برچسب: نشست استانبول

رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه در آستانه دیدار با جو بایدن رییس جمهور امریکا گفته است که با بیرون شدن نیروهای امریکایی از افغانستان، ترکیه تنها کشور «معتبر» برای آوردن ثبات به افغانستان باقی می‌‌ماند.
اردوغان گفته است که وی در رابطه به این موضوع با رییس جمهور بایدن در اجلاس ناتو در بروکسل به طور مستقیم صحبت خواهد کرد.
وی پیش از رفتن به بروکسل گفته است: امریکا به زودی برای ترک افغانستان آماده می‌شود، بدیهی است که تنها کشور قابل اعتماد برای ادامه این روند، ترکیه است.
به گفته وی، مقامات ترکیه به همتایان امریکایی‌اش در مورد برنامه انقره در افغانستان پس از خروج نظامیان امریکایی معلومات داده است، اما در مورد این برنامه جزئیاتی نداده است.
گفتنی است که نشست رهبران ناتو قرار است امروز با حضور جو بایدن در بروکسل برگزار شود.

طالبان برای اشتراک در نشست استانبول سه شرط گذاشتند و از جمله گفتند، آجندای نشست شامل تصمیم گیری در مورد موضوعات مهم نباشد.

یک مقام ارشد گروه طالبان در یک مصاحبه اختصاصی با صدای امریکا روز سه شنبه (چهارم جوزا) گفت نمایندگان این گروه در صورتی در نشست استانبول اشتراک می کنند که این نشست کوتاه باشد؛ آجندای آن شامل تصمیم گیری در مورد موضوعات مهم نباشد؛ و حضور طالبان در آن به سطح پایین باشد.

این مقام گروه طالبان که نخواست از وی نام برده شود، افزود: «رهبری ما پیشنهاد کرده که نشست استانبول نباید از سه روز طولانی تر باشد.»

یک مقام ارشد دیگر گروه طالبان نیز در صحبت با صدای امریکا این شرایط طالبان را برای اشتراک در نشست استانبول تایید کرد.

قرار بود نشست استانبول به پیشنهاد ایالات متحده و میزبانی مشترک ترکیه، قطر و ملل متحد در ۱۶ اپریل آغاز شود و برای مدت ۱۰ روز ادامه پیدا کند.

اما طالبان ماه گذشته میلادی گفتند که جزییات این نشست با آنان در میان گذاشته نشده و روی همین دلیل در این نشست اشتراک نمی کنند.

سپس وزارت خارجه ترکیه با نشر اعلامیه‌ای گفت که نشست استانبول که هدف آن “تقویت مذاکرات” بین نمایندگان حکومت افغانستان و طالبان به خاطر دست یافتن به یک توافق صلح گفته شده است، از ۲۴ اپریل تا ۴ می برگزار می شود.

اما طالبان بار دیگر اشتراک در این نشست را رد کردند و گفتند تا زمانیکه سربازان خارجی در افغانستان حضور دارند، آنان در هیچ نشستی که در آن در مورد آینده افغانستان تصمیم گرفته شود، اشتراک نمی کنند.

مقام ارشد طالبان در صحبت با صدای امریکا همچنین گفت که رهبران این گروه طرفدار اشتراک در نشست استانبول نبودند اما پس از درخواست پاکستان و قطر تصمیم گرفتند که با گذاشتن برخی شرایط در این نشست اشتراک کنند.

این مقام طالبان در مورد اینکه کدام اشخاص به نمایندگی از این گروه در نشست استانبول اشتراک خواهند کرد، جزییات نداد.

پیشتر گزارش شده که طالبان، اشتراک در نشست استانبول را مشروط به رهایی زندانیان شان کرده‌اند.

کنفرانس صلح افغانستان در شهر استانبول در ترکیه دو بار به تعویق افتاد. قرار بود این اجلاس در تاریخ ۲۴ اپریل برگزار شود، اما ترکیه در ماه رمضان اعلام کرد این نشست پس از عید دایر می گردد. پیش از به تعویق افتادن این گردهم‌آیی، طالبان اعلام کردند تا زمانی که همه نیروهای خارجی افغانستان را ترک نکنند، در هیچ جلسه ای درباره سرنوشت افغانستان شرکت نخواهند کرد.

کدام جناح مشکل دارد، طالبان یا حکومت افغانستان؟

منابع نزدیک به حکومت افغانستان می گویند که حکومت و سیاستمداران این کشور، در تلاش اند تا شورای عالی دولت را ایجاد کنند. سید قریب الله سادات، یکی از اعضای شورای ولایتی لوگر، به دویچه وله گفت که انتظار می‌رفت که یک شورای عالی دولت تشکیل شود، زیرا گروه طالبان خواستار موجودیت یک آدرس واحد برای انجام گفتگوها شده است.

گروه طالبان گفته است که “ما نمی توانیم با همه جداگانه صحبت کنیم. حکومت و سیاستمداران باید در یک موضع واحد جمع شوند تا بتوانیم با آنها صحبت کنیم.”

آقای سادات که از نزدیک روند صلح افغانستان را ارزیابی می کند، افزود که تمرکز فعلی در حکومت بر چگونگی ترکیب اعضای شورای عالی دولت است.

محمد اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان در هفته های اخیر در سطح رهبران سیاسی در داخل و خارج حکومت مشورت را آغاز کرده است.

گفته شده است که حامد کرزی رئیس جمهور پیشین و گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی نیز با هم دیدار کرده اند. هرچند جزئیات این جلسات به بیرون درز نمی کند، اما گمان می رود که حکومت تلاش می کند تا در اجلاس ترکیه با طالبان از یک آدرس واحد وارد گفتگو شود.

گفته می شود که احتمالاً طالبان به زودی در مورد اشتراک شان در کنفرانس ترکیه، اظهار نظر کند. طاهر خان روزنامه نگار مستقر در اسلام آباد به دویچه وله گفت: «این احتمال وجود دارد که طالبان به زودی از مشارکت خود در اجلاس ترکیه خبر دهند. همچنین گزارش هایی وجود دارد که گفتگوهای موثر بین الافغانی به زودی آغاز می شود.»

این روزنامه نگار پاکستانی به نقل از منابع که از آن ها نام نبرد گفت که جزئیات نشست استانبول با طالبان در میان گذاشته شده است. 

شرایط احتمالی طالبان برای کنفرانس استانبول

اگرچه ظاهراً طالبان دلیل اصلی عدم شرکت شان در اجلاس ترکیه را خروج نیروهای خارجی عنوان کرده اند، اما گفته می شود که طالبان ممکن است برای شرکت در این نشست آزادی ۷ هزار زندانی شان و حذف رهبران آنها از لیست سیاه را به عنوان شرط اساسی مطرح کنند.

اما سایر ناظران حدس می زنند که احتمالا طالبان از نشست ترکیه ترس دارند. سمیع یوسفزی، روزنامه نگار افغان در لندن به دویچه وله گفت: «به نظر می رسد طالبان اهداف این کنفرانس را درک کرده اند. گفته می شود که در این کنفرانس در مورد یک حکومت بی طرف تصمیم گرفته خواهد شد که طالبان نیز در آن سهیم باشند، اما به نظر می رسد که طالبان نمی خواهند در یک کنفرانس شرکت کنند که تصمیمات بالای آنها تحمیل شوند.»

آقای یوسفزی افزود که تلاش هایی هم صورت می گیرد که در این نشست هم مانند نشست های دیگر، فقط ابراز نظر گردد، اما ایالات متحده و متحدانش خواهان اتخاذ تصمیمات قاطع هستند که این موضوع  به عنوان یکی از دلایل اصلی تأخیر در اجلاس ترکیه عنوان شده است.

این اظهارات در حالی صورت می گیرد که زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه ایالات متحده امریکا برای صلح در افغانستان به کمیته امنیت ملی ایالات متحده گفته است که تلاش ها برای تشکیل کنفرانس استانبول در جریان است و انتظار می رود که حکومت و طالبان در آن شرکت کنند.

وزارت داخله، اعلام کرده است در جریان ۱۲ روز گذشته، در نتیجه‌ی حملات و انفجار ماین از سوی جنگ‌جویان طالب، ۶۳ غیرنظامی در افغانستان جان باخته‌ است.
در گزارشی که روز یک‌شنبه (۵ ثور)، از سوی وزارت داخله نشر شده، آمده است که از ۲۵ حمل تا ۵ ثور، جنگ‌جویان طالب، ۶ حمله‌ی انتحاری و ۶۲ انفجار ماین را انجام داده ‌اند.
بر اساس گزارش، در جریان این حمله‌ها، ۶۳ غیرنظامی به شمول زنان و کودکان جان باخته‌ و ۱۸۰ نفر دیگر زخمی شده‌ است.
وزارت داخله، گفته است که نیروهای دفاعی و امنیتی نیز، در پاسخ به این حملات، تعدادی از فرماندهان کلیدی و جنگ‌جویان طالب را کشته اند.
در خشونت‌های تازه در دو روز گذشته در افغانستان، بیش از ۲۰ تن در ولایت‌های مختلف کشته شده‌‎ است. ولایت‌های کابل، غزنی، لوگر، لغمان، ننگرهار و پروان شاهد خشونت و درگیری بوده ‌اند.
پولیس کابل گفته است که در دو روز گذشته، در دو رویداد جداگانه در پایتخت، دست‌کم ۵ تن کشته شده‌ است. ۴ کارمند امنیت ملی صبح روز شنبه – ۴ ثور- در منطقه‌ی پغمان کابل که سوار موتر بوده ‌اند، از سوی افراد مسلح ناشناس به گلوله بسته شدند.
پولیس کابل گفته است که استاد یک دانشگاه خصوصی نیز در ناحیه‌ی چهارم شهر کابل ترور شده است. فرماندهی پولیس کابل گفته است که بررسی‌ها را در مورد این رویدادها آغاز کرده است.
از سویی هم، در انفجار ماین روز شنبه‌ی این هفته در ولایت غزنی، ۳ غیرنظامی کشته و سه تن دیگر زخمی شده‌ است. مقام‌های محلی، گفته ‌اند این رویداد در مربوطات حوزه‌ی سوم امنیتی این شهر رخ داده که در آن یک موتر مسافربری با ماین برخورد کرده است.
در رویداد دیگر در ولایت لوگر، ۳ سرباز ارتش ملی بر اثر انفجار ماین کشته شده‌ است. منابع محلی در ولایت لوگر، گفته ‌اند که این حادثه در اثر برخورد یک موتر اردوی ملی با یک ماین کارگزاری‌شده پیش آمده است.
ظهر روز شنبه‌ی همین هفته، در ولایت ننگرهار نیز یک رنجر پلیس هدف انفجار ماین مقناتیسی قرار گرفته که در آن ۳ سرباز پلیس کشته و یک تن دیگر شان زخمی شده‌ است.
منابع محلی در ولایت لغمان نیز، از کشته‌شدن یک بزرگ قومی و یک غیرنظامی دیگر خبر داده که شب گذشته هنگام رفتن به مسجد، هدف تیراندازی قرار گرفته‌ است.
بر اساس گزارش‌ها از ولایت تخار در شمال‌شرق افغانستان، ۷ تن از نیروهای حاجی فتح خان‌آبادی، فرمانده‌ی محلی پشتیبان دولت در حمله‌ی طالبان کشته شده‌ است. گروه طالبان مسئولیت این حمله را به عهده گرفته است.
از سوی دیگر، افراد مسلح ناشناس، روز جمعه‌ی هفته‌ی گذشته، عبدالغنی مسلمیار، ولسوال پیشین شاه‌ولی‌کوت کندهار را در نزدیکی خانه اش ترور کرده ‌اند. در همین روز ولسوالی ارغنداب این ولایت نیز شاهد انفجار یک واسطه‌ی نوع «زرنج» بود که با مین کنار جاده برخورد کرده و در اثر آن، ۴ غیرنظامی کشته و سه غیرنظامی زخمی شده است.
در خشونت‌های دو روز گذشته، بر علاوه کشته‌شدن بیش از۲۰ تن، ۷ تن دیگر هم زخمی شده‌ است.
شماری از فعالان جامعه‌ی مدنی افغانستان، با راه‌پیمایی و آغاز کارزار سراسری در کشور، تأکید دارند که دیگر بهانه‌ای برای جنگ در افغانستان وجود ندارد. آن‌ها، از طرف‌های درگیر جنگ می‌خواهند که هرچه زودتر آتش‌بس کنند و بیشتر از این از مردم قربانی نگیرند.
«خارجی‌ها افغانستان را ترک می‌کنند؛ پس چرا به جنگ ادامه داد؟» این سؤال مهم فعالان «حرکت مردمی صلح» در افغانستان است که حرکت‌ شان را دیروز -یک‌شنبه، ۵ ثور- در ۲۵ ولایت افغانستان آغاز کردند.
اقبال خیبر، رییس «حرکت مردمی صلح»، به روزنامه‌ی صبح کابل می‌گوید که آن‌ها در ۲۵ ولایت این کشور، کنفرانس‌های مطبوعاتی را برگزار کرده اند. افزون بر این، این گروه کارزاری را برای صلح خواهی در شبکه‌های اجتماعی نیز به راه انداخته است.
او به روزنامه‌ی صبح کابل تأکید می‌کند: «دیگر هیچ بهانه و دلیلی برای ادامه‌ی جنگ وجود ندارد.»
این گروه هم‌چنان در یک قطع‌نامه‌ای هم‌زمان از ایالات متحده امریکا و جامعه‌ی جهانی خواسته است که بر حکومت افغانستان و رهبری جنگ‌جویان طالبان فشار وارد کنند که در نشست استانبول با موضوع صلح افغانستان، شرکت کنند و روی یک آتش‌بس و راه حل سیاسی، توافق کنند.
به تازگی ژنرل اسکات میلر، فرمانده‌ی نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان، اعلام کرده است که روند تخلیه‌ی پایگاه‌های نظامی در افغانستان آغاز شده است و این پایگاه‌ها در اختیار نیروهای امنیتی افغانستان قرار می‌گیرد.
میلر افزود که نیروهای امریکایی دستور دارند که پیش از بیستمین سالگرد ۱۱ سپتمبر خاک افغانستان را ترک کنند. او با ابراز نگرانی از تشدید خشونت‌ها توسط طالبان نیز، ادامه داد که این گروه هم‌چنان با القاعده در ارتباط است.
فرمانده ارشد نظامی امریکا در افغانستان، تاکید کرد: سطح خشونت‌ها توسط طالبان هم‌چنان بلند است و این در روند صلح تاثیر نامناسبی می‌گذارد؛ اگر خشونت‌ها پس از خروج بیشتر شود، برای تمام منطقه خطرناک خواهد شد.
چندی پیش، جو بایدن، رییس‌جمهور امریکا، اعلام کرد که تا ۱۱ سپتمبر سال روان میلادی، نیروهایش بدون هیچ تردیدی افغانستان را ترک خواهند کرد. هم‌زمان با مشخص‌شدن زمان خروج نیروهای خارجی، شهروندان افغانستان انتظار داشتند که خشونت‌ها کاهش پیدا کند؛ اما آمارها نشان می‌دهد که خشونت‌ها هم‌چنان به قوت خودش باقی است. پیش از این، طالبان دلیل اصلی جنگ شان را حضور نیروهای خارجی و «اشغال‌شدن» افغانستان اعلام کرده بودند و گفته ‌بودند در صورت خروج آن‌ها، این گروه به جنگ شان پایان خواهد داد.

بمب‌ها و مواد انفجاری؛ سوغات پاکستان
محمد صادق، نماینده‌ی ویژه‌ی پاکستان برای افغانستان، امروز (یک‌شنبه، ۵ ثور) در رأس هیئتی به کابل آمده است. همز‌مان، امرالله صالح، معاون نخست ریاست‌جمهوری، گفته است؛ طالبان از مواد انفجاری‌ای که توسط پاکستان تأمین می‌شود، برای تهیه‌ی بمب‌های دست‌ساز استفاده می‌کنند.
منصور احمد خان، سفیر پاکستان در کابل، در تویتی گفته است که محمد صادق پس از ورود به کابل، با میرویس ناب، معین سیاسی وزارت خارجه‌ی افغانستان دیدار کرده است.
سفیر پاکستان هم‌چنان گفته است که دو طرف در این دیدار در مورد روند صلح افغانستان و روابط دوجانبه میان کابل و اسلام‌آباد بحث‌های سازنده داشته ‌اند.
منصور احمد خان پیشتر در یک تویت دیگر، گفته بود که محمد صادق قرار است با مقام‌های افغانستانی درباره‌ی صلح، امنیت و موضوعات مورد علاقه‌ی دو کشور صحبت کند.
حمدالله محب، مشاور امنیت ملی افغانستان، قبلا گفته بود که سفر این هیئت در ادامه‌ی نشست‌هایی انجام می‌شود که چند ماه پیش در بحرین شروع شده بود.
او هدف این دیدار را بحث بر سر مسایل فنی و بهبود روابط دوجانبه اعلام کرده و گفته بود که امیدوار است این نشست‌ها نتیجه داشته باشد.
آقای محب گفت: «ما همیشه گفته ‌ایم که باید مشکل با پاکستان حل شود.»
افغانستان معتقد است که اسلام‌آباد با طالبان ارتباط نزدیک دارد و می‌تواند بر این گروه اثر بگذارد و این گروه را به حضور در نشست صلح ترغیب کند.
در تازه‌ترین مورد، آقای صالح در تویترش نوشته که طالبان از مواد انفجاری نیترات‌آمونیوم و مواد انفجاری نظامی که توسط پاکستان تأمین می‌شود، استفاده می‌کنند و به تولید انبوه بمب‌های دست‌ساز می‌پردازند. او افزوده که تلفات غیرنظامیان در نتیجه‌ی انفجار این بمب‌های مرگ‌بار، جنایتی علیه بشریت است.
آقای صالح از سازمان ملل خواسته که در این مورد به طور علنی واکنش نشان دهد.
این در حالی است که در روزهای گذشته، وزیران خارجه‌ی افغانستان، پاکستان و ترکیه نیز در استانبول نشست سه‌جانبه داشتند که در این نشست از طالبان خواستند تا به میز مذاکره برگردند.
محمد حنیف اتمر، وزیر خارجه‌ی افغانستان، از نقش فعال پاکستان در زمینه‌سازی برای گفت‌وگوهای صلح قدردانی کرده بود و نشست سه‌جانبه را بستری مناسب برای گسترش روابط و همکاری‌ها با پاکستان دانسته بود.
شاه‌محمود قریشی، وزیر خارجه‌ی پاکستان نیز در این نشست گفته بود که؛ هرچند طالبان تمایل‌شان را برای شرکت در نشست صلح استانبول نشان ندادند؛ اما به باور او، این تأخیر یک امر موقتی است.

علی شیرشهیر

مقدمه
در ماه مارچ امسال، انتونتی بلینکن در نامه‌ای به ریس‌جمهور غنی، از نشستی به رهبری سازمان ‌ملل و تحت حمایت امریکا در ترکیه به منظور پیداکردن راه‌ حل صلح‌آمیز به جنگ افغانستان میان طالبان و حکومت افغانستان خبر داد. قرار بود این نشست در ۱۶اپریل سال روان و پس از آن در ۴ همین ماه برگذار شود؛ اما به دلیل عدم آمادگی طالبان برای‌ اشتراک، برگزاری نشست استانبول به بعد از عید رمضان به تعویق افتاد. این که ترکیه چه نقشی را می‌تواند در صلح افغانستان بازی کند؛ پرسشی است که در این یاداشت، سعی کردم به آن پاسخ بدهم.

ترکیه و جنگ‌وصلح در افغانستان
ترکیه یکی از کشورهای تاثیرگذار در صلح‌وجنگ افغانستان در چهار دهه‌ی اخیر بوده است. پس از تجاوز شوروی به افغانستان، ترکیه در کنار کشورهای غربی و ایالات ‌متحده و دولت‌های عربی، از مجاهدین افغانستان حمایت کرد. با پیروزی مجاهدین، ترکیه در سایه‌ی سیاست پان‌ترکیزم، در کنار این ‌که از حزب جنبش به رهبری مارشال عبدالرشید دوستم حمایت و قسماً از حزب وحدت به رهبری استاد عبدالعلی مزاری حمایت می‌کرد، سعی در گسترش نفوذ فرهنگی خود نیز در افغانستان داشت. در زمان طالبان، برخلاف امارات متحده‌ی عربی، پاکستان و عربستان‌ سعودی؛ ترکیه هم‌چنان به حمایت خود از جبهه‌ی ‌مقاومت به خصوص مارشال دوستم ادامه داد.
پس از حادثه‌ی یازده سپتمبر و حمله‌ی ایالات ‌متحده‌ی امریکا و متحدان آن به افغانستان، ترکیه به ‌عنوان عضو ناتو، برای اولین‌بار در افغانستان نیروی نظامی فرستاد؛ ترکیه دوشادوش ایالات ‌متحده و ناتو در هر مأموریت و عملیات سهم فعال گرفت. این کشور، برای دو بار رهبری آیساف را به دوش داشت. به دلیل روابط نیک و تصویر خوب ترکیه نزد مردم افغانستان، سربازان ترکیه در طول مدت مأموریت ‌شان در افغانستان در کنار این‌ که کمترین تلفات را داشته اند، به راحتی سربازان افغانستانی در جاده‌ها گشت‌وگذار می‌کردند.
ترکیه در کنار سهم‌گیری نظامی، پس از ۲۰۰۱ به فعالیت‌های فرهنگی و سیاسی خود نیز در افغانستان شدت داد. ترکیه‌ی امروز، یکی از مقاصد مهم تحصیلی برای جوانان افغانستان است؛ سریال‌های ترکی، پربیننده‌ترین سریال‌ها در افغانستان است و این کشور تا ۲۰۱۱، هفت نشست سه‌جانبه‌ی ترکیه-پاکستان-افغانستان را برگذار و میزبانی کرده است. علاقه‌مندی ترکیه به روند صلح افغانستان و تنش‌زدایی روابط افغانستان و پاکستان، حامدکرزی -ریس‌جمهور پیشین کشور- را وادشت که در حاشیه‌ی پنجمین نشست سه‌جانبه، بگوید که طالبان اگر مایل باشند، می‌توانند در قطر دفتر داشته باشند.
باوجود تمایل ترکیه به جنگ‌وصلح افغانستان، قطر به جای ترکیه، مقر دفتر طالبان انتخاب شد و ایالات‌ متحده، پس از هژده ماه گفت‌وگو با طالبان، در ۲۹فبروری ۲۰۲۰ توافق صلح با طالبان را امضاء کرد. بر اساس این توافق‌نامه، امریکا باید سربازان خود را تا ماه می ۲۰۲۱ از افغانستان بیرون می‌کرد، حکومت افغانستان ۵۰۰۰ زندانی طالبان را از قید رها می‌کرد؛ طالبان روابط خود را با القاعده قطع و می‌باید در گفت‌وگوهای صلح افغانستان، با حکومت افغانستان شرکت می‌کردند.
پس از ناکامی گفت‌وگوهای صلح در قطر، ایالات‌ متحده، ترکیه را به‌ عنوان محل برگزاری گفت‌وگوهای صلح افغانستان انتخاب کرد. انتخاب ترکیه، پرسش‌هایی را در مورد آینده‌ی گفت‌وگوهای صلح افغانستان و نقش ترکیه در موفقیت و ناکامی آن را به ‌وجود آورده است. به باور من، با توجه به بی‌باوری طالبان نسبت به نشست استانبول، روابط دوستانه‌ی ترکیه با پاکستان، رقابت ترکیه با عربستان و ایران‌ و رقابت ترکیه با چین و روسیه در آسیای‌میانه، سرنوشت گفت‌وگوهای صلح افغانستان در میان بیم و امید گیر کرده است.

بی‌باوری طالبان به نشست استانبول
پس از امضای توافق‌نامه‌ی دوحه، ایالات ‌متحده‌ی امریکا می‌بایست همه سربازان خود و متحدان ‌اش را تا ماه می سال روان از افغانستان بیرون می‌‌کرد و نام افراد طالبان را از فهرست سیاه سازمان ملل ‌متحد بیرون می‌کرد؛ اما بایدن برخلاف توافق‌نامه، زمان کامل خروج نیروهای ‌اش را از افغانستان تا ۱۱سپتامبر ۲۰۲۱ اعلام کرد. از نظر طالبان این تصمیم امریکا، نقض توافق‌نامه‌ی دوحه است و بر اساس اعلامیه‌ی آخر این گروه، اکنون آن‌ها می‌توانند هر گونه اقدام تلافی‌جویانه را دنبال کنند.
به‌تعویق‌افتادن زمان خروج نیروهای نظامی امریکا‌ و مخالفت‌ مقامات نظامی، سیاسی و اعضای کانگرس ایالات ‌متحده‌ی امریکا بر خروج بدون شرط نیروهای خارجی در ۱۱ سپتمبر ۲۰۲۱ و عدم اقدام فوری امریکا مبنی بر کشیدن نام‌های افراد و رهبران طالبان از فهرست سیاه سازمان ملل، سبب شده است که طالبان نسبت به نیت امریکا برای خروج از افغانستان شک‌ کنند. به همین دلیل، تا اکنون این گروه حاضر نشده تا برای اشتراک در نشست استانبول آمادگی نشان دهد.

رقابت عربستان و ترکیه
ترکیه و عربستان ‌سعودی دو رقیب سرسخت مدعی رهبری جهان اسلام است و هر دو کشور، دو الگوی متفاوتی از نظام ‌سیاسی اسلامی در جهان است؛ ترکیه به رهبری حزب «عدالت‌ و توسعه» دارای گرایش‌های اخوانی است و از بیشتر نیروهای اسلامی-ملی‌گرا حمایت می‌کند؛ در حالی‌ که عربستان دارای نظام شاهی با ایدیولوژی وهابی است، عربستان را به خاطر داشتن مذهب رسمی وهابیت، متهم به حمایت از گروه‌های سلفی-وهابی بیشتر جهادی، در جهان اسلام می‌کند.
ترکیه و عربستان ‌سعودی هردو خواستار ایفای نقش موثر در روند جنگ‌وصلح افغانستان بوده است؛ از ابتداء هر دو کشور علاقه‌مند بوده اند که مقر دفتر طالبان و محل برگزاری نشست‌های مرتبط به صلح افغانستان، شهرهای این کشورها انتخاب شود. عربستان انتظار داشت که با توجه به روابط پیشینه‌ی این کشور با طالبان در زمان حاکمیت شان، طالبان عربستان را به عنوان مقر دفتر خود انتخاب می‌کنند؛ اما برعکس، طالبان قطر را انتخاب کردند. پس از تحریم قطر در سال ۲۰۱۷، عربستان‌ نه ‌تنها که خواستار بستن دفتر طالبان در قطر شد، بلکه مشاری ‌بن ‌مزعل، سرپرست سفارت پاکستان، طالبان را گروه تروریستی خواند و در برابر ترکیه در کنار قطر قرارگرفت. ترکیه در سال‌های اخیر روابط خود را با پاکستان نیز افزایش داده است؛ در بحران ۲۰۱۹ کشمیر، در حالی ‌که عربستان‌ سعودی با بی‌علاقگی برخورد کرد، ترکیه از موضوع پاکستان در کشمیر حمایت کرد. این موضوع، بحث‌هایی را در مورد دورویی پاکستان در برابر عربستان و نزدیکی به ترکیه را مطرح کرد. ترکیه در حال حاضر روابط استراتژیک و دوستانه‌ای با پاکستان دارد و بر اساس یافته‌های مرکز مطالعات استراتژیک مستقر در بریتانیا، ترکیه پس از چین، دومین صادر‌کننده اسلحه‌ی به پاکستان است.
عربستان با دوری از پاکستان، روابط گرم و باهمی با هند برقرار کرده است. در حال حاضر، عربستان سعودی با تجارت سالانه‌ی ۲۷میلیارد دالری، چهارمین شریک راهبردی هند و بزرگ‌ترین صادرکننده‌ی نفت به این کشور است؛ در حالی‌ که میزان تجارت عربستان با پاکستان به سه میلیاردوشش‌صد میلیون دالر می‌رسد. علاوه بر عربستان ‌سعودی، ترکیه رقیب ایران نیز است؛ در حالی‌ که ترکیه در چارچوب ناتو، یکی از حامیان حکومت افغانستان بوده و هیچ‌گاهی با طالبان رابطه نداشته است.
ایران اما با وجود روابط رسمی با حکومت افغانستان، پس از ۲۰۱۴ روابط خوبی با طالبان نیز برقرار کرده و به عنوان یکی از حامیان گروه طالبان شناخته می‌شود. حضور ترکیه در افغانستان مدیون حضور ایالات ‌متحده‌ی امریکا و ناتو در افغانستان است؛ در حالی ‌که ایران با حمایت از طالبان، عملاً خواستار خروج امریکا و ناتو از افغانستان است.

مسئله آسیای‌ میانه، روسیه و چین
روسیه، آسیای ‌میانه را حیات ‌خلوت خود می‌داند و برای چین، آسیای ‌میانه یکی از بزرگ‌ترین مارکیت تجارتی، مسیر ترازیتی و تهیه‌کننده‌ی موادخام به ‌ویژه انرژی است. وجود ترک‌ها و سایر مسلمانان، سبب شده است که ترکیه پس از خاور میانه، توجه ویژه‌ای به آسیای ‌میانه داشته باشد. این کشور یکی از منتقدین نوع برخورد چین با اویغورهای این کشور به دلیل اشتراکات قومی-دینی است و احیایی هویت ترکی و اسلامی استراتژی‌ای است که ترکیه در حال دنبال کردن آن در آسیای میانه است.
این استراتژی، ترکیه را به ‌یکی از رقیبان چین و روسیه که هر دو منافع اقتصادی و راهبردی در آسیای‌ میانه دارند، تبدیل کرده است. ظهور داعش در افغانستان، چین و روسیه را نسبت به امنیت خود شان و آسیای ‌میانه نگران و نسبت به صلح افغانستان علاقه‌مند کرده است. روسیه در کنار این ‌که در سال‌های اخیر نشست‌های سه و چهارجانبه با پاکستان، هند، حکومت افغانستان و چین برقرار کرده، میزبان دو نشست میان افغانستانی‌ها در مورد صلح افغانستان و نشست ترایکای گسترده بوده است.

در نتیجه
ترکیه عضو ناتو است و روابط راهبردی هرچند با فرازونشیب با ایالات ‌متحده‌ی امریکا دارد و یکی از حامیان حکومت افغانستان در بیست سال گذشته بوده است. نشست استانبول برای ترکیه این فرصت را می‌دهد که قدرت دیپلماسی و نفوذ نرم خود را در جهان اسلام به نمایش بگذارد. ترکیه با پاکستان به ‌عنوان یکی از طرف‌های اصلی، روابط صمیمی و دوستانه دارد و می‌تواند پاکستان را قناعت دهد که در مسئله‌ی صلح افغانستان، تلاش صادقانه کند. از سویی هم ترکیه از این طریق، می‌تواند بر طالبان فشار بیاورد که در نشست استانبول شرکت کنند و به یک راه حل مسالمت‌آمیز تن بدهند.
عربستان ‌سعودی -رقیب منطقه‌ای ترکیه-، با وجودی که که تا اکنون خود را حامی صلح افغانستان می‌داند؛ اما اگر قرار شود گره کور صلح افغانستان در ترکیه باز شود، بدون شک سنگ‌اندازی خواهد کرد. ایران سیاست کنگ و دوپهلو در برابر افغانستان دارد. ایران، روسیه و چین، خواستار صلحی در افغانستان اند که امنیت مرزها‌ی کشورهای آسیای میانه تأمین و حضور امریکا و ناتو در افغانستان پایان یابد. بنا بر این، نشست استانبول و به تبع آن نقش ترکیه با خوش‌بینی‌ها و بدبینی‌هایی هم‌راه است.
ترکیه می‌تواند با اقناع طرف‌های افغانستانی و پاکستان، روند صلح افغانستان را سرعت داده و هم‌چنان این احتمال که کشورهای رقیب ترکیه، سعی در ناکامی نشست استانبول کنند، هم‌چنان با درصدی زیاد وجود دارد.

نویسنده: قیس‌احمد قادری؛ استاد دانشگاه و پژوهش‌گر روابط بین‌الملل

دو روز پس از آن ‌که کشورهای برگزارکننده‌ی‌ نشست استانبول اعلام کردند؛ این نشست تا بعد از عید سید فطر به تعویق افتاده است؛ هیئتی از گروه طالبان به ریاست شیخ عبدالحکیم حقانی، رییس هیئت گفت‌وگوکننده‌ی طالبان، از دوحه به اسلام‌آباد، رفته است. منبعی از گروه طالبان به روزنامه‌ی صبح کابل، دلیل این سفر را، مشوره در باره‌ی نشست استانبول می‌گوید.
بر اساس طرح زلمی‌خلیل‌زاد، نماینده‌ی ویژه‌ی وزارت خارجه‌ی امریکا، قرار بود که «نشست مهم» برای تسریع روند صلح افغانستان، در ترکیه با حضور جناح‌های سیاسی افغانستان و با محوریت سازمان‌ملل، برگزار شود. چندی پیش، ترکیه از آمادگی کامل برای برگزاری این نشست در ۲۴ اپریل خبر داده بود؛ اما با نزدیک‌شدن به زمان مشخص‌شده، وزارت خارجه‌ی ترکیه اعلام کرد که این نشست به دلیل مقدمه‌چینی به تاخیر افتاده است.
هرچند، وزارت خارجه‌ی ترکیه، جزییات بیشتری از دلیل‌های به‌تعویق‌افتادن این نشست ارایه نکرد؛ اما منابع تایید می‌کند که نبود علاقه‌مندی گروه طالبان برای اشتراک در این نشست و چندپارچگی جانب دولت افغانستان، از دلیل‌هایی بوده است که نشست استانبول در زمان مشخص‌شده‌ی آن برگزار نشود.
پیشتر، نعیم وردک، سخن‌گوی طالبان در قطر، به رسانه‌ها گفته بود؛ تا زمانی که نیروهای خارجی به‌گونه‌ی کامل از افغانستان بیرون نشوند، این گروه، در هیچ نشست به ‌شمول نشست استانبول اشتراک نخواهد کرد.
از سویی هم، وزارت خارجه‌ی پاکستان گفته است که این کشور تلاش می‌کند طالبان را برای ادامه‌ی روند گفت‌وگوهای صلح قانع کند. شاه‌محمود قریشی، وزیر خارجه‎‌ی پاکستان، (۳۰ حمل) به خبرگزاری رویترز، گفت: «ما از طالبان می‌خواهیم که به تعامل شان در روند صلح ادامه دهند، ما تلاش می‌کنیم که آن‌ها را برای موفقیت روند صلح قانع کنیم؛ اما آن‌ها خودشان تصمیم می‌گیرند.»

اسلام‌آباد و نشست استانبول
در بحبوحه‌ی گفت‌وگوها برای صلح افغانستان، چشم‌ها از دوحه به استانبول دوخته شده بود؛ به شهری که قرار بود جناح‌های درگیر جنگ چهل‌ساله‌ی افغانستان، بار دیگر، گرد میز آمده و در باره‌ی نظام آینده‌ی سیاسی افغانستان، چانه‌زنی کنند؛ اما در آستانه‌ی این نشست، شماری از رهبران سیاسی، واکنش‌هایی دیگر در برابر کنش‌گری پاکستان دارند.
رییس‌جمهور غنی که یک‌شنبه (۲۹ حمل)، در برنامه‌ی اهدای مدال به شماری از نیروهای پولیس و امنیت ملی، سخن‌رانی می‌کرد، گفت که انتخاب دوستی و دشمنی به دست پاکستان است. «امروز، روز تصمیم برای پاکستان است. اگر کشور ما امن باشد، آن‌جا [پاکستان] نیز آرام است؛ اگر ما آسایش داشته باشیم، آن‌ها نیز آسایش خواهند داشت.» آقای غنی افزود که اگر پاکستان دوستی را انتخاب کند، افغانستان آماده است که با افزایش همکاری با جهان و منطقه، با این کشور نیز همکاری کند.
با این‌حال که هیئت گفت‌وگوکننده‌ی طالبان در پاکستان به ‌سر می‌برد؛ این پرسش پیش می‌آید که پاکستان تا چه اندازه می‌تواند و یا مصمم است که روی طالبان برای اشتراک در نشست استانبول و برنامه‌های این گروه، تاثیرگذار باشد؟
شماری از کارشناسان سیاسی افغانستان، باور دارند که گروه طالبان در تصمیم‌گیری‌های شان مستقل عمل می‌کنند؛ اما برای مشوره با فرمانده‌هان شان به پاکستان و برخی از ولایت‌های افغانستان سفر می‌کنند. دکتر جعفر مهدوی، کارشناس سیاسی و استاد دانشگاه، در صحبت با روزنامه‌ی صبح کابل، می‌گوید که طالبان گوش به فرمان پاکستانی‌ها نیستند؛ اما پاکستان همانند دیگر کشورهای دخیل در جنگ و صلح افغانستان، تاثیراتی روی برنامه‌های جناح‌های سیاسی افغانستان و به ویژه گروه طالبان دارد. «برخی از چهره‌ها در درون گروه طالبان، ممکن است که وام‌دار پاکستان باشند؛ اما به این معنا نیست که طالبان گوش به فرمان پاکستان است… تمام ظرفیت طالبان در قطر نیست، تعدادی شان در پاکستان اند و تعدادی هم در داخل افغانستان؛ بنابر این، تیم مذاکره‌کننده مجبور است که با آن‌ها مشوره کند.» به گفته‌ی او، پاکستان وانمود می‌کند که طالبان در مشت آن‌ها است؛ در حالی که چنین نیست.
آقای مهدوی، با اشاره به سخنان رییس‌جمهور غنی که انتخاب دوستی و دشمنی به دست پاکستان است، می‌گوید که فهم و درک آقای غنی «اشتباه» است؛ بخش بزرگی از روند صلح به دست افغانستانی‌ها است. «تا زمانی‌که افغان‌هایی چون غنی، منافع و قدرت ‌شان، مهم‌تر از منافع ملی و جان شهروندان افغانستان باشد؛ ما نه باید از کشورهای دیگر توقع داشته باشیم که به منافع ملی ما بیندیشند.»
شماری دیگر از کارشناسان افغانستان اما باور دارند که حرف نهایی طالبان را پاکستان می‌زند و این کشور، برنامه‌های گروه طالبان را در روند صلح افغانستان تعیین می‌کند. علی‌سجاد مولایی، کارشناس سیاسی می‌گوید که در پشت برنامه‌های طالبان، سیاست‌گذاران زبده‌ی پاکستانی قرار دارد. «روشن است که پاکستان طالبان را مدیریت می‌کند. افراد زبده‌ی پاکستانی، برای طالبان برنامه می‌چینند و طرح می‌ریزند. این پاکستان است که تعین می‌کند، طالبان به نشست استانبول اشتراک کنند و یا نکنند.» تاکید آقای مولایی بر این است که پاکستان در موضع‌های طالبان تعیین‌کننده است؛ چون هر باری‌که این گروه به بن‌بست روبه‌رو می‌شود، به پاکستان، سفر کرده و از آن‌ها مشوره می‌گیرد.
با این‌حال، عارف علوی، رییس‌جمهور پاکستان در مصاحبه با صدای امریکا، گفته است که کشورش بیشترین نفع را از برقراری صلح در افغانستان می‌برد. «با برقراری صلح در افغانستان، ما بیشترین نفع را می‌بریم. جنگ در افغانستان، جان ۷۰ هزار شهروند پاکستان را گرفته و میلیاردها دالر به ما ضرر وارد کرده است.»
با آن‌که این مقام بلندرتبه‌ی پاکستانی، افزوده است که کشورش نمی‌خواهد، روند صلح افغانستان به ناکامی بینجامد؛ اما رهبران دولت افغانستان، هم‌واره پاکستان را متهم به حمایت از گروه طالبان می‌کنند. به تازگی، امرالله صالح، معاون دوم رییس‌جمهور (۲ ثور) در مراسمی در ولایت کندهار، گفت؛ ماین‌هایی که جنگ‌جویان طالب از آن استفاده می‌کنند، در پاکستان ساخته می‌شود؛ چون موادی که از آن در ساخت ماین‌ها استفاده می‌شود، در افغانستان وجود ندارد. «تمام تجهیزات نظامی و انفجاری جنگ‌جویان طالب، در پاکستان تولید می‌شود.»

طالبان: هنوز زود است که بگویم در هنگام خروج به خارجی‌ها حمله می‌کنیم یا نه!
یکی از نگرانی‌های عمده‌ی امریکا و کشورهای عضو ناتو، این است که در هنگام خروج سربازان شان مورد حمله‌ی گروه طالبان قرار نگیرد. چندی پیش، پنتاگون- وزارت دفاع امریکا- اعلام کرد که در زمان خروج به شمار نیروهای امریکایی در افغانستان به‌گونه‌ی موقت می‌افزاید. مضاف بر آن، جو بایدن در هنگام توضیح برنامه‌ی خروج گفت که اگر طالبان بخواهد در زمان خروج به سربازان خارجی حمله کند، این کشور با همه‌ی توان از خود و شرکای بین‌الملی اش، دفاع می‌کند.
با این‌حال، گروه طالبان می‌گوید که دانستن این موضوع که پیش از خروج کامل، به سربازان امریکایی حمله می‌کنند یا نه، هنوز زود است. محمدنعیم وردک، سخن‌گوی گروه طالبان، به خبرگزاری آسوشتیدپرس، گفته است: «برای دانستن این مسایل هنوز خیلی زود است، در مورد آینده‌ نمی‌توان چیزی گفت.»
آگاهان می‌گویند که اگر در هنگام خروج، کوچک‌ترین حمله‌ا‌ی به سربازان خارجی شود، خروج کامل آن‌ها به تعویق افتاده و جنگ دوام‌دار خواهد شد. آقای مولایی، تاکید می‌کند که در این صورت، نه به نفع طالبان است و نه به نفع دولت افغانستان. «فکر نکنم که طالبان حمله‌ا‌ی انجام بدهند.»
با این ‌همه، این نگرانی میان شهروندان افغانستان و حتا مقام‌های امریکایی مطرح است که پس از خروج سربازان خارجی و بی‌نتیجه‌بودن نشست استانبول، افغانستان در تلاطم بحران‌ها غرق می‌شود. جان مکنزی، فرمانده‌ی نیروهای امریکایی در خاور میانه و شمال افریقا، گفته است که نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان، پس از خروج کامل نیروهای خارجی هم‌چنان نیاز به حمایت دارند و در غیر آن صورت از هم می‌پاشند. بر اساس گزارش خبرگزاری‌های امریکا و به ویژه اسوشتیدپرس، مقام‌های نظامی امریکایی، خروج کامل سربازان این کشور از افغانستان را پیشنهاد نمی‌کنند.
شماری از کارشناسان سیاسی افغانستان اما باور دارند که اعلام یک‌بارگی و بدون قیدوشرط خروج سربازان امریکایی از سوی بایدن و کشورهای عضو ناتو، همه‌ی جناح‌های سیاسی افغانستان را غافل‌گیر کرده است. آقای مهدوی می‌گوید که جناح‌های سیاسی افغانستان به ‌شمول گروه طالبان، پس از اعلام خروج بی‌قیدوشرط، متعجب و گیج هستند و از همین ‌رو، به کشورهایی چون پاکستان برای مشوره سفر می‌کنند.

روح الله طاهری

همزمان با اعلام تأخیر نشست استانبول در مورد روند صلح افغانستان، وزارت امور خارجه‌ی ترکیه می‌گوید قرار است فردا یک نشست سه‌جانبه میان افغانستان، ترکیه و پاکستان برگزار شود.

وزارت خارجه‌ی ترکیه امروز (پنج‌شنبه، ۲ ثور) با نشر خبرنامه‌ای گفت این نشست در سطح وزیران خارجه‌ی افغانستان، ترکیه و پاکستان در استانبول برگزار می‌شود.

به نقل از خبرنامه، طرف‌های اشتراک‌کننده در این نشست روی موضوعات صلح افغانستان، همکاری در بخش‌های امنیتی، اتصال، انرژی و مهاجرت‌های غیرقانونی بحث و گفت‌وگو می‌کنند.

همزمان با این اعلام وزارت خارجه‌ی ترکیه، وزارت امور خارجه‌ی کشور اعلام کرده است که محمدحنیف اتمر، وزیر این وزارت به هدف شرکت در نشست سه‌جانبه میان افغانستان، ترکیه و پاکستان عازم ترکیه شده است.

در خبرنامه آمده است که در این نشست روی موفقیت روند صلح افغانستان، از سرگیری مذاکرات صلح میان دولت جمهوری اسلامی افغانستان و طالبان، تقویه‌ی اجماع منطقه‌ای برای حمایت از صلح، نقش ترکیه و پاکستان و تقویت روابط سه‌جانبه گفت‌وگو می‌شود.

از سویی هم، وزارت خارجه‌ی ترکیه گفته است که در حاشیه‌ی این نشست سه‌جانبه، مولود چاووش اوغلو، وزیر خارجه‌ی ترکیه با همتایان افغانی و پاکستانی‌ خود نیز دیدار و گفت‌وگو می‌کند.

این نشست درحالی میان افغانستان، ترکیه و پاکستان برگزار می‌شود که پیشتر مولود چاووش اوغلو در مصاحبه با شبکه‌ی تلویزیونی خبر تُرک (Habertürk) گفته بود که پس از مشوره با سازمان ملل متحد و کشورهای قطر و امریکا، برگزاری نشست استانبول در مورد صلح افغانستان به بعد از ماه رمضان و عید سعید فطر موکول شده است.

وزیر خارجه‌ی ترکیه افزوده بود که تصمیم در مورد تعویق برگزاری این نشست، به‌دلیل اعلام رسمی خروج نیروهای امریکایی از افغانستان گرفته شده است.

ترکیه، قطر و سازمان ملل متحد نیز روز گذشته با نشر اعلامیه‌ی مشترک تعویق نشست استانبول را تأیید کردند. آنان اعلام کردند که توافق کرده‌اند تا نشست استانبول به موعد بعدی تا زمانی که شرایط مطلوب برای پیشرفت معنادار فراهم شود، مول گردد.

نشست استانبول قرار بود در تاریخ ۲۴ آپریل برگزار شود و تا چهارم ماه می ادامه یابد. پیشتر وزارت خارجه‌ی ترکیه گفته بود که این نشست با میزبانی مشترک ترکیه، قطر و سازمان ملل و در سطح بلند و فراگیر میان نمایندگان جمهوری اسلامی افغانستان و گروه طالبان برگزار می‌شود.

هدف اصلی نشست استانبول تسریع روند صلح افغانستان، تکمیل مذاکرات بین‌الافغانی در دوحه و دست‌یابی به یک توافق سیاسی عادلانه و پایدار است.

رئیس‌جمهور امریکا جو بایدن روز چهار شنبه گذشته اعلام کرد که برنامه خروج «بدون قید و شرط» نیرو‌های امریکا از افغانستان را از ابتدای ماه می‌شروع خواهد کرد و این نیرو‌ها تا ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۱ به طور کامل از این کشور خارج می‌شوند. بایدن با گفتن اینکه وقت آن رسیده تا به جنگ بی‌پایان خاتمه دهیم و «ما هرگز برای حضورمان (در افغانستان) در طول چند نسل برنامه‌ریزی نکرده بودیم»، سعی داشت علت تصمیمش را برای خروج نیروهایش از افغانستان بیان کرده باشد، اما نکته مهم این است که در صورت انجام این تصمیم وضعیت سیاسی افغانستان به چه صورت خواهد بود به خصوص اینکه هنوز چارچوب مشخصی برای آینده این وضعیت و مخصوصاً نقش طالبان و بودن و نبودن آن در ساختار سیاسی کشور معلوم نشده است.

اولین نکته در تصمیم بایدن برای عقب‌نشینی کامل نیرو‌های امریکا از افغانستان این است که بایدن نیز می خواهد کلیت و روح توافق نامه دوحه حفظ شود. بایدن در جریان نخستین دیدارش از پنتاگون در ۱۱ فوریه گفته بود که خروج نیرو‌های امریکایی از افغانستان طبق توافقنامه دوحه در ماه مه انجام نمی‌شود. بنابر این، اعلام خروج نیرو‌ها از افغانستان که چهار شنبه گذشته اعلام شد، به روشنی دلالت بر عقب‌نشینی سیاسی بایدن از موضع اولیه‌اش دارد و نشان می‌دهد که او متوجه شده نمی‌تواند توافقنامه دوحه را نادیده بگیرد. علت این عقب‌نشینی این است که اگر امریکا توافقنامه دولت پیشین با طالبان برای خروج نظامیان را بدون هیچ برنامه‌ای زیر پا بگذارد، امریکا بار دیگر وارد جنگ با طالبان خواهد شد و این چیزی است که رئیس‌جمهور امریکا اصلاً آن را نمی‌خواهد.

به این ترتیب، طالبان این پیام را به دولت بایدن داده که اگر توافقنامه دوحه و به خصوص خروج کامل نیرو‌های امریکایی از افغانستان محقق نشود، نه تنها طالبان حاضر نمی‌شود در نشست استانبول یا هر فرایند صلح دیگری شرکت کند، بلکه امریکا باید آماده دور دیگری از حملات طالبان به نیروهایش باشد. این چشم‌اندازی نیست که مورد قبول دولت بایدن باشد، به خصوص در شرایطی که روابطش با روسیه به شدت تیره شده، حساسیت در مرز اوکراین و روسیه به شدت وخیم است و مسئله چین برای امریکا پیچیده‌تر از قبل شده است. در واقع، اولویت‌های دولت امریکا در این شرایط در خارج از افغانستان و حتی خاورمیانه است و دور تازه‌ای از جنگ با طالبان به هیچ وجه در اولویت‌های این دولت نیست.

به نظر می‌رسد که با توجه به این وضعیت است که بایدن مجبور شده به توافقنامه دوحه و برنامه خروج از افغانستان توجه جدی بکند هرچند که دولت امریکا نتوانسته بعد از ۲۰ سال جنگ طالبان را شکست دهد و پیروز این جنگ باشد.

هرچند چرایی این که چگونه طالبان از نبرد ۱۹ ساله با ابرقدرت هژمون جان سالم به در برد، نیاز به تحلیل جداگانه است، اما به صورت فهرست وار می توان راز بقای طالبان در جنگ با آمریکا را منابع مالی غیر‌رسمی و زیرزمینی، استخدام نیروهای نخبه و ویژه و ایجاد منطقه امن برای رهبران و مغز متفکر ساماندهی این جریان در پیرامون افغانستان بر شمرد. این عوامل، از مهم‌ترین دلایل پیروزی طالبان در برابر ایالات‌متحده آمریکا است. با این همه آنچه این پیروزی را تثبیت کرد، فعالیت به شکل شبکه‌ای و غیر‌متمرکز در سراسر افغانستان بود که قدرت ابرقدرت را رو به ضعف برد.

به هر حال، در حالی که نشست استانبول برای بار دوم به تاخیر می افتد، نشانه‌ها اما حاکی از این است که پیشرفتی در مذاکرات آمریکایی‌ها با طالبان به‌وجود نیامده است. از این منظر می توان گفت بایدن در آستانه شکست بزرگ دیپلماتیک قرار گرفته است. همان گونه که تلاش برای پیوند زدن فرهنگ سیاسی غرب با یک فرهنگ به شدت سنتی و دین باور، طی دو دهه اخیر در افغانستان،کاری عبث و غیر کارشناسانه و سطحی بود. به‌ویژه هنگامی که دریابیم که کشورهای همسایه و منطقه نمی توانستند حضور مداخلانه گرایانه امریکا و ناتو را در مجاورت خود بپذیرند و تحمل کنند. چراکه حضور غرب می‌توانست افغانستان را از مدار فرهنگی و ژئوپلیتیک کشورهای همسایه دور کند. به این ترتیب، به نظر می رسد بایدن کماکان میان بیم و امیدها گیر افتاده و دنبال خروج آبرومندانه از افغانستان است.

داکتر عبداللطیف نظری

طالبان مدعی هستند تا زمانی که نیروهای خارجی کاملا افغانستان را ترک نکرده و زندانیان آزاد شده این گروه به هفت هزار نرسد در نشست استانبول شرکت نمی کنند.

شرط دیگر طالبان حذف نام رهبران طالبان از لیست سیاه سازمان ملل متحد است.

این در حالی ست که نشست استانبول با موضوع صلح افغانستان قرار بود در ماه جاری میلادی در ترکیه برگزار شود.

امتناع طالبان از شرکت در این نشست سبب به تعویق افتادن آن تا بعد از ماه رمضان شد.

فضل محمود فضلی رئیس اداره امور ریاست جمهوری می گوید جمهوری اسلامی افغانستان برای اشتراک در این کنفرانس کاملاً آماده است. رئیس جمهور با احترام به اصول کلی این کنفرانس، حتی طرحی را برای ایجاد یک دولت صلح ارائه داد و متعهد گردید که برای جلوگیری از کشته شدن افغان‌ها، هر شرطی را که منجر به صلحی پایدار و باعزت شود ، بپذیرد.

وی می افزاید نمایندگان جمهوریت آماده مذاکره در هر زمان و هر مکان هستند، اما هر زمانیکه نوبت به اقدام قاطع برای پایان دادن به جنگ و جلوگیری از خونریزی می‌رسد، طالبان عقب‌نشینی می‌کنند.

به گفته رئیس اداره امور ریاست جمهوری طی دو سال اخیر، دولت از سوی طرفداران بی‌نظمی و فرقه‌گرایی، همواره به متعهد نبودن در قبال صلح متهم شده است.حال وقت آن رسیده است که همه افغانها با اتحاد و اتفاق تحت رهبری توانمند رئیس جمهور متحد شوند تا به درستی به مردم ما خدمت کنند و در برابر کسانی که خود را ارباب، خردمند و جامع‌الکمالات می‌پندارند و به درایت و قضاوت مردم باور ندارند و می‌خواهند که افغان‌ها تسلیم ظلم آنها شوند، بایستند.

همزمان با اعلام تأخیر نشست استانبول در مورد روند صلح افغانستان، محمداکرم خپلواک، معاون شورای عالی مصالحه‌ی ملی و نماینده‌ی ویژه‌ی رییس‌جمهور در امور سیاسی می‌گوید که دولت افغانستان در مذاکره با طالبان در «موقفی نیست که باید می‌بود».

آقای خپلواک که امروز (چهارشنبه، ۱ ثور) در نشست استجوابیه‌ی مجلس نمایندگان صحبت می‌کرد، گفت موارد اختلافی در مراحل انجام مذاکره با گروه طالبان در چوکات جمهوریت و قیمت صلح سبب شده تا موقف دولت افغانستان در این مذاکرات ضعیف شود.

او تأکید کرد: «ما با طرف مقابل (طالبان) که جمهوریت را به تمام معنا نمی‌پذیرند، مذاکره می‌کنیم. مراحل [مذاکره] و قیمت صلح سبب شده است که امروز باید اعتراف کنیم که ما (دولت) در موقفی نیستیم که باید باشیم.»

به گفته‌ی معاون شورای عالی مصالحه‌ی ملی، اگر دولت افغانستان در موقف «قوی‌تر» قرار می‌داشت، به درخواست «یک کس (طالبان)، کنفرانس‌های مرتبط به صلح، لغو ویا متوقف نمی‌شد. اشاره‌ی او به لغو نشست استانبول در مورد صلح افغانستان است.

همچنان او در بخشی از صحبت‌هایش تأکید کرد که گروه طالبان توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد و کشورهای جهان به‌عنوان یکی از «طرف‌ها» به رسمیت شناخته شده است. محمداکرم خپلواک گفت: «طالبان را اگر ما بخواهیم یا نخواهیم، دنیا به آنان رسمیت داده‌اند.»

با این حال، او گفت که اکنون برای مذاکره با گروه طالبان لازم است که دولت افغانستان در درون خود روی پرداخت قیمت صلح و چگونگی انجام مراحل مذاکرات به یک نتیجه برسد.

با این حال، آقای خپلواک خاطرنشان کرد که تمامی افغان‌ها برای برقراری صلح در کشور توافق نظر و در مورد آن نیز اصول «واضح» دارند. او توضیح داد که انتخابات زعیم ملی از طریق اراده‌ی مستقیم شهروندان کشور تنها اصول مورد پذیرش برای مردم افغانستان است.

معاون شورای عالی مصالحه‌ی ملی افزود که با پذیرش اصل انتخابی‌بودن زعیم آینده‌ی کشور توسط طالبان، شهروندان در روند صلح از تمامی حقوق‌شان برخوردار می‌شوند.

از سویی هم، او با اشاره به خروج نیروهای خارجی از افغانستان گفت که مبارزه با ترویزم پس از خروج این نیروها، تنها به دوش افغانستان نیست، بلکه کشورهای منطقه و جهان نیز در مبارزه با ترویزم در افغانستان مسئولیت و مکلفیت دارد.

همچنان سیدسعادت منصور نادری، وزیر دولت در امور صلح نیز که در این نشست مجلس نمایندگان صحبت می‌کرد، گفت که دلیل اصلی تعویق نشست استانبول عدم «علاقه‌مندی» گروه طالبان برای مذاکره بوده است.

آقای نادری گفت که جانب دولت افغانستان در هر زمان آماده‌ی مذاکره و شرکت در نشست استانبول است.

در همین حال، او از گروه طالبان خواست که به‌جای لجاجت به مذاکرات صلح حاضر شوند.

ارگ ریاست‌جمهوری نیز اعلام کرده است که علت تعویق نشست استانبول، عدم آمادگی طالبان بوده است. لطیف محمود، معاون سخن‌گوی ریاست‌جمهوری در تویتی گفته است دولت از هر حرکتی که موجب برقراری صلح عادلانه و پایدار شود، حمایت می‌کند.

او افزوده است: «هر زمانی‌که هرنشستی به هدف صلح عادلانه پایدار برگزار شود، ما (دولت) با یک صدا [در آن] اشتراک خواهیم کرد.»

این درحالی است که مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه‌ی ترکیه در مصاحبه با شبکه‌ی تلویزیونی خبر تُرک (Habertürk) که پس از مشوره با سازمان ملل متحد و کشورهای قطر و امریکا، برگزاری نشست استانبول در مورد صلح افغانستان به بعد از ماه رمضان و عید سعید فطر موکول شده است.

وزیر خارجه‌ی ترکیه افزوده است که تصمیم در مورد تعویق برگزاری این نشست، به‌دلیل اعلام رسمی خروج نیروهای امریکایی از افغانستان گرفته شده است.

ترکیه، قطر و سازمان ملل متحد نیز با نشر اعلامیه‌ی مشترک تعویق نشست استانبول را تأیید کرده‌اند. آنان گفته‌اند که توافق کرده‌اند تا نشست استانبول به موعد بعدی تا زمانی که شرایط مطلوب برای پیشرفت معنادار فراهم شود، مول گردد.

در همین حال، رولاند کوبیا، فرستاده‌ی ویژه‌ی اتحادیه‌ی اروپا برای افغانستان می‌گوید که فقدان اراده‌ی واقعی طالبان برای شرکت در نشست استانبول و قدم گذاشتن روی مسیر صلح واقعی، تحقیری دیگری برای جامعه جهانی است.

آقای کوبیا در تویتی همچنان نوشته است که تحقیر جامعه جهانی از سوی طالبان نتیجه‌ی امتیازات یک‌جانبه‌ی فراوان در گذشته و بدون عمل متقابل مورد نیاز است.

کابلوف گفت: «صادقانه بگویم، این قابل پیش‌بینی است، زیرا ما می‌بینیم که تا کنون مواضع جنبش طالبان و طرف گسترده‌تر کابل که شامل دولت، شورای عالی مصالحه و شخصیت‌های سیاسی می‌شود، با هم مطابقت ندارد. در این شرایط، بدون آجندای مشترک، برگزاری چنین رویدادی مطمئناً منطقی نیست.»
به گفته وی، روسیه دعوت‌نامه رسمی برای شرکت در این نشست دریافت کرده بود.
با این حال، وزارت خارجه ترکیه شب گذشته اعلام کرد نشست استانبول تا بعد از عید فطر به تعویق افتاده است.
گروه طالبان قبلاً در واکنش به تصمیم بایدن رییس جمهور امریکا مبنی بر تغییر خروج نظامیان این کشور از افغانستان از تاریخ اول می تا ۱۱ سپتمبر، اعلام کرده بود تا خروج کامل نظامیان خارجی در هیچ نشستی اشتراک نخواهد کرد.

مولود چاووش اوغلو وزیر خارجه ترکیه می گوید کنفرانس صلح افغانستان که قرار است در ترکیه برگزار شود به بعد از ماه رمضان موکول شده است.

آقای چاووش اوغلو در مصاحبه با شبکه تلویزیونی هابرترک گفت این گفت و گوها به دلیل مسائلی در مقدمه چینی عقب افتاده است، وی اما نگفت آیا طالبان شرکت در آن را پذیرفته است یا خیر

نشست استانبول که ترکیه، قطر و سازمان ملل میزبان آن خواهند بود قرار بود ۲۴ آوریل شروع شود تا فرآیند تلاش برای رسیدن به توافق صلح میان دولت افغانستان و طالبان را تسریع کند.

آقای چاووش اوغلو همچنین در توییتی نوشت: «ما با قطر، آمریکا و سازمان ملل رایزنی کرده ایم. ما تصمیم گرفته ایم کنفرانس استانبول در مورد فرآیند صلح افغانستان را به بعد از عید فطر موکول کنیم.»

خبرگزاری رویترز پیشتر به نقل از سه منبع مطلع گزارش داد دلیل تاخیر در شروع گفت و گوها عدم مشارکت طالبان است.

یک مقام بلندپایه دولت افغانستان که نخواست نامش فاش شود به رویترز گفت: «نشست استانبول در تاریخ مقرر برگزار نخواهد شد چون طالبان از شرکت در آن خودداری می کند.»

ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، تاخیر در گفت و گوها را تایید نکرد اما گفت تلاش های وسیع تر دیپلماتیک ادامه می یابد.

وی افزود ما همیشه روشن گفته ایم، که استانبول جایگزین دوحه نیست.

استفان دوجاریک سخنگوی سازمان ملل پیشتر در این روز گفت نمی تواند تایید کند آیا نشست استانبول عقب افتاده است یا نه.

وی تاکید کرد:«سازمان ملل در کنار دیگر برگزارکنندگان، قطر و ترکیه، به تعامل با نمایندگان افغانستان و طالبان در مورد راه های تقویت و افزودن بر نیروی محرکه مذاکرات بین الافغانی ادامه می دهد.«

وزارت خارجه ترکیه قبلا گفته بود طالبان به دلیل عدم خروج نیروهای آمریکایی تا اول ماه مه، از شرکت در نشست استانبول انصراف داده است.

با این حال محمد حنیف اتمر، وزیر خارجه افغانستان، هفته پیش از طالبان خواست نشست صلح استانبول را فرصتی بداند که “نباید از دست داد.”

نشست استانبول یکی از مهمترین نشست ها در مورد آینده صلح افغانستان خوانده شده که جامعه بینالمللی انتظار دارد گروه های افغان در آن بتوانند بر سر پایان جنگ و “تشکیل دولت انتقالی صلح” در کشور به توافق برسند.

جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا، روز ۱۴ آوریل اعلام کرد نیروهای آمریکایی تا ۱۱ سپتامبر امسال به صورت کامل از افغانستان خارج خواهند شد.

دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور سابق آمریکا در ماه فوریه سال پیش توافقی را با طالبان امضا کرد که هدف آن پایان دادن به طولانی‌ترین جنگ آمریکا بود.

براساس آن آمریکا گفت کلیه نیروهایش را تا ماه مه ۲۰۲۱ از افغانستان خارج می کند و طالبان قول داد اجازه عملیات از خاک افغانستان را به گروه های افراط‌گرا ندهد.

به دنبال این توافق، حملات شورشیان طالبان به نیروهای بین‌المللی متوقف شد اما حملات این گروه به نیروهای امنیتی افغانستان همچنان ادامه یافت.

طالبان اکنون خروج دیرهنگام نیروهای آمریکایی را نقض توافق می دانند.

بعد از سقوط طالبان در حمله سال ۲۰۰۱ آمریکا، این گروه دوباره به تدریج قوت گرفت، به طوری که تا سال ۲۰۱۸ در بیش از دو سوم افغانستان فعال و تهدیدی برای دولت بود. در این مدت هزاران نفر کشته شده اند، از جمله ۲۴۰۰ سرباز آمریکایی.

در اوج جنگ در افغانستان، ۸۸ هزار سرباز آمریکایی در افغانستان حضور داشتند و پس از خروج آخرین نیروهای آمریکایی از افغانستان، شمار این نیروها به ۲۰۰۰ هزار نفر کاهش خواهند یافت.

جمعه خان همدرد رییس شوراهای حزب اسلامی روز سه شنبه، 31 حمل در یک نشست خبری در کابل گفت: حکومت افغانستان، شورای عالی مصالحه و جریان های مطرح سیاسی، فاقد طرح واحد برای مصالحه ملی هستند.

او گفت: طرحی که از سوی شورای مصالحه، منتشر شده است، طرحی جامع و همه شمول نیست در زمینه احزاب مطرح سیاسی، شخصیت‌های تاثیر گذار ملی تفاهم و مشورت صورت نگرفته است.

همدرد علاوه کرد: شورای عالی مصالحه باید در تفاهم با حکومت، احزاب مطرح سیاسی و شخصیت های تاثیر گذار ملی، طرح واحد و جامع را تهیه و تدوین می کردند و توافق همه ی احزاب و جریان های سیاسی در طرح درنظرگرفته می شد.

او همچنین گفت: لست اشتراک کنندگان نشست ترکیه، مورد قبول جریان های سیاسی نیست زیرا در تعین افراد هیچ نوع ملاک و معیار درنظر گرفته  و اجماع ملی بوجود نیامده است.

او گفت اتحاد شوراها حزب اسلامی افغانستان از تصمیم اداره جو بایدن رییس جمهور ایالات متحده آمریکا استقبال مینماید و امید وار است الی تاریخ تعیین شده خروج نیروهای نظامی آمریکا و ناتو انجام شود و اجماع ملی شکل گیرد و روند صلح افغانستان به نتیجه مطلوب برسد.

این گفته‌ها و پیشنهادها در حالی مطرح می‌شود که قرار است 24 اپریل در استانبول برگزار شود. اما گروه طالبان گفته که تا خروج کامل نیروهای خارجی از کشور در این نشست شرکت نمی‌کند.

رئیس جمهور ایالات متحده امریکا چندی پیش گفته بود که نیروهایش را تا اواسط ماه سپتمبر از افغانستان خارج می‌کند. پیش از این قرار بود که نیروهای خارجی از اول ماه می کشور را ترک کنند.

روزنامه وال استریت ژورنال گزارش داده تصمیم جو بایدن رئیس جمهوری آمریکا برای خروج نیروهایش از افغانستان در تضاد با توصیه‌های فرماندهان آمریکایی بوده‌است.

ژنرال فرانک مک کنزی فرمانده ارتش آمریکا در خاور میانه، اسکات میلر فرمانده نیروهای آمریکایی و ناتو در افغانستان و مارک میلی رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا خواهان حفظ ۲۵۰۰ سرباز آمریکایی در افغانستان همزمان با پیگیری دپلماسی برای تقویت روند صلح بوده‌اند.

در همین حال، مجلس نمایندگان افغانستان از طالبان خواسته با حضور در نشست استانبول خواسته‌هایش را مطرح کند.

نشست استانبول در مورد صلح افغانستان در حالی قرار است چند روز دیگر برگزار شود که هنوز مقدمات سفر هیات مذاکره کننده حکومت به ترکیه فراهم نشده و بسیاری از کارشناسان برگزرای این نشست مهم در این تاریخ را غیر ممکن می دانند.

بلینکن گفته است: «ما در مورد موضوعات امنیتی منطقه‌ای مورد توجه دوجانب در افغانستان، میانمار و چالش‌های جهانی مانند تغییر آب و هوا صحبت کردیم.»

در همین حال، جی‌شنکر نیز در توییتی گفته است: «مکالمه، تحولات اخیر در همسایگی نزدیک و گسترده هند را در بر داشت. در مورد آجندای شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین موضوعات مربوط به همکاری‌های صحی تبادل نظر کردیم.»

ند پرایس سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا نیز در مورد گفت‌وگوی وزرای خارجه دو کشور گفته است که دو رهبر روی هماهنگی نزدیک و دوامدار در حمایت از صلح پایدار و توسعه مردم افغانستان توافق کردند.

گفتنی است که این رایزنی در آستانه برگزاری کنفرانس صلح استانبول و خروج نیروهای امریکایی از افغانستان صورت گرفته است.

برگزاری کنفرانس ترکیه در مورد افغانستان در تاریخ ۲۴ اپریل، از این جهت غیرممکن به نظر می رسد که طالبان عدم اشتراک خود را در آن اعلام کرده اند، امریکایی ها منتظر تصمیم طالبان هستند و آمادگی های لازم برای نشست نیز دیده نمی شود.

در ابتدا گزارش هایی به نشر رسید که نشستی تحت مدیریت سازمان ملل در مورد صلح افغانستان، در تاریخ ۱۶ اپریل با حضور احزاب و سیاستمداران افغان و نمایندگان برخی کشورهای منطقه و جهان در ترکیه برگزار می شود؛ اما یک هفته قبل برگزار کنندگان کنفرانس، یک اعلامیه مشترک نشر کرده و گفتند ترکیه، قطر و سازمان ملل متحد، یک کنفرانس جامع در سطح بالا بین نمایندگان جمهوری اسلامی افغانستان و طالبان را، از تاریخ ۲۴ اپریل تا چهارم ماه می، برگزار می کنند.

فریدون خوځون سخنگوی شورای عالی مصالحه ملی افغانستان نیز دو روز پیش (۲۹حمل) گفت برای آغاز این کنفرانس، ۲۴ اپریل انتحاب شده و این شورا برای اشتراک در آن، آمادگی کامل دارد.

وی در این مورد که طالبان در کنفرانس یادشده اشتراک می کنند یا خیر؟ گفت: «خواست ما از دیگر این است که از هر فرصت برای صلح استفاده کنند.»

طالبان، هفتۀ گذشته گفتند تا زمانیکه همه نیروهای خارجی از افغانستان خارج نشوند، آنها در هیچ کنفرانسی که در مورد افغانستان تصمیم گرفته می شود، شرکت نمی کنند.

اما پس از آن، ایالات متحدۀ امریکا و سازمان ناتو اعلام کردند خروج نیروهای خود را از افغانستان، از اول ماه می آغاز و به تاریخ ۱۱سپتمبر به پایان خواهند رساند.

این در حالی است که به اساس توافقنامۀ صلح بین طالبان و امریکا، قرار بود نیروهای خارجی تا ماه می سال جاری، از افغانستان خارج شوند.

طالبان، تمدید خروج نیروهای خارجی از ماه می تا ماه سپتمبر را نقض توافقنامه دوحه دانستند، و گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی نیز گفته است که تأخیر در خروج نیروهای خارجی، سرپیچی از توافقنامه دوحه است، این امر وضعیت را پیچیده کرده و موانع در برابر نشست استانبول نیز ایجاد نموده است.

پژواک، به تاریخ ۲۹ حمل، از محمد نعیم سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر پرسید که آیا این کنفرانس، به تاریخ ۲۴اپریل آغاز خواهد شد یا خیر و طالبان در آن اشتراک می کنند یا خیر؟ وی با اختصار گفت: “تاکنون چیزی جدید در این مورد موجود نمی باشد.”

یک منبع سفارت امریکا در کابل، که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، در این مورد که کنفرانس ترکیه به تاریخ ۲۴اپریل آغاز خواهد شد یا خیر؟ گفت: “ما منتظر تصمیم نهایی در مورد اشتراک طالبان در کنفرانس استانبول هستیم، ما و سایر طرف های ذیدخل، از شرکت کنندگان افغان می خواهیم تا هر چه زودتر به دور یک میز بیایند. ”

منبع افزود که به نظر ایالات متحدۀ امریکا، کنفرانس استانبول فرصتی را برای دولت افغانستان و مذاکره کنندگان طالبان فراهم می کند، تا تلاش های خود را برای یک توافق سیاسی صلح آمیز سرعت بخشند، در بخش صلح پیشرفت شود و نشست ترکیه به پروسۀ دوحه پیشرفت دهد.

همچنان، حفیظ منصور عضو هیئت مذاکره کننده دولت افغانستان در دوحه، در سخنان خود به بی بی سی ابراز نگرانی کرده که به اساس تاریخ اعلام شده، چند روز محدود به این کنفرانس باقیمانده؛ اما تاهنوز هم به هیئت مذاکراتی افغانستان در دوحه، سهولت هایی مانند ویزه، تست کرونا و دیگر امکانات سفر آماده نشده است.

قرار بود کنفرانس ترکیه در تاریخ ۲۴ اپریل آغاز شود؛ اما طالبان گفتند تا خروج نیروهای خارجی از افغانستان، آنها در کنفرانسی که در مورد این کشور فیصله صورت می گیرد، شرکت نمی کنند، امریکا نیز گفته است منتظر تصمیم طالبان در مورد کنفرانس است و درحالی چهار روز تا برگزاری کنفرانس باقی مانده تا کنون امکانات سفر برای هیئت مذاکره کننده، آماده نشده است.

رییس مجلس نمایندگان در نشست عمومی امروز دوشنبه (۳۰ حمل) مجلس نمایندگان از گروه طالبان خواست در نشست استانبول شرکت کرده و خواست‌های شان را مطرح بسازند. او از این گروه تقاضا کرد از نشست استانبول به نفع مردم افغانستان استفاده کنند.
رحمانی در عین حال از کشورهای اثرگذار منطقه و سازمان ملل متحد نیز خواست که گروه طالبان را برای شرکت در نشست استانبول ترغیب کنند.
او افزود که نشست استانبول امیدواری‌های زیادی برای قطع جنگ و حل صلح‌آمیز بحران افغانستان ایجاد کرده است.
به‌ گفته‌ رحمانی، وجود اجماع منطقه‌ای و بین‌المللی و آمادگی شورای عالی مصالحه‌ ملی برای شرکت در نشست استانبول نیز خوش‌بینی‌های زیادی برای نتیجه‌بخش بودن مذاکرات به میان آورده است.
میر رحمان رحمانی علاوه کرد که مردم افغانستان و شورای ملی نشست استانبول را یک فرصت تاریخی می‌دانند.
آقای رحمانی تأکید کرد که حفظ نظام، قانون اساسی و آزادی و ارزش‌های مدنی از مهم‌ترین دستاوردهای تاریخ معاصر افغانستان است که حفظ آن‌ها برای تمامی طرف‌ها مهم و مفید است.
قرار است نشست استانبول به تاریخ ۴ ثور برگزار شود، اما گروه طالبان اعلام کرده که تا خروج کامل نیروهای خارجی در هیچ نشستی اشتراک نخواهد کرد.

جو بایدن، ریس‌جمهور ایالات متحده‌ی امریکا، تصمیم خود مبنی بر خروج نیروهای امریکایی از افغانستان تا ۱۱ سپتامیر سال روان را اعلام کرد.
زمان گزینش خروج نیروهای امریکا، برابر است به بیستمین سال‌گرد حملات ۱۱ سپتامبر که منجر به فروپاشی ساختمان‌های دوقلوی تجارتی ایالت متحده آمریکا شده و این کشور را در گیر جنگ ۲۰ساله در افغانستان کرد.
با توجه به مشخص کردن تاریخ خروج نیروهای ایالات متحده‌ی امریکا از افغانستان، لیدنسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه مریکا، بر این باور است که چنین خروجی، می‌تواند جو بایدن را مرتک اشتباه بزرگی کند و طرح‌ریزی حمله‌ی دوباره‌ از سوی گروه‌های تروریستی به امریکا را شکل خواهد داد.
اعلام خروج نیروهای امریکایی در ۱۱ سپتامبر واکنش‌هایی را به بار آورده که این واکنش، می‌تواند آغاز دوباره جنگ را در افغانستان تسریع کند؛ زیرا تاریخ خروج، باعث نقص توافق‌نامه میان امریکا و طالبان شده است؛ نقضی که می‌تواند طالبان را به شدیددادن جنگ نسبت به گذشته، متمایل کند. گروه طالبان در واکنش به تعین زمان خروج امریکایی‌ها، گفته است که به اساس شورای رهبری، تصمیم بر این است که در نشست استانبول شرکت نکنند، تصمیمی که رابطه میان امریکا و طالبان را تیره‌تر و وضعیت موجود را مبهم‌تر می‌کند.
به نوشته صبح کابل، این تصمیم طالبان، امریکایی‌ها را وادار خواهد کرد که در نشست استانبول، برای اقناع‌کردن کشورهای دخیل به خصوص پاکستان تلاش کنند؛ تا طالبان در نشست حاضر شوند و بتوانند تاریخ خروج را مشروعیت بدهند و پس از آن، وارد مرحله‌ی حل مشکل میان دوطرف؛ یعنی حکومت افغانستان و طالبان شوند.
امریکایی‌ها زمان خروج شان را اعلام کردند تا روند صلح سرعت بگیرد و طرحی را برای پیش‌شرط خروج بر طالبان اعمال کنند و از سویی هم، تصمیم خروج در ۱۱ سپتمبر برای آن گرفته شده تا در داخل افغانستان انسجام برای صلح ایجاد شود. در این مدت، امریکایی‌ها از طریق ابزار‌های دیپلماتیک، فشارهای سیاسی و اقتصادی وارد مرحله‌ی منسجم‌سازی حکومت و اپوزیسیسون در روند صلح افغانستان شدند؛ تا هر دو طرف به نتیجه برسند و امریکایی‌ها در سطح منطقه و فرامنطقه‌ به خروج شان مشروعیت بدهند. با توجه به چنین رویکردها، تصمیم خروج نیروهای ایالت متحده‌ی امریکا در ۱۱ سپتمبر، می‌تواند فرصت‌ها و چالش‌هایی را در پی داشته باشد.
اولین چالش مربوط به تحریک طالبان است؛ اگر طالبان این تاریخ را نپذیرند و دید متضاد داشته باشند، پیامد آن جنگ شدیدی برای دولت افغانستان و در خطر افتیدن منافع امریکا خواهد بود. این می‌تواند نوعی مانور از طرف طالبان باشد تا امتیاز‌گیری‌های بهتری را برای آینده‌ی شان رقم بزنند، به خواست مهم شان که رهایی زندانیان و پیوستن دوباره‌ی شان به جنگ است، برسند؛ دومین چالش می‌تواند، به شدت‌گرفتن جنگ گروه‌های مخالف طالبان بینجامد؛ زیرا گروه‌های مخالف، برای شدیدکردن جنگ خود بر علیه طالبان و حکومت افغانستان که حامیانش، مخالف حضور امریکایی استند شکل دهند؛ سومین چالش می‌تواند رقابت منطقه‌ای در افغانستان باشد. این رقابت، می‌تواند کشورها را به بازنگری متوجه کرده و از ادغام در روند صلح افغانستان منصرف کند؛ زیرا کشورهای منطقه به دنبال اهداف استراتژیک خود استند و تعیین زمان خروج نیروهای امریکایی می‌تواند، وضعیت را چالش‌برانگیزتر کند؛ چهارمین چالش بر مبنای اعلام تاریخ خروج، می‌تواند نبود پیش‌شرط برای خروج باشد. این رویکرد می‌تواند گروه‌های بیشتر تروریستی را در بطن خود پرورش داده و جنگ را بیشتر استخباراتی کرده و کشورهای دخیل را بیشتر دچار چالش و ابهام کند.
با این حال، خروج نیروهای ایالت متحده در ۱۱ سپتمبر، می‌تواند فرصت‌هایی را در بر داشته باشد؛ نخستین فرصت، می‌تواند برا ی حکومت افغانستان باشد؛ حکومت افغانستان درفرصت موجود در تلاش بازسازی روابط خود با پاکستان باشد؛ زیرا این کشور نقش کلیدی‌ای در اوضاع جاری افغانستان دارد. بنا بر این، بازسازی روابط دیپلماتیک، می‌تواند هر دو کشور را برای این که صلح در افغانستان به معنای ثبات در پاکستان است، قانع کنند ؛دومین فرصت می‌تواند فرصتی برای طالبان باشد. طالبان می‌توانند از این فرصت برای اعتباربخشی خود نزد کشورهای منطقه در موضوع افغانستان بکوشد و در سوی دیگر، برای امریکا و جامعه‌ی جهانی این را تفهیم کند که این گروه، آماده‌ی رسیدن به صلح از راه دیپلماتیک آن است؛ آخرین فرصت می‌تواند برای کشورهای دخیل در امور افغانستان باشد. کشورهای دخیل در امور افغانستان، می‌توانند با استراتژی پایدار و منافع‌محور برای شان، از طریق افغانستان روابط تجارتی اقتصادی خوبی با کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای شکل بدهند.
در نهایت، پیش از خروج ایالت متحده‌ی امریکا، باید ضمانت‌های بین‌المللی برای تامین صلح افغانستان روی دست گرفته شود. نوع حکومت باید بر مبنای مدل ملی‌محور بازسازی شود؛ تا افغانستان بار دیگر در صف کشورهای تهدید‌زا برای جهانیان به ویژه امریکا قرار نگیرد.

تلاش های دولت آمریکا برای متقاعد نمودن طالبان جهت شرکت در نشست استانبول، کماکان ادامه دارد.طی چند روز گذشته تماس‌های متعددی در سطوح مختلف با دولت پاکستان به عمل آمده تا این کشوربا استفاده از نفوذ خود‌ بر روی طالبان، این گروه را برای شرکت در نشست استانبول متقاعد نماید. سایر متحدین آمریکا در ناتو قبل از این اعلام کرده بودند که اعضای ناتو با هم وارد افغانستان شده اند و با هم از افغانستان خارج می‌شوند و از این طریق نارضایتی خود را از خروج زود هنگام از افغانستان اعلام کرده بودند. ولی با اعلام آغاز خروج آمریکا، بر مبنای توافق قبلی با طالبان در طی روز گذشته اعلام کردند علیرغم نارضایتی از تصمیم آمریکا، ولی با این تصمیم همراهی نموده و آنها نیز نیروهای خود را از افغانستان خارج خواهند کرد.

این موضوع همچنین این واقعیت را آشکار کرد که اعضای ناتو فقط نقش تامین کننده سرباز و تجهیزات مورد نیاز آمریکا را بر عهده دارند و جایگاهی در تصمیم گیری های کلان آمریکا در قالب ناتو ندارند. در چنین شرایطی طالبان، پیروزی خود بر آمریکا را بیش از هر زمان دیگر مشاهده و حس می کنند. از این رو، هیچ امیدی به اینکه طالبان از خواسته‌های حداکثری خود کوتاه بیایند وجود ندارد.

به این ترتیب، طالبان این پیام را به دولت بایدن داده که اگر توافقنامه دوحه و به خصوص خروج کامل نیرو‌های امریکایی از افغانستان محقق نشود، نه تنها طالبان حاضر نمی‌شود در نشست استانبول یا هر فرایند صلح دیگری شرکت کند، بلکه امریکا باید آماده دور دیگری از حملات طالبان به نیروهایش باشد؛ و دور تازه‌ای از جنگ با طالبان به هیچ وجه در اولویت‌های دولت بایدن نیست.

اینکه رئیس جمهور آمریکا قبل از اجلاس استانبول موضوع خروج نیروهای آمریکا و ناتو از افغانستان را اعلام می نماید در واقع فشار به دولت افغانستان است که به راه حل ارائه شده از سوی دولت آمریکا که بارها توسط آقای خلیل زاد به سران دولت اعلام شده، رضایت بدهد. هدف آمریکا از تشکیل دولت موقت با مشارکت طالبان آن است که ارزیابی آنها بر این مبناست که بعد از خروج آمریکا دولت افغانستان فرو می ریزد و طالبان از طریق جنگ به قدرت می رسند. لذا تیم سیاست خارجی بایدن، می خواهند زمینه‌ای فراهم کنند که طالبان از طریق مسالمت آمیز وارد کابل شوند تا آمریکا اوضاع را از طریق نمایندگی طالبان در کنترل داشته باشد و پایگاه های مورد نظر خود را کماکان به منظور بهره برداری ژئوپلتیک حفظ نماید.

به هر تقدیر،اعلام رسمی خروج بدون قید و شرط آمریکا از افغانستان را باید ثبت شکستی دیگر برای تاریخ لشکرکشی‌های ناموفق آمریکا به نقطه‌ای در خارج از مرزهای این کشور و همچنین مصداق دیگری بر باطل بودن افسانه شکست ناپذیر بودن نیروهای آمریکایی با آن همه تجهیزات پیشرفته دانست.

اما در عین حال بر این نکته نیز باید تاکید داشت که هرگونه خروج بدون توافق منجر به فاجعه ای دردناک در افغانستان خواهد شد که بی ثباتی سیاسی و آغاز جنگ داخلی قطعی ترین پیامد خروج غیر مسوولانه و پیش از توافق است؛ و فراموش نباید کرد که مسئولیت این جنگ بر عهده دولت آمریکا و سایر متحدین آن در ناتو می باشد.

داکتر عبداللطیف نظری