برچسب: زندان مرکزی ننگرهار

روزهای عید قربان امسال افغانستان گواه چند حمله بود که در دو مورد اول که شب اول عید در لوگر و دومی در روز آخر عید بر زندان ننگرهار اتفاق افتاد، دهها تن از شهروندان کشور به خاک و خون کشیده شد. 

شام روز یکشنبه دوازدهم اسد، مهاجمان نخست موتر مملو از بمب خودشان را در نزدیکی ورودی زندان ننگرهار منفجر کرده و سپس مردان مسلح با نگهبانان زندان درگیر شدند. بنا بر گزارشهای تایید نشده بخشی از دیوار زندان بر اثر انفجار فروریخته و مهاجمان توانستند به داخل زندان نفوذ کنند. بخشی از جنگجویان بر ساختمان مشرف بر زندان سنگر گرفته و از آنجا با نیروهای دولتی درگیر شده بودند. زد و خورد تقریبا یک شبانه روز کامل به درازا کشید و در این مدت به قول مسئوولین امنیتی، 29 تن کشته و 50 تن دیگر زخمی شدند.بخش بزرگ قربانیان افراد غیر نظامی هستند. بنا به قول مقامات رسمی حکومتی، حمله بر زندان ننگرهار با عث فرار حدود 300 تن از زندانیان شده و جستجو برای یافتن آنها ادامه دارد. معلوم نیست که زندانیان فراری چه کسانی اند و با توجه به بندی بودن 300 عضو داعش در کنار دیگر محبوسین خطرناک دیگر در این زندان، آیا انها موفق به فرار شده اند یا نه. مسئوولین زندان گفته اند که پاسخ به این سوال تا تثبیت هویت فراریان مدتی به طول خواهد انجامید.معلوم نیست که آیا فراریان دوباره دستگیر خواهند شد یا خیر.  در مورد حمله به زندان ننگرها چند نکته قابل تامل است:

یکم: مسئوولیت این حمله را گروه داعش به عهده گرفته است. تعداد مهاجمین یازده تن بوده و در مدت حمله، از نقطه دیگری ساختمان زندان با هاوان هم هدف قرار گرفته بوده است. حضور گروه داعش در افغانستان با وجود حضور دهها گروه افراطی دیگر، معمای بزرگی است. هیچ گروهی همانند داعش در افغانستان همزمان مورد حمله طالبان نیروهای دولتی و حامیان آنها در افغانستان نبوده است. با این وصف، چطور این گروه تا هنوز توانسته حضور خود در افغانستان را حفظ کرده و با حمله اخیر، توانایی تاکتیکی و فعال بودن خود را چنین به رخ بکشد؟ با وجودی که در این اواخر گروه داعش خونین ترین و بی رحمانه ترین حملات در کابل و دیگر شهرهای کشور را به عهده گرفته است، اما دولت اصرار دارد که این گروه متلاشی شده و دیگر توانایی حمله بر اهداف دولتی و غیرنظامیان را ندارد. پرسشی که به میان می آید این است که چرا دولت اصرار دارد تا داعش را تمام شده اعلان کند؟ آیا واقعا این گروه در افغانستان حضور دارد یا طرفهای جنگ در افغانستان از این گروه بدنام برای پیشبرد اهداف خود استفاده می کنند؟ این ها سوالاتی است که ذهن هر آشنا با وضعیت افغانستان را درگیر خود می کند.شگفت اینکه هم گروه طالبان و هم دولت افغانستان همدیگر را به حمایت و پناه دادن به این گروه متهم می کنند. در این وضعیت فقط مردم مظلوم افغانستان است که هر روز قربانی اعمال این گروههای جنایتکار می شود. دولت باید مشخص کند که این حملات کار چه گروههایی است و برای مقابله با آنها چه تصمیمی دارد.

دوم: حمله بر زندان ننگرهار با تکنیک قدیمی و آشنایی انجام پذیرفت. طبق گفته های مقامات رسمی، مهاجمان نخست با انفجار یک موتر بمب گزاری شده مقابل درب ورودی مکان مورد نظر، حمله را آغاز و هنگامی که مدافعان احتمالا از شوک وارد شده بر اثر انفجار، دچار سردرگمی هستند، بقیه نیروهای مهاجم با لباس مشابه با یونیفورم نیروهای امنیتی بر مکانهای مسلط بر هدف خویش مستقر شده و شروع به حمله بر اهداف خود می کنند. این نوع حمله را گروههای جهادی برای بار نخست در خاورمیانه و خصوصا کشورهای عراق و سوریه رواج دادند. اما با تدابیر اتخاذ شده از سوی نیروهای نظامی آن کشورها با طرح دفاعی چند لایه، از موثریت این حملات به شدت کاسته شده است. اما در افغانستان مخالفان مسلح دولت با تقلید این تاکتیک حملات زیادی را طرح ریزی کرده که در اغلب موارد توانسته اند که خسارات سنگینی را بر نیروهای دولتی تحمیل کنند.اینکه چطور به ذهن مسئوولین امنیتی کشورمان نمی رسد که حداقل با درس گرفتن از تجارب دیگر کشورها و رفع نقاط ضعف خود از موفقیت این طور حملات بکاهند، واقعا جای سوال است. زندان ننگرهار با نگهداری از 300 زندانی خطرناک داعشی باید با تدابیر ویژه و دفاع چند لایه حفاظت می شد اما با غفلت فرماندهان نظامی ما، گروهی که خود دولت آن را شکست خورده می داند، به راحتی این مکان را هدف قرار می دهند و به نوعی به موفقیت هم می رسند. 

سوم: حمله گروهی بر مکانهایی چون زندان و یا مراکز حساس نظامی دیگر کار یک روز و دو روز نیست. این طور عملیات ها بدون شک نیاز به زمان، مطالعه مکان مورد نظر، طراحی حمله و پشتیبانی لجستیکی دارد. سوالی که وجود دارد این است که نیروهای کشفی و استخباراتی در این مدت کجا بوده اند و چطور نتوانسته اند حمله ای به این گستردگی را کشف و خنثی کنند؟ بدون شک این حمله باعث پرسش های زیادی را در مورد عملکرد نیروهای استخباراتی کشور در اذهان مردم خلق می کند. همه می دانیم که سالانه بخش بزرگی از بودجه کشور به ارگانهای دفاعی و امنیتی اختصاص داده می شود، از این رو انتظار می رود که موثریت این نیروها در پیشگیری از این طور حملات سنگین ثابت شود. 

چهارم: در دیگر کشورها در صورت روی دادن چنین اتفاقات بزرگ، نظامیان مسئوول مورد پیگرد قانونی قرار گرفته و در صورت کم کاری و کوتاهی در انجام وظیفه مجازات می شوند. اما با تاسف در افغانستان حداقل در حوادث مشابه گذشته خبری از پیگرد قانونی یا به مجازات رسیدن فرماندهان مقصر دولتی در رسانه ها نشر نشده است. در شدید ترین حالت ممکن، مسئوول نظامی غفلت کننده از آن مکان تبدیل و با حفظ رتبه به جای دیگری سوق داده می شود. این مشکل از آنجا ناشی می شود که متاسفانه اغلب فرماندهان نه بر اساس لیاقت و شایستگی بلکه با توصیه این حزب و یا ان شخصیت متنفذ در بست های بلند نظامی منصوب شده و از حمایت آن گروهها و اشخاص برخوردار اند. در چنین وضعیت هایی، بازهم آن ها مورد حمایت حامیان خود هستند.به صورت طبیعی این فرماندهان عملا در قبال اعمال خود پاسخگو نیستند و با این وضعیت هیچگاه از شکست های قبلی خود درس نخواهند گرفت. 

سخن آخر اینکه حمله اخیر بر زندان ننگرهار سوالات زیادی در مورد توانایی های داعش در کشور و عملکرد نیروهای نظامی افغانستان به وجود آورده و درسهای زیادی به نیروهای امنیتی ما دارد. اگر داعش پشت این حمله باشد، باید به سخنان رئیس جمهور در مورد شکست داعش شک کرد. در غیر آن، دولت باید مشخص کند که این حملات را چه گروههای راه اندازی کرده و چرا دولت در پیشگیری از آن ناکام بوده است. دولت اگر با اراده قوی به دنبال سرکوب عاملان حمله و اتخاذ تدابیر جدی برای جلوگیری از تکرار این طور حملات باشد، امیدی برای بهبود وضعیت در این مورد وجود دارد. در غیر آن بدون شک این داستان تلخ دوباره تکرار خواهد شد. 

خامه پرس

حوالی شامگاه دیروز (یک‌شنبه، ۱۲ اسد) مهاجمان مسلح یک موتر بمب‌گذاری‌شده را در مقابل دروازه‌‌‌‌ی زندان جلال آباد، مرکز ولایت ننگرهار منفجر کردند. پس از آن مهاجمان مسلح با محافظان زندان درگیر شدند. شماری از مهاجمان به زندان نفوذ کردند و شماری دیگری در یک ساختمان نزدیک به زندان مستقر شده و به تیراندازی پرداختند.

درگیری‌‌‌‌ها میان نیروهای امنیتی و مهاجمان مسلح در زندان ننگرهار بعد از حدود ۲۳ ساعت (ساعت ۵:۳۰ عصر امروز، دوشنبه، ۱۳ اسد) پایان یافت.

وزارت دفاع ملی در بیانیه‌‌‌‌ای اعلام کرد «نیروهای ملی دفاعی و امنیتی ساختمانی را که تروریستان در آن جابه جا شده بودند و همچنان زندان ولایت ننگرهار از وجود تروریستان پاکسازی کردند.»

در بیانیه‌‌‌‌ی وزارت دفاع همچنان آمده است در عملیات پاکسازی تمام ۱۰ مهاجم مسلح و دو تن از نیروهای امنیتی کشته و «۵ زندانی توسط تروریستان کشته و ۶ زندانی دیگر زخمی شدند.»

در همین حال، عطاالله خوگیانی، سخنگوی والی ننگرهار گفت در این حمله ۱۱ مهاجم مسلح از پا درآمده، ۲۵ تن به‌شمول افراد ملکی، نیروهای امنیتی و زندانیان کشته و ۴۸ تن دیگر زخم برداشتند.

سخن‌گوی والی ننگرهار می‌‌‌‌گوید که در جریان این حمله ۱۷۹۳ زندانی در این زندان نگهداری می‌شدند که از آن جمله، ۱۰۲۵ زندانی در زمان فرار از زندان توسط نیروهای امنیتی دستگیر شدند، ۴۳۰ زندانی دیگر که در داخل زندان گیر مانده بودند نجات داده شده‌‌‌‌اند، شماری از آن‌ها کشته و زخمی و شماری دیگری هم ناپدید شده‌اند.

در بیانیه‌ی وزارت دفاع دلیل به درازا کشیده‌شدن عملیات پاکسازی «حفظ جان و مال مردم» عنوان شده است و همچنان آمده است که نیروهای امنیتی ۴۰ خانواده را از ساختمانی که در آن مهاجمان مسلح مستقر شده بودند، نجات دادند.

گروه طالبان هرگونه دست‌داشتن در این حمله را رد کرده است، اما گروه داعش مسئولیت این حمله را به عهده گرفته است. گروه داعش این حمله‌ی خود را یک روز پس از کشته‌شدن ضیاءالرحمن مشهور به اسدالله اورکزی، مسئول عمومی استخبارات شاخه خراسان این گروه، راه‌اندازی کرده بود.

این مسئول گروه داعش دو روز قبل (شنبه، ۱۱ اسد) در نتیجه‌ی عملیات نیروهای ویژه‌ی امنیت ملی کشور در شهر جلال آباد کشته شد. اسدالله اورکزی باشنده‌ی اصلی منطقه‌ی «اخیل اورکزی اجنسی» پاکستان و مسئول «حملات خون‌بار» به اجتماع‌ها و گردهمایی‌ها بوده است.

این حمله تلافی جویانه بوده است؟

این حمله را شاخه خراسان دولت اسلامی یا داعش در افغانستان به عهده گرفته است. برای نخسیتن بار در افغانستان داعش از ننگرهار سر برآرود. این گروه در ننگرهار لانه‌های امن و مراکز تعلیمی نظامی ساخت. از زمان ظهور گروه داعش در افغانستان تا کنون این پیچیده‌ترین حمله‌ای بوده که این گروه انجام داده است.

این حمله در حالی انجام شد که چندی قبل مسئول استخبارات داعش در ننگرهار کشته شد. آگاهان نظامی معتقدند که حمله بر زندان ننگرهار یک حرکت تلافی‌جویانه از طرف داعش است. عتیق‌الله امرخیل، آگاه امور نظامی می‌گوید که این حمله در پاسخ به کشته‌شدن اسدالله اورکزی، مسئول استخبارات شاخه خراسان گروه داعش، انجام شده است.

نیویورک تایمز به نقل از یک مقام بلندپایه افغان نوشته است که حدود ۱۵۰۰ تن از افرادی که در زندان ننگرهار محبوس هستند، از اعضای وفادار به گروه داعش است و بقیه ترکیبی از طالبان و مجرمان دیگرند.

عتیق‌الله امرخیل معتقد است که هدف دیگر این حمله، رهایی زندانیان گروه داعش بوده است: «هدف آنان این بود که زندانیان خود را از زندان آزاد کنند.»

به اعتقاد آگاهان نظامی، دلیل این‌که چنین حمله‌ی پیچیده انجام شود، غفلت و کارشکنی نیروهای استخباراتی و کشفی کشور است. به باور آنان مسئولان امنیتی و استخباراتی کشور به این دلیل که طالبان آتش‌بس کرده، از حملات احتمالی گروه‌های تروریستی دیگر غافل شده‌اند.

اسدالله ندیم، کارشناس امور نظامی در صحبت با روزنامه اطلاعات روز می‌گوید که دلیل عمده‌ که این حمله بیش از ۲۰ ساعت به درازا کشیده، غفلت مسئولان امنیتی و استخباراتی دولت افغانستان است. به گفته‌ی او زندان‌ها در تمام دنیا از جاهایی است که در آن تدابیر شدید و خاص امنیتی اتخاذ می‌شود، اما این حمله نشان داد که در افغانستان از زندان‌ها آن‌طور که باید محافظت نمی‌شود و نیروهای استخباراتی و کشفی در مهار چنین حملات ناکام بوده‌اند.

عتیق‌الله امرخیل، نیز می‌گوید غفلت نیروهای کشفی و استخباراتی باعث شده است که این حمله انجام شود: «نیروهای کشفی و استخباراتی کشور با این خیال که طالبان آتش‌بس کرده است، گروه‌های تروریستی دیگر را از یاد بردند. اگر همچنان خواب‌برده و غافل باشند گروه‌های تروریستی حملات پیچیده‌تری را انجام خواهند داد.»

از سوی دیگر این حمله در حالی انجام شده است که هنوز زمان آتش‌بس میان گروه طالبان و دولت افغانستان تمام نشده بود. همچنان طالبان اعلام کرد که آماده است پس از عید گفت‌وگوهای بین‌الافغانی را آغاز کند.

به باور اسدالله ندیم، یکی از دلایل حمله‌ به زندان ننگرهار می‌تواند مختل‌کردن روند جاری صلح باشد. به اعتقاد او افغانستان میدان جنگ نیابتی است و طبعا شماری از کشورهای همسایه و منطقه نمی‌خواهد که روند صلح در افغانستان به نتیجه برسد: «پروسه صلح در مرحله‌ای رسیده است که ممکن به نفع یک رقیب تمام شود، بنابراین آن کشور دست روی دست نمی‌نشیند و با استفاده از نیروهای نیابتی‌اش این پروسه را مختل می‌کنند. یک استخبارات قدرتمند در این حمله دست دارد. به‌نظر من حمله پیچیده نیست. وضعیت پیچیده است.» او به کشوری مشخص اشاره نمی‌کند.

آقای ندیم همچنان معتقد است که استخبارات منطقه برای پیش‌برد جنگ نیابتی خود حتا از مقام‌های دولت افغانستان سربازگیری کرده و با تطمیع آنان زمینه‌ی انجام چنین حملات پیچیده‌ را فراهم می‌کند: «در دولت افغانستان مهره‌های سر قدرت هستند که در واقع برای استخبارات منطقه کار می‌کنند.»

قبل از این طالبان بارها چنین حملات را طرح و راه‌اندازی کرده‌اند. حدود یک ماه قبل مهاجمان طالب با استفاده از روش انفجار موتربمب و سپس یورش به داخل، ریاست امنیت ملی سمنگان را هدف قرار دادند. آن حمله ۱۱ کشته و ۶۳ زخمی بر جای گذاشت که ۱۰ تن کشته‌ها نیروهای امنیت ملی بودند و یک تن آنان یک زن غیرنظامی.

واکنش‌ها به این حمله

حکومت افغانستان هرچند به گونه‌ی صریح این حمله را کار طالبان نمی‌داند، ولی تلویحا می‌گوید که طالبان به‌نحوی در این حمله دست دارد. صدیق صدیقی، سخن‌گوی ریاست‌جمهوری افغانستان امروز در یک کنفرانس خبری هرچند به گونه‌ی مستقیم به دخالت طالبان در این حمله اشاره نکرد ولی گفت که طالبان باعث شده است که زمینه‌ی فعالیت گروه‌های تروریستی دیگر در افغانستان فراهم شود.

اما در اعلامیه‌ی ارگ ریاست‌جمهوری که در واکنش به این حمله منتشر شده از گروه خاصی به‌عنوان عامل این حمله یاد نشده است. در این اعلامیه، حمله بر زندان ننگرهار جنایت ضدبشری خوانده شده است. در اعلامیه به نقل از رییس‌جمهور غنی آمده است که «تروریستان با انجام چنین حملات نمی‌توانند عزم و اراده‌ی مردم ما را برای برقراری صلح و ثبات تضعیف کند».

عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی این حمله را تقبیح کرده و گفته است که این حملات نمی‌توانند توجه ما را نسبت به پروسه صلح کم کند.

سفارت بریتانیا در کابل این حمله را غیر قابل قبول خوانده است. این سفارت به نقل از ایان کولارد، معاون سفارت بریتانیا در کابل نوشته که این رویداد از آن‌رو بیش‌تر غم‌انگیز است که در ایام عید و در زمانی که مردم کنار فامیل عید را تجلیل می‌کنند روی داده است.

اتحادیه اروپا در افغانستان در واکنش به این حمله گفته است که حمله جلال‌آباد نشان‌گر الزام آغاز مذاکرات صلح، آتش‌بس طولانی‌مدت و اتحاد در برابر خشونت است.

رییس ستاد ارتش برای رهبری عملیات پاک سازی زندان مرکزی جلال آباد از وجود مهاجمان مسلح وارد ننگرهار شد.

گفت می شود جنرال یاسین ضیا، رییس ستاد ارتش به شهر جلال‌آباد، مرکز ولایت ننگرهار رفته است تا عملیات پاکسازی مهاجمان از زندان این ولایت را رهبری کند.

با این حال سخنگوی والی ننگرهار می گوید شماری قربانیان حمله تهاجمی بر زندان مرکزی شهر جلال آباد افزایش یاقته است و درگیری میان مهاجمان و نیروهای امنیتی هنوز هم ادامه دارد.

عطاالله خوگیانی سخنگوی والی ننگرهار گفت تا کنون ۲۱ تن به شمول زندانی ها، نظامیان و افراد ملکی کشته و ۴۳ تن دیگر زخمی شده اند.

این حمله تهاجمی هنوز هم ادامه دارد و گفته می شود ۳ مهاجم مسلح تاکنون از پا در آمده و شمار دقیق آن ها تاکنون معلوم نیست.

سخنگوی والی ننگرهار پیش از این نیز گفته بود نیروهای قطعات خاص وزارت امور داخله به منظور پاک سازی محل از وجود مهاجمان وارد عمل شده اند.

گفته می شود ده ها زندانی با استفاده از فرصت دست به فرار زده بود که دوباره از سوی پولیس باز داشت شده اند.

این حمله تهاجمی حوالی ساعت ۶:۴۵ دقیقه شام روز گذشته آغاز شد و تاکنون نزدیک به ۱۹ ساعت می شود که ادامه دارد.

به گفته سخنگوی والی ننگرهار درگیری بین مهاجمان مسلح و نیروهای دولتی در نزدیکی زندان مرکزی جلال آباد ادامه دارد و تاکنون سه مهاجم و پنج غیرنظامی در این حمله کشته شده اند.

«عطاالله خوگیانی» روز دوشنبه در صفحه اجتماعی خود نوشت مهاجمان ساعت ۱۸ و ۳۰ دقیقه شام گذشته با استفاده از موتر بمب گذاری شده به  زندان مرکزی ننگرهار در اطراف شهر جلال آباد حمله کردند و درگیری بین دو طرف همچنان ادامه دارد.

وی با بیان اینکه در  درگیری ها ۴۲ زندانی زخمی شده اند گفت حال افراد زخمی شده که به شفاخانه منتقل شده اند رضایت بخش است  .

سخنگوی والی ننگرهار گفت در درگیری ۵۰ زندانی فرار کردند که توسط پلیس دستگیر و به زندان  انتقال داده شدند.

وی افزود: در حال حاضر نیروهای دولتی پاسگاه امنیتی زندان را در کنترل خود دارند و درگیری در ساختمانی در نزدیکی زندان ادامه دارد.

گروه داعش مسئولیت این حمله را به عهده گرفته است .

این در حالی ست که امنیت ملی روز گذشته از کشه شدن “اسدالله اروکزی” مسئول عمومی اطلاعات داعش در ولایت ننگرهار خبر داده بود.