برچسب: قلب آسیا

نهمین نشست وزیران خارجه‌ی قلب آسیا – روند استانبول امروز (سه ‌شنبه، ۱۰ حمل) در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان برگزار می‌ شود.

این نشست یک روزه به میزبانی مشترک وزیران خارجه‌ی افغانستان و تاجیکستان و در حضور رییسان‌جمهور دو کشور برگزار می ‌شود.

قرار است که در این نشست  ۱۳ وزیر خارجه کشورهای منطقه نیز حضور داشته باشند.

تقویت اجماع منطقه‌ای در مورد صلح افغانستان، توسعه‌ی همکاری‌های سیاسی، امنیتی و اقتصادی میان کشورهای منطقه از موضوعات اصلی بحث در این نشست خواهد بود.

روز گذشته نشست مقدماتی قلب آسیا – روند استانبول در تاجیکستان برگزار شده و اشتراک ‌کنندگان روی اعلامیه‌ی مشترک پایانی این نشست کار کرده‌اند. قرار است این اعلامیه در پایان نشست امروز همگانی شود.

رییس جمهور غنی در راس یک هیات دیروز به تاجیکستان رفت تا او نیز در نشست وزیران خارجه ی قلب آسیا- روند استانبول به نمایندگی از افغانستان اشتراک کند.

س. جی شنکر وزیر امور خارجه هند روز گذشته در دوشنبه با رییس جمهور اشرف غنی در رابطه به روند صلح افغانستان رایزنی کرد.
وزیر خارجه هند در توییتی گفت: افتخار دیدار با رییس جمهور اشرف غنی را پیش از شروع کنفرانس قلب آسیا-روند استانبول داشتم. دیدگاه‌های خود را در مورد روند صلح شریک کردیم.
وی جزئیات بیشتری در مورد دیدارش با رییس جمهور غنی نداده است.
تاجیکستان امروز سه‌شنبه(۱۰ حمل) میزبان نهمین دور نشست وزرای خارجه کشورهای قلب آسیا-روند استانبول است.
هند یکی از مخالفان قدرتمند برگشت امارت اسلامی طالبانی است و همواره از دولت و نظام کنونی افغانستان دفاع کرده است.

محمد اشرف غنی پس از ورود به شهر دوشنبه با امام علی‌ رحمان، رییس‌جمهور تاجیکستان دیدار کرد.

این دیدار پیش از چاشت امروز (دوشنبه، نهم حمل) در کاخ ملت تاجیکستان در شهر دوشنبه، پایتخت این کشور صورت گرفت.

جزییاتی از موضوعات مورد بحث میان رییسان جمهور دو کشور تاکنون به گونۀ رسمی ارایه نشده است، اما گفته می‌شود تقویت اجماع منطقه‌یی پیرامون صلح افغانستان و گسترش همکاری‌های منطقه‌یی از آجندای این دیدار می‌باشد.

این دیدار در حالی صورت گرفته است که تاجیکستان فردا میزبان نهمین نشست وزیران خارجۀ قلب آسیا – پروسۀ استانبول خواهد بود.

وزارت خارجۀ کشور برگزاری این نشست را در تقویت اجماع منطقه‌یی برای موفقیت روند صلح در کشور مهم توصیف کرد. افزون بر رییسان جمهور افغانستان و تاجیکستان، وزیران خارجۀ سیزده کشور دیگری نیز در این نشست اشتراک خواهند کرد.

محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران شامگاه یکشنبه(۸حمل) برای اشتراک در نهمین دور کنفرانس قلب آسیا-روند استانبول وارد دوشنبه پایتخت تاجیکستان شد.
سفر دو روزه وزیر امور خارجه ایران به منظور شرکت در کنفرانس قلب آسیا – روند استانبول (نهم و دهم حمل) و نیز گفت‌وگو با مقامات کشور تاجیکستان درخصوص روابط فیمابین دو کشور ایران و تاجیکستان انجام شده است.
ظریف در بدو ورود به تاجیکستان گفت هدف جمهوری اسلامی ایران کمک به برقراری صلح پایدار و پایان درگیری ها در افغانستان است.
وزیر امور خارجه ایران عنوان کرد: «بسیار خوشحالم فرصتی پیدا شد تا برای اجلاس قلب آسیا و یک سفر دوجانبه به کشور دوست، همسایه، همزبان و همکیش تاجیکستان سفر کنم و با مقامات تاجیکستان و سایر کشورهایی که نسبت به افغانستان که آن هم یک کشور هم کیش، هم زبان و همسایه است، اشتراک مساعی کنیم تا بتوانیم به برادران و خواهران خود در افغانستان برای برقراری صلح پایدار و پایان درگیری‌ها کمک کنیم.»
وی با اشاره به برنامه دیدار و مذاکرات خود با مقامات عالی‌رتبه تاجیکستان، اظهار داشت: «روابط ایران و تاجیکستان روابط دیرینه و برادرانه‌ای است، امیدوارم این سفر بتواند برای تقویت و گسترش همکاری‌ها در همه زمینه ها سهم خوبی ایفا کند.»
گفتنی است ظریف علاوه بر شرکت و سخنرانی در این کنفرانس و مذاکرات با مقامات تاجیکستان، با وزرای امور خارجه تاجیکستان، افغانستان، پاکستان، هند و آذربایجان نیز دیدار خواهد کرد.
۱۵ کشور عضو قلب آسیا شامل ایران، افغانستان، تاجیکستان، پاکستان، چین، روسیه، هند، قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان، ازبیکستان، ترکیه، آذربایجان، عربستان سعودی و امارات متحده عربی هستند.
امریکا، استرالیا، کانادا، دنمارک، مصر، فرانسه، فنلند، آلمان، عراق، ایتالیا، جاپان، ناروی، پولند، اسپانیا، سویدن و انگلیس هم کشورهای حامی قلب آسیا به شمار می‌روند.
کنفرانس قلب آسیا از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۹ در استانبول، کابل، آلماتا، پکن، اسلام‌آباد، امریتسر، باکو و استانبول برگزار شده است.

مذاکرات صلح دوحه یک لحظه مهم برای افغانستان خسته از جنگ، منطقه و اتحاد نظامی بین‌المللی به رهبری آمریکا   که از دو دهه گذشته در این کشور دخیل هستند، است.
بااین‌وجود، بدون حمایت و تضمین منطقه‌ای و جهانی، هرگونه توافقنامه صلح میان دولت افغانستان و طالبان قبل از رسیدن به مرحله اجرا در معرض فروپاشی قرار می‌گیرد.
برای رسیدن به موفقیت، سه‌طبقه از بازیگران – جانب افغانستان، کشورهای منطقه و قدرت‌های بزرگ جهانی – باید یک مکانیزم فراگیر و مؤثر برای مشاوره و همکاری در حمایت از روند جاری صلح و امنیت افغانستان طرح‌ریزی کنند.
نیاز به یک قالب واحد و قدرتمند موفقیت در گفت‌وگوهای طراز بلند افغانستان می‌تواند فصل جدیدی را در افغانستان نوید دهد و ثبات و رفاه بیشتری را برای منطقه به ارمغان بی آورد.
در عین زمان، سقوط روند می‌تواند بسیار فاجعه‌بار باشد و یک جنگ نیابتی پیچیده داخلی و منطقه‌ای را در افغانستان به راه بی اندازد و همچنین خطرات زیادی را برای منطقه، ایالات‌متحده و متحدانش به همراه خواهد داشت.
با توجه به بن‌بست مرگبار در میدان جنگ که نزدیک به ده سال است که جریان دارد، روند صلح می‌تواند تنها راه برای حفظ ثبات منطقه‌ای و کاهش چالش‌های بی‌شمار دیگر مانند مبارزه با تروریسم جهانی، قاچاق مواد مخدر و امواج پناهندگان ناشی از جنگ در آینده برای افغانستان و منطقه باشد.
تا به امروز، اگرچه بیشتر کشورهای منطقه از گفت‌وگوهای صلح افغانستان ابراز حمایت کرده‌اند، اما هیچ همگرایی منطقه‌ای قابل‌توجهی درروند کار و مهم‌تر از آن در وضعیت نهایی آن به وجود نیامده است. ظاهراً این عدم همگرایی بازتاب‌دهنده روابط پراکنده کشورها در سراسر منطقه است.
اختلاف‌نظرها در مورد حضور نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان و هم‌چنین انبوهی از رقابت‌های منطقه‌ای و جهانی و روابط خصمانه آن‌ها این عدم همگرایی را تشدید کرده است.
اساساً یک جبر مزمن در قلب سیاست‌های منطقه‌ای وجود دارد که مانع گفت‌وگوها، تفاهم و همکاری در موضوعات مشترک می‌شود.
برای چندین دهه، سیاست‌های منطقه‌ای توسط دو عامل متأثر شده است: روابط پراکنده کشورهای منطقه و تنش‌ها و رقابت‌های جهانی که در سطح منطقه جریان دارد.
درگیری هند و پاکستان یکی از نمونه‌های بارز شکل اول آن است، درحالی‌که تنش میان ایالات‌متحده و قدرت‌های منطقه‌ای مانند ایران، چین و روسیه شکل دوم است. تأثیر این دو عامل در پشت جبر استراتژیکی است که امروز آن را تجربه می‌کنیم.
دلایل زیادی برای نگرانی قدرت‌های منطقه از اوضاع وجود دارد، حتی پس از رسیدن به یک توافق سیاسی موفق در افغانستان، منطقه هم‌چنان در معرض تهدیدها و چالش‌های مانند تروریسم جهانی و بی‌ثباتی، جرائم سازمان‌یافته، خطرات بهداشت محیط‌زیست و بهداشت عمومی، مشکلات اقتصادی و عقب‌ماندگی خواهد بود.
حمایت آمریکایی و اروپایی به‌هرحال مهم باقی خواهد ماند، اما صلح پایدار در افغانستان و اقدامات مؤثر منطقه‌ای در قبال چالش‌ها و تهدیدهای مشترک تنها توسط خود کشورهای منطقه می‌تواند تضمین شود.
در این زمینه، مذاکرات صلح افغانستان می‌تواند فرصتی منحصربه‌فرد برای منطقه فراهم کند تا پاسخ‌های منطقه‌ای روشن، منسجم و فعال، نه‌تنها برای مقابله با جنگ طولانی در افغانستان بلکه سایر چالش‌ها و خطرات اساسی که ثبات افغانستان، منطقه و جهان را تهدید می‌کند، ارایه کند.
تصمیم ایالات‌متحده برای بیرون کردن مشروط نیروهای خود از افغانستان تا ماه می ۲۰۲۱- که در توافق‌نامه ۲۹ فبروری ۲۰۲۰ میان آمریکا و طالبان تسجیل شده است – فرصتی را برای ابتکار عمل و تصمیم‌گیری در منطقه ایجاد می‌کند. توافق روی یک پلتفرم مشترک برای مشاوره‌های سطح بالای دیپلماتیک به یک اولویت اساسی و ضروری مبدل می‌شود.
طی ماه‌های اخیر، نگرانی‌ها در مورد اجماع منطقه‌ای و فقدان بستر مؤثر برای ایجاد آن در تعاملات عمومی و پشت درهای بسته میان کشورهای ذی‌دخل در مذاکرات صلح افغانستان به وجود آمده است.
ما این نگرانی‌ها را از بسیار نزدیک درک می‌کنیم: مجموعه‌ای بحث‌های پیگیری ۲ در میان کشورهای مهم منطقه‌ای و جهانی با مشارکت درروند صلح افغانستان – به میزبانی جامعه قلب آسیا و سازمان‌های شریک ما جریان فعلی را برای ما روشن ساخته است
ما این نگرانی‌ها را از نزدیک می‌فهمیم و احساس می‌کنیم: مجموعه‌ای از بحث‌های مسیر ۲ در میان کشورهای مهم منطقه‌ای و بین‌المللی با مشارکت درروند صلح افغانستان – به میزبانی جامعه قلب آسیا و سازمان‌های شریک ما – جریان فعلی را برای ما روشن کرده است.
نزدیک به ده سال است که بخش از بحث‌های پیگیری ۲ و سایر گفت‌وگوها بوده‌ایم، ما به این متقاعد شده‌ایم که روند قلب آسیا – استانبول بهترین چهارچوب است برای اجماع منطقه‌ای و ما گفت‌وگوهای طولانی‌مدت و تعاملات بین منطقه و ایالات‌متحده در مورد روند جاری صلح افغانستان و افغانستان پسا مصالحه در زیر برجسته نموده‌ایم.

روند قلب آسیا – استانبول چیست؟
روند استانبول – قلب آسیا که در نوامبر ۲۰۱۱ به‌عنوان ابتکار مشترک افغانستان و کشورهای اطراف آن راه‌اندازی شد، سعی کرده است تا همکاری‌های امنیتی، اقتصادی و سیاسی را در سطح منطقه با افغانستان در محراق توجه قرار دهد.
در حال حاضر در این روند ۱۷ کشور ازجمله همسایگان دور و نزدیک افغانستان ۱۵ کشور حامی – که عمدتاً شامل ایالات‌متحده و دیگر قدرت‌های غربی است – و ۱۲ سازمان منطقه‌ای و بین‌المللی شرکت دارند. روند قلب آسیا نظر به بیشتر پلتفرم‌های منطقه‌ای موجود فراگیر و بی‌نظیر است.
به‌ویژه، روند قلب آسیا از منظر منطقه‌ای تلاش می‌کند تا یک پلتفرم چندجانبه را که قالب و عملکرد آن برای بیشتر کشورها قابل‌قبول باشد را ارایه دهد.
یکی از مزیت‌های اساسی روند قلب آسیا – استانبول این است که افغانستان را در مرکز آنچه اساساً یک دستور کار منطقه‌ای وجهانی است قرار می‌دهد.
با توجه به نگرانی کشورهای منطقه برای افغانستان در مقطع کنونی و برجستگی آن در دستور کار امنیت جهانی، یک پلتفرم افغان محور را که قابلیت پذیرش بیشتر کشورها را که در غیر آن صورت با ملاحظات استراتژیک از هم جدا می‌شوند، برخوردار است.
در همین حال در این روند قدرت‌های منطقه هیچ نوع کنترل نامتناسب را اعمال نمی‌کنند، تقریباً همه کشورهای عضو آن احساس مالکیت شدیدی بر روند کار دارند. در سال ۲۰۲۰، کنفرانس سالانه وزیران تحت ریاست مشترک جمهوری تاجیکستان به دلیل همه‌گیری کوید ۱۹ به تأخیر افتاد.
بااین‌حال، در نشست مقامات ارشد (سم) که در آگست سال ۲۰۲۰ برگزار شد، حمایت منطقه از صلح افغانستان که از آن به‌عنوان پیش‌شرط رفاه و توسعه اقتصادی در منطقه یاد شده بود، تجدید گردید.
روند قلب آسیا – استانبول به‌عنوان یک چارچوب همکاری سیاسی چندجانبه طراحی‌شده است. این سازمان تلاش دارد با ایجاد رابطه میان سازمان‌های زیر منطقه‌ای، منطقه‌ای و بین‌المللی به‌ویژه، CICA ، SAARC ، ECO  و ناتو، از رقابت با سایر مکانیزم‌های موجود جلوگیری كند.
مهم‌تر از همه، اقدامات اعتمادسازی تحت روند قلب آسیا و ترتیبات مربوط به آن برای مشارکت، هماهنگی در مبارزه با مواد مخدر، مبارزه با تروریسم، مدیریت حوادث، زیرساخت‌های منطقه‌ای محیط‌زیست، روابط اقتصادی، فرهنگ و آموزش است.

یک بستر جامع و مؤثر
روند قلب آسیا و پروسه استانبول گاهی بیش‌ازحد فراگیر توصیف می‌شود و منتقدین به این باوراند که قدرت‌های بزرگ، منطقه‌ای و جهانی برای خود فضای مناسب مشارکتی پیدا نمی‌کنند.
این نگرانی‌ها می‌توانند برطرف شوند. به‌عنوان‌مثال: با توجه به نقش مهمی که ایالات‌متحده و اتحادیه اروپا در تحولات مربوط به افغانستان و منطقه بازی می‌کنند، باید آن‌ها به‌عنوان شرکت‌کنندگان مستقیم در پروسه دخیل شود و نه‌فقط در نقش «حمایت‌کننده».
با در نظرداشت این نگرانی‌ها، باید یک روند اصلاح قلب آسیا – استانبول، به رهبری افغانستان، همسایگان آن، سایر کشورهای منطقه و با حمایت ایالات‌متحده و سایر ذی‌نفعان بین‌المللی – بدون تأخیر آغاز شود.
به نظر ما با برخی تنظیمات درروند و ساختار روند قلب آسیا – استانبول می‌تواند آن را به یک بستر مؤثر همکاری مبدل سازد. به همین ترتیب، این روند باید ساختار فراگیر بودن خود را حفظ کند اما سطح مشارکت گروه‌های کوچک‌تر از کشورها فشرده شود.

 رایزنی‌ها و مذاکرات در قالب‌های کوچک‌تر
رایزنی‌ها و مذاکرات در قالب‌های کوچک‌تر ممکن است میان بازیکنان منطقه‌ای و بین‌المللی در مورد موضوعات خاص، یا هنگام غلبه بر موانع صورت گیرد.
درحالی‌که گفت‌وگوهای صلح افغانستان در جریان است، ICCP (روند مشاوره و همکاری بین‌المللی ) می‌تواند به‌عنوان مکانیزم کلیدی برای تعاملات منطقه‌ای و بین‌المللی با دولت افغانستان و طالبان هم‌زمان با پیشرفت برای  دستیابی به توافقنامه نهایی صلح باشد.
چنین تعامل هماهنگ و منسجمی به طرف‌های افغان کمک می‌کند تا  توجه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی را برای منافع مشروع  جلب کنند و آن‌ها را در تمامی توافقات صلح افغان‌ها مدغم کنند. این توافق صلح را محکم و مقاوم در برابر سبوتاژ مخربین  و عناصر آشتی‌ناپذیر می‌سازد.
پلتفرم (مشاوره و همکاری بین‌المللی ) شامل شش همسایه نزدیک افغانستان (پاکستان، ایران، چین، تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان) به‌علاوه شش همسایه دورتر (روسیه، هند، ترکیه، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر) و همچنین یک گروه پشتیبانی از ذی‌نفعان بین‌المللی (ایالات‌متحده، اتحادیه اروپا، انگلستان، ناروی، جاپان و سازمان ملل) است.
این ترکیب گسترده ICCP مشارکت گسترده و تعادل مناسب همسایگان و همچنین قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی را تضمین می‌کند. اصل شمول استفاده منطقی است بااین‌وجود، تأکید بیشتر بر کیفیت و تأثیر گفت‌وگو، می‌شود.
گفت‌وگوهای فشرده در گروه‌های کوچک‌تر، دوجانبه، سه‌جانبه و چهارجانبه ، همسایگان نزدیک، قدرت‌های بزرگ، کشورهای میزبان و غیره ممکن است تحت چتر روند فراگیر در زمان نیاز با توافق مشترک برگزار شود.
برای اطمینان از هماهنگی و نظارت بر تشکیل رایزنی‌ها و گفت‌وگوها در قالب‌های مختلف، یک گروه ویژه تحت ریاست سازمان ملل (نماینده ویژه دبیر کل برای افغانستان مستقر در کابل) و با مشارکت افغانستان، ترکیه و ریاست‌های نوبتی در قلب آسیا و روند استانبول ایجاد می‌شود.
گروه ویژه  اطمینان حاصل خواهد کرد که حذف هر کشور یا نهادی به شمول افغانستان – از جلسات با قالب‌های محدود و کوچک نباید به‌عنوان ضرر برای منافع آن‌ها تلقی شود بلکه صرفاً اجازه گفت‌وگوی صریح و صریح‌تر را می‌دهد.
در جلساتی که افغانستان حضور ندارد، یک کشور شریک همسایه، منطقه‌ای یا بین‌المللی یا سازمان ملل متحد به‌عنوان «جانشین» نمایندگی از منافع آن کشور عمل خواهد کرد.
موازی  باسیاست‌های جاری رسمی منطقه و جهان پیگیری خط دوم گفت‌وگوهای (غیررسمی) و پیگیری (نیمه‌رسمی)  برای شناسایی گزینه‌های نقش‌های مختلف همسایگان افغانستان، در سطح گسترده‌تر منطقه و جامعه جهانی در ماه‌ها و سال‌های آینده، باید گروه‌های فرعی مختلف را منعکس کرد.
چنین مشاوره‌هایی در جبهه غیررسمی و نیمه‌رسمی عموماً به ایجاد اجماع و توسعه گزینه‌ها در مورد موضوعات مورد نگرانی زودتر و روان کمک می‌کند.

نتیجه
مسلماً، چندین سال غفلت افغانستان به‌عنوان عضو دایمی قلب آسیا – استانبول روند کار رابطی ساخته و حتا بی‌ربط سوق داده است، به‌ویژه زمان که بیشتر از همه‌وقت نیاز به گفت‌وگوهای سیاسی سطح بالا وجود دارد.
بااین‌حال، طوری که استدلال کردیم، یک تجدید تعهد دوباره بازی گران اصلی منطقه‌ای و بین‌المللی درروند صلح افغانستان – به‌علاوه ای نوآوری و انعطاف‌پذیری – کافی خواهد بود تا روند قلب آسیا – استانبول را به گسترده‌ترین، مؤثرترین پلتفرم مشاوره و پشتیبانی مبدل سازد.
با توجه به فوریت روند و اهمیت تضمین منطقه‌ای و حمایت از توافق نهایی صلح افغانستان، این طرح دیپلماتیک باید توسط همه جناح‌های ذی‌دخل منطقه‌ای و بین‌المللی ازجمله دولت تازه‌وارد بایدن در اولویت قرار گیرد.

شورای آتلانتیک

صبح کابل

نشست مقامات عالی رتبه قلب آسیا – پروسه استانبول، پیش از ظهر روز گذشته به ریاست مشترک میرویس ناب و خسرو نظری معاونان وزارت‌های خارجه افغانستان و تاجیکستان و با اشتراک نمایندگان کشورهای عضو و کشورها و سازمان‌های منطقه‌یی و بین‌المللی حامی این پروسه، از طریق ویدیو کنفرانس برگزار گردید.

در آغاز، معین همکاری‌های اقتصادی وزارت امور خارجه،همکاری و همآهنگی مشترک کشورهای عضو این پروسه را در مباررزه با کوید ۱۹ و کامیابی روند صلح فغانستان مهم خواند.

آقای ناب با اشاره به فیصله‌های لویه جرگه مشورتی پیرامون روند صلح افغانستان، آزادی زندانیان و آتش بس بشردوستانه، بر لزوم حمایت کشور های عضو قلب آسیا – پروسه استانبول و جامعه جهانی ازین روند و آغاز گفتگوها میان جمهوی اسلامی افغانستان و طالبان تأکید نمود.

سپس، معین وزارت خارجه تاجیکستان نیز پیرامون اهمیت همکاری های مشترک کشورهای عضو قلب آسیا – پروسه استانبول در مبارزه با ویروس کرونا و کامیابی روند صلح و نقش کشورها و سازمان های حامی این پروسه صحبت نموده، حمایت کشور های حامی این پروسه را از روند صلح افغانستان و مبارزه با ویروس کرونا مهم و حیاتی دانست.

در جریان نشست اشتراک کنندگان در مورد تدابیر اعتمادسازی هفت¬گانۀ این پروسه نیز صحبت نموده، بر اهمیت تدبیر اعتمادسازی  “توانمندسازی زنان” که تا حال نهایی نگریده است، تأکید نمودند.

 در ادامه، اشتراک کننده گان در پیوند با نشست آینده وزرای امور خارجه قلب آسیا – پروسه استانبول، اهمیت حمایت کشور های منطقه و جهان، به ویژه کشور ها و سازمان های عضو و حامی این پروسه از آغاز گفتگوهای صلح به رهبری ومالکیت افغانها، تقویت هرچه بیشتر اجماع منطقه یی و جهانی برای حمایت ازین روند، بحث و تبادل نظر کردند.