برچسب: جمال خاشقچی

انتشار گزارش محرمانه سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا در باره قتل جمال خاشقجی که در آن به صراحت بر نقش محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان به عنوان تایید کننده عملیات قتل یا دستگیری این روزنامه‌نگار مخالف دولت ریاض تاکید شده تبعات مورد انتظار را برای شاهزاده قدرتمند دربار سعودی به همراه نداشت.

واشنگتن که بارها اعلام کرده مسائل حقوق بشری مبنای روابط تازه کاخ سفید با دیگر کشورها خواهد بود پس از انتشار این گزارش از وعده مجازات و تحریم سرمنشا و یکی از عوامل اصلی قتل جمال خاشقجی سر باز زده است.

جو بایدن طی کارزار انتخاباتی وعده داده بود بر سر ماجرای قتل روزنامه‌نگار ناراضی عربستانی کوتاه نخواهد آمد و با عاملان اصلی این جنایت برخورد خواهد کرد.

این وعده درست زمانی که با انتشار گزارش محرمانه سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا موعد تحقق آن فرا رسید زیر سایه مهم جلوه دادن منافع استراتژیک ایالات متحده قرار گرفت و عملی نشد.

کاخ سفید غیر از محمد بن سلمان ده‌ها مسئول و شخصیت سیاسی دخیل در ماجرای قتل جمال خاشقجی را در فهرست تحریم‌ها و مجازات‌های خود قرار داد و از تصمیم برای مجازات نکردن شاهزاده سعودی دفاع کرد.

ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا روز دوشنبه در جریان یک کنفرانس خبری در واشنگتن تصمیم یاد شده را اینگونه توجیه کرد: «ما در صدد هستیم تا روابط با عربستان سعودی را ترمیم کنیم و در جایگاه صحیح و مناسبی قرار دهیم.»

این اظهار نظر به تعبیر تحلیلگران بدان معنی است که کاخ سفید به جای مجازات عامل اصلی جنایت انجام شده در کنسولگری عربستان در استانبول در صدد اعمال فشار به ریاض برای تغییر رویکرد نسبت به مسائل حقوق بشری و آزادی‌های سیاسی در داخل این کشور است.

سخنگوی وزارت خارجه آمریکا سوال خبرنگاران در باره خلف وعده بایدن در منزوی کردن شهروندان سعودی که در قتل خاشقجی نقش داشته‌اند اینگونه توضیح داد: «عربستان کشوری بسیار پرنفوذ و تاثیر گذار در جهان عرب به شمار می‌رود و این مسئله غیرقابل انکار است.»

وی در خصوص روابط تازه ایالات متحده با عربستان تصریح کرد: ما در این خصوص با مقامات سعودی صحبت کرده و قصد داریم ضمن بازنگری در روابط چارجوب مشخصی را در این زمینه تعیین کنیم؛ اما این به معنای گسست روابط نیست.»

کاخ سفید رسما روز جمعه اعلام کرده بود که جدا از فهرست تحریم‌های اعمال شده بر ضد عاملان جنایت استانبول از تحریم یا مجازات‌های اساسی دیگر از جمله بر ضد محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی چشم پوشی می‌کند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس با انتشار گزارشی در این خصوص به قلم الن نایکمِیِر، خبرنگار حوزه سیاست و امنیت ملی خود می‌نویسد: این مسئله نشان داد که تصمیم‌‌گیری‌های دیپلماتیک در زمان‌های واقعی و مناسب چگونه با صحت و درستی مواضع اخلاقی مغایرت پیدا می‌کند.

در این گزارش تاکید شده است که این معما در هیچ کجا واضح‌تر از روابط پیچیده ایالات متحده با عربستان، غول نفتی جهان نیست که در آن ریاض به عنوان مشتری تسلیحاتی واشنگتن و نیز ایران به مثابه رقیب اصلی دو کشور در منطقه نقش متغیرهای اصلی را ایفا می‌کنند.

در گزارش آسوشیتدپرس آمده است: مقامات دولت جدید آمریکا در نهایت به این نتیجه رسیدند که منافع ایالات متحده بسیار مهم‌تر از قمار بر روی شاهزاده جوانی است که ممکن است برای دهه‌ها سکان هدایت عربستان را در دست داشته باشد.

نویسنده گزارش در ادامه تاکید می‌کند که این مسئله با وعده انتخاباتی بایدن مبنی بر برخورد با رفتارهای مغایر با حقوق بشر حکومت عربستان و اینکه ریاض باید بهای این نوع رفتار‌های را بپردازد، مغایرت دارد.

در این گزارش تاکید شده: آنچه کاخ سفید از آن به عنوان «کالیبره کردن» روابط دولت پیشین و تحت ریاست ترامپ با عربستان نام می‌برد دقیقا همان مواضع عادی ایالات متحده پیش از دولت ترامپ است؛ یعنی سرزنش کردن عربستان به رعایت نکردن مسائل حقوق بشری و پرهیز از این که این مسئله نگرانی‌‌هایی را در روابط دو کشور ایجاد کند.

دولت بایدن طی روزهای اخیر پس از مواجه شدن با انتقاد‌های شدید در خصوص مجازات نکردن بن سلمان از اقداماتی خبر داد که عموما دیگر افراد سطوح پایین‌تر و دخیل در پرنده قتل جمال خاشقجی را شامل می‌شود.

این اقدامات جدا از تحریم‌ و وضع محدودیت‌های صدور ویزا برای عاملان اصلی دخیل در قتل روزنامه‌نگار سعودی گروهی از نزدیکان بن سلمان موسوم به «یگان ببر» را در برمی گیرد که به ادعای واشنگتن ناراضیان حکومت در خارج از کشور را شناسایی و مجازات می‌کردند.

نویسنده این گزارش تاکید دارد با وضع این تحریم‌ها و اقدامات تنبیهی، زبان دولتمردان آمریکایی دیگر نرم‌تر از گذشته شده و مدام از منافع استراتژیک ایالات متحده سخن می‌گویند.

مارک وارنر، سناتور دموکرات در ایالت ویرجینیا و رئیس کمیته اطلاعات در مجلس سنای آمریکا به آسوشیتدپرس گفت که به شخصه موافق اعمال تحریم‌های بیشتر است اما به اعتقاد وی باید روابط با عربستان را حفظ کرد.

به گفته این سناتور دموکرات عربستان یک قدرت منطقه‌ای است و سعودی‌ها برای حفظ فشار بر ایران به این کشور نیاز دارند.

نامزد جمال خاشقجی خواستار مجازات بدون معطلی محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان شد. وی این ادعا را پس از گزارش های اطلاعاتی دولت ایالات متحده مبنی بر «تاییدیه بن سلمان بر جمال خاشقجی روزنامه نگار سعودی» مطرح کرد.

خدیجه چنگیز در صفحه توییتر خود نوشت:‌ « ضروری است که ولیعهد عربستان بدون تاخیر مجازات شود.» به گفته خانم چنگیز اگر بن سلمان مجازات نشود، می تواند با قتل دیگران، باز هم انسانیت را به خطر بیندازد بدون اینکه مجازاتی درکار باشد.

وزارت خزانه ‌داری آمریکا پس از انتشار این گزارش اطلاعاتی، تحریم‌هایی را علیه یک گروه اطلاعاتی منسوب به دولت عربستان، « یگان ببر» و معاون پیشین دستگاه اطلاعاتی عربستان سعودی وضع کرد.

همزمان، وزارت خارجه آمریکا با اعمال محدودیت صدور ویزا به ۷۶ تبعه عربستان سعودی که به گفته کاخ سفید در قتل جمال خاشقجی به نوعی نقش داشته اند، ورود آنان به خاک ایالات متحده را ممنوع اعلام کرد.

در فهرست افراد تحریم شده کاخ سفید نامی از محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان نیست.

خدیجه چنگیز با انتقاد از این موضوع خطاب به دولت جو بایدن می گوید «آنچه که برای بایدن وتمام رهبران جهانی در این لحظه حیاتی این است که آیا این رهبران آمادگی دست دادن با شخصی را دارند که مجرم بودن او در یک قتل محرز شده است؟‌».

جان برنان رئیس پیشین آژانس اطلاعات مرکزی امریکا (سی‌آی‌اِی) گفت، کاخ سفید اجازه داد جمال خاشقچی روزنامه نگار سعودی به دست حکومت این کشور به قتل برسد.

برنان در مصاحبه با شبکه تلویزیونی «سی‌اِن‌اِن» گفت: «ما باید سعودی‌ها و دیگران را به‌خاطر هرگونه خشونت علیه حقوق بشر یا آزادی‌های فردی مسئول بدانیم. اما دونالد ترامپ و جرد کوشنر و کاخ سفید به محمد بن سلمان اجازه قتل وحشتناک و تکه تکه کردن جمال خاشقچی را دادند».

رئیس سی‌آی‌اِی در سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ افزود: «اگر در حال حاضر این مقام را داشتم با همتایان سعودی خود ارتباط برقرار کرده و تلاش می‌کردم او را برای این کار مسئول دانسته و مطمئن شوم چنین چیزی دیگر تکرار نمی‌شود».

برنان در ادامه گفت: «متأسفانه بن سلمان که اخیراً اصلاحاتی در کشورش ایجاد کرده است، یک رهبر مستبد است و سعودی‌های زیادی از جمله فعالان مدنی و فعالان زن را به قتل رسانده و سرکوب کرده است».

وی افزود:‌ «دونالد ترامپ چشمانش را به روی این جنایات بسته است و به دنبال پول است. او زندگی و جهان را از داخل علامت دلار می‌بیند و به همین دلیل به حفظ روابط مستحکم با عربستان سعودی ادامه خواهد داد».

هنگامی که مجری برنامه پرسید آیا ترامپ به آنچه که در آن زمان سی‌آی‌اِی درخصوص قتل خاشقچی اعلام کرد اعتقاد دارد یا خیر، برِنان پاسخ داد: «فکر می‌کنم اعتقاد دارد. فکر می‌کنم شبهه‌ای در این مورد وجود نداشته باشد. من ۵ سال در عربستان سعودی زندگی و در آنجا کار کرده‌ام و می‌دانم این قتل انجام نشده مگر آنکه دستور آن توسط بالاترین مقامات صادر شده باشد. باور ندارم که ملک سلمان چنین کاری کند ولی ولیعهد محمد بن سلمان کسی است که بازوی اطلاعاتی و امنیتی را اداره می‌کند و ترامپ می‌داند که چنین رهبران مستبدی چه می‌کنند و نه تنها آن را تحمل می‌کند بلکه آن‌ها را تشویق می‌کند که به این راه ادامه دهند».

یادآوری می کنیم، که دو سال پیش خاشقچی که ستون‌نویس روزنامه «واشنگتن پست» و از منتقدان حکومت عربستان سعودی بود، پس از ورود به سفارت این کشور در ترکیه، دیگر هرگز دیده نشد. «آژانس اطلاعات مرکزی» امریکا (سی‌آی‌اِی) از جمله نهادهایی بود که از احتمال دست داشتن محمد بن سلمان  در قتل خاشقچی پرده برداشت.

گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل برای بررسی قتل جمال خاشقجی گفته است باید از ولیعهد و دیگر مقام‌‌های عربستان که با این پرونده مرتبط بوده‌اند، تحقیق شود.

آنیس کالامار، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور قتل‌های فراقانونی در گزارشی که روز چهارشنبه، (29 جوزا) منتشر کرد، پیشنهاد داده که دارایی‌های شخصی ولیعهد عربستان تا زمانی که بی‌گناهی خود را ثابت کند، تحریم شود.

بی بی سی نوشت که آنیس کالامار گفته است که “نتیجه تحقیقات انجام شده در مورد قتل جمال خاشقجی حاکی از آن است که او قربانی قتل عمد، از پیش برنامه‌ریزی شده و فراقانونی بوده که براساس قوانین بین‌الملل حقوق بشر، دولت عربستان سعودی مسئول آن است.”

گزارش خانم کالامار نتیجه شش ماه تحقیقات در مورد قتل روزنامه‌نگار سعودی در ساختمان کنسولگری این کشور در استانبول، ترکیه است. پیشتر، دادستانی سعودی که رسیدگی به این قتل را برعهده دارد گفته بود که جسد جمال خاشقجی پس از قطعه قطعه شدن به بیرون از سفارت انتقال یافت. هنوز جسد او یافت نشده است.

خاشقجی روز 2 اکتبر سال گذشته میلادی برای دریافت مدارک لازم برای ازدواج مجدد با یک شهروند ترکیه به کنسولگری سعودی در استانبول رفت و پس از آن دیگر دیده نشد.

جمال خاشقجی که زمانی از روزنامه‌نگاران نزدیک به دولت سعودی بود بعدها به امریکا رفت و به یکی از منتقدان دولت سعودی و به خصوص ولیعهد آن کشور تبدیل شد. او انتقادات خود را در مطالبی در روزنامه امریکایی واشنگتن‌پست منتشر می‌کرد.

گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل از کشورهای جهان خواسته است تا در واکنش به دست داشتن مقامات سعودی با این قتل، دامنه تحریم علیه عربستان را گسترش دهند تا شامل شماری از مقامات ارشد آن کشور از جمله ولیعهد شود.

بخش عمده‌ای از شواهد مربوط به قتل خاشقجی در اختیار ترکیه قرار داشت و خانم کالارد برای بررسی این شواهد به ترکیه سفر کرد.

گزارشگر ویژه سازمان ملل در بخش دیگری از گزارش خود نوشته است: “در واقع این تحقیقات نشان می‌دهد که شواهد قابل اطمینانی وجود دارد که براساس آنها، ادامه تحقیقات در مورد مسئولیت مقامات عالیرتبه سعودی از جمله ولیعهد موجه است.” وی از دبیرکل سازمان ملل خواسته است تا یک گروه تحقیقاتی بین‌المللی برای ادامه تحقیقات و پیگیری این موضوع تشکیل دهد.

دولت عربستان هنوز به این گزارش واکنشی نشان نداده است.

مقامات سعودی قتل جمال خاشقجی در ساختمان کنسولگری این کشور در استانبول و ارتباط برخی از مقامات این کشور با این قتل را پذیرفته‌اند اما تاکید داشته‌اند که این افراد خودسرانه مرتکب این قتل شده‌اند. آنان به خصوص هرگونه ارتباط محمد بن سلمان با عاملان این قتل را به شدت انکار کرده‌اند.

در واکنش به قتل جمال خاشقجی، دولت ایالات متحده شماری از مقامات سعودی را تحریم و سفر آنان به ایالات متحده را ممنوع کرد. کنگره امریکا نیز در اعتراض به قتل این روزنامه نگار سعودی، و همچنین دخالت عربستان در یمن، خواستار توقف فروش تسلیحات آمریکایی به عربستان سعودی شد.

ماه گذشته، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا، با استناد به تهدیداتی علیه منافع ایالات متحده در منطقه خلیج فارس، اعلام کرد که ممنوعیت فروش اسلحه به عربستان نادیده گرفته می‌شود.