برچسب: نجیب الله

خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان بیش از آن‌که اهمیت استراتژیک داشته باشد، اهمیت “نمادین” دارد.

دولت افغانستان و حامیان بین‌المللی‌اش از مدت‌ها قبل، جنگ تبلیغاتی و رسانه‌ای را به طالبان واگذار کرده‌اند. طالبان بسیار مؤثرتر و قدرت‌مندتر از ابزار روایت‌سازی و جنگ رسانه‌ای بهره‌ برده‌اند.

روایت طالبان همان روایتی است که در ناخودآگاه اجتماعی جامعه‌ی افغانی حضور دارد و محصول انباشت تجربیات تاریخی است: “افغانستان سرزمینی است که ابرقدرت‌ها در آن شکست می‌خورند.” روایتی که همزمان ناسیونالیسم افغانی و جهادیسم را تداعی و تقویت می‌کند. اما در مقابل، دولت افغانستان و حامیان بین‌المللی‌اش هیچ پشتوانه‌ی “روایی” طی این سال‌ها نداشته‌اند و نساخته‌اند.

بعد از خروج نیروهای شوروی، حکومت نجیب الله سه سال در برابر گروه‌های پراکنده و نامنسجم مجاهدین دوام کرد. این‌بار در برابر یک گروه منسجم و قدرت‌مند بعید است کار به سه سال بکشد.

داکتر ابوالفضل فصیحی

وی در گفتگویی با دویچه‌ وله در پاسخ به این پرسش که آیا تاریخ تکرار خواهد شد و اشرف‌غنی با سرنوشت نجیب مواجه می‌شود گفت: «بلی متاسفانه.»

وی می‌گوید، شوروی‌ها حکومت نجیب الله را تنها گذاشتند و امریکا در حال حاضر حکومت اشرف‌غنی را رها کرده است.

پس از خروج شوروی‌ها، حکومت نجیب توسط مجاهدین سقوط کرد. وی چند سال بعد، پس از اشغال کابل توسط طالبان به دار آویخته شد.

به گفته سیوان، دولت اشرف‌غنی در روند صلح در حاشیه قرار دارد و در این روند تنها نظاره‌گر است.

نماینده سابق سازمان ملل می‌گوید، امریکایی‌ها افغانستان را ترک و دولت را به حالت خودش رها می‌کنند.

به گفته او، دولت اشرف‌غنی وابسته‌ به‌ کمک‌های خارجی است و از همین‌رو شباهت با دولت نجیب دارد که به کمک‌ شوری وابسته بود.

سیوان تاکید دارد که صلح باید توسط خود افغان‌ها تامین شود و تلاش‌های خارجی‌ها در این زمینه نتیجه نمی‌دهد.

این در حالی است که مذاکرات بین الافغانی صلح که سال گذشته آغاز شده بود تاکنون نتیجه نداده است.

اعضای هیات مذاکراه‌کننده دولت در مذاکرات صلح دوحه می‌گویند طالبان تمایلی به توافق صلح ندارد و از میز مذاکره فرار می‌کنند.

از جانب دیگر با آغاز روند خروج این نیروها، خشونت در افغانستان به شدت افزایش یافته است.

در هفتم ثور سال ۱۳۵۷ حکومت سردار محمد داوود خان که با کودتا به قدرت رسیده بود، توسط حزب کمونیستی دموکراتیک خلق با کودتا سرنگون شد. این رخ‌داد، راه تجاوز شوروی سابق به افغانستان را باز کرد.

ارتش سرخ شوروی پس از ۱۰ سال جنگ در افغانستان، تصمیم خروج را گرفت. در این جنگ ۱۰ ساله، بیش از یک میلیون افغان کشته شدند و شمار زیادی هم آواره گردیدند.

نیروهای شوروی نیز با تحمل حدود ۱۵ هزار کشته، بیش از ۶ هزار زخمی و صدها تن مفقود، افغانستان زخم‌خورده را در ۲۶ دلو ۱۳۶۷ ترک کردند.

در هشتم ثور بعد از خروج شوروی حکومت نجیب الله، آخرین رییس جمهور حزب کمونیستی توسط مجاهدین سرنگون شد.

به این ترتیب، حوادث ۷ و ۸ ثور دو روی یک سکه بود که پیامد مشابه داشت: کشتار، ویرانی و تباهی. اما آنچه بسا سنگین تمام شد، پیامد هشتم ثور بود که تاکنون افغانستان در منجلاب آن گیر است.

پس از سقوط حکومت نجیب الله، جناح‌های مجاهدین بر سر تقسیم قدرت، جنگ تنظیمی را آغاز کردند؛ جنگی که کشتار بی‌شمار داشت و منجر به ویرانی افغانستان شد. بدتر از همه، از دل دود و باروت جنگ داخلی، گروه ستم‌گر طالبان ظهور کرد و پنج سال تمام بر افغانستان ظالمانه حکم راند.

طالبان از افغانستان لانه‌ای برای تروریسم ساختند؛ امری که پای قدرت‌های غربی را به افغانستان کشاند. سرانجام امریکا و متحدانش رژیم طالبان «تروریست‌پرور» را در سال ۲۰۰۱ ساقط کردند. پس از این، فصل تازه‌ای در افغانستان ورق خورد. طی ۲۰ سال اخیر تحولات چشم‌گیر مثبت به میان آمده است؛ اما پدیده به نام طالبان هنوزهم در پی اقتدار مجدد است و شعله جنگ همچنان زبانه می‌کشد.

۳۲ سال بعد از فتح کابل توسط مجاهدین، اکنون وضعیت طوری چرخیده است که امریکا و متحدانش‌ تصمیم خروج از افغانستان را گرفته‌اند و طالبان رقم‌خوردن حوادث هشتم ثور را لحظه شماری می‌کنند. به زعم این گروه، امریکایی‌های «اشغال‌گر» همچون شوروی، شکست را پذیرفته و تا چند ماه دیگر افغانستان را ترک خواهند کرد. از همین‌رو است که پیامد خروج نیروهای خارجی بیم‌ناک به نظر می‌رسد؛ نگرانی در مورد جنگ داخلی و برگشت حاکمیت طالبان.

از جانب دیگر طالبان ادعا دارند که علیه نیروهای خارجی می‌جنگند و پس از خروج این نیروها، راه صلح را در پیش خواهند گرفت؛ اما این نیت طالبان تاکنون ثابت نشده است.

به‌رغم این‌که مذاکرات صلح در قطر در جریان بود، جنگجویان طالبان جنگ و خشونت را به اوج‌اش رسانده بودند. با این حال صلح با طالبان، افقی روشن ندارد؛ اما در شرایطی که برخی از جناح‌های سیاسی هم که دل خوشی از اشرف‌غنی ندارند، منتظر سقوط حکومت وی هستند، بیم از جنگ داخلی و بازگشت طالبان جدی است.

این نگرانی پیوند ناخواسته‌ای است میان خروج امریکا و شوروی که وضعیت فعلی را به دهه ۷۰ وصل می‌کند.

به رغم این بدبینی‌ها، اما مدیریت درست وضعیت به ویژه نیروهای امنیتی توسط حکومت و تدبیر و عبرت‌گرفتن‌ جناح‌های سیاسی از گذشته، برگشت به دهه ۷۰ را نا ممکن خواهد ساخت.