‌اشرف غنی روز پنجشنبه در ارگ دیدار کرد.
یوناما گفته که در این دیدار در بارۀ سرعت بخشیدن به تلاش‌های صلح و کاهش خشونت بحث کردند.
خشونت در افغانستان پس از توافق امریکا و طالبان افزایش پیدا کرده و دولت جدید واشنگتن نیز اعلام کرده به دنبال بازبینی توافق است.