برچسب: صلح در افغانستان

نزدیک به پنج ماه از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان می گذرد و اعمال تحریم های اقتصادی از سوی امریکا و غرب افغانستان را به ورطه نابودی اقتصادی و انسانی سوق داده است.

یک نویسنده و ژورنالیست ایتالیایی اما معتقد است صلحی که طالبان مدعی آن هستند برای مردم افغانستان به مراتب بدتر از جنگ بیست ساله در این کشور بوده است.

فرانسیسکو مارینو در مقاله ای می نویسد وضعیت اسف بار زنان، نابودی هنر و فرهنگ افغانستان مواضع ریاکارانه طالبان را برجسته ساخته است.

به نقل از «ای ان آی» این نویسنده ایتالیایی در مطلب خود می افزاید سر بریدن مانکن ها در لباس فروشی ها که طالبان آنها را ضد شریعت می دانند، ممنوع شدن موسیقی در موترها و دستور به صاحبان موتر ها مبنی بر سوار نکردن زنان بی حجاب همه و همه مواضع عصر حجری طالبان را نشان می دهد.

به نوشته فرانسیکو با تسلط دوباره طالبان اوضاع زنان به شدت وخیم شده و آنها از کار و تحصیل منع شده اند.  

فون کلاوزویتس در کتاب «در باب ماهیت جنگ» می‌نویسد «جنگ صرفا یک عمل سیاسی نیست، در حقیقت ابزاری برای به درازاکشاندن نزاع سیاسی یا چیزی شبیه آن است.» بارها گفت‌‌وگوهای صلح، خلاف ماهیت خود عمل کرده و منجر به ادامه جنگ شده است. تقریبا در همه موارد یا در برخی موارد، گفت‌‌وگو همراه با جنگ، تهدید و ارعاب بیشتر همراه شده و یا این روند، پوششی برای ادامه درگیری‌‌ها به‌کار گرفته شده است.

بیشتر چنین گفت‌‌وگوهایی ظاهرا «موفق» نتوانسته منجر به ایجاد ثبات در کشور شود و یا از درگیری‌‌های بیشتر جلوگیری کند. شاید گفت‌‌وگو بتواند زمینه‌ی خاتمه جنگ را فراهم کند، اما زمینه‌ی کاهش عوامل جنگ مانند برخورداری از زیرساخت‌‌های موثر سیاسی، امنیتی، اقتصای، عدالت اجتماعی، حکومت‌داری خوب و حاکمیت قانون واقعی را فراهم نمی‌‌کند.

حتا در مواردی ممکن است گفت‌‌وگو باعث بروز جنگ نشود، اما زمانی که در پایان گفت‌‌وگوها آنچه را که طرفین مد نظر داشته‌اند به‌دست نیاورده باشند، همان صلح ممکن است خود آغازگر جنگی دیگر باشد.

گفت‌وگوهای صلح؛ پوششی برای خروج از افغانستان؟

برنامه ترمپ برای ترک افغانستان ماه می ‌‌2021 بود و ممکن است گفت‌‌وگو‌‌های صلح پوششی برای خروج نیروهای امریکایی باشد؟

از همان آغاز بحث مذاکرات صلح بین‌الافغانی در فبروری 2020 امریکا با موافقت خود این تصور را ایجاد کرد که بیشتر از این‌که به آن به‌عنوان راه حلی برای پایان‌دادن به درگیری‌‌های خونین در افغانستان بنگرد، آمدن صلح را فرصتی برای بیرون‌کشیدن نیروهای نظامی خود می‌دانست. هیچ‌گاه امریکا رسما خروج نیروهای خود را از اهداف اصلی مذاکرات ذکر نکرده است، اما تفاهم با طالبان به‌طور مشخص بایسته‌ها و یا تصویر دقیقی از صلح را ترسیم نکرده است. بیشترین تأکید این تفاهم‌نامه بر خروج 14ماهه نیروهای امریکایی است تا آماده‌سازی شرایط برای یک صلح واقعی.

امریکا عملا حکومت مرکزی افغانستان را از روند مذاکرات مستقیم صلح این کشور با طالبان کنار گذاشته بود و بدون این‌که شرایط مشخصی برای یک آتش‌بس گسترده و در نهایت صلح پایدار پیش‌بینی کند، از گفت‌‌وگوهای میان افغان‌‌ها حمایت کرد و اما تمرکز خود را بیشتر بر روی خروج نظامیان خود تا زمان پیش‌بینی‌شده، معطوف کرد.

حتا با توجه به شرایط جنگی و روند صلحی که امریکا در ویتنام با آن سروکار داشت، این کشور نتوانست پیش‌شرط‌هایی وضع کند که طالبان را وادارد تا بیش از یک صلح ظاهری را در پیش بگیرند. امریکا نتوانسته توان نظامی حکومت مرکزی افغانستان را به سطح نیروهای نظامی دولت ویتنام برساند تا با فشار نظامی بیشتر از طرف دولت مرکزی، بتواند طالبان را درحالی‌که نسبت به مخالفان نظامی وقت دولت جمهوری ویتنام در شمال این کشور، میزان اراضی خیلی بیشتری تحت اشغال خود دارند، از موضع‌شان سر میز مذاکره عقب‌نشینی کنند یا دست‌کم پایان درگیری‌‌های نظامی را بپذیرند.

مهم‌تر از آن، حکومت مرکزی افغانستان نتوانست یک انتخابات موفق در کارنامه خود ثبت کند و حتا در ظاهر هم که شده اتحاد درونی را حفظ کند. از سر درماندگی مجبور شد تا به رقیبان انتخاباتی خود باج دهد. در عین حالی که بخش بزرگی از کشور که اصولا توسط حکومت مرکزی باید اداره شود، توسط گروه‌‌های قدرتمند شبه‌نظامی محلی اداره می‌شود.

ترک یک کشور شکست‌خورده

بیش از دو دهه تلاش حکومت نتوانسته چشم‌اندازی از خودکفایی را در افغانستان ترسیم کند. نظام سیاسی دولت افغانستان که با کمک امریکا در سال 2001 شکل گرفت، عمیقا دچار تقسیمات سیاسی میان رقبای جناحی و دولت شده است و بخش‌‌های عمده کشور توسط این سهامداران قدرت و یا طالبان کنترل می‌شود. در نتیجه تعیین تاریخ خروج و تمرکز روی ادامه مذاکرات برای امریکا حتا در صورت شکست سیاست‌هایش، منصفانه به‌نظر می‌‌رسد.

ارزیابی‌‌های موسسه شفافیت بین‌الملل و بانک جهانی نشان می‌‌دهد که فساد در دولت افغانستان استثنا نیست، بلکه یک قاعده است. مذاکرات بین طالبان و امریکا در حالی برگزار شد که اختلافات شدیدی میان سران دولت وجود داشت و عملا امریکا مجبور به کنارگذاشتن رهبران سیاسی افغانستان در مذاکرات شد.

در طول دهه اخیر توسعه اجتماعی و اقتصادی کشور مانند بخش سیاسی بسیار محدود بوده است. ادعاهای اغراق‌آمیز بسیاری در زمینه انکشاف حکومت‌داری، خدمات اجتماعی، تعلیم و تربیت، صحت عامه، حاکمیت قانون و حقوق زنان وجود داشته است که بازرس ویژه امریکا در افغانستان (سیگار) در گزارش‌های زیادی بسیاری از این ادعاها را نادرست ارزیابی کرده است.

نهادهای دیگری چون بانک جهانی، صندوق بین‌المللی پول و شفافیت بین‌الملل به صراحت اظهار کرده‌اند که پس از سال 2008، دولت افغانستان در نقاط بسیاری بی‌تأثیر بوده است و نتوانسته به‌رغم کمک‌‌های مالی دولت امریکا با فقر مبارزه کند. درحالی‌که تا امروز صنعت کوکنار تنها بخش خصوصی است که موفق بوده است.

کمک‌‌های بی‌پایان نظامی و ملکی

بانک جهانی به‌وضوح روشن کرده که هیچ دولتی در افغانستان نمی‌‌تواند بدون کمک‌‌های گسترده جامعه جهانی ــ حتا اگر دولت و طالبان بتوانند در مورد نوعی ترکیب اقتصادی به توافقی برسند ــ دوام بیاورد. براساس ارزیابی این نهاد، 75 درصد کل مصارف داخلی افغانستان توسط کمک‌‌های جامعه جهانی فراهم می‌‌شود که امریکا بزرگ‌ترین حامی مالی این کشور به‌شمار می‌‌رود.

در حال حاضر کل بودجه ملکی و امنیتی حکومت مرکزی افغانستان سالانه بالغ بر 11 میلیارد دالر است، درحالی‌که درآمد داخلی افغانستان تنها 2.5 میلیارد دالر ارزیابی می‌‌شود. بانک جهانی همچنین یادآور می‌‌شود که کمک‌‌های سالانه به افغانستان حدود 8.5 میلیارد دالر می‌‌باشد که برابر با حدود 45 درصد تولید ناخالص داخلی آن کشور است، درحالی‌که برای کشورهای کم‌درآمد تقریبا 10 درصد می‌‌باشد. بنابراین این وابستگی، نشانگر فاصله زیاد بین درآمد و مصارف افغانستان است.

برآورد نیازهای کشور افغانستان نیز در صورت کنارآمدن با طالبان بسیار دشوار خواهد شد. با این حال، با مطالعه اولیه‌ای که بانک جهانی انجام داده است هشدار می‌‌دهد که دولت افغانستان شدیدا وابسته به کمک‌‌های جهانی است، اما پس از به نتیجه‌رسیدن گفت‌‌وگوهای صلح بیشتر از هر زمانی به این کمک‌‌ها نیاز خواهد داشت. این شامل جذب یا تأمین مالی جنگ‌جویان طالبان و حفظ نیروهای امنیتی فعلی دولت افغانستان به‌طور همزمان نیز است تا با گذشت زمان زمینه ادغام آن‌ها در بدنه جامعه فراهم شود.

صلح بدون ضمانت یا امنیت

در گزارش سیگار و بازرس ارشد وزارت دفاع (LIG) در سال 2020، کاملا روشن است که نیروهای امنیتی افغانستان برای حفظ امنیت به‌گونه‌ی مستقل، به کمک‌‌های بیشتری نیاز دارند. دولت مرکزی هنوز هم در حال از دست‌دادن اراضی تحت کنترل خود است و نیروهای دفاعی و امنیتی افغانستان نیز بدون پشتیبانی هوایی و حمایت‌‌های مستشاری ایالات متحده از توان کمتری برخوردارند.

امریکا در تعیین شرایط و ضمانت‌‌های امنیتی ایالات متحده در صورت عدم موفقیت مذاکرات صلح، یا ادامه جنگ توسط طالبان و یا نقض شرایط صلح که طالبان قبلا با آن موافقت کرده بودند، نیز شکست خواهد خورد. ایالات متحده دیگر گزارشی از این‌که چه مقدار از خاک افغانستان تحت کنترل طالبان است، و یا چه نقاطی از کشور امنیت دارند و تحت حاکمیت قانون یا حاکمیت محلی قرار دارند، ارائه نمی‌‌دهد.

ادامه جنگ و توقف روند صلح

با ختم ماه اکتبر 2020 هشت ماه از 14 ماه روند گفت‌‌وگوهای صلح سپری می‌‌شود و در تمام این مدت، هیچ پیشرفتی در راستای تحکیم و رسیدن به یک صلح واقعی و پیشرفتی در جهت پایان جنگ شکل نگرفته است. طالبان فشار خود بر نیروهای امریکایی و ناتو را در قبال قطع حملات بالای این گروه و پس از آزادی پنج‌هزار زندانیان خود از زندان‌‌های دولت افغانستان کاهش داده یا به کلی قطع کرده است. با وجود این، حملات این گروه بر اهداف اردو و دولت افغانستان در 24 ولایت از 34 ولایت افغانستان و گاهی در کابل همچنان ادامه دارد.

جنگ هنوز به جدیت تمام ادامه دارد. سازمان ملل در 14 اکتبر 2020 گزارش داد که «چندین ولسوالی هلمند، از جمله مناطق نزدیک به لشکرگاه مرکز ولایت و بخش‌هایی از ولایت همسایه آن قندهار تحت تأثیر درگیری‌‌ها قرار گرفته است. شاهراه بین لشکرگاه و قندهار به‌دلیل وجود ماین‌‌های جاسازی‌شده، غیرقابل دسترسی است.»

در هفته سوم اکتبر 2020، واشنگتن‌پُست گزارش داد که «طالبان 356 حمله، دو بمب‌گذاری انتحاری و 52 انفجار ماین در سراسر کشور انجام داده است که منجر به کشته‌شدن 51 شهروند و زخمی‌شدن 157 نفر شده است. آن‌ها گفتند که بیش از 400 شورشی طالب در این درگیری‌‌ها کشته شده‌اند، اما آمار تلفات نیروهای افغان را اعلام نکردند.»

تلفات غیرنظامیان کاهش یافته است، اما بیشتر این تغییر در کانون جنگ مشاهده شده تا در مذاکرات صلح امتیاز بیشتری به‌دست آید. سازمان ملل در گزارشی که در 24 اکتبر ارائه می‌‌دهد، چنین اظهار می‌‌دارد:

«سطح بالای خشونت‌‌ها با تأثیر کشنده‌ای بر غیرنظامیان در افغانستان ادامه دارد، این کشور همچنان در میان کشنده‌ترین مکان‌ها برای غیرنظامیان در جهان باقی مانده است. براساس گزارش جدیدی که توسط (یوناما) منتشر شده، نشان می‌‌دهد که اگرچه از آغاز گفت‌‌وگوهای صلح بین‌الافغانی، تعداد غیرنظامیان افغان که در درگیری‌‌ها کشته و زخمی می‌‌شوند، چندان کاهش نیافته است، با این هم آمار کلی تلفات غیرنظامیان در 9 ماه اول سال 2020 در مقایسه با مدت مشابه در سال 2019 حدود 30 درصد پایین‌تر است. آخرین گزارش سه‌ماهه از یک جنوری تا 30 سپتامبر 2020، پنج‌هزار و 939 تلفات غیرنظامی (دوهزار و 117 کشته و سه‌هزار و 822 زخمی) را ثبت کرده است.

در بازه زمانی 12 سپتامبر – آغاز مذاکرات صلح بین دولت جمهوری اسلامی افغانستان و طالبان در دوحه – تا 30 سپتامبر، هیچ کاهشی در تعداد تلفات غیرنظامیان ناشی از اجرای عملیات‌‌های نظامی طرفین میز مذاکره، در مقایسه با هفته‌‌های گذشته دیده نمی‌‌شود. نگرانی‌‌های دفتر یوناما از تشدید نبردها در هلمند و همچنین چندین حمله خونبار در ننگرهار، لغمان و غور همراه با حمله هوایی در تخار و حمله انتحاری بر غیرنظامیان در کابل که بیش از 400 نفر کشته و زخمی برجای گذاشت، افزایش یافته است.»

اخیرا تعداد قابل توجهی از نظامیان امریکایی و نیروهای ائتلاف کاهش یافت و بسیاری از تجهیزات منتقل و بعضی از پایگاه‌‌های نظامی تخریب شد. اما سطح دقیق این کاهش‌‌ها معلوم نیست، زیرا ایالات متحده دیگر گزارش معتبری در مورد سطح حضور نیروهای نظامی، ملکی و پیمانکاران خود ارائه نمی‌‌دهد.

حضور نظامیان امریکایی از حدود 14هزار نفر در اواخر سال 2019 به 12هزار در اوایل سال 2020 کاهش یافت؛ همچنین هشت‌هزار و 600 سرباز در جولای سال 2020 افغانستان را ترک کردند و با این‌که رییس‌جمهور ترمپ اظهار کرده بود که دوهزار و 500 نفر را تا اوایل سال 2021 حفظ خواهد کرد، او اما در اوایل ماه اکتبر سال جاری فرمان داد تا تعداد نظامیان تا کریسمس به صفر برسد، بدون این‌که مشخص کند منظور او از همه نیروها، تمامی افرادی که دارای توان جنگی است یا قوای تهاجمی این کشور است. در ماه می‌‌2020 نیز امریکا ارائه گزارش‌های غیرمحرمانه از حملات هوایی و معلومات کشفی و نظارتی هوایی خود را متوقف کرد.

به‌نظر می‌‌رسد که امریکا تا حد قابل توجهی حمایت، پشتیبانی و تلاش برای پیش‌بردن عملیات‌‌ها و همچنین بسیاری از ظرفیت‌‌های هدف‌گیری و حملات هوایی خود را بر علیه اهداف پراکنده طالبان، متوقف و یا کاهش داده است. این کشور بیشتر حضور خود در میدان نبرد، نظارت دقیق و درست بر برنامه‌‌های کمک‌‌های نظامی و ملکی‌اش در یکی از فاسدترین کشورهای جهان و همچنین ظرفیت انسانی استخباراتی خود را تا حد امکان متوقف کرده است. امریکا تا حدی تجهیزات و نیروهای خود را کاهش داده است که در صورت شکست مذاکرات یا پروسه صلح هزینه بازگشت به ظرفیت قبلی، بسیار سنگین باشد. با آغاز سال 2021 امریکا ممکن است در جایگاهی قرار بگیرد که بازگشت دوباره غیرعملی خواهد بود.

نیازهای صلح واقعی چیست؟

طالبان، دولت مرکزی و بسیاری از افغان‌‌ها به واقعیت‌‌های صلح واقفند. سوال این است که در این مقطع چه تغییرات اساسی برای ایجاد صلحی موفق باید صورت بگیرد؟ جواب مشخص نیست. برای مذاکره واقعی، زمان در صورت تحقق، بسیار محدود است و بین ایدئولوژی و ارزش‌های حکومت مرکزی افغانستان و طالبان فاصله بسیار زیادی نیز وجود دارد.

ایالات متحده همچنین با دو انتقال مهم خارجی روبه‌روست که تمرکز بر افغانستان را دشوار می‌‌کند. یکی کنارآمدن با نتیجه‌ی انتخابات ایالات متحده است. مورد دیگر مقابله با تأثیرات سیاسی، اقتصادی و امنیتی ویروس کرونا و همچنین نیاز آینده برای تخصیص کمک‌‌های امریکا و کمک‌‌های امنیتی این کشور در سطح جهانی است.

رسیدن به صلح واقعی برای افغانستان به معنای پرداختن و حل و فصل مسائل کلیدی است که متأسفانه حکومت مرکزی افغانستان را تضعیف کرده است و این بدین معناست که روند صلح باید با اختلافات عمیق‌تر بین دولت و طالبان مقابله کند. این اختلافات که در آن هیچ نشانه‌ای از پرداختن بر سر یک موضوع واحد دیده نمی‌‌شود، عملا بر هر بخش از هر نوع دولت جدیدی که در نتیجه توافق صلح به‌دست آید، تأثیر می‌‌گذارد.

با چند ماهی که در پیش داریم، دولت مرکزی و طالبان باید برای ایجاد موارد ذیل تلاش کنند:

• یک ساختار سیاسی که به‌صورت یک دولت یکپارچه یا نوعی فدرالیسم با رویکرد جدید منطبق با سطوح مختلف حکومتداری، خدمات دولتی، امنیت و توسعه اقتصادی، شکل بگیرد؛

• تمهیدات جدید برای ایجاد و تخصیص درآمد داخلی و کمک‌‌های خارجی به بودجه‌بندی ملی و مدیریت پلان‌‌های انکشافی و مالی در سطوح مختلف دولت؛

• مدیریت ساختارها و تقسیم قدرت برای توسعه اقتصادی، سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌ها، خدمات بانکی و مالی، تجارت، قانون تجارت و قانون استخدام و حمایت از کارگران منطبق با مسائل اسلامی؛

• برای یکپارچه‌سازی یا ایجاد سیستم‌‌های امنیتی موازی و همچنین آمادگی پذیرش هرگونه حمایت و پشتیبانی نظامی خارجی باید گزینه‌هایی در نظر گرفته شود. سازوکارهایی نیز باید برای مقابله با حوادث احتمالی، درگیری‌ها، اختلافات و اختصاص منابع برای بازنشستگی و خدمات اجتماعی، ایجاد شود؛

• برنامه‌هایی برای مقابله با نگهداری سلاح و تنظیم پلان‌هایی برای کاهش نیروهای نظامی با در نظرداشت راهکارهایی برای انتقال و فرصت‌‌های شغلی، روی دست گرفته شود؛

• بر سر سیستم حقوقی، حقوق بشر، اجرای حاکمیت قانون، پولیس و امنیت محلی باید توافق صورت گیرد. با توجه به اهمیت مواد مخدر در اقتصاد افغانستان، باید در مورد درآمد و اجرای قانونی محدودیت‌‌های تولید و صادرات آن توافق حاصل شود؛

• در مورد موضوع‌های مورد مناقشه ایدئولوژیکی مانند معارف، آزادی بیان، محدودیت در رفتارهای اجتماعی، سرگرمی‌‌ها و حقوق زنان باید از توجه ویژه برخوردار باشند و دیدگاه‌‌های دو طرف در نظر گرفته شود؛

• دولت مرکزی باید نقشی را که زورمندان قومی بازی می‌‌کنند مد نظر داشته باشند و طالبان نیز باید این مسأله را برای گروه‌‌های خود مورد توجه قرار دهند.

در حال حاضر، نشانه‌‌های اندکی وجود دارد که طالبان و دولت مرکزی می‌‌توانند به نوعی سازش اولیه برسند. بسیاری از موضوع‌های مورد اختلاف در دیگر مذاکرات ممکن است دلایل اصلی به‌شمار نروند، اما برعکس در افغانستان همان‌‌ها می‌‌تواند جرقه آغاز جنگی دوباره باشد.

تلاشی دیگر از سوی امریکا برای شکست احتمالی مذاکرات صلح محتمل خواهد بود؟

با نگاهی به تلاش‌‌های صلح از گذشته تا به امروز، آیا راهی برای دانستن این‌که رویکردی غیرمنتظره از سوی ایالات متحده در روند صلح وجود دارد؟ با توجه به روشی که در برخورد با طالبان در پیش گرفته بود و درحالی‌که نیاز دولت افغانستان به امریکا برای اتحاد و اصلاحات واقعی، بیشتر احساس می‌‌شد، دیدن عقب‌نشینی ایالات متحده نسبت به نقش دولت برای همه دور از انتظار بود.

هنوز امکان ارائه کمک، اگرچه محدود، از سوی ایالات متحده با متحدان خود برای ایجاد کمک موثر بین‌المللی وجود دارد. در صورت عدم موفقیت در رسیدن به توافق صلح، امکان دارد ضمانت‌هایی به‌صورت پشتیبانی هوایی در جنگ مجدد با طالبان و سایر کمک‌‌ها به دولت افغانستان، فراهم شود.

از طرفی ممکن است برای اعتماد به این امید که روند صلح به‌رغم تلاش طالبان برای بهره‌برداری از مذاکرات و همچنین استفاده مستمر از خشونت، به نتیجه‌ای برسد، دیر باشد.

• نشانه‌‌های اندکی از این‌که حکومت مرکزی افغانستان در حال دستیابی به اثربخشی، اتحاد و توانایی کافی برای استفاده صادقانه از کمک‌‌ها برای انتقال به نوعی دولت مشترک یا فدرالیسم با طالبان است، وجود دارد. از طرفی هم وعده‌‌های بیشتر مرهم شکست سیاست‌‌ها در 20 سال گذشته نخواهد بود.

• با این‌که قوای امنیتی افغان بهبود یافته، اما هنوز هم به بیش از حمایتی که امریکا می‌‌تواند در عدم کمک‌‌های آموزشی و پشتیبانی از نظامیان افغانستان، فراهم کند، نیاز است.

• ویروس کرونا، مشکلات اقتصادی افغانستان و همچنین بسیاری از شرکای استراتژیک دیگر امریکا و خود این کشور را پیچیده کرده است و زمانی که پای استراتژی در میان باشد، ایالات متحده اولویت‌‌های بالاتری را در سایر نقاط جهان دارد.

• ایالات متحده در حال حاضر حضور خود را تا آن حد کاهش داده است که دیگر نتواند به درستی از قوای امنیتی و حکومت مرکزی افغانستان حمایت کند، و سیاست‌‌های داخلی ایالات متحده و نیازهای رقابتی آن کشور مانع بازگشت یا وعده هرگونه ضمانت امنیتی می‌‌شود.

• سایر شرکای امریکایی در کمک‌‌های نظامی و غیرنظامی در صورتی که آن کشور به اندازه کافی از حکومت مرکزی افغانستان حمایت و یا روند صلح را تضمین نکند، دلیل کمی برای ماندن خواهند داشت.

• طالبان احتمالا بتوانند هرگونه کاهش یا افزایش شرطی در کمک‌‌های خارجی را تحمل کنند، اما در حال حاضر این دولت مرکزی است که به کمک‌های نظامی و غیرنظامی خارج وابسته است. با کاهش کمک‌‌ها مردم بیشتر دولت افغانستان را مقصر خواهند دانست.

اما امیدواری‌هایی نیز وجود دارد

اقدام به خروج نظامیان از افغانستان و پذیرفتن هر آنچه از یک روند صلح شکست‌خورده به‌دست آید، در حال حاضر بهترین گزینه است. به‌نظر می‌‌رسد تلاش برای حفظ حضور معنادار نظامی در قالب تیم‌‌های تعلیمی یا ارائه ضمانت‌‌های امنیتی خیلی دیر باشد.

با این حال، ارائه کمک‌‌های مالی مشروط به بخش‌‌های ملکی و امنیتی با توجه به هر آنچه برآمد مذاکرات صلح باشد، نقش امریکا را کم نخواهد کرد. حمایت ایالات متحده از کمک‌‌های مشروط بین‌المللی، آموزش و پلان‌‌های تعلیمی چه در خود امریکا و چه در سایر کشورها، چه زمانی که توافقی از مذاکرات حاصل شود و چه قدرت جدیدی به‌وجود آید، تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.

به‌رغم احتمال دست‌نیافتن به صلح و ثبات پایدار، اما امیدهایی نیز وجود دارد:

• به احتمال قوی طالبان تقسیم خواهند شد. بسیاری از این چنین جنبش‌‌های ایدئولوژیک در صورتی که فاقد یک رهبر قدرتمند، متحد و کاریزما باشند، از بین خواهند رفت؛

• قدرت طالبان ممکن است در استفاده از زور و خشونت باشد، اما از مؤلفه‌‌های محبوبیت گسترده، توانایی عملی برای اداره کشور و رهنمود افغانستان به سمت توسعه و پیشرفت، برخوردار نیست؛

• احتمال تضعیف یا تقسیم طالبان وجود دارد. طالبان حتا اگر «پیروز شوند» برای ماندن در قدرت با چالش‌‌های بزرگی روبه‌رویند. ایدئولوژی طالبان جذب کمک، ایجاد یک ساختار برای اداره و اقتصاد یا ایفای نقشی به‌عنوان بازیگر عمده منطقه‌ای را برای‌شان دشوار خواهد کرد. با گذشت زمان، حکومت یا ساختاری جدید ممکن تکامل یابد؛

• تمرکز اصلی مشکلات متوجه کشورهایی خواهد شد که ایالات متحده با وجود آن‌ها هیچ دلیلی برای حفظ این بار بر دوش خود نخواهد داشت. پس از خروج امریکایی‌ها، صحنه برای فعالیت‌‌های روسیه، چین، ایران و پاکستان فراهم می‌‌شود؛

• با آن‌که طالبان، داعش را به‌عنوان رقیب می‌دانند اما به‌نظر می‌‌رسد روابط این گروه با القاعده مانند گذشته ادامه دارد. با وجود این کاملا واضح است که افغانستان همچنان منبع اصلی حملات احتمالی تروریستی به امریکا به‌شمار برود و با برنامه‌ریزی حساب‌شده و هدفمند در مورد کمک‌ها، ممکن است خطر حمایت طالبان از چنین گروهک‌هایی را محدود و موضع دشمنی طالبان بر علیه داعش را نیز حفظ کند.

با روشن‌شدن همه جوانب برنامه خروج، پیشنهاد چنین کمک‌هایی در این بازه‌ی زمانی می‌‌تواند این واقعیت را که ایالات متحده مطابق با توافق‌نامه فبروری 2020 مذاکرات صلح را وسیله‌ای برای خروج نیروهایش قرار داده است، کمرنگ کند. واقعیتی که افغان‌‌ها نیز با آن روبه‌رویند این است که در نهایت مسئولیت سرنوشت‌شان را باید خود به عهده بگیرند و امید برقراری صلح، ثبات را برای کشورشان به ارمغان داشته باشند.

مرکز مطالعات استراتژیک و بین المللی

مترجم: علی احمد حبیبی

رییس‌جمهور غنی، می‌گوید روابط نزدیک میان شبکه‌های تروریستی بین‌المللی، سبب شده تا تامین صلح در افغانستان با چالش مواجه شود.

آقای غنی که پس از چاشت روز سه‌شنبه (۲۰ عقرب)، در نشست آنلاین سران سازمان همکاری‌های شانگهای سخن می‌زد، گفت: «ما در درون موج پنجم از تروریزم بین‌المللی زندگی می‌کنیم و می‌میریم. این شبکه‌های تروریستی و سازمان‌های جرمی بین‌المللی، با هم ارتباط تنگاتنگ دارند.»

به گفته‌ی او، این شبکه‌ها، در قاچاق مواد مخدر و قاچاق انسان دست دارند و به همین دلیل، جنگ را غیرمتعارف ساخته و حتا تامین صلح را با چالش مواجه کرده اند.

او افزود: «ما آمادگی داریم و می‌توانیم تا با اعضا و ناظران سازمان همکاری شانگهای در راستای مبارزه‌ی فراگیر با تروریزم و مواد مخدر همکاری کنیم. هم‌چنان، همکاری دولت با دولت در یک چارچوب جهانی و منطقه‌ای در برابر گروهای تروریستی‌ای که زمینه‌ی همکاری‌ها را برهم زده و تامین صلح را ناممکن می‌سازند نیز، مهم است.»

آقای غنی، هم‌چنان گفت نه تنها کاهش خشونت تعهد شده و آتش‌بس فراگیر تحقق نیافته است؛ بلکه خشونت‌ها از سوی طالبان افزایش یافته است.

او تاکید کرد حمله‌ی غیرانسانی بر دانشگاه کابل، صرف نظر از این که کدام گروه مسوولیت آن را به عهده گرفته، به معنای افزایش خشونت است و هم‌چنان نشان می‌دهد که هنوز تولید موادمخدر به عنوان منبع درآمد گروه‌های تروریستی است که نیاز به بررسی دارد.

این در حالی است که پیش از این، دولت افغانستان بارها ادعا کرده که گروه طالبان، بر خلاف توافق‌نامه‌ی قطر، هنوز هم با سایر گروه‌های تروریستی به شمول شبکه‌ی القاعده، ارتباط و هم‌کاری نزدیک دارد.

نماینده‌ی ویژه‌ی آمریکا برای صلح افغانستان در واکنش به حمله‌ی روز گذشته بر دانشگاه کابل، گفت عاملان این حمله مخالفان صلح و به دنبال یک جنگ دایمی در افغانستان می باشند.

زلمی خلیل‌زاد، نماینده فرستاده  آمریکا  برای افغانستان امروز (سه‌شنبه، 13 عقرب) در رشته‌تویتی نوشت عاملان حمله‌ی وحشیانه بر دانشگاه کابل می‌خواهند هرج‌ومرج، بی‌ثباتی و فقر را در افغانستان ایجاد کنند.

خلیل‌زاد نوشت دولت افغانستان و طالبان نباید از این حمله‌ی وحشیانه برای امتیازگیری در برابر یکدیگر استفاده کنند، زیرا به گفته‌ی او، دو طرف با یک دشمن مشترک مواجه اند.

او از دولت افغانستان و گروه طالبان خواست برای صلح متحد شده و راهی برای آتش‌بس و دست‌یابی سریع به یک توافق سیاسی را پیدا کنند.

خلیل‌زاد تأکید کرد: «انجام این مراحل، پاسخ درستی به بربریت غیرقابل بیان است.»

مخالفان مسلح چاشت روز گذشته بر دانشگاه کابل حمله کردند. درحالی که مسئولیت این حمله را گروه داعش رسما بر عهده گرفته است، اما مقام‌های دولت افغانستان طالبان را مسئول آن دانسته‌اند.

براساس آمار وزارت صحت عامه، در حمله بر دانشگاه کابل 22 نفر کشته و 22 نفر دیگر زخمی شده‌اند. در میان قربانیان این رویداد دختران دانشجو نیز شاملند.

این حمله با محکومیت گسترده‌ی ملی و بین‌المللی مواجه شده است.

رییس‌جمهور اشرف غنی ضمن محکوم کردن این حمله، عاملان آن را به انتقام‌گیری چند برابر هشدار داده است.

کمیسیون حقوق بشر افغانستان نیز این حمله را جنایت تمام‌عیار جنگی خوانده و از جامعه بین‌المللی خواستار واکنش جدی و اثرگذار در مورد آن شده است.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز این حمله را محکوم کرد و خواستار به کیفر رساندن عاملان آن شد.

افزون بر این، سفارت‌خانه‌های شماری از کشورهای دور و نزدیک در کابل و نمایندگی‌های شماری از سازمان‌های بین‌المللی در کابل نیز این حمله را محکوم کرده‌اند.

دولت افغانستان در پیوند به این حمله و غم‌شریکی با خانواده‌های قربانیان این حمله، امروز سه‌شنبه را ماتم ملی اعلام کرده است.

صدیق صدیقی، سخن‌گوی ریاست‌جمهوری، در واکنش به سخنان اخیر گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی، گفت مردم افغانستان در برابر این نوع حرف‌ها بی‌تفاوت اند.

آقای صدیقی، روز یک‌شنبه (۴ عقرب)، در برگه‌ی تویترش نوشت: «در کشور ما آزادی بیان است و‌ حکومت هم به آزادی‌های سیاسی متعهد است. این آقا اما، در چهار دهه‌‌ی اخیر، به غیر از چنین جمله‌هایی و مخالفت با نظام‌ها بر سر اقتدار،هیچ پیام دیگری به مردم افغانستان نداشته است، مردم در برابر این نوع سخنان بی‌تفاوت اند.»

گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی، روز یک‌شنبه (۴ عقرب)، در یک نشست خبری گفت گروه طالبان، حکومت برحال را نمی‌پذیرد و به همین دلیل، حکومت موقت تنها راه حل است.

او که در مورد نتیجه‌ی سفر اخیرش به اسلام‌آباد سخن می‌ گفت، افزود صلح در افغانستان تامین خواهد شد و او این کار را انجام خواهد داد. به گفته‌ی آقای حکمتیار، دولت پاکستان اطمینان داده که در روند صلح افغانستان صادقانه کار خواهد کرد.

گلبدین حکمتیار، چند روز پیش در سفری به اسلام‌آباد، با مقام‌های بلندرتبه‌ی پاکستان به شمول عمران خان، نخست‌وزیر و شاه‌محمود قریشی، وزیر خارجه‌ی این کشور، دیدار و گفت‌وگو کرد.

نخست وزیر پاکستان در دیدار با رئیس مجلس افغانستان گفت: «صلح در افغانستان به نفع دو کشور همسایه بوده و پیوندها در منطقه را افزایش خواهد داد.»

عمران خان نخست وزیر پاکستان با میررحمان رحمانی رئیس مجلس افغانستان و هیات همراه دیدار و گفت‌وگو کرد. 

نخست وزیر پاکستان در این دیدار تاکید کرد، که صلح در افغانستان به نفع منافع دو کشور همسایه خواهد بود. 

وی گفت: «ظرفیت‌های اقتصادی بکار گرفته نشده میان دو کشور وجود داشته و با برقراری صلح و افزایش مناسبات اقتصادی و بازرگانی میان دو کشور می‌توان از این ظرفیت کار گرفت.»

نخست وزیر پاکستان افزود: «همچنین صلح در افغانستان مناسبات بازرگانی و اتصال در منطقه را افزایش خواهد داد. »

او گفت سمینار تجارت و سرمایه گذاری پاکستان و افغانستان در تاریخ 26 تا 27 اکتبر در اسلام آباد نشان دهنده تمایل شدید پاکستان برای دستیابی به پیشرفت در دستور کار اقتصادی دو جانبه است.

عمران خان با بیان اینکه صلح نیازمند راه حل سیاسی از طریق مذاکره است، تصریح کرد: بحران افغانستان راه حل نظامی نداشته و پاکستان از صلح و ثبات در این کشور حمایت خواهد کرد. 

یادآوری می کنیم روز گذشته رئیس مجلس افغانستان و هیات همراه برای دیدار و گسترش پیوندهای دوجانبه و همچنین جلب حمایت پاکستان راهی این کشور شد.

در این دیدارها که روز گذشته در تهران صورت گرفت تاکید شد موفقیت افغانستان در پروسه صلح در حقیقت موفقیت ایران می باشد.

رییس شورای عالی مصالحه ملی با تشکر از دعوت و استقبال گرم تهران از همکاری‌های همیشگی ایران با مردم و دولت افغانستان و از موضع‌گیری اصولی این کشور در باره‌ی صلح تشکر و قدردانی کرد.

عبدالله عبدالله در ادامه‌ صحبت‌های خود به صورت مفصل در باره‌ تلاش‌های صلح در داخل کشور، مذاکرات دوحه، فرصت‌ها و چالش‌های منطقه‌یی و فرامنطقه‌یی برای دست‌یافتن به صلح صحبت کرد.

 رییس شورای عالی مصالحه‌ ملی در صحبت‌های خود تأکید کرد فرصت استثنایی برای دست‌یافتن به صلح در افغانستان فراهم گردیده است و تحقق صلح و ثبات در کشور نیازمند اجماع منطقه‌ای و حمایت از تلاش‌های صلح می‌باشد. داکتر عبدالله عبدالله صلح در افغانستان را صلح در منطقه و فراتر از منطقه خواند.

عبدالله عبدالله در بخش دیگر از صحبت‌های خود در باره‌ سفرهای اخیر خود به جمهوری اسلامی پاکستان و جمهوری هند صحبت کرد و از حمایت این دو کشور از تلاش‌های صلح در افغانستان خبرداد.

رییس شورای عالی مصالحه ملی، ایران را از همسایگان و متحدان افغانستان خواند و از این کشور خواست تا از تلاش‌های صلح و دست‌یافتن به صلح عادلانه‌، با عزت و دایمی در افغانستان حمایت نماید.

دیدار با رئیس مجلس ایران

عبدالله عبدالله رییس شورای عالی مصالحه‌ ملی همچنان با محمدباقر قالیباف رییس مجلس شورای اسلامی ایران ملاقات کرد.

در این ملاقات، آقای قالیباف گفت مجلس شورای اسلامی از صلحی که به نفع مردم افغانستان باشد و استقلال و تمامیت ارضی این کشور را حفظ کند حمایت و پشتیبانی می‌نماید.

رییس مجلس شورای اسلامی صلح در افغانستان را به نفع صلح و ثبات و توسعه در منطقه خواند و برای رییس شورای عالی مصالحه‌ ملی در امر دست‌يافتن به صلح دایمی آرزوی موفقیت کرد.

رییس شورای عالی مصالحه‌ ملی با تشکر از استقبال گرم رییس مجلس شورای اسلامی و حمایت اصولی جمهوری اسلامی از تلاش‌های صلح در افغانستان در باره‌ی تلاش‌های صلح، اجماع منطقه‌ای و سفرهای خود به کشورهای همسایه برای جلب حمایت و همکاری‌ آنان در امر صلح صبحت کرد.

عبدالله عبدالله نقش پارلمان‌ها را در تلاش برای صلح و حمایت از تلاش‌های صلح مهم خواند و از آقای قالیباف و مجلس شورای اسلامی خواست تا به پشتیبانی خود از تلاش‌های صلح در افغانستان دامه بدهند.

وزیر خارجه ایران نیز برای رییس شورای مصالحه افغانستان در امر دست‌یافتن به صلح دایمی در افغانستان به عنوان یکی از نیازهای اساسی منطقه آرزوی موفقیت کرد.

آقای ظریف گفت:«ایران از تلاش‌های صلح در افغانستان حمایت می‌کند.»

 او گفت:« ما موفقیت شما را در امر صلح موفقیت خود می‌دانیم و از تلاش‌های شما برای دست‌یافتن به صلح دایمی در افغانستان به صورت همه‌جانبه حمایت می‌کنیم.»

 آقای ظریف همچنان حمایت کشورش را از تلاش‌های منطقه‌ای برای دست‌یافتن به اجماع برای حمایت از صلح را ابراز داشت.

آقای ظریف روابط دوجانبه میان دو کشور را حسنه خواند و از عملی شدن برنامه‌های زیربنایی و نهایی شدن توافق جامع میان دو کشور ابراز رضایت کرد.

سفارت امریکا در کابل حمله‌های اخیر گروه طالبان بر شهر لشکرگاه، مرکز ولایت هلمند را خلاف محتوای موافقت‌نامۀ این گروه با امریکا عنوان می‌کند و از طالبان می‌خواهد هرچه زودتر نبرد در این ولایت را متوقف کنند.

راس ویلسون، شارژدافر سفارت امریکا در کابل امروز (سه‌شنبه، ۲۲ میزان) در برگۀ توییترش نوشت حمله‌های اخیر طالبان در شهر لشکرگاه، مرکز ولایت هلمند در تضاد با موافقت‌نامۀ این گروه با امریکا است.

آقای ویلسون افزود این حمله‌ها به کشتار بیشتر غیرنظامیان منجر شده و روند صلح افغانستان را صدمه می‌زند. از همین‌رو، شارژدافر سفارت امریکا در کابل از طالبان می‌خواهد که حمله‌های‌شان را در شهر لشکرگاه به گونۀ فوری پایان دهند.

این در حالی است که از دو روز به این‌سو جنگ‌جویان گروه طالبان حمله‌های گسترده‌یی را بر شهر لشکرگاه، مرکز ولایت جنوبی هلمند به راه انداخته‌اند. در پی این حمله‌ها بیش از ۴۰۰ خانواده از این شهر بی‌جا شده و تأسیسات عامه در این ولایت نیز به شکل گسترده‌یی تخریب شده‌اند.

روز گذشته در اوج درگیری مسلحانه میان طالبان و نیروهای امنیتی کشور، نیروهای حمایت قاطع چندین موضع طالبان را در ولایت هلمند هدف حمله‌های هوایی قرار دادند.

نارندرا مودی نخست‌وزیر جمهوری هند گفت از صلح مورد حمایت افغان‌ها پشتیبانی می‌کند.

نخست وزیر هند در دیدار با رییس شورای عالی مصالحه ملی گفت با آمدن صلح و ثبات در افغانستان دیگر زمینه‌ای برای فعالیت‌های گروه‌های دهشت‌افگن فراهم نمی‌باشد.

عبدالله عبدالله رییس شورای عالی مصالحه‌ی ملی قبل از ظهر روز (پنجشنبه ۱۷ میزان ۱۳۹۹) در جریان سفر رسمی خود به جمهوری هند با نارندرا مودی نخست وزیر جمهوری هند در دهلی‌نو دیدار کرد.

در این ملاقات نخست وزیر جمهوری هند با اشاره به روابط دیرینه و تاریخی دو کشور از ادامۀ کمک‌های کشورش برای افغانستان اطمینان داد. نخست وزیر جمهوری هند در ادامه‌ی صحبت‌های خود افزود: صلحی که مورد قبول افغان‌ها باشد مورد قبول هند است و کشورش از صلح پایدار و ثبات در افغانستان حمایت و پشتیبانی می‌کند چون با آمدن صلح و ثبات دیگر زمینه‌یی برای فعالیت‌های گروه‌های دهشت‌افگن فراهم نمی‌باشد.

رییس شورای عالی مصالحۀ ملی در صحبت‌های خود از دعوت جمهوری هند و کمک‌های همیشگی این کشور برای افغانستان تشکر و قدردانی کرد.

عبدالله عبدالله در ادامۀ صحبت‌های خود تصویر روشنی از تلاش‌های صلح و مذاکرات دوحه ارایه کرد و از موضع‌گیری اصولی جمهوری هند در مورد تلاش‌های صلح در افغانستان تشکر نمود.

رئیس‌ جمهور اشرف غنی با شیخ تمیم بن حمد آل‌ ثانی امیر قطر دیدار کرد.

این دیدار در دومین روز سفر آقای غنی به دوحه در دیوان امیری کشور شاهی قطر صورت گرفت.
دو طرف در این دیدار درباره‌ منافع مشترک دو کشور، تقویت روابط دوجانبه، همکاری‌های اقتصادی و بررسی‌های فرصت‌های سرمایه‌گذاری در افغانستان بحث و گفت‌وگو کردند.
امیر قطر در این دیدار گفت: «امیدوار هستیم تلاش‌های مشترک مان به تأمین صلح و ثبات پایدار در افغانستان کمک کند».
او همچنان گفت کشورش آماده‌ گسترش همکاری‌ها با دولت جمهوری اسلامی افغانستان است.
رییس ‌جمهور غنی نیز در این دیدار ضمن قدردانی از مهمان‌نوازی قطر از هیئت بلندرتبه‌ افغانستان و هیأت مذاکره‌کننده‌ دولت جمهوری اسلامی افغانستان، از پشتیبانی قطر از روند صلح افغانستان نیز قدردانی کرد.
آقای غنی روز گذشته در رأس یک هیئت بلندرتبه‌ دولتی به کویت و پس از آن به قطر رفت.

 شاه‌محمودی قریشی وزیر امور خارجه پاکستان امروز سه‌شنبه(۸میزان) در نشست خبری مشترک با عبدالله در انستیتوت مطالعات راهبردی پاکستان، گفت صلح پایدار تنها از داخل افغاستان می تواند تامین شود.
وزیر خارجه پاکستان افزود بعضی‌ها هستند که به خاطر منافع شان صلح را در افغانستان نمی‌خواهند، ولی اکثریت خواهان صلح هستند.
به گفته آقای قریشی، صلح پایدار تنها از داخل افغانستان می تواند تامین شود و نمی تواند از بیرون تحمیل گردد.
قریشی تاکید کرد برای یک افغانستان صلح‌آمیز و با سعادت باید مشترک کار کنیم و این آروزی پاکستان است.
او گفت: «اگر می‌خواهیم پروژه برق عملی شود، اگر می‌خواهیم پاکستان از طریق افغانستان با آسیای میانه وصل شود، اگر می‌خواهیم همکاری دوجانبه اقتصادی داشته باشیم، لازمه‌اش این است که در افغانستان صلح حاکم گردد.»
شاه‌محمود قریشی تصریح نمود «امنیت و ثبات ما وابسته به امنیت و ثبات در افغانستان است. ما سودی در امور داخلی شما نداریم و نمی‌خواهیم در امور داخلی شما دخالت کنیم».
قریشی در آخر گفت مردم پاکستان از اراده مردم افغانستان پشتیبانی می‌کنند و آرزوی ما حاکمیت ارضی و استقلال افغانستان است.

محمدعمر داوودزی، نماینده ویژه رییس جمهور در امور منطقه‌ای برای اجماع صلح، در سفرش با عبدالله عبدالله به اسلام‌آباد، گفته است، شواهد لازم نشان می‌دهد که پاکستان از پروسه صلح حمایت می‌کند.

آقای داوودزی روز دوشنبه، هفتم میزان، با رییس شورای عالی مصالحه ملی به پاکستان رفت. هدف از این سفر جلب همکاری پاکستان در پروسه صلح و ترغیب طالبان به این پروسه خوانده شده است.

او با ابراز خوش‌بینی از سفر عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی به پاکستان گفت که در حال حاضر وضعیت نسبت به گذشته تغییر کرده است.

به گفته وی، جانب جنگ افغانستان برای اولین بار به مذاکرات حاضر شده‌اند و پاکستان نیز در روند صلح جدی است.

آقای داوودزی تصریح کرد شواهد کافی نشان می‌دهد که اسلام‌آباد از روند صلح افغانستان حمایت می‌کند.

در همین حال اسدالله سعادتی، از معاونان شورای عالی مصالحه ملی، گفته است پاکستان یکی از کشورهای موثر در روند صلح است.

وی افزود به همین دلیل، رییس شورای عالی مصالحه ملی سفر سه روزه‌اش را به این کشور آغاز کرده است تا برای بهبود روابط میان دو کشور گفت‌وگو کند.

هم‌چنان وی تصریح کرد در این سفر با رهبران پاکستان روی تسهیل روند صلح و ایجاد اجماع کلان منطقه‌ای صحبت خواهد شد.

آقای سعادتی در ترکیب هیأت شورای عالی مصالحه ملی به پاکستان سفر کرده است، ابراز امیدواری کرد که با این سفر آقای عبدالله، روابط تازه‌ای میان دو کشور آغاز شود.

قرار است عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی و هیأت همراهش با عمران‌‌خان، صدراعظم پاکستان، رییس جمهور، رییس سنا، رییس مجلس، وزیر امور خارجه و علمای این کشور روی موضوعات مختلف بحث و تبادل نظر کند.

ما به یک لحظۀ مهم، توأم با امید برای افغانستان و منطقه رسیده‌ایم. هیأت‌های مذاکره‌کنندۀ دولت افغانستان و طالبان در تاریخ دوازدهم سپتامبر حاضر شدند مذاکرات را برای دست‌یابی به یک توافق سیاسی و ختم جنگ آغاز کنند.

در کنار مردم افغانستان، ما (پاکستان) بهای این جنگ طولانی و سنگین را پرداخته‌ایم. طی چندین دهه درگیری، پاکستان مسئولیت مراقبت بیش از 4 میلیون پناهنده افغانستانی را بر عهده گرفته است. در این مدت، اسلحه و مواد مخدر نیز به کشور ما سرازیر شده است. درگیری‌های دوام‌دار در افغانستان، مسیر اقتصادی ما را به‌هم زده است. پاکستانی که در دهه‌های 1960 و 1970 وضعیت مطلوبی داشت، به صورت ناراحت‌کننده‌یی تغییر کرده است.

این تجربه دو درس مهم را به ما آموخت. اول این‌که ما از لحاظ جغرافیایی، فرهنگی و خویشاوندی با افغانستان بسیار نزدیکیم و حوادثی که در افغانستان اتفاق می‌افتد، قطعاً بالای ما تأثیر دارد. ما فهمیدیم که پاکستان صلح واقعی را تجربه نخواهد کرد، تا زمانی که خواهران و برادران افغانستانی ما در صلح نباشند.

ما هم‌چنین آموختیم که صلح و ثبات دایمی در افغانستان با استفاده از زور و خواست خارجی‌ها برقرار نمی‌شود. تنها فرایند آشتی میان مردمان افغانستان با رهبری خودشان که واقعیت‌ها و تنوع سیاسی افغانستان را به رسمیت بشناسند، به صلح پایدار می‌انجامد. بنا براین، هنگامی که رئیس‌جمهور ترامپ در اواخر سال 2018 از پاکستان خواست تا برای رسیدن به یک توافق سیاسی در افغانستان با امریکا کمک کند، ما هیچ‌گونه تردیدی نکردیم. ما تعهد کردیم که پاکستان تمام تلاش خود را برای تسهیل این روند انجام خواهد داد و ما این کار را کردیم. امریکا دشوارترین گفت‌وگوهای خود را با طالبان آغاز کرد و این گفت‌وگو منجر به امضای توافق صلح بین امریکا و طالبان شد. امضای توافق صلح بین امریکا و طالبان، زمینۀ آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی را فراهم کرد.

مسیری را که برای رسیدن به این‌جا طی کرده‌ایم، آسان نبود، اما به لطف، شجاعت و انعطاف‌پذیری دولت افغانستان و طالبان توانستیم به پیش برویم. ایالات متحده و متحدانش تبادل زندانیان بین دولت کابل و طالبان را تسهیل کردند. دولت افغانستان و طالبان به صدای صلح‌خواهی مردم افغانستان پاسخ مثبت دادند.

مذاکرات بین‌الافغانی احتمالاً دشوار خواهد بود و همه طرف‌ها به صبر و مصالحه نیاز دارند. پیش‌رفت می‌تواند کُند و دشوار باشد، حتا ممکن است دو طرف به بن‌بست بخورند. در چنین موقعتی بهتر است همه‌چیر در پشت میز مذاکره حل شود تا در میدان‌های خونین جنگ.

همه طرف‌های که در روند صلح افغانستان سرمایه‌گذاری کرده‌اند، باید در برابر خروج شتاب‌زدۀ بین‌المللی بایستند. خروج شتاب‌زدۀ بین‌المللی از افغانستان غیرعاقلانه است. ما هم‌چنین باید در برابر تخریب‌کاران پروسه صلح افغانستان بایستیم و از سرمایه‌گذاری‌یی که روی این روند شده است، محافظت کنیم.

پاکستان به حمایت از مردم افغانستان و افغانستان مستقل ادامه خواهد داد. پاکستان معتقد است که مذاکرات صلح نباید با اجبار انجام شود و همه طرف‌ها باید خشونت‌ها را کاهش دهند. همان‌طور که دولت افغانستان، طالبان را به عنوان یک گروه سیاسی به رسمیت شناخته است، امید است طالبان نیز پیش‌رفت‌ها و دست‌آوردهای دولت و مردم افغانستان را به رسمیت بشناسند.

پاکستان نیز مانند ایالات متحدۀ امریکا نمی‌خواهد که افغانستان پناه‌گا امن برای تروریستان باشد. پس از حملۀ 11 سپتامبر، بیش از 80 هزار نیروی امنیتی و غیرنظامی پاکستانی جان خود را در جنگ با تروریسم از دست دادند. پاکستان هنوز هم هدف گروه‌های فعال تروریستی مستقر در افغانستان است. این گروه‌های تروریستی برای صلح جهانی خطر جدی به حساب می‌آیند. ما امیدواریم که دولت افغانستان تدابیر جدی‌یی را برای کنترل مناطقی که تروریستان در آن خانه دارند و از آن‌جا حملات تروریستی را برنامه‌ریزی می‌کنند، روی دست گیرد. ما مانند ایالات متحده راضی به این نیستیم که سرمایه و جان نیروهای امنیتی خود را که در برابر تروریسم از دست داده‌ایم، به هدر برود.

زمان آن فرارسیده است که برای «روز بعد» برنامه‌ریزی آغاز شود. جهان چه‌گونه می‌تواند به افغانستان پس از جنگ کمک کند؟ چه‌گونه شرایطی را ایجاد کنیم که میلیون‌ها پناه‌جوی افغانستانی که در پاکستان و سایر کشورها زنده‌گی می‌کنند، دوباره بتوانند به کشور خودشان برگردند.

تلاش ما از سرمایه‌گذاری و برنامه‌های اقتصادی، رشد و شکوفایی پاکستان و کشورهای منطقه است. سرمایه‌گذاری‌های اخیر ما در پروژه‌های مهم اتصال اقتصادی می‌تواند برای منطقه مهم باشد. گفت‌وگوهای نخستینۀ ما با شرکت مالی توسعۀ بین‌المللی ایالات متحده در مورد این مسایل ارزش‌مند بوده است. این دل‌گرم‌کننده است که ایالات متحده و پاکستان در مورد اهمیت «سود صلح» و صلح پایدار در افغانستان توافق نظر دارند.

برای پاکستان، صلح و ثبات منطقه‌یی کلید تحقق آرمان‌های جمعی برای آیندۀ بهتر است. ما برای دست‌یابی به این هدف، متعهد به همکاری چندجانبه هستیم. نخستین قدم برای رسیدن به صلح در دوحه برداشته شده است. نادیده‌گرفتن روند صلح افغانستان یا مهم نپنداشتن آن به هر دلیلی که باشد، مسخره است.

نویسنده: عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان

منبع: واشنگتن پست

برگردان: مریم مهتر

لیو ژیان، نمایندۀ ویژۀ چین در امور افغانستان می‌گوید کشورش انتظار دارد که صلح در افغانستان باید به برقراری صلح در منطقه بینجامد.

آقای ژیان این مطلب را روز (سه‌شنبه، اول میزان) در دیدار با محمداشرف غنی، رییس جمهور کشور ابراز کرد. نمایندۀ ویژۀ چین در امور افغانستان تصریح کرد او با هدف دانستن آخرین تحولات در روند صلح افغانستان به کابل آمده است.

وی افزود: «گفت‌وگوهای جاری در قطر باید به ثبات در افغانستان و منطقه بینجامد.»

آقای ژیان حمایت همه‌جانبۀ جمهوری خلق چین را از روند صلح افغانستان اعلام و یادآوری کرد کشورش در پی تقویت همکاری‌های اقتصادی با افغانستان است که تنها پس از برقراری صلح در این کشور، امکان‌پذیر خواهد بود.

این در حالی است که نمایندۀ ویژۀ چین در امور افغانستان پیش از آمدنش به کابل با ملاعبدالغنی برادر، معاون رهبر گروه طالبان در قطر دیدار و گفت‌وگو کرده بود.

حکومت افغانستان نقش چین را به دلیل ارتباط نزدیک این کشور با پاکستان که حامی سرسخت گروه طالبان خوانده می‌شود، در روند صلح کشور اثرگذار می‌داند.

امروز بیست‌و‌یکم سپتامبر از سوی سازمان ملل، روز جهانی صلح نام‌گذاری شده است و هر ساله در این روز «زنگ‌ صلح» در مقر سازمان‌ملل در شهر نیویارک ایالات متحده‌ی امریکا، به صدا در می‌آید. این زنگ از سکه‌های اهدایی تمام کودکان جهان به جز قاره‌ی افریقا ساخته شده و در کنار زنگ نوشته‌ شده است: زنده‌باد صلح مطلق جهانی
امسال از روز جهانی صلح در افغانستان و دیگر کشورها، در حالی بزرگداشت می‌شود که گفت‌وگوهای صلح افغانستان با تروریستان طالب در قطر جریان دارد. این احتمال نیز وجود دارد که شاید در افغانستان، آخرین سالی باشد که بخشی از مردم از روز جهانی صلح بزرگداشت کنند؛ اما شماری دیگر شاهد حملات مرگبار طالبان باشند.
دولت افغانستان در این روزها، می‌خواهد با دشمن دیرینه‌اش(طالبان) صلح کند؛ گروهی که این روزها، تمام تمرکز شان را روی حملات انتحاری و تروریستی است و ده‌ها حمله‌ی تروریستی را در نقاط مختلف افغانستان راه‌اندازی می‌کنند، جان سربازان امنیتی و غیرنظامیان را می‌گیرند.
از آغاز هفته‌ی گذشته به این‌سو، هیأت گفت‌وگوکننده‌ی دولت افغانستان با هیأت گفت‌وگوکننده‌ی گروه طالبان در قطر به‌سر می‌برند و روی آجندای صلح افغانستان گفت‌وگو دارند. از قرار معلوم خواست‌ها و آجندای گروه طالبان، صلح افغانستان را به بن‌بست کشانده است.
طالبان با نپذیرفتن آتش‌بس و حذف فرقه‌های دیگر مذهبی، می‌خواهند افغانستان را به جایی ببرند که آن‌جا، نه حقوق‌بشر مفهومی دارد و نه حقوق‌ اقلیت‌ها، نه حقوق زنان. تنها تمرکز گروه طالبان روی امارت اسلامی و فقه حنفی است. خواست‌ طالبان در گفت‌وگوهای صلح افغانستان در قطر، اگر به کرسی بنشیند، افغانستان را به گذشته‌ی تاریکی خواهد برد که شهروندان آن را تجربه کرده اند. این احتمال نیز وجود دارد که اگر طالبان برنده‌ی این بازی شوند، شرایط بدتر از دوره‌ی امارت شان را دوباره شاهد خواهیم بود.
اگر طالبان در افغانستان صلح می‌خواهند، مواردی را درشت کنند که خواست شهروندان افغانستان است. برای مردم افغانستان، نظام جمهوری، نهادهای دولتی و آموزشی، حقوق بشر، حقوق اقلیت‌های مذهبی – قومی که در قانون اساسی افغانستان به عنوان مسائل اساسی درج شده اند، مهم اند.
مردم افغانستان، نمی‌خواهند بار دیگر امارت را تجربه کنند و یک یا چند مولوی مدرسه‌های دیوبندی پاکستان، بر سرنوشت‌شان حاکم شده و در مورد چگونه زندگی‌کردن شان تصمیم بگیرند.
آنچه واضح است و در افغانستان جریان دارد: مردم و به ویژه نسل نو در افغانستان، نمی‌خواهند زیر سایه‌ی امارت اسلامی زندگی کنند. اگر گروه تروریستی طالبان بخواهند حقوق اقلیت‌های مذهبی و قومی، حقوق زنان، آزادی اندیشه و دموکراسی را مطابق برداشت‌های خود‌ شان تعریف کنند، جایی در افغانستان ندارند و به همین دلیل، طالبان باید از راه تساهل و مدارا پیش بیایند و تفاوت اندیشه را بپذیرند و برای شهروندان افغانستان خط سرخ امارت‌خواهی را نکشند.
بیست سال گذشته با تمام مشکلاتی که داشت، فرصت‌های خوبی برای نسل نو در افغانستان ایجاد کرد. حاکمیت دموکراسی در افغانستان، هر چند نقص‌های خود را داشت و تا اکنون نیز دارد؛ اما نشان داد که این امکان وجود دارد که افغانستان نیز، به عنوان عضوی از جامعه‌ی جهانی به عنوان یک کشور دموکرات و مفید ظاهر شود.
نتیجه‌ی این دموکراسی نیم‌بند، روی آوردن میلیون‌ها کودک افغانستان به آموزش و تحصیل بود؛ حضور زنان در تمام عرصه‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بود؛ رونق گرفتن کار و بار در مناطقی که طالبان حضور ندارند بود؛ سیستم‌سازی و ایجاد نهادهای بزرگ آموزشی و دولتی بود.
طالبان نشان داده اند که نتیجه‌ی امارت، ویرانی است؛ تخریب سرک‌ها و اماکن عمومی است؛ آتش‌زدن مکاتب و محروم ساختن دختران از آموزش و زنان از حق کار است.
دولت افغانستان به عنوان عضو جامعه‌ی جهانی، مکلف است که مسائل حقوق‌بشری به ویژه حقوق زنان، حقوق کودکان و حقوق اقلیت‌های قومی – مذهبی را به مثابه‌ی خط سرخ در گفت‌وگوهای صلح در نظر بگیرد. هیأت دولت افغانستان، نمی‌تواند فرصت‌های به وجود آمده را به خاطر این که احتمالأ طالبان از جنگ دست بکشند به قمار بزند. مردم افغانستان در انتظار صلحی اند که برای شان آینده‌ی مطمین را تضمین کند، نه صلحی که دوباره امارت را بر سرنوشت شان حاکم کند.

صبح کابل

حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین کشور گفته است ادامه‌ی جنگ و عملیات نظامی راه حل مشکل افغانستان نه، بلکه دسیسه‌های بیگانگان است که می‌خواهند تلاش‌ها برای صلح را متضرر و تضعیف کنند.

آقای کرزی این سخنان را امروز (یک‌شنبه ۲۲ سرطان) در واکنش به دو رویداد اخیری که در ولایت‌های غزنی و میدان‌وردک از غیرنظامیان قربانی گرفت، در صفحه‌ی فسبوکش ابراز کرده است.

در نتیجه‌ی انفجار یک ماین کنار جاده‌ای در ولایت غزنی شش تن کشته و هشت تن دگیر به شمول زنان و کودکان زخمی شدند. در همین حال در نتیجه‌ی اصابت یک مرمی هاوان بر یک منزل مسکونی در ولایت میدان‌وردک، سه عضو یک خانواده جان باختند.

حامد کرزی در صفحه‌ی فیسبوک‌اش، رویدادهای اخیر در ولایت‌های غزنی و میدان‌وردک را محکوم و از افزایش شمار تلفات غیرنظامیان در کشور، ابراز نگردانی کرده است.

وی همچنان نوشته است که «ادامه‌ی جنگ و عملیات نظامی راه حل مشکل افغانستان نه، بلکه دسیسه‌های بیگانگانی است که می‌خواهند تلاش‌ها برای صلح را متضرر و تضعیف کنند».

آقای کرزی از طرف‌های درگیری در افغانستان خواسته است تا از خون‌ریزی در کشور دست‌بردارند و به حفاظت از جان و مال غیرنظامیان توجه کنند.

ریاست جمهوری می‌گوید صدها حملۀ اخیر طالبان بیانگر تعهد ضعیف آن گروه در قبال تامین صلح در کشور است.

صدیق صدیقی، سخنگوی وزارت ریاست جمهوری روز سه شنبه سوم سرطان به خبرنگاران گفت طالبان با افزایش خشونت‌ها سبب سلب اعتماد شهروندان افغان به گفتگوهای صلح می‌شوند.

او افزود طالبان باید در ارتباط با تداوم حمله‌های دهشت‌افگنانۀ اخیر موقف شان را برای مردم افغانستان واضح سازند.

آقای صدیقی گفت: «طالبان با افزایش حملات خود هنوز هم به خواست ملت افغانستان که صلح، برقراری پایدار صلح در افغانستان و ختم خشونت در افغانستان است یک تعهد ضعیف دارند.»

این در حالی است که دو روز پیش شورای امنیت ملی اعلام کرد طالبان در یک هفته گذشته ۴۲۲ حمله تروریستی را در ۳۲ ولایت کشور انجام داده اند که در اثر آن، ۲۹۱ نظامی افغان کشته و ۵۵۰ نظامی دیگر زخمی شده اند.

سخنگوی ریاست جمهوری تاکید کرد حکومت در قبال آنچه برای گفتگوهای صلح نیاز بود، اقدام کرده و به ختم جنگ متعهد است.

آقای صدیقی رهایی ۳۶۰۰ زندانی طالب از سوی حکومت را اقدامی بزرگ برای آغاز مذاکرات بین‌الافغانی خواند.

او افزود طالبان نیز باید به تناسب همین اقدامات، اسیران حکومت را رها و گفتگوها را با حکومت افغانستان آغاز کنند.

سهیل شاهین، سخن‌گوی دفتر سیاسی طالبان در قطر گفت در ادامه‌ی روند رهایی زندانیان دولت افغانستان، ۳۶ زندانی از سوی این گروه در ولایت فاریاب آزاد شده‌اند.

شاهین امروز (دوشنبه، ۲۲ ثور) در تویتی نوشته است که ۵۳ زندانی دولت افغانستان را روز گذشته و امروز در ولایت‌های بادغیس و فاریاب آزاد کرده‌اند.

از این میان، ۱۷ نفرشان روز گذشته در بادغیس آزاد شده بودند.

طالبان پیش از این نیز گفته بودند که در ده مرحله، ۲۰۸ زندانی دولت افغانستان را در ولایت‌های قندهار، لغمان، قندوز، بادغیس و هرات آزاد کرده‌اند.

اما جاوید فیصل، سخن‌گوی دفتر شورای امنیت ملی امروز در یک نشست خبری گفت تا کنون ۱۷۱ نفر از سوی طالبان آزاد شده‌اند که از این میان تنها ۱۰۵ نفر نیروهای امنیتی و دفاعی هستند.

آقای فیصل همچنان گفت طالبان تا کنون باید دست‌کم ۲۰۰ نیروی امنیتی افغان را از توقیف‌خانه‌های شان آزاد می‌کردند، اما نه تنها که این کار را نکرده، بلکه خشونت‌ها را نیز افزایش داده است.

فیصل گفت دولت افغانستان تا کنون یک‌هزار زندانی طالب را آزاد کرده است.

به گفته‌ی او، در تناسب پنج در برابر یک باید در برابر هر پنج زندانی طالبان، یک زندانی دولت افغانستان نیز از سوی این گروه آزاد شود، در غیر آن روند رهایی زندانیان از سوی دولت افغانستان نیز متوقف خواهد شد.

رهایی زندانیان طالبان و دولت افغانستان در توافق‌نامه‌ی صلح امریکا و طالبان که در دهم حوت سال گذشته در قطر امضا شد، مطرح شده بود. قرار بود پنج‌هزار زندانی طالب در ازای یک‌هزار زندانی دولت افغانستان پیش از بیستم حوت آزاد شوند، اما این روند بنابر دلایلی تا کنون تکمیل نشده است.

راس ویلسن، سرپرست سفارت امریکا در کابل گفت افغانستان برای حفظ امنیت، مقابله با ویروس کرونا و دست‌یافتن به صلح به رهبران متحد نیاز دارد.

آقای ویلسن روز (یک‌شنبه، 31 حمل) در تویتی نوشت با حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین افغانستان به‌ صورت تصویری صحبت کرده است.

او از تلاش‌های آقای کرزی و عبدالرب رسول سیاف برای یافتن یک راه حل و پایان تنش‌های سیاسی در این کشور قدردانی کرده است.

این در حالی است که تنش‌های سیاسی ناشی از انتخابات ریاست‌جمهوری میان محمداشرف غنی و عبدالله عبدالله تا کنون حل‌ناشده باقی مانده است.

تلاش‌های شماری از چهره‌های سیاسی از جمله حامد کرزی و عبدالرب رسول سیاف برای پادرمیانی میان دو طرف تا کنون بی‌نتیجه بوده است.

آنتونیو گوترش دبیر کل سازمان ملل متحد می‌گوید مهم است همه رهبران افغان و جامعه جهانی در حد امکان کار کنند تا صلح به واقعیت تبدیل شود.
آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل دوشنبه (۲۸ دلو) در حمایت از روند مذاکرات صلح در افغانستان گفت: مهم است که همه رهبران افغان و جامعه جهانی در حد امکان کار کنند تا صلح به واقعیت تبدیل شود و ما نمی‌توانیم این فرصت را از دست بدهیم و اگر آن را از دست بدهیم هیچ فرد افغانستان ما را نخواهند بخشید.
دبیر کل سازمان ملل در نشست بین‌المللی مهاجران افغان که در اسلام آباد پاکستان برگزار شد بود گفت: «جامعه جهانی باید برای دستیابی به صلح در افغانستان و کمک به پناهندگان در پاکستان و ایران کمک کند».
آقای گوترش در ادامه گفت:«ما حق نداریم این فرصت را از دست بدهیم زیرا اگر این فرصت از دست برود، هیچ افغانستانی ما را نخواهد بخشید».
گوترش همچنین از جامعۀ جهانی خواست که پس از برقراری صلح در افغانستان در این گشور سرمایه‌گذاری کنند تا زمینه پیشرفت و بازگشت مهاجران فراهم شود.
وی میزبانی پاکستان از مهاجران افغان را ستود.
نشست بین‌المللی۴۰ سالگی حضور مهاجران افغان در پاکستان از سوی اسلام‌آباد و کمیسر عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان برگزار شد.