رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان که در دومین نشست کمیته رهبری شورای عالی مصالحه ملی صحبت می کرد به سخنان ملا برادر در پاکستان واکنش نشان داد.
وی تاکید کرد طالبان با تداوم جنگ نیت خود برای صلح را زیر سئوال برده اند و در دور دوم مذاکرات صلح باید اعلام آتش بس کنند.
این در حالی ست که تا شروع دور دوم مذاکرات صلح تنها ده روز باقی مانده است.
امرالله صالح، معاون اول ریاست‌جمهوری، گفت گروه طالبان، به زندگی مسالمت‌آمیز و افغانستان جدید اعتقادی ندارد.
آقای صالح، روز یک‌شنبه (۷ جدی)، در برگه‌ی فیسبوکش نوشت: «دیروز صحبت هیئت گفتوگوکنندهی دولت افغانستان را در دومین جلسه‌ی کمیته‌ی رهبری شورای عالی مصالحه شنیدم. طالب اعتقاد به زندگی باهمی و مسالمت‌آمیز با افغانستان نو ندارد.»
به گفته‌ی او، امضای توافق‌نامه‌ی دوحه، به طالب اعتماد به نفس کاذب و پوشالی داده است.
آقای صالح، گفت نهادهای امنیتی و ارگان‌های دولتی می‌توانند به طالب تفهیم کنند که «غلط» کرده است.
او افزود: «گفت‌وگوها باید ادامه یابد تا راه صلح‌آمیز برای بحران پیدا شود؛ اما راه حل تنها از قطر و دوحه نمی‌گذرد؛ تقویت ظرفیت و کارایی دولت راه را برای رسیدن صلح کوتاه می‌سازد.»
دومین نشست کمیته‌ی رهبری شورای عالی مصالحه‌ی ملی، روز شنبه (۶ جدی)، برگزار شد.
محمدمعصوم ستانکزی، رییس هیئت گفتوگوکنندهی دولت افغانستان، در این نشست گفت به دلیل تعهد به گروه طالبان، از ارایه‌ی جزییات در مورد گفت‌وگوهای صلح در حضور رسانه‌ها خودداری می‌کند.
او افزود: «به یک بحث جدی ضرورت داریم. به خاطر اینکه هیئت‌های گفتوگوکنندهی دو طرف تعهداتی به یک‌دیگر دارند و به خاطر این که آن تعهدات نباید بشکند، ما این بحث‌های واضح، روشن و همه جانبه را باید در عدم حضور رسانه‌ها داشته باشیم.»
او، همچنان گفت نمی‌خواهد با این کار، بگوید که تمام مسایل را در مورد روند صلح از رسانه‌ها پنهان می‌کند.
قرار است در شانزدهم جدی، دور دوم گفت‌وگوهای صلح آغاز شود.
امرالله صالح، معاون اول ریاست‌جمهوری، با اشاره به ابعاد خارجی جنگ افغانستان، می‌گوید هیچ قدرتی نیست که سلاح تولیدشده‌ی آن در این کشور استفاده نشده باشد.
آقای صالح که روز شنبه (۶ جدی)، در دومین نشست کمیته‌ی رهبری شورای عالی مصالحه ملی سخن می‌زد، گفت که ابعاد خارجی جنگ افغانستان، به مراتب بزرگ‌تر از ابعاد داخلی آن است.
او افزود: «آخرین بار در دوره‌ی امیر شیرعلی خان، سلاح تولید کردیم. در حال حاضر، سلاح، تکتیک‌ها و غیره خارجی است. ما نباید از پیچیدگی‌های خارجی قضیه بی‌خبر باشیم. قدرتی نیست که سلاح تولیدشده‌ی آن در افغانستان استفاده نشده باشد. افغاستان هیچ وقت سلاح نخریده؛ بلکه برایش داده شده است.»
به گفته‌ی آقای صالح، به گروه طالبان گفته شده که تنها با کشتار می‌توانند به حامیان شان کمک کنند؛ نه با راه حل سیاسی.
او گفت: «هر قدر کشتار بیشتر شود، ابعاد جنگ پیچیده‌تر می‌شود. طالب به یاد داشته باشد که با کشتن ریش‌سفید، بزرگ قوم، اعضای جامعه‌ی مدنی و خبرنگاران، امکان ندارد که جنگ پایان یابد. در افغانستان هرکسی که به جای مشارکت تاکید بر تسلط کرده، ناکام بوده است. همیشه نرمش، مشارکت و احترام نتیجه داده است.»
معاون اول ریاست‌جمهوری، گفت که طالبان تاکید به پیروزی نظامی دارند؛ اما افغانستان امروز با افغانستان ۱۹۹۶ تفاوت عمیق و بنیادی دارد.
او، تاکید کرد که هماهنگی با دنیا و جامعه‌ی بین‌المللی و به دست‌آوردن ضمانت جهان و منطقه و همسایه‌ها، در باره‌ی الزامی بودن توافق‌نامه‌ی صلح و اجرایی شدن آن ضروری است.
سال ۱۳۷۷ نوجوانی مهاجر بودم که در ایران زندگی می‌کردم. گروه طالبان به شهر مزارشریف حمله کرد. جنایت هولناکی رخ داده بود. جنایتی که هنوز هم ابعاد آن ناشناخته باقی مانده است. خبر کشتار و قتل‌عام مردم مزارشریف به‌زودی به گوش مهاجران در ایران و سایر جهان رسید. ما تا هفته‌ها از خانواده کاکایم خبری نداشتیم. بعدها فهمیدیم که مردان خانواده سه هفته درون چاه خانه‌شان مخفی شده بودند. بوی خون و اجساد رهاشده در سرک‌های شهر را می‌شد تا تهران استشمام کرد.
برای اولین بار عمق وحشت، ترس و ناامیدی را در استخوانم و صورت هزاران مهاجر افغان ساکن ایران می‌دیدم. حادثه شهر مزارشریف جدای از ابعاد ضدانسانی و حقوق بشری آن از این جهت که هشت دیپلمات و یک خبرنگار ایرانی در آن کشته شده بود ابعاد رسانه‌ای گستردهای در ایران پیدا کرد. رسانه‌های ایران و جهان، جنایت هولناکی را که طالبان در شهر مزارشریف رقم زده بودند، پوشش گستردهای دادند.
وضعیت دشواری در ایران به‌وجود آمده بود. ابعاد فاجعه مشخص نبود. نسل‌کشی، نقض قوانین جنگ، تصفیه نژادی، مهم‌ترین کلیدواژه‌هایی بود که در آن روزها تکرار می‌شد. جمهوری اسلامی ایران گیج و سردرگم شده بود. در یک اقدام فوری، شورای عالی امنیت ملی ایران، حمله به طالبان را تصویب کرد و ارتش این کشور در مرزهای شرقی آماده حمله به این گروه در افغانستان شد. ایران و گروه طالبان در آستانه جنگ قرار گرفتند. هزاران سرباز ایرانی در حاشیه مرزهای شرقی ایران برای حمله به گروه طالبان آماده شدند. اگر درایت رهبر جمهوری اسلامی ایران و برخی شخصیت‌های دیگر این کشور نبود، وضعیت ایران و افغانستان اکنون گونه‌ای دیگر بود.
ایران در طول چند دهه‌ی گذشته به دقت تحولات افغانستان را دنبال کرده است. و همیشه تلاش کرده نقش فعال را در تحولات افغانستان بازی کند. بر این اساس، این کشور منافعی را برای خود در افغانستان متصور است و نگرانی‌هایی نیز دارد. «اختلاف بر سر حق آب رودخانه هلمند»، «مهاجران افغان در ایران»، «نگرانی‌های امنیتی این کشور در مرزهای مشترک با افغانستان»، «حضور نیروهای امریکایی در افغانستان»، «جنگ نیابتی این کشور با عربستان سعودی در افغانستان»، «صدور انقلاب»، «منافع اقتصادی این کشور در افغانستان»، «مواد مخدر»، «قاچاق انسان و مهاجرت غیرقانونی» و «تروریسم و طالبان» مهم‌ترین مسائلی است که ایران راجع به آن احساس نگرانی می‌کند.
با وجود این، ایران نتوانست جایگاهی را که مورد انتظارش است در تحولات افغانستان به‌دست آورد. مهم‌ترین عامل در این عرصه، حضور امریکا در افغانستان و تضاد منافع با این کشور است. امریکا در طول دو دهه گذشته قدرتمندترین کشوری بوده که در تحولات سیاسی افغانستان نقش داشته است. سیاست‌های امریکا در قبال ایران و هژمونی گسترده‌ی این کشور در منطقه و جهان مهم‌ترین عامل نفوذ ایران در افغانستان بوده است.
دلیل دیگری که ایران نتوانسته جایگاه خود را در تحولات افغانستان کسب کند، بازیگران مختلف و تعدد تصمیم‌گیرندگان سیاست خارجی این کشور در قبال افغانستان بوده است. این مسأله موجب شد که تصمیم‌گیرندگان سیاست‌خارجی ایران همیشه دچار نوعی تضاد در شناخت، تعریف منافع و اجماع بر سر مسأله افغانستان باشند. به‌دلیل ماهیت ایدئولوژیک سیاست‌ها و اهداف ایران بعد از انقلاب در قبال افغانستان، این کشور همیشه چند گام عقب‌تر از رقبای منطقه‌ای‌اش مثل پاکستان قرار گرفته است. این مسأله باعث شد که ایران خیلی دیرتر از رقبای منطقه‌ای‌اش به تعمیق سیاست‌ها و برنامه‌هایش در افغانستان بپردازد.
ایده صدور انقلاب توسط ایران، سال‌ها به‌عنوان یک استراتژی مهم به اساس مداخله جمهوری اسلامی ایران در افغانستان و سایر کشورها مطرح بوده است. این ایده بیشتر از جانب طیف محافظه‌کار و سنتی – مذهبی در افغانستان و سایر جوامع دنبال شده است. بر این اساس یک عده در برخی شهرهای افغانستان هر ساله کارنوال روز قدس و حمایت از فلسطین را ایجاد کردند. نمایشی که در سال‌های اخیر به‌دلیل ناهمگونی آن با جامعه افغانستان، کمرنگ شد و با تغییر استراتژی‌های جمهوری اسلامی در افغانستان از اولویت خارج شد. در سال‌های اخیر این ایده جای خود را به منافع و رویکرد‌های جدید جمهوری اسلامی در قبال افغانستان داده است. امریکا‌ستیزی، رقابت‌های منطقه‌ای با کشورهای همسایه به‌خصوص عربستان، خطر داعش و تروریسم، مسأله آب و رودخانه هلمند از جمله مواردی است که ایده صدور انقلاب را کمی کمرنگ‌تر کرده است. استراتژی‌های تازه، رویکردهایی است که متأثر از نهادهای امنیتی–نظامی این کشور در افغانستان دنبال می‌شود.
جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در گفت‌وگویی که روز دوشنبه، ۱ جدی ۱۳۹۹ با یکی از شبکه‌های داخلی افغانستان داشت به تشریح مواضع جمهوری اسلامی در قبال طالبان پرداخت. او گفت: «جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که دو واقعیت در افغانستان وجود دارد؛ طالب یک واقعیت است. اما آنچه که در ۱۹ سال گذشته در افغانستان اتفاق افتاده، دستاوردهایی که مردم افغانستان دارند، دموکراسی، حقوق اقلیت‌ها، حقوق زنان این‌ها هم واقعیت است. اینکه طالب بگوید آينده‌ی افغانستان را من تعیین می‌کنم، نمی‌تواند بدون در نظرگرفتن واقعیتی که در ۲۰ سال گذشته در افغانستان اتفاق افتاده است، چنین ادعایی کند.». همچنین او اضافه کرد که «طالب اقدامات تروریستی بسیاری انجام داده است. اینکه طالب یک گروه تروریستی هست یا نه؟! در قوانین ما هنوز طالبان را از گروه تروریستی خارج نکردیم.»
جواد ظریف این صحبت را در حالی انجام می‌دهد که به‌تازگی هیأت طالبان با سفیر این کشور در دوحه ملاقات کردند. اجندای این ملاقات، تبریک انتصاب سفیر جدید ایران در دوحه از سوی طالبان و محکومیت ترور محسن فخری‌زاده است. از سوی دیگر، ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، صحبت‌های وزیر امور خارجه ایران را «دخالت آشکار این کشور در امور داخلی افغانستان، غیرمسئولانه و ناشی از ناآگاهی وی» تعبیر کرد.
روابط تهران و طالبان از بدو به‌وجودآمدن این گروه، فراز و فرودهای بسیاری داشته است. زمانی که طالبان در سال ۱۹۹۶ به قدرت رسید، ایران جزء کشورهایی بود که حاکمیت این گروه را به رسمیت نشناخت. ایران برخلاف رقبای منطقه‌ای خود مشروعیت این گروه را رسمیت نداد و در یک چرخش استراتژیک از جبهه شمال که در آن زمان مورد پشتیبانی امریکا و سایر کشورهای هم‌پیمان با امریکا بود حمایت کرد. با قدرت‌یافتن طالبان در افغانستان و تغییر و تحولات سیاسی در منطقه، مسیر سیاست خارجی ایران نیز تغییر کرد. ایران از رویکرد سنتی خود یعنی صدور انقلاب، کمی فاصله گرفت و سیاست خارجی خود را براساس واقعیت‌های جدید افغانستان بازتعریف کرد.
مقامات امریکایی و افغان، بارها از حمایت گسترده ایران از طالبان، تجهیز و آموزش این گروه خبر دادند. نشریه‌ی تایمز در دوم جولای سال ۲۰۱۷ گزارش مفصلی را درباره رابطه پنهانی ایران و طالبان منتشر کرد. در این گزارش آمده بود که سپاه پاسداران ایران در شهرهای کرمانشاه، زاهدان و مشهد به آموزش جنگجویان طالبان می‌پردازد. هدف از آموزش این نیروها به گفته تایمز، تجهیز طالبان و آماده‌سازی آنان برای جنگیدن با نیروهای امریکایی و داعش بوده است. این در حالی بود که روزنامه وال‌استریت ژورنال قبل از آن مدعی شده بود که سپاه قدس ایران برای ارسال راکت‌های زمین‌به‌هوا با گروه طالبان به توافقاتی دست پیدا کرده است.
دولت ایران این ادعاها را همیشه رد کرد و آنها را بی‌اساس خواند. اما حقیقت این است که ماه همیشه پشت ابر باقی نمی‌ماند. در سال ۲۰۱۶ زمانی که ملا اخترمحمد منصور، رهبر پیشین طالبان از ایران به پاکستان برمی‌گشت، مورد حمله پهبادهای امریکایی قرار گرفت و کشته شد. باراک اوباما شخصا دستور حمله هوایی را صادر کرده بود. پس از آنکه هویت او تأیید شد. این پرسش به‌وجود آمد که او در ایران چه می‌کرده؟ وزارت امور خارجه ایران از حضور رهبر طالبان در ایران، اظهار بی‌اطلاعی کرد، اما پایگاه خبری جهان‌نیوز، از تحرک دیپلماسی پنهان تهران خبر داد. این خبرگزاری نوشت که ملا منصور، نزدیک به دو ماه در ایران بوده و با مقامات مختلف ایرانی دیدار و گفت‌وگو داشته است.
در سال‌های اخیر رقابت عجیبی میان کشورها و گروه‌ها مختلف برای گفت‌وگو با طالبان ایجاد شده است. همچنین در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی و تحولات افغانستان نیز تغییرات مهمی به‌وجود آمده است. افراط‌گرایی و خطر تروریسم، منشأ بسیاری از این تغییرات بوده است. ایران نیز از این قافله عقب نماند و تلاش‌های گستردهای را برای گفت‌وگو با طالبان انجام داد. تلاش‌هایی که از چشم مردم، رسانه‌ها و شبکه‌های استخباراتی افغانستان و جهان پنهان نماند. و دیپلماسی پنهان تهران، آهسته‌آهسته به دیپلماسی آشکار و پویا تبدیل شد.
در سال‌های اخیر، ایران از سیاست انکار و حاشا درباره ارتباط خود با طالبان دست کشید و عملا از آن سخن گفت. اواخر ماه سپتامبر یک هیأت از گروه طالبان به رهبری ملا عبدالسلام حنفی، معاون دفتر سیاسی طالبان به همراه چهار نفر دیگر به تهران سفر کردند و در این دیدار با مقامات ایرانی گفت‌وگو کردند. همچنین در ۲۷ نوامبر سال ۲۰۱۹ ملا عبدالغنی برادر، رییس دفتر سیاسی طالبان به تهران سفر کرد و با وزیر خارجه ایران دیدار و گفت‌وگو داشت. در تازه‌ترین رویداد، وزیر امور خارجه ایران در گفت‌وگویی که روز دوشنبه ۱ جدی ۱۳۹۹ با یکی از رسانه‌های افغانستان داشت، تأکید کرد که ایران همچون بسیاری از کشورها با طالبان ارتباط دارد و آن را ضرورت و مبتنی بر منافع کشورش دانست.
وزارت خارجه‌ی ایران در واکنش به امضای توافق‌نامه‌ی صلح میان امریکا و گروه طالبان، گفت که امریکا جایگاه حقوقی برای امضای قرارداد صلح یا تعیین تکلیف در مورد آینده‌ی افغانستان را ندارد. در این اعلامیه همچنان گفته شد که ایران از هر تحولی که به صلح و ثبات در افغانستان منجر شود، استقبال و در عین حال از تلاش‌هایی که در راستای تأمین صلح در افغانستان تحت رهبری و مالکیت افغان‌ها انجام شود، حمایت می‌کند.
ایران همسایه غربی افغانستان است. این کشور در بخش شرقی خود ۹۴۵ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان دارد. سال‌ها میزبان چند میلیون مهاجر افغان در خاک خود بوده است. به‌نحوی از حوادث و تحولات افغانستان متأثر شده است. بر این اساس به خود حق می‌دهد که نگران آینده منافع خود در افغانستان باشد. ایران همواره تلاش کرده است که اقتدار و مؤثریتش را در افغانستان تثبیت کند. در کنفرانس بن از ساختار جدید پساطالبانی حمایت کرد. اما به‌دلیل نفوذ امریکا در افغانستان و تضاد منافع این کشور با عربستان سعودی در افغانستان به پیمانه‌ای که خواست ایران بود، نتوانست در فضای جدید افغانستان نقش‌آفرینی کند. ایران هیچ‌وقت از این وضعیت راضی نبوده و به صراحت از ادامه حضور امریکا در افغانستان ابراز نگرانی کرده است.
به باور بسیاری از تحلیلگران سیاسی و امنیتی افغانستان، دلیل گرایش ایران به سمت طالبان، استفاده از این گروه برای تهدید منافع امریکا در افغانستان بوده است. این سیاست، دلیل معنا‌دار بازی دوگانه ایران با دولت افغانستان و رابطه آن با طالبان بوده است. مشکلات تاریخی رابطه ایران و امریکا، همیشه مانع جدی‌ِ نقش‌آفرینی ایران در منطقه و افغانستان بوده است. این در حالی است که کارشناسان مسائل سیاسی افغانستان معتقدند، این کشور به‌دلیل اشتراکات تاریخی و فرهنگی‌اش با افغانستان و نقش همسایگی، می‌تواند در به‌وجودآمدن صلح پایدار در افغانستان، سهم اساسی داشته باشد. مردم افغانستان نیز نگران ماجراجویی‌های ایران در منطقه و افغانستان، جنگ نیابتی این کشور با عربستان و امریکا در افغانستان می‌باشند. نگران اینکه اگر صلحی به‌وجود بیاید، ماجراجویی‌های ایران آن را با تهدید مواجه نکند.
اطلاعات روز
زلمی خلیلزاد نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان امروز جمعه(٥ جدی) در چند رشته توییت گفت قتل‌ها و ترورهای هدفمند روند صلح را تهدید می‌کند و باید متوقف شود.
آقای خلیلزاد گفت: «این کار، روند صلح را تهدید می‌کند. مردم افغانستان صلح می‌طلبند.»
وی با بیان اینکه آتش‌بس و توافق سیاسی همچنان نیازهای فوری است، تاکید کرد: «من از جوانب مذاکره کننده می‌خواهم که تلاش‌های شان را دو برابر سازند.»
فرستاده ویژه امریکا در ادامه گفت زیستن با این همه خشونت‌ها، راه زندگی نیست.
وی می‌افزاید: «این سبب ایجاد وهم می‌شود. وهم افغان‌ها را مجبور به ترک میهن شان خواهد کرد.»
خلیلزاد ضمن محکوم نمودن ترور یوسف رشید، فرشته کوهستانی، داکتران و فعالان حقوق زنان، بیان داشت: «کسانی که در عقب این حملات تروریستی‌اند، باید به حسابدهی کشانیده شوند.»
گفتنی است پس از امضای توافقنامه ٢٩ فبروری در دوحه؛ خشونت‌ها و قتل‌های هدفمند در کشور به شدت افزایش یافت.
امرالله صالح، معاون نخست رئیس‌جمهور می‌گوید ملا برادر، معاون سیاسی گروه طالبان در سفرش به پاکستان سه کار عمده انجام داد.
آقای صالح امروز (پنجشنبه، ۴ جدی) در برگه توییتر خود گفت ملا برادر در کراچی از زخمی‌های جنگجویان گروه طالبان که بدون ویزا در شفاخانه‌های دولتی پاکستان در حال درمان هستند، بازدید کرد.
وی علاوه کرد معاون سیاسی گروه طالبان در این سفر همچنان از یک مرکز آموزشی برای الهام‌دادن به دانش‌آموزان این مرکز جهت حملات تروریستی نیز دیدن کرد.
معاون نخست رئیس‌جمهور بیان داشت ملا برادر در سفر خود به پاکستان از دولت این کشور برای حمایت گسترده اسلام‌آباد از طالبان تا این لحظه قدردانی کرده‌است.
به گفته آقای صالح، دولت پاکستان تا همین لحظه نیز از گروه طالبان در برابر دولت افغانستان حمایت همه‌جانبه می‌کند.
او تاکید کرده‌است که علاوه از مراکز تمویل، تجهیز، آموزش و درمان گروه طالبان در پاکستان، اسلام‌آباد بستر مناسب برای سربازگیری این گروه در داخل خاک خود ایجاد کرده‌است.
در این روزها ویدیوهای در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شوند که ملا برادر، معاون سیاسی گروه طالبان را در حال بازدید از زخمی‌های این گروه در یک شفاخانه نشان می‌دهد.
همچنان در یک ویدیوی دیگر ملا برادر را در حال سخنرانی در جمع طالبان نشان می‌دهد. هرچند گفته نشده که این ویدیوها در کجا ضبط شده‌است. اما آگاهان می‌گویند که این ویدیوها در جریان سفر اخیر ملا برادر به پاکستان گرفته شده‌است.
طاهر زهیر، سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ، می‌گوید نهادهای حامی خبرنگاران و جامعه‌ی جهانی، باید بر گروه‌هایی که در تلاش حذف فیزیکی خبرنگاران استند، فشار بیاورد تا از این کار دست بردارند.
آقای زهیر که روز پنجشنبه (۴ جدی)، در نشستی در پیوند به «تهدیدات امنیتی در برابر آزادی بیان» سخن می‌زد، گفت ترور خبرنگاران، مصداق بارز جنایت بشری است.
او افزود: «از نهادهای امنیتی تقاضای جدی داریم که برای تامین امنیت خبرنگاران تدابیر ویژه‌ای را روی دست بگیرند. این تدابیر، مستلزم میکانیزمی است که وزارت اطلاعات و فرهنگ آمادگی کامل خود را برای تدوین آن دارد.»
به گفته‌ی آقای زهیر، هیئت گفتوگوکنندهی دولت افغانستان، باید تامین امنیت خبرنگاران را در اولویت کاری اش قرار دهد و شورای عالی مصالحه‌ی ملی نیز، باید با گروه طالبان در راستای حفظ جان خبرنگاران به تفاهم حداقلی برسد.
سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ، از نهادهای حامی خبرنگاران و کشورهای خارجی نیز خواست تا بر گروه‌های تروریستی فشار وارد کنند تا از کشتن خبرنگاران دست بردارند.
او، از خبرنگاران نیز خواست تا دیدگاه شان را در راستای تامین امنیت فزیکی شان، با وزارت اطلاعات و فرهنگ و نهادهای امنیتی در میان بگذارند.
آقای زهیر، تاکید کرد که گروه‌های درگیر با دولت افغانستان، باید از کشتار غیرنظامیان و خبرنگاران دست بردارند.
او در پاسخ به این پرسش که پشت پرونده‌های ترور خبرنگاران، دست چه کسانی است؟ گفت: «طالبان بپذیرد یا نپذیرد، مسئول هر نوع اتفاق ناگواری است که در افغانستان رخ می‌دهد. طالبان عامل خشونت، وحشت و جنگ است. دولت افغانستان با کسی جنگ ندارد؛ بلکه در خط دفاعی است.»
این در حالی است که در جریان کمتر از دو ماه گذشته، پنج خبرنگار و کارمند رسانه‌ای در افغانستان کشته شده اند.
یما سیاوش، گوینده‌ی پیشین طلوع‌نیوز در کابل، ملاله میوند، خبرنگاران رادیو – تلویزیون خصوصی انعکاس در ننگرهار، الیاس داعی، خبرنگار رادیو آزادی در ولایت هلمند و رحمت‌الله نیک‌زاد، رییس اتحادیه‌ی خبرنگاران غزنی و خبرنگار تلویزیون الجزیره و آسوشیتدپرس، افرادی اند که در جریان کمتر از دو ماه گذشته ترور شده اند.
همچنان به تازگی، فردین امینی، گوینده‌ی آریانانیوز نیز به گونه‌ی مرموز در کابل جان باخت.
مسئولان امنیتی در ولایت قندهار می‌گویند در پی یک حملهٔ مسلحانهٔ افراد ناشناس، محمدعمر آخندزاده، رییس ارشاد، حج و اوقاف این ولایت زخم برداشت و یک محافظ وی جان باخت.
عبدالبشیر خاکسار، معاون سخنگوی فرماندهی پولیس قندهار به رسانه‌ها گفت حوالی ساعت ۹:۰۰ صبح امروز (پنجشنبه، ۴ جدی) افراد مسلح ناشناس بالای آقای آخندزاده، رییس حج و اوقاف در ساحه‌ی «چاونی»، از مربوطات حوزه‌ی سیزدهم امنیتی شهر قندهار حمله کردند.
آقای خاکسار افزود در این رویداد، یک محافظ رییس ارشاد، حج و اوقاف قندهار کشته شده است.
او می‌گوید افراد مسلح ناشناس پس از تیراندازی، از ساحه فرار کردند.
سخنگوی فرماندهی پولیس قندهار اطمینان داد تلاش‌ها برای بازداشت این مهاجمان ادامه دارد.
تاکنون فرد و یا گروهی مسئوولیت این رویداد را به عهده نگرفته است.
قندهار یکی از ولایت‌های ناامن کشور است که گروه طالبان در آن حضور گسترده دارند.
یک روایت از برادرم که در قطعه خاص فاریاب وظیفه اجرا می کرد برای شما بازگو می کنم که نشان می دهد خدمات مارشال دوستم باعث محبوب شدنش گردیده باشد.
برادرم که سرباز قطعه خاص بود گفت: «ما در ولسوالی غورماچ در محاصره کلی دشمن قرار گرفته بودیم حتی بعضی از همسنگران ما با خانواده هایشان توسط تماس تلفنی خدا حافظی کرده بود مارشال دوستم آن زمان جنرال بود تا هنوز رتبه مارشالی نگرفته بود در جوزجان بود برای ما نیروی کمکی فرستاد و دشمن را به عقب راند وقتی نیرو های مارشال صاحب وارد قرارگاه ما شد دور از تصور ما بود. دیدیم که خود مارشال صاحب اولین کسی بود که وارد شد ما از ایشان پرسیدیم جنرال صاحب شما و اینجا چرا خود را به خطر انداختید.»
معاون نخست ریاست جمهوری به کمک چند سرباز بی واسطه امده بود، اگر واسطه می داشتیم در خط نبرد فاریاب ما را روان نمی کردند. اشک شوق از چشمان ما سرازیر می شد و جنرال صاحب می گفت شما فرزندان صادق این خاک هستید من تا زنده هستم شما را تنها نمی گذارم بلاخره طالبان خبر شدند که در همین قرارگاه خود جنرال دوستم آمده است آنها نیز نیرو های کمکی شان را خواستند حملات خود را شدت دادند تا جنرال دوستم را از بین ببرند. آنها یک قرار گاه را زیر باران گلوله های هاوان قرار دادند آنقدر جاسوس آنها دقیق گزارش می داد که در یک لحظه مارشال صاحب در صحن قرار گاه ایستاد بود بلافاصفه پس از 30 ثانیه که مارشال صاحب داخل اطاق شد دقیقا در جایی که ایستاد بود گلوله هاوان اصابت کرد. بیست دقیقه بعدش یک چرخبال فدایی مارشال صاحب زیر بارانی از گلوله ها در نزدیکی ما نشست کرد و بعد از 40 یا 50 ثانیه پرواز کرد. مورال تمام سربازان زیر صفر شد. دشمن چنان حمله می کرد چون تصمیم قاطع گرفتند که مارشال دوستم که آن زمان جنرال بود را باید بکشند.
چرخبال بالا شد روحیه ها ضرب در صفر شد همگی گفتند در همین پرواز جنرال دوستم رفت همگی نا امید شده بودیم مجال سر خاریدن نداشتیم و منتظر بودیم که چند دقیقه یا چند ساعت بعد مرگ ما حتمی است شایعه میان سربازان پخش شد که جنرال صاحب رفت همگی منتظر مرگ بودیم.
یک وقت دیدیم در سایه روشنایی باران گلوله ها سایه ی یک مرد بزرگ در حال قدم زدن میان سنگر های ارتباطی سربازان دیده می شود. دست خود را به شانه همسنگرم گذاشت و گفت:« بچم آفرین خوب تخنیکی جنگ می کنی و یک گپ را بفامین که شما دقیقا مثل فرزندانم هستید مه اولاد های خوده دم مرمی دشمن تنها ایلا نمی کنم تا که زنده هستم کسی تار موی تانه کم نمیتانه.»
این سخنان جنرال دوستم در سنگر بود همگی فهمیدیم که جنرال دوستم نرفته است چرخبال نشست کرده بود از جنرال تقاضا کرده بود که باید برود دیگر راه نجات نیست خلبان هم با صد جان فشانی چرخبال را به زمین نشاند جنرال دوستم به جواب گفته بود مه از دشمن فرار نمی کنم و سربازان خوده تنها ایلا نمیکنم هلیکوپتر را بگو که پرواز کند به جای امن برود.
این بود یک گوشه از فداکاری های مارشال صاحب. در ادامه گفت فردای همان شب از حالت دفاعی بیرون شدیم به حالت تهاجمی قرار گرفتیم از دشمن تلفات سنگین گرفتیم و ساحه را پاکسازی کردیم.
مارشال محبوب نباشد پس کی محبوب باشد؟
خداداد ابراهیمی
صدیق صدیقی، سخنگوی ریاست جمهوری امروز (چهارشنبه، ۳ جدی) در برگه توییتر خود گفت حکومت افغانستان حمله تروریستی بریوسف رشید، رئیس اجرایی فیفا را به شدت محکوم می‌کند.
آقای صدیقی علاوه کرد حمله بر فعالان مدنی، انتخاباتی و رسانه‌ای، حمله بر آزادی و جامعه‌ای مردم‌سالار در افغانستان است.
وی تاکید کرد دشمنان مردم افغانستان باچنین اعمالی نمی‌توانند، افغانستان را به دو دهه، پیش برگردانند.
یوسف رشید، رئیس اجرایی بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان، صبح امروز توسط افراد مسلح ناشناس در مربوطات حوزه هفتم امنیتی شهر کابل ترور شد.
این در حالی است که ماه گذشته امرالله صالح، معاون نخست رئیس‌جمهور گفته‌بود گروه طالبان تصمیم گرفته از این پس فعالان مدنی و رسانه‌ای کشور را هدف قرار دهند.
پس از اعلام آقای صالح، تاکنون چندین خبرنگار و فعال مدنی از سوی افراد مسلح ناشناس در سراسر کشور به قتل رسده‌اند.
از سویی هم طالبان این ادعای معاون نخست رئیس‌جمهور را رد کردند و بیان داشتند که این گروه دست به کشتار غیرنظامیان نمی‌زنند و این گونه اقدامات را محکوم می‌کند.
اما علی‌رغم رد چنین اقداماتی از سوی گروه طالبان، همواره انگشت انتقاد حکومت به سوی این گروه نشانه رفته‌است.
معاون سیاسی دفتر طالبان در قطر، در دیدار با زخمیان این گروه در شهر کراچی پاکستان گفت رهبری این گروه در پاکستان از تمامی فیصله های مذاکرات صلح قطر آگاه است.
ملا عبدالغنی برادر، معاون سیاسی گروه طالبان می‌گوید تمامی فیصله‌ها را در مذاکرات صلح پس از شریک ساختن با رهبری و شورای علمای این گروه در پاکستان نهایی می سازند.
ملا برادر این گفته‌ها را در دیدار با زخمیان این گروه در شهر کراچی پاکستان ابراز و نیز تاکید کرد رهبری طالبان در پاکستان حضور دارد. اما طالبان در باره محل این سخنرانی ملا برادر تاکنون چیزی نگفته‌اند.
ازسوی دیگر منابع نزدیک به طالبان می‌گویند که یک هیات طالبان به رهبری ملاعبدالغنی برادر که از قطر به پاکستان رفته است دردیدار با فرمانده‌هان جنگی طالبان، در باره کاهش خشونت‌ها گفت‌وگو کرده‌است.
بر بنیاد گزارش ها ملا برادر به زخمیان طالبان در شهر کراچی پاکستان سخنرانی کرده است.
ملا برادر در جمع هواداران این گروه در کراچی گفت:«اینجا اگر چه هر چیزی بر ما گذشته است، اما باز هم مجبور هستیم که بیایم چرا که در این جا افراد معدودی نیستند، در این جا تمام رهبری ما و شما قرار دارند.»
این مقام طالبان به هواداران اش اطمینان می دهد که مذاکرات صلح در مشوره با رهبری این گروه به پیش برده می شود.
این سخنرانی معاون رهبر طالبان و مسوول دفتر این گروه در قطر در افغانستان واکنش بر انگیز شده است.
حاجی دین محمد، معاون شورای عالی مصالحه ملی گفت:«از پیش بودند، اما حالا اقرار کردند و تا حالا روند همین طور است و از همین خاطر است که نقش پاکستان هم مهم شده است.»
با این همه منابع نزدیک به طالبان می گویند، هیات طالبان که از قطر به پاکستان رفته است با فرمانده هان جنگی این گروه در باره چگونگی کاهش خشونت‌ها رایزنی کرده‌است.
به باور منابع نزدیک به طالبان، هیات مذاکره کننده طالبان با فرمانده‌هان جنگی این گروه در حالی به رای زنی ها می پردازد.
پیش از این وزیر امور داخله بربنیاد اطلاعات استخباراتی گفته است شورای پشاور به طالبان دستورداده است تا حمله های شان را درشهرهای افغانستان افزایش دهند.
ذبیح الله مجاهد سخنگوی گروه طالبان در واکنش به اظهارات اخیر وزیر خارجه ایران در مورد این گروه در اعلامیه‌ای گفت، امارت اسلامی (طالبان) در هیچ لیست سیاه تروریستی درج نیست.
سخنگوی طالبان در این اعلامیه، اظهارات اخیر محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه با شبکه طلوع را «نامناسب» عنوان کرده گفت: «این اظهارات به گونه آشکار مداخله در امور داخلی کشور ما افغانستان است.»
در این اعلامیه آمده: «امارت اسلامی در کدام لیست تروریستی ملل متحد درج نیست، سخنان وزیر خارجه ایران در این رابطه مبنی برنا اگاهی وی می‌باشد.»
محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه ویژه با شبکه طلوع نیوز که شامگاه دوشنبه 21 دسامبر 2020 پخش شد در مورد لشکر فاطمیون گفت، هنوزهم حدود دو هزار افغان در سوریه می‌جنگند و تهران آماده است در صورت نیاز نیروهای بیشتر به آن کشور بفرستد.
ظریف اضافه کرد، این افراد به گونه داوطلب برای جنگ به سوریه رفتند و ایران شهروندان افغان را برای جنگ علیه گروه داعش حمایت کرده و اگر نیاز باشد بازهم چنین خواهد کرد.
او علاوه کرد: «این‌ها (لشکر فاطمیون) بهترین نیروهایی هستند که اگر دولت افغانستان تمایل داشته باشد، می‌تواند با سابقه رزم با تروریستان و داعش، کمکی به دولت افغانستان باشند. برای مبارزه با داعش و برای مبارزه با ترور و حفظ امنیت افغانستان. هرجا که دولت افغانستان بخواهد».
کریستوفر میلر، سرپرست وزارت دفاع آمریکا در سفری از قبل اعلام‌نشده به کابل رفته و با رئیس جمهور غنی در ارگ دیدار کرده است.
ریاست جمهوری در اعلامیه‌ای گفت در این دیدار که امرالله صالح، معاون اول ریاست جمهوری و شمار دیگری از مقام‌های دولتی حضور داشتند، در مورد وضعیت افغانستان، منطقه و حمایت از نیروهای امنیتی و دفاعی صحبت شده است.
کریستوفر میلر بر تحکیم روابط استراتیژیک میان دو کشور تاکید کرده و گفته است “ایالات متحده آمریکا در کنار حکومت و مردم افغانستان در راستای مبارزه با تروریسم باقی خواهد ماند”.
سرپرست وزارت دفاع آمریکا در همین حال از افزایش خشونت‌ها در افغانستان ابراز نگرانی کرده و هر دو جانب بر تامین آتش بس دایمی تاکید نمودند.
وزیر دفاع آمریکا گفت “ایالات متحده آمریکا تعهد دوامدار به افغانستان به ویژه در راستای حمایت از نیروهای امنیتی و دفاعی این کشور دارد.
رئیس جمهور غنی در دیدار با آقای میلر خواستار “روابط دوامدار و با کیفیت” شده است.
آقای غنی در مورد پروسه صلح گفت “دولت افغانستان به‌خاطر تامین صلح، گام های عملی برداشته و جانب مقابل (طالبان) نیز باید نیت واضح خویش را در این زمینه نشان دهد.
او گفت روابط افغانستان و آمریکا در راستای مبارزه مشترک با تروریسم ضروری و نقش آمریکا در این مورد، مهم است.
پیشتر نیویورک تایمز و شماری دیگر از رسانه‌های آمریکایی گزارش داده بودند دونالد ترامپ به فرماندهان ارشد نظامی آمریکا بارها ابراز تمایل کرده که نیروهای آمریکایی زودتر از موعد ذکر شده در توافقنامه صلح میان آمریکا و طالبان افغانستان را ترک کنند.
براساس این توافقنامه آمریکا متعهد شده که تمام نیروهای خود و نیروهای ائتلاف از جمله کارمندان غیرنظامی و غیردیپلماتیک، پیمانکاران نظامی، آموزگاران، مشاوران و نیروهای حمایتی خود را ظرف ۱۴ ماه از افغانستان خارج کند.
دولت افغانستان می‌گوید بار جنگ به دوش نیروهای امنیتی افغانستان است و نیروهای خارجی حاضر در افغانستان فقط در زمینه آموزش و مشوره دهی به نیروهای افغانستان کمک می کنند.
براساس اطلاعات موجود شمار نیروهای آمریکایی از سال ۲۰۰۱ میلادی تاکنون به کمترین مقدار خود رسیده‌اند، بیشترین حضور نیروهای آمریکایی در دوران ریاست جمهوری بارک اوباما بود که به ۱۰۰ هزار نفر رسیده بودند.
پیشتر حمدالله محب، مشاور امنیت ملی افغانستان هشدار داده بود که پس از آمادگی آمریکا برای خروج از افغانستان این کشور با تهدید واقعی جنگ داخلی رو به رو شده است.
او تصریح کرد بود پشتیبانی هوایی امریکا برای نیروهای امنیتی افغانستان در میدان نبرد علیه طالبان بسیار مهم است.
شماری از تحلیلگران بدین باورند که افغانستان هم اکنون درگیر یک جنگ داخلی است و اگر روند صلح این کشور با شکست مواجه شود با خروج نیروهای آمریکایی این جنگ تشدید خواهد شد.
هفته‌ی گذشته، عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه‌ی ملی افغانستان نیز به تهران سفر و با شماری از مقام‌های بلندپایه‌ی تهران دیدار کرد. شورای عالی مصالحه‌ی ملی در مورد سفر آقای عبدالله به تهران نوشت: «از نظر ما صلح و ثبات در افغانستان به معنای صلح در منطقه و فراتر از منطقه است. صلح و ثبات در افغانستان با پایان بخشیدن به بحران منطقه‌ای، بی‌ثباتی، دهشت‌افگنی، افراط‌گرایی، زرع، تولید و قاچاق مواد مخدر می‌تواند فصل تازه‌ای از همکاری، همگرایی، تجارت، اتصال و توسعه‌ای منطقه‌ای را رقم زند.»
در مااه‌ها و هفته‌های اخیر، رفت‌وآمدهای دیپلماتیک میان مقام‌های افغانستان و ایران، بیشتر از پیش افزایش یافته است. آگاهان بر این باورند که روابط افغانستان با کشورهای منطقه، به‌ویژه با ایران، بیشتر از هر زمانی نزدیک‌تر شده است. به گفته‌ی آنها، نزدیکی اخیر افغانستان و ایران در واقع تقلای اخیر افغانستان برای تغییر سیاست امریکا در روند صلح این کشور است.
در ادامه‌ی این ترافیک دیپلماتیک میان تهران و کابل، دیروز (سه‌شنبه، ۲ جدی) حمدالله محب، مشاور امنیت ملی رییس‌جمهوری افغانستان به تهران سفر کرد و با شماری از مقام‌های ایرانی، به شمول جواد ظریف، وزیرخارجه‌ی ایران و علی شمعخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار کرده است.
وزیر امور خارجه‌ی ایران در این دیدار با آقای محب، حمایت از حکومت افغانستان را سیاست اصولی ایران دانسته و تأکید کرده است که راه حل فراگیر سیاسی با حضور همه‌ی اقشار افغانستان، بهترین ضامن صلح پایدار در این کشور است.
وزارت امور خارجه‌ی ایران با نشر اعلامیه‌ای از این دیدار گفته است که آقای ظریف بر ضرورت تعمیق رایزنی‌ها میان دو کشور همسایه در سطوح دوجانبه – منطقه‌ای و بین‌المللی- تأکید کرده است.
در اعلامیه‌ی وزارت خارجه‌ی ایران آمده است که مشاور امنیت ملی افغانستان نیز در این دیدار ضمن ارایه‌ی گزارشی از آخرین تحولات مربوط به گفت‌وگوهای صلح، از مواضع ایران در حمایت از دولت و ملت افغانستان قدردانی کرده و بر ضرورت گسترش همکاری‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی دو طرف تأکید کرده است.
از سویی هم آقای محب با علی شمعخانی، دبیرشورای عالی امنیت ملی ایران دیدار کرده و در این دیدار ایران را خانه‌ی دومش خوانده است. آقای شمعخانی نیز گفته است که افغانستان به دلیل اشتراکات و پیوندهای فراوان بین دو ملت از جایگاه ویژه‌ای در سیاست خارجی ایران برخوردار است. او با اشاره به افتتاح راه‌آهن خواف-هرات گفته که امیدوار است این پروژه بتواند نقش مؤثری در ارتقا و تحکیم روابط دو کشور داشته باشد. او در این دیدار با مشاور امنیت ملی ریاست‌جمهوری افغانستان، بر حمایت قاطع ایران از دولت افغانستان و لزوم افزایش همکاری و تعامل بین تهران-کابل در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی و امنیتی تأکید کرده است.
همچنان رسانه‌های ایران به نقل از آقای محب نوشته است که او در این دیدار، ایران را خانه‌ی دومش خوانده و تأکید کرده است که طالبان با استفاده‌ی سو از توافق با امریکا، در تلاش تحمیل شرایط خودشان به دولت افغانستان است. مشاور امنیت ملی تأکید کرده است که حکومت افغانستان اما در برابر طالبان بر مواضع اصول و قانونی خود، مقابل زیاده‌خواهی آنها ایستادگی کره است.
ترافیک دیپلماتیک تهران-کابل
سفر روز دوشنبه‌ی مشاور امنیت ملی افغانستان به تهران، سومین رفت‌وآمد دیپلماتیک میان تهران و کابل در دو هفته‌ی اخیر بوده است.
هفته‌ی گذشته، عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه‌ی ملی افغانستان نیز به تهران سفر کرد و با شماری از مقام‌های بلندپایه‌ی تهران دیدار کرد. شورای عالی مصالحه‌ی ملی در مورد سفر آقای عبدالله به تهران نوشت: «از نظر ما صلح و ثبات در افغانستان به معنای صلح در منطقه و فراتر از منطقه است. صلح و ثبات در افغانستان با پایان بخشیدن به بحران منطقه‌ای، بی‌ثباتی، دهشت‌افگنی، افراط‌گرایی، زرع، تولید و قاچاق مواد مخدر می‌تواند فصل تازه‌ای از همکاری، همگرایی، تجارت، اتصال و توسعه‌ای منطقه‌ای را رقم زند.»
با این حال دو هفته پیش، عباس عراقچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه‌ی ایران به کابل آمد و با شماری از مقام‌های حکومتی، از جمله عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه‌ی ملی افغانستان و حمدالله محب، مشاور امنیت ملی دیدار کرد.
روند صلح افغانستان، مذاکرات صلح در دوحه و ضرورت اجماع و حمایت منطقه‌ای از تلاش‌های صلح در افغانستان، موضوعات اصلی این دیدارها خوانده شده است.
این ترافیک دیپلماتیک میان کابل و تهران در حالی صورت می‌گیرد که چندی پیش زلمی خلیلزاد، نماینده‌ی ویژه‌ی امریکا برای صلح افغانستان، گفت که ایران می‌خواهد امریکا در افغانستان در یک جنگ غیرقابل پیروزی و پرهزینه مشغول بماند و دوست ندارد روند صلح در این کشور موفق شود. به گفته‌ی او، ایران می‌خواهد از افغانستان به‌عنوان ابزار بر ضد امریکا استفاده کند. پیش از این امریکا ایران را به ارسال سلاح به طالبان نیز متهم کرده بود که از سوی ایران، «اتهامات بی‌اساس» خوانده شد.
گسترش روابط تجاری
ایران در کنار اینکه افغانستان را از طریق بندر چابهار به هند وصل کرده است، به‌تازگی خط آهنی را نیز برای افغانستان ساخته است که هرات این کشور را با خاک ایران در منطقه‌ی خواف وصل می‌کند.
جواد ظریف، وزیر امور خارجه‌ی ایران در دیدار با آقای محب، گشایش راه‌آهن خواف-هرات را زمینه‌ای برای گسترش همکاری‌های دو کشور و ارتباط سریع‌تر با مناطق شرقی عنوان کرده است: «ضرورت دارد در جهت افزایش همکاری‌های مرزی، گذرگاه دوغارون بهینه‌سازی شود.»
همکاری‌ها در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی، برگزاری کمیسیون مشترک دو کشور و پیگیری پروژه‌های دیگر زیربنایی و به‌ویژه همکاری در حوزه‌ی آب، از محورهای دیگر گفت‌وگوهای وزیر امور خارجه‌ی ایران با مشاور امنیت ملی افغانستان بوده است.
از سویی هم علی شمعخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در دیدار با آقای محب، با اشاره به افتتاح راه‌آهن خواف-هرات گفته که امیدوار است این پروژه بتواند نقش مؤثری در ارتقا و تحکیم روابط دو کشور داشته باشد.
خط آهن هرات-خواف در بیستم قوس سال روان خورشیدی توسط رییس جمهورهای دو کشور گشایش یافت. حسن روحانی و محمد اشرف غنی در مراسمی که از طریق ویدیوکنفرانس برگزار شده بود، دو طرف گشایش این راه‌آهن را «تاریخی» خواندند.
حسن روحانی، رییس‌جمهور ایران، این خط آهن را مسیری برای «مستحکم‌تر» کردن پیوندها میان دو کشور خواند و محمد اشرف غنی هم آن را نتیجه‌ی تلاش‌های خستگی‌ناپذیر دو کشور برای رشد اقتصاد منطقه‌ای و رفاه آینده دانست.
دهن‌کجی کابل به امریکا؟
هم‌زمان با گرم شدن روابط کابل-تهران، آگاهان سیاسی تأکید دارند که این تغییر دیدگاه، درواقع آخرین تقلای کابل برای تغییر سیاست امریکا در روند کنونی صلح است.
رحمت‌الله بیژن‌پور، آگاه سیاسی، به روزنامه صبح کابل می‌گوید که برجسته‌سازی ایران به یک‌بارگی، تحول‌های جدید در سیاست‌های کابل در آستانه‌ی گفت‌وگوهای صلح است.
او تأکید دارد: «حکومت افغانستان بر این باور است که امریکایی‌ها، طالبان و هیئت مذاکره‌کننده، مصمم شده‌اند که دولت موقتی را بپذیرند که بیشتر طرف‌ها با آن موافقت کرده‌اند. با این حال به نظر می‌رسد که دولت، دست‌کم خودش را در انزوا می‌بیند و تلاش می‌کند که به یک سری رگه‌های مخالفت برای تغییر سیاست‌گذاری امریکا پس از سوگند رییس‌جمهور جدید، دست بزند.»
به گفته‌ی این آگاه سیاسی، آقای غنی با این کار می‌خواهد به امریکا بگوید که هرچند حالا طالبان به دست آنها است و هر آنچه می‌خواهند توسط آنها انجام می‌دهند؛ اما افغانستان می‌خواهد برای بقای خود در منطقه تلاش کند. «بدیهی است که سیاست اخیر افغانستان یک فشار است به‌خاطر اینکه دولت در انزوا نرود، توجه را جلب کند از سوی امریکا و متحدان دیگر بین‌المللی‌اش.»
از سویی هم سجاد مولایی، آگاه سیاسی، تأکید دارد که افغانستان روابط کشورهای همسایه‌اش را با طالبان درک کرده است و اگر ابتکار از دست کابل بیرون شود؛ حمایت ایران و پاکستان از جریان مخالف، می‌تواند ضربه‌ی مهلکی به حکومت افغانستان باشد؛ چنین دلیلی سبب شده است که حکومت افغانستان می‌خواهد اوضاع منطقه را به نفع خود تغییر بدهد.
آقای مولایی به روزنامه صبح کابل می‌گوید: «وقتی سفرهای اخیر نمایندگان طالبان به تهران و اسلام‌آباد صورت گرفت، کابل تلاش کرد که ابتکار عمل نباید به دست طالبان بیفتد. به همین خاطر مقام‌های افغانستان به چندین کشور منطقه‌ای سفر کردند و با آنها دیدارهایی داشتند.»
صبح کابل
محمد حنیف اتمر می‌گوید طالبان پس از تحریم جنگ جاری در کشور از سوی عالمان جهان اسلام، از ادامۀ درگیری‌های مسلحانه با دولت افغانستان خودداری کنند.
بر اساس خبرنامه‌یی که روز (سه‌شنبه، دوم جدی) از سوی وزارت امور خارجه نشر شد، آقای اتمر این مطلب را شام دیروز در یک نشست مجازی با سفیران افغانستان در کشورهای اسلامی مطرح کرده است.
به نقل از این خبرنامه، آقای اتمر افزود بیشتر عالمان دین در کشورهای اسلامی با صدور فتواهای شرعی، جنگ جاری در افغانستان را ناجایز اعلام کرده‌اند. او ادامۀ جنگ در کشور را خلاف فتوای عالمان جهان اسلام، فاقد وجهۀ شرعی و قانونی می‌داند و از طالبان می‌خواهد که از ادامۀ درگیری‌ها در کشور دست بردارند.
وزیر امور خارجه همچنان جلب حمایت عالمان دین در کشورهای اسلامی از روند صلح در کشور را مهم توصیف می‌کند. او به سفیران افغانستان در کشورهای اسلامی دستور می‌دهد تا زمینۀ نشست‌های علمی و مذهبی عالمان دین در این کشورها را به هدف حمایت از روند صلح فراهم کنند.
گفتنی است عالمان دین در شماری از کشورهای اسلامی از جمله اندونیزیا، پاکستان، عربستان سعودی، فلسطین و بنگله‌دیش جنگ جاری افغانستان را در جریان یک سال گذشته ناجایز خوانده‌اند. همچنان سازمان کنفرانس اسلامی چندی پیش با تحریم جنگ افغانستان از دولت این کشور و گروه طالبان خواست که خشونت‌ها را متوقف کنند و آتش‌بس سرتاسری اعلام کنند. گروه طالبان اما تاکنون به این خواست‌ها وقع نگذاشته‌اند.
امرالله صالح، معاون نخست ریاست‌جمهوری امروز ( چهارشنبه، ۳جدی) در جلسهٔ شش و نیم صبح گفت عامل اصلی افزایش انفجار و انتحار در شهر کابل و سایر ولایات کشور، صدور بین پانزده الی بیست هزار تن امونیم نایتریت که در ساختن مواد انفجاری نقش اساسی دارد، از سوی پاکستان به افغانستان است.
آقای صالح افزود این مواد انفجاری در سال ۲۰۲۰ از سوی پاکستان به طالبان مقیم افغانستان فرستاده شده و از هر تُن آن ۵۰ بمب ساخته می‌شود.
معاون نخست رییس‌جمهور تاکید کرد در بمب های خود ساز از مواد صنعتی انفجاری کم کار گرفته می‌شود که بازهم منبع صدورآن پاکستان است.
او گفت در ساختن بخش عمده مواد انفجاری از امونیم نایتریت کار گرفته می‌شود و امونیم نایتریت نوعی از کود کیمیاوی است که ده ها سال است از اقلام ممنوعه در افغانستان به حساب می آید.
آقای صالح گفت: « در مذاکرات ما با پاکستانی ها منع قرار دادن صدور این مواد را به افغانستان به کرات یاد کرده ایم.»
این در حالی‌است که انفجار ماین‌های مقناطسی و حملات انتحاری در کابل و سایر ولایات کشورافزایش یافته‌است چنانچه امروز سوم جدی در پی انفجار ماین مقناطیسی در ناحیهٔ دوازدهم شهرکابل یک تن جان باخت و دو تن دیگر زخم برداشت.
به ترتیب سه روز از ماه جدی می‌گذرد و در طی این سه روز، انفجار سه ماین مقناطیسی و یک حملهٔ انتحاری تنها در شهر کابل به وقوع پیوسته‌است.
محمداسماعیل خان، عضو رهبری جمعیت اسلامی و رهبر جهادی در غرب کشور، خواهان برقراری آتش‌بش فوری در کشور است.
او روز سه‌شنبه، دوم جدی، در نشست مشورتی با مردم برای ایجاد صلح، از آنان خواست تا در کنار دولت بایستند و از پایداری نظام کنونی حمایت کنند.
او همچنان خواهان کاهش خشونت، برقراری صلح و حفظ ارزش‌ها و دست‌آوردهای دو دهه اخیر در کشور شد و برقراری صلح را به سود کشورهای همسایه نیز عنوان کرد. به باور این رهبر جهادی، آمدن صلح در افغانستان شرایط را برای صلح منطقه‌ای فراهم می‌کند که کشورهای همسایه نیز از آن بهره می‌برند.
به گفته او، در تداوم خشونت‌ها، کشور دچار مشکلات زیادی خواهد شد و برای مردم نیز مشکلات تازه‌ای را به میان خواهد آمد. وی باور دارد که اگر هیات‌های دولت و طالبان به آتش‌بس تن دهند، باید مکانیزم ورود طالبان در سطح شهرها مشخص شود.
این سایت‌گر کشور پافشاری دارد که اراده قوی برای صلح در طرف‌های مذاکرات دیده نمی‌شود، اما هیات‌های دو طرف باید به خواست مردم که برقراری صلح و آتش‌بس فوری است، تن دهند.
محمداسماعیل خان می‌گوید که اگر صلح تأمین نشود و طرف‌های مذاکره بر سر برقراری آن به توافق نرسند، دفاع از سرزمین و حفظ نظام کنونی مسوولت عموم مردم است و او «برای حفظ ارزش‌ها و آرامش کشور»، رهبری گروه‌های مردمی را به دوش می‌گیرد و در مقابل طالبان می‌ایستد.
عبارت “طالب‌های تاجیک” تا همین یک ماه پیش نامأنوس بود و به‌تازگی بر زبان سیاست‌مداران رسانه‌های افغانستان و فراتر از آن جاری شده و جلب توجه کرده است.
درست یک ماه پیش، ۲۰ نوامبر، در مرکز ولسوالی مایمی درواز افغانستان میان اعضای گروه طالبان و پلیس محلی درگیری خونینی رخ داد که بر اساس برخی از گزارشها به مرگ ۲۶ سرباز، افسر، مدیر امنیت منطقه و کنترل آن ناحیه هم‌مرز با تاجیکستان به دست حمله‌وران انجامید. انتشار ویديوی رعب‌انگیز قتل نظامیان تسلیم‌شده و کنترل منطقه در شبکه‌های اجتماعی و تکلم مهاجمان به گویش‌های فارسی تاجیکستان دیگر شکی باقی نگذاشت که کاربرد تعبیر “طالبان تاجیک” بی‌جهت نبوده است.
اینکه در گروه طالبان افغانستان اتباع کشورهای خارجی، از جمله تاجیکستان، ازبکستان، قرقیزستان، پاکستان، اویغورهای چین، چچن‌های روسیه و اعراب کشورهای محتلف حضور دارند، حرف تازه‌ای نیست. از همه آنها با عبارت “نیروهای خارجی” یاد می‌شود. اما ظهور اصطلاح “طالبان تاجیک” بیانگر نفوذ و نقش و جایگاه ویژه آنها در ترکیب جنبش طالبان است.
دوست‌محمد محمدف، ملقب به مهدی، سرکرده این گروه ، پس از تصرف این ولسوالی مهم مرزی در یک پیام ویدئویی خطاب به نیروهای مسلح تاجیکستان در آن سوی رود آمو گفت: “ما این کار را امروز در این سوی دریا (رودخانه) کردیم، ولی پیش شما هم می‌آییم و با شما نیز چنین خواهیم کرد”. این پیام تهدیدآمیز نگرانی مقام‌های هر دو سوی آمو را توجیه می‌کند.
لطیف پدرام، نماینده پیشین بدخشان در مجلس افغانستان که زاده ولسوالی درواز است، وجود “تاجیک‌های طالبانی” در این کشور را خطر جدی برای دولت تاجیکستان عنوان کرده است. او در صفحه فیس‌بوکی‌اش گفته است چنین حمله پرقربانی در منطقه سابقه نداشته و بدین شکل نیرومند فعال شدن طالبان تاجیک برای تاجیکستان هم خطر دارد. “طبعا وقتی در این منطقه مرزی جنگ می‌شود، برای کشور همسایه هم خطرناک است.”
اما جدا از این حادثه، مقام‌های امنیتی کابل و دوشنبه از دیرباز از حضور شهروندان تاجیکستان در صفوف طالبان خبر داشتند. چند سال پیش مقام‌های شهرستان/ولسوالی امام‌صاحب افغانستان که با شهرتوس و قبادیان تاجیکستان هم‌مرز است، از حضور ۴۰ عضو تاجیکستانی در ترکیب طالبان تحت فرماندهی “مهندس مصطفی تاجیک” اظهار نگرانی کرده بودند. امام‌الدین قریشی، ولسوال وقت امام‌صاحب آن زمان به رسانه‌ها گفته بود که جنگجویان تاجیک عمدتاً در کار مین‌سازی و انجام انفجار و حمله‌های انتحاری طالبان دست دارند و مهندسان غالباً تاجیکستانی هستند. آقای قریشی گفته بود که “آنها در آن سوی دریای آمو در جنگل‌های تاجیکستان پایگاه‌هایی ساخته‌اند و زمانی که عملیات نیروهای دولتی در منطقه راه‌اندازی می‌شود، با عبور از آمو وارد جنگل‌های تاجیکستان می‌شوند.”
مقام‌های تاجیکستان نه آن زمان و نه حالا از موجودیت پایگاه‌های گروه‌های مربوط به طالبان در جنگل‌های مرزی صحبت نکرده‌اند، اما گه‌گاهی در خلال سخنان آنها می‌شود اشاراتی به “جنگل‌های انبوه دشوارگذر” را شنید و اینکه نظارت بر آنها ناممکن یا بسیار پیچیده است.
دو سال پیش حکومت تاجیکستان، شرکت‌های مخابراتی را موظف کرد که همه سیم‌کارت‌های تلفن‌های همراه را دوباره ثبت نام کنند و برای هر یک شناسنامه حد اکثر دو سیم‌کارت صادر شود. بنا به این دستور، استفاده از شناسنامه کسی دیگر برای دریافت سیم‌کارت تلفن همراه، مجازات در پی دارد. گفته شد که این کار برای تأمین امنیت کشور صورت می‌گیرد.
در ماه ژوئیه سال میلادی جاری در یک نشست ویژه شورای امنیت تاجیکستان رئیس جمهور وضعیت نگران‌کننده مرز با افغانستان را بررسی کرد. امام‌علی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، برای جلوگیری از رخنه احتمالی نیروهای افراط‌گرا دستور داد که با استقرار نیروهای اضافی، توانایی حفاظتی در امتداد حدود ۱۴۰۰ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان تقویت شود.
چندی بعد ساکنان شهرستان/ولسوالی درواز تاجیکستان شاهد عزیمت زرهپوش‌های جنگی و ماشین‌های حامل نیروها به سمت مرز با افغانستان شدند. خط مرزی میان درواز تاجیکستان و درواز افغانستان ۲۰۰ کیلومتر طول دارد و بخشی از این ناحیه در افغانستان تحت نفوذ طالبان است. در شهرستان نُسَی افغانستان یک پل مرزی که بنیاد آقاخان سال‌ها پیش ساخته بود، دو درواز را به هم وصل می‌کند.
ولی سؤال این‌جاست که “طالبان تاجیک” تا کجا برای امنیت تاجیکستان خطرناک است و چه شانسی برای پیاده‌سازی اهدافش دارد؟ این گروه روی چه گروه‌هایی در داخل می‌تواند حساب باز کند؟
بسیاری از تحلیلگران در داخل تاجیکستان بر این باورند که این گروه از هیچ بخت و اقبالی در این کشور برخوردار نیست و در خود افغانستان هم استقلال عمل ندارد و طالبان از این گروه استفاده ابزاری دارند و بس.
قاسم بیک‌محمد یکی از این تحلیلگران است که می‌گوید:”باید گفت حضور جنگجویان تاجیک در افغانستان و بطور خاص در مناطق هم‌مرز با تاجیکستان، مانند بدخشان، برای امنیت ملی تاجیکستان خطر جدی ندارد. زیرا تا جایی که تجربه چندین دهه حضور گروه‌های افراطی و تروریستی در افغانستان نشان داده‌است، تهدید مستقیم به امنیت کشورهای آسیای مرکزی، از جمله تاجیکستان، در دستور کار آنها نیست. از سوی دیگر، هجوم مستقیم و گسترده این گروه‌ها به قلمرو کشورهای منطقه واکنش جدی آنها و همین‌طور سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی و کشورهای ذی‌نفع، از جمله چین را در پی خواهد داشت و این گروه‌ها نمی‌توانند این عامل را نادیده بگیرند.”
آقای بیک‌محمدف با اشاره به سالیان پیش می‌گوید که بارها مقام‌های امنیتی روسیه شمار “داعشی‌ها” در افغانستان را هزاران تن عنوان کرده و از آمادگی آنها برای هجوم به آسیای مرکزی هشدار داده بودند که بیشتر جنبه تبلیغاتی داشت.
او با استناد به گزارش رسانه‌ها می‌گوید مهاجمان تاجیکستانی حملات مایمی افغانستان متعلق به گروه انصارالله و تحت حمایت طالبان هستند و برای تقویت موقعیت طالبان در مذاکره با دولت افغانستان در دوحه دست به این عملیات زده‌اند.
اما ژنرال نورعلی شاه نظرف، رئیس پیشین کمیته دولتی مرزبانی تاجیکستان بر این نظر است که حضور چنین نیروهایی در مناطق مرزی کشور همسایه امنیت تاجیکستان را تهدید می‌کند و نباید احتمال رخنه این نیروها به خاک تاجیکستان را صرف نظر کرد. زیرا مرزبانان تاجیک در هر یک متر مرز پرمنفذ تاجیکستان و افغانستان حضور ندارند. اما ژنرال نظرف خوشبین است که هر آنچه از دست این گروه‌ها برمی‌آمد، تا کنون به نمایش گذاشته‌اند و نیروهای مرزی تاجیکستان نیروهای سابق نیستند و بسیار کارآزموده و تقویت شده‌اند. او معتقد است که دولت افغانستان و نیروهای آمریکایی مستقر در آن کشور هم باید چاره‌ای بجویند.
با وجود این، پیام تهدیدآمیز “طالبان تاجیک” مسئولان امنیتی تاجیکستان را به اتخاذ اقدامات به اصطلاح فوری پیش‌گیرنده واداشته است. یکی از این اقدامات پخش صحبت‌های ویدئویی بستگان و نزدیکان “طالبان تاجیک” در شبکه‌های اجتماعی است که خطاب به آنها می‌گویند “به سوی وطن تیر شلیک نکنید، وگرنه عاق‌تان می‌کنیم.”
هرچند گمان است که این فشار روانی بر “سربازان راه حق” که به راه بی‌بازگشت گام نهاده‌اند و در هر دو صورت مغضوب واقع خواهند شد، اثرگذار باشد. به‌ویژه پس از آنکه چند تن از آنها با دعوت و وعده عفو مقام‌های تاجیکستان به وطن برگشتند تا سرانجام به دوره‌های طولانی محکوم به زندان شوند. گمان نمی‌رود که سهراب یوسف، دلیر ایل‌مرادف، دوست‌محمد محمدف، محمد شریفف، شکربیک خال‌بیکف، بیگزاد و جواهر اورونف، حذیفه، یونس ارصلان، زکریا و دیگرانی که در نبرد خونین ۲۰ نوامبر در مایمی دست داشتند، بخواهند سرنوشت مشابهی داشته باشند.
بی بی سی
مسئولان محلی در ولایت غزنی، می‌گویند رحمت‌الله نیک‌زاد، رییس اتحادیه‌ی خبرنگاران غزنی و خبرنگار تلویزیون الجزیره و آسوشیتدپرس، از سوی تفنگ‌داران ناشناس ترور شده است.
نصیراحمد فقیری، رییس شورای ولایتی غزنی، می گوید این رویداد، دوشنبه شب (۱ جدی)، در ساحه‌ی خواجه‌حکیم حوزه‌ی اول امنیتی شهر غزنی رخ داده است.
تا اکنون فرد و یا گروهی مسئولیت این رویداد را به عهده نگرفته؛ اما طالبان ترور آقای نیک‌زاد را محکوم کرده است.
این پنجمین خبرنگار و کارمند رسانه‌ای است که در جریان نزدیک به ۲ ماه گذشته در افغانستان کشته می‌شود. پیش از این، ملاله میوند، خبرنگار رادیو و تلویزیون خصوصی انعکاس در ننگرهار، الیاس داعی، خبرنگار رادیو آزادی در ولایت هلمند، یما سیاووش، گوینده‌ی پیشین طلوع‌نیوز در کابل نیز کشته شده بودند.
همچنان به تازگی، فردین امینی، گوینده‌ی آریانانیوز نیز به گونه‌ی مرموز در کابل جان باخت.
این همه در حالی است که بر اساس معلومات وزارت داخله، از سال ۱۳۸۰ خورشیدی تا اکنون، ۱۳۵ پرونده‌ی قتل خبرنگاران در افغانستان ثبت شده است. تنها در سال جاری خورشیدی، ۱۱ خبرنگار در افغانستان کشته شده اند.
فرماندهی پولیس کابل تأیید می‌کند در نتیجه‌ی یک انفجار در شهر کابل، دو نفر زخمی شده‌اند.
فردوس فرامرز، سخنگوی فرماندهی پولیس گفت این رویداد حوالی ساعت ۱۰:۱۵ صبح امروز (دوشنبه، ۱ جدی) در مربوطات ناحیه‌ی دوزادهم شهر کابل رخ داده است.
او افزود زخمیان شامل یک غیرنظامی و یک منسوب امنیتی اند.
به گفته‌ی فرامرز، این انفجار ناشی از ماین مقناطیسی بوده است که یک موتر نوع «رنجر» نیروهای دولتی را هدف قرار داده است.
هنوز مسئولیت این رویداد را شخص و یا گروهی به عهده نگرفته است.
این درحالی است که روز گذشته، کاروان موترهای خان‌محمد وردک، عضو مجلس نمایندگان نیز در ساحه‌ی «سپین‌کلی» حوزه‌ی پنجم امنیتی شهر هدف انفجار قرار گرفت.
براساس اعلام دفتر معاونت نخست ریاست‌جمهوری در این رویداد، ۱۰ نفر کشته و ۵۲ نفر دیگر زخمی شده‌اند.
هنوز شخص و یا گروهی مسئولیت این حمله را به عهده نگرفته است. گروه طالبان اما دست‌داشتن در این حمله را رد کرده است.