برچسب: آزادی بیان رسانه ها

رئیس جمهور که شام روز گذشته برای عیادت از آقای مبارز به منزل وی رفته بود از فعالیت های نامبرده در دوره های مختلف به نیکی یاد کرد.

غنی گفت: «شش دهه فعالیت و مبارزات آقای عبدالحمید مبارز به خاطر دفاع از آزادی به‌خصوص آزادی بیان، برای همه مثالی از تعهد و وطندوستی می باشد. »
رئیس جمهور آقای مبارز را از پیش کسوتان عرصه مطبوعات و روزنامه نگاری خواند و برای وی آرزوی صحتمندی نمود.

لازم به ذکر است که بیش از 70 کشور و 20 نهاد و سازمان بین المللی در کنفرانس بروکسل که توسط افغانستان و اتحادیه اروپا به طور مشترک میزبانی می شود اشتراک کرده اند.

این کنفرانس بر آن است که دولت افغانستان کشورهای کمک کننده را متقاعد کند در مسیر درست اصلاحات قرار دارد و برنامه های آینده اش را نیز توضیح دهد، و همچنین از جامعه جهانی درخواست حمایت های مالی و سیاسی دوامدار برای صلح و توسعه افغانستان بکند.

خبرنگاران بدون مرز نیز از این فرصت استفاده کرده و نگرانی اش را در خصوص امنیت صدها خبرنگار و رسانه ای که در افغانستان در حال فعالیت هستند ابراز می کند.

به گفته سازمان خبرنگاران بدون مرز، هم اکنون حداقل 10 رسانه و 100 خبرنگار تحت تهدید مستقیم نیروهای شورشی و یا گاها تحت فشار مقامات محلی در حال فعالیت هستند. براساس آمار این سازمان، از آغاز سال جاری میلادی تاکنون دست کم 35 دوسیه خشونت علیه خبرنگاران در افغانستان به ثبت رسیده است.

رضا معینی رئیس بخش افغانستان سازمان خبرنگاران بدون مرز می گوید “در آستانه کنفرانس بروکسل، طالبان حملاتشان را در چندین منطقه کندوز و هلمند افزایش داده اند. خبرنگاران در این مناطق مجبور به فرار شده اند.”

وی گفت “در این شرایط دشوار افغانستان، ما تاکید بر آمدن فرستاده ای ویژه توسط سازمان ملل متحد برای تامین امنیت خبرنگاران در افغانستان هستیم.”

این سازمان در بیانیه ای نوشته است:

“دولت افغانستان، پولیس و نیروهای امنیتی موظف اند تا از خبرنگاران و رسانه ها در این کشور محافظت کنند. تضمین امنیت شهروندان افغانستان شامل حفاظت از حقوق خبرنگاران نیز می شود تا بتوانند برای مردم خبر و اطلاعات فراهم کنند. ما نباید اجازه دهیم خبرنگاران افغانستان با تهدید طالبان و سکوت جامعه جهانی از وظیفه شان ناامید گردند.

خبرنگاران بهای سنگینی تاکنون پرداخته اند. از سال 2001 تاکنون، 35 خبرنگار کشته شده است. این خبرنگاران شامل 16 خبرنگار خارجی نیز می شود (4 آلمانی، 2 آمریکایی، 2 فرانسوی، 2 ایتالیایی، 2 سویدنی، یک استرالیایی، یک کانادایی، یک نروژی و یک انگلیسی). بیشتر این خبرنگاران توسط شورشیان طالبان کشته شدند و تقریبا هیچ کدام از عاملین این قتل ها مجازات نگردیدند.

شورشیان طالبان و گروه داعش غارتگران آزادی بیان در افغانستان هستند و یکی از اهداف اصلی شان محروم نگه داشتن مردم از اخبار مستقل و اطلاعات از طریق ایجاد کردن فضای وحشت و ترور می باشد.

با وجود اینکه خبرنگاران در افغانستان نهایت تلاش خود را برای پوشش خبرها می کنند، اما مناطق تحت درگیری در افغانستان به شمول هلمند، کندوز، بغلان، ننگرهار، تخار، غزنی و فراه در حال تبدیل شدن به «سیاه چاله اطلاعاتی» هستند، زیرا آزادی رسانه ها در این مناطق در حال ناپدید شدن است.

سازمان خبرنگاران بدون مرز از کشورهای دموکرات و دولت افغانستان می خواهد تا هنگام مذاکره با طالبان از آنها بخواهد که به طور صریح به کنوانسیون ژنوا و تمامی دیگر معاهده های بین المللی احترام بگذارد.

سازمان خبرنگان بدون مرز همچنین از محمد اشرف غنی رئیس جمهوری افغانستان و داکتر عبدالله عبدالله رئیس اجرایی افغانستان می خواهد تا تمامی تدابیر امنیتی لازم را برای تامین امنیت خبرنگاران در افغانستان در نظر بگیرند.

ما خبرنگاران و اعضای رسانه های افغانستان از تمامی شما در کنفرانس بروکسل می خواهیم تا دولت افغانستان را موظف به تامین امنیت خبرنگاران و آزادی بیان در افغانستان و همچنین دسترسی آسان به اطلاعات بکنید. ما همچنین بر خواسته های قبلی مان از جامعه جهانی تاکید می کنیم تا از رسانه های افغانستان که در حال عبور از دوره گذار است حمایت کنید.”

لازم به ذکر است که افغانستان در پیوند به آزادی بیان رسانه ها رتبه 120 را از 180 گرفته است.

براساس این گزارش که شاخصه هایی از آزادی بیان رسانه ها را درنظر گرفته است، کشورهای فنلاند، هلند و ناروی/نروژ به ترتیب جزو سه کشور برتر در پیوند به آزادی بیان رسانه ها قرار گرفتند.

این گزارش، کشورهای اریتره، کوریای شمالی و ترکمنستان را در قعر این جدول قرار دادند.

بربنیاد این گزارش تازه سازمان خبرنگاران بدون مرز، قانون اساسی و دیگر قوانین افغانستان به رسانه های کشور آزادی بیان نسبتا خوب با حفاظت قانونی مناسب ارائه می کند.

این سازمان اما می گوید که خبرنگاران افغانستان در معرض خطرهای جدی بی ثباتی و نا آرامی از سوی شورشیان طالبان و جنگجویان گروه تروریستی داعش می باشند و این موضوع همچنین سبب شده تا در برخی مناطق افغانستان، خلا اطلاعاتی و یا (سیاه چاله اطلاعاتی) بوجود آید.

براساس آمار این سازمان، منطقه اقیانوسیه و آسیا تمامی رکوردها اعم از خوب و بد را به خود اختصاص داده است.

این گزارش می گوید که کشورهای چین و ویتنام بزرگترین زندان ها را برای خبرنگاران و وبلاگ نویسان دارند.

سازمان خبرنگاران بدون مرز در گزارش تازه اش، ویتنام را در رده ۱۷۵، چین را در رده ۱۷۶، ترکمنستان ۱۷۸ و کوریای شمالی را در رده ۱۷۹ از میان ۱۸۰ کشور قرار داده است. کشورهای سوریه در رتبه ۱۷۷ و اریتره در پایین تر سطح در رده ۱۸۰ از ۱۸۰ کشور قرار دارد.

همچنین کشورهای دیگر در منطقه نیز از رتبه خوبی در این زمینه برخوردار نیستند. برای مثال کشور هند در رتبه ۱۳۳ و پاکستان در مقام ۱۴۷ قرار گرفت.

همسایگان دیگر افغانستان مانند ایران نیز در رتبه ۱۶۹، ازبکستان در رتبه ۱۶۶ و تاجیکستان در مقام ۱۵۰ قرار گرفت.

لازم به ذکر است که در طول ۱۵ سال گذشته، آزادی بیان یکی از اولویت های افغانستان بوده و تاکنون توانسته موفقیت چشم گیری را دراین زمینه بدست آورد، به طوریکه افغانستان در دوران حکومت طالبان، اصلا هیچ گونه آزادی بیان نداشت.

زمینه سازی برای رشد آزادی بیان، رسانه ها و درکنار آن فعالیت های مدنی، همواره از ادعاهایی بوده که از سوی مقام های محلی بامیان و دایکندی مطرح شده است؛ تاجایی که در محافل و مجالس مختلف، آن را بزرگترین دستاورد خود در یک و نیم دهه گذشته می خوانند. این دو ولایت همجوار در مرکز کشور، از مناطقی به شمار می روند که پس از تشکیل نظام جدید در کشور در مدت کوتاهی، شاهد رشد چشمگیر رسانه ها و بی مانند ترین حرکت های مدنی بوده اند، بگونه ای که شاید امروزه با بردن نامی از این ولایت ها در هرجایی از دنیا، نخستین چیزی که در ذهن تداعی می شود، همین حرکت های مدنی اند که رسانه ها به بازتاب آن پرداخته اند.

هرچند مقام های محلی بامیان و دایکندی بارها در ظاهر از حرکت های مدنی و رشد رسانه ها در این ولایات اعلام حمایت کرده اند اما در بسا موارد مشاهده شده است که به گونه غیر مستقیم تلاش کرده اند تا ضمن به چالش کشیدن فعالیت رسانه ها، از راه اندازی برخی از حرکت های مدنی که جنبه اعتراضی داشتند جلوگیری کنند؛ موضوعی که رسانه گران و فعالان مدنی این ولایات بارها آنرا تایید کرده و حتی در برخی مواقع برعلیه آن اعتراض کرده اند.

از سوی دیگر نفس شکل گیری حرکت های مدنی و ایجاد ده ها رسانه با رویکردهای مختلف انتقادی، اجتماعی و فرهنگی در بامیان و دایکندی را بی توجهی دولت مرکزی به انکشاف و بازسازی این دو ولایت و بی کفایتی ادارات محلی تشکیل میدهد. حرکت های مدنی بی نظیری چون کاهگل کردن سرک، ایجاد چوک الیکین، آب در هاون کوبیدن، ارسال یک الیکین به بارک اوباما، اهدای تقدیر نامه به یک خر و دهها حرکت مدنی دیگر در بامیان و اقدامات مشابهی چون سمنت کردن سرک دفتر مقابل ساختمان ولایت دایکندی به دلیل غیر معیاری بودن راه های ترانسپورتی این ولایت، فعالیت هایی اند که برای انتقاد از عملکرد دولت مرکزی و محلی صورت گرفته اند. با این وجود کدام منطق می پذیرد کسی از منتقدانش که کارنامه اش را مورد کاوش و پرسش قرار میدهند حمایت کند؟ با توجه به موضوعات ذکر شده، به جرات می توان ادعا کرد که رشد آزادی بیان در بامیان و دایکندی، دستاورد مقام های دولتی نه، بلکه دستاورد مردم صلح جو، فعالان مدنی و رسانه گران فعالی است که با وجود همه تهدیدها، برای تحقق این امر از جان مایه گذاشته و به فعالیت های شان ادامه دادند.

اینک اما این دستاورد بزرگ باشندگان بامیان و دایکندی از سوی همان کسانی که ادعای پاسداری و حمایت از ارزش های دموکراتیک از جمله آزادی بیان را دارند، با خطرات جدی مواجه شده است. در بامیان از سال گذشته به این سو خشونت ها علیه خبرنگاران و فعالان مدنی آغاز شده و در سال جاری شدت بیشتری یافته است. در این سال حتی برخی از خبرنگاران در بامیان از سوی نیروهای امنیتی بازداشت شدند؛ چیزیکه در ده سال فعالیت رسانه ها در بامیان بی سابقه خوانده شده است. مسئله نگران کننده دیگر در بامیان، تلاش مقام های محلی برای فرمایشی سازی فعالیت های رسانه گران و سانسور خبرهایی است که از این ولایت به خروجی رسانه ها مخابره می شود. چند روز پیش یکی از خبرنگاران بامیان که خبری را در مورد دخالت عطامحمد نور والی بلخ در امور اداری بامیان به نقل از والی این ولایت منتشر کرده بود، در نتیجه تماس های پی هم مقام های محلی، مجبور به حذف کردن خبر از وبسایت رسانه ای شد که برای آن کار می کند. نگارنده نیز بتازگی با چنین موردی روبرو شده اما اقدام به حذف خبر نکرده است. با آنکه والی جدید بامیان با شعار حمایت از رسانه ها وارد این ولایت شده بود، این اقدامات نشان میدهد که این شعار به شکل وارونه در حال عملی شدن است.

در دایکندی نیز خشونت علیه خبرنگاران و فعالان مدنی، نسبت به سال گذشته افزایش قابل ملاحظه ای داشته است. در تازه ترین مورد روز گذشته یکی از فعالان مدنی و سیاسی و دو عضو شورای ولایتی دایکندی پس از آنکه در محفلی از اداره محلی و حکومت مرکزی انتقاد کردند، از سوی محافظان والی این ولایت به شدت مورد لت و کوب قرار گرفتند. این رویداد طی چند سال اخیر در این ولایت بی پیشینه بوده است. والیان پیشین دایکندی باوجودیکه در برخی مواقع مانع راه اندازی برخی از حرکت های مدنی شدند اما هیچگاهی اقدام به لت و کوب فعالان مدنی نکردند.

با تمام آنچه در بالا آمده است، گزافه نیست اگر گفته شود که روند رو به رشد آزادی بیان و حمایت از رسانه های آزاد و بی طرف، به نوعی با عوامل بازدارنده و تخریبگرانه درگیر هست و درین میان دو عنصر اصلی یعنی مقامات دولتی و حکومتی و رسانه ها دراین فرایند نقش دارند. به عبارتی میشود گفت عوامل دولتی و حکومتی در محدود ساختن کار رسانه ای و رسانه گران با پذیرفتن موانع و سانسور پذیری و حتی خود سانسوری بنابر هر دلیلی، درین امر دخیل هستند.

حال بعنوان رهیافت و راهکار برون رفت ازین گیرودار، رسالت اصلی و بنیادین در اعمال تغییر در نحوه برخورد رسانه گران و روزنامه نگاران و فعالان عرصه اطلاع رسانی در برابر محور های قدرت سیاسی و اجتماعی و محلی، میتواند به شکل جدی مطرح باشد، چون اطلاع رسانی منجر به کاهش قدرت های مطلقه و خود محور و فرد محور میگردد، بنابرین قدرت ها در موجودیت اهرم های فشار، ملزم و وادار به همکاری و حمایت از روند اطلاع رسانی نمیگردد. بدین اساس تنها راه خروج ازین مشکل، همانا تقویت، حمایت، آگاهی بخشی، افزایش توانایی و ظرفیت کاری، نزدیک سازی اهداف دست اندرکاران، بی طرفی و بیرون شدن از سایه تاثیر و نفوذ حلقات سیاسی در جامعه ی رسانه ای جغرافیایی یاد شده می باشد که این امر در تشکیل و ایجاد شبکه های منظم و موثر با حضور فعالانه تمام رسانه ها و بنگاه های اطلاع رسانی میتواند میسر گردد و این چتر بزرگ با برخورداری از قدرت و تاثیر گذاری بزرگتر، محور های قدرت را برای پاسخگویی و مسئولیت پذیری ملزم می سازد.

زمان احمدی

بامیان