برچسب: زنان

 نماینده سابق مردم بدخشان در شورای ملی افغانستان می‌گوید که بدون مشارکت معنادار زنان ایجاد دولت فراگیر ممکن نیست.

فوزیه کوفی، نماینده پیشین مجلس و رئیس حزب «موج تحول» در افغانستان می‌گوید تنها راه پیش‌رو این است که هر زن و مرد با هم برای یک افغانستان بهتر همکاری کنند.

وی در صفحه توئیتر خود نوشت: پیشنهاد من به طالبان این است که مذاکره با زنان، توافق بر سر همزیستی سیاسی از طریق ابزارهای دموکراتیک را روی دست بگیرند.

گفتنی است کوفی پیش از سقوط حکومت افغانستان به دست طالبان، عضو هیئت گفت‌وگو کننده صلح با طالبان در قطر نیز بوده است.

وحید الله هاشمی یک تن از مقام های ارشد طالبان در گفتگو با رویترز گفته است که زنان نباید در کنار مردان زیر یک سقف کار کنند.

آقای هاشمی همچنین گفته است که گروه طالبان با وجود فشارهای جامعه جهانی برای حق آزادی اشتغال زنان، قوانین شریعت اسلامی را به طور کامل در افغانستان اجرا خواهد کرد؛ و براساس قوانین شریعت اسلامی، زنان در کنار مردان اجازه کار کردن زیر یک سقف را ندارند.

هاشمی افزود: “ما چهل سال جنگیدیم تا نظام اسلامی را به افغانستان بیاوریم. قوانین شریعت اجازه نمی دهد که زنان و مردان کنار هم باشند و یا در کنار هم زیر یک سقف بنشینند.”

وی علاوه کرد: “مردان و زنان نمی توانند در کنار یکدیگر کار کنند. این واضح است. آنها اجازه نخواهند داشت تا وارد اداره ها شده و در وزارت خانه هایمان کار کنند.”

این عضو ارشد طالبان همچنین اجازه کار نداشتن زنان را در بخش های دیگری از جمله بانک ها و رسانه ها نیز عنوان کرد؛ اما گفت که برخورد مردان با زنان در خارج از خانه در شرایط خاصی فقط امکان پذیر است مانند مراجعه یک زن به یک داکتر مرد.

وحید الله هاشمی اما می گوید “اگر امکانات مجزا برای استفاده زنان فراهم گردد، زنان اجازه تحصیل و کار در بخش های آموزشی و صحی را خواهند داشت.”

او علاوه کرد: “ما به زنان البته نیازمندیم، برای مثال در بخش صحی و در بخش آموزش. اما برای حضور آنها مراکز مجزایی را فراهم می کنیم، برای مثال، شفاخانه های مجزا، دانشگاه های مجزا شاید، مکاتب و مدارس جداگانه.”  

این گفته ها در حالی از سوی این مقام نزدیک به رهبری طالبان مطرح می گردد که از زمان روی کار آمدن گروه طالبان، سران این گروه همواره اعلام کرده اند که زنان مانند مردان از حقوق مساوی برخوردار خواهند بود و مطابق با شریعت اسلامی می توانند به تحصیل و کار شان ادامه دهند.

اما تاکنون هیچ یک از افراد آنان به طور واضح مشخص نکرده است حدود اجازه حضور زنان در اجتماع تا چه اندازه است.

طالبان در دوران حاکمیت قبلی خود قوانین بسیار سختگیرانه ای را علیه حضور زنان در اجتماع پیاده ساخت؛ اما این گروه هم اکنون می گوید که از گذشته درس هایی را تجربه کرده است.

وزیر خارجه قطر در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با همتای فرانسوی خود خواستار احترام به حقوق زنان از سوی طالبان شد.

محمد بن عبد الرحمن آل ثانی، وزیر خارجه قطر در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با ژان ایو لودریان، همتای فرانسوی خود در دوحه اظهار کرد کشورش از طالبان خواسته است به حقوق زنان در افغانستان احترام بگذارد.

وی گفت: همچنان ده‌ها تبعه فرانسوی در افغانستان هستند.

لودریان نیز اعلام کرد فرانسه و قطر در تلاش برای خارج کردن این افراد از افغانستان هستند.

پاریس حدود ۳۰۰۰ تن را از افغانستان خارج کرده و گفتگوهایی فنی را با طالبان برای خروج دیگر افراد به ویژه افغان‌هایی که به نیروهای فرانسوی در ۲۰ سال جنگ در افغانستان کمک می‌کردند، انجام داده است.

یک سخنگوی طالبان حضور زنان در دولت جدید افغانستان را رد کرد و گفت زنان باید بر زاد و ولد و پرورش فرزند تمرکز کنند.

سید ذکرالله هاشمی، یک سخنگوی طالبان، در مصاحبه با شبکه تلویزیونی طلوع‌نیوز افغانستان با تاکید بر اینکه زنان در دولت جدید سمتی نخواهند داشت، گفت سپردن وزارت به زنان «گذاشتن باری بیشتر از تحمل بر دوش آنان» است.

فیلم این سخنان را که زیرنویس انگلیسی دارد، خبرنگاران انگلیسی‌زبان افغان در توییتر منتشر کرده‌اند.

هاشمی گفت: «حضور زنان در دولت ضرورتی ندارد. ضروری است که زن در دولت داشته باشیم؟»

تشکیل دولت موقت طالبان که تمام اعضای آن مرد هستند و زنان یا اقلیت‌های قومی در آن حضور ندارند با اعتراض زنان روبه‌رو شده است.

طالبان پس از بازگشت دوباره به قدرت در ماه قبل همچنین اعلام کردند دختران و پسران و زنان و مردان نباید در مدارس و دانشگاه‌ها در یک کلاس درس بخوانند.

این در حالی است که این گروه اصرار دارد که از مواضع افراطی خود در حکومت قبلی‌اش از سال ۱۹۹۶ تا سال ۲۰۰۱ فاصله گرفته است.

اما گزارش‌های خبری بسیاری حاکی از ضرب‌وشتم معترضان و خبرنگاران به دست جنگجویان طالبان، اجرای تنبیهات بدنی در خیابان‌ها و ممنوعیت ورزش برای زنان و دختران است.

پس از آنکه طالبان هزاران زندانی و از جمله تروریست‌ها و فعالان ارشد القاعده را به تازگی آزاد کرد، ایندیپندنت در گزارشی به کنشگران هشدار داد بیش از ۲۰۰ قاضی زن پنهان‌شده در افغانستان هم در خطر مرگ قرار دارند.

 ایجاد ممنوعیت بر ورزش بانوان از سوی طالبان با واکنش شماری از ورزشکاران زن مواجه شده است.

این بانوان می‌گویند زنان افغانستان به ویژه بانوان ورزشکار به عقب بر نمی‌گردند.

رسانۀ استرالیایی اس‌بی‌اس به نقل از مقام‌های طالبان گزارش داده است این گروه ورزش بانوان را ممنوع خواهد کرد.

احمدالله وثیق، معاون کمیسیون فرهنگی طالبان در مصاحبه یی با این رسانه گفته است ورزش یک موضوع ضروری برای زنان نیست.

آقای وثیق به اس‌بی‌اس گفت بانوان اجازه نخواهند داشت که ورزش کریکت و یا دیگر ورزش‌هایی را انجام دهند که در دید عموم قرار بگیرند.

این اظهارات با واکنش با برخی ورزشکاران زن مواجه شده است.

حفیظه بهمنی، موی تایکار افغانستان که تجربۀ هفت سال ورزش را دارد می‌گوید که در این مدت دست آوردهای زیادی داشته است.

بانو بهمنی از اشتراکش در مسابقات بیرون مرزی و داخلی افغانستان و ایجاد انجمنی زیر نام انجمن ورزشی بانوان یاد می‌کند و می‌گوید که این تصمیم طالبان برای تمام ورزشکان زن نگران کننده است.

به گفتۀ او، زنان افغانستان و به ویژه بانوان ورزشکار ۲۰ سال مبارزه کردند و به عقب برنخواهند گشت.

بانو بهمنی افزود: “ما به عقب بر نمی‌گردیم و دست آورد بیست سال گذشتۀ ما نباید پایمال شود و از دولت طالبان می‌خواهند که به دختران اجازه دهند که وارد کار و ورزش شوند و به فعالیتی که قبلاً داشتند ادامه دهند.”

بانو بهمنی از گروه طالبان می‌خواهد که مانع ورزش بانوان نشود.

پروانه عارفی یکی دیگر از بانوان ورزشکار که در بخش وزنه برداری کار می‌کند نیز نگران ممنوعیت ورزش زنان از سوی طالبان است.

او می‌گوید که این تصمیم برای هیچ بانوی ورزشکار قابل قبول نخواهد بود.

او می‌افزاید: “این را هیچ ورزشکار زن قبول ندارد. از دیدگاه خودم می‌گویم که تمام بانوان ورزشکار در مقابل بلند می‌شوند و سر و صدا می‌کنند، چون ما زیاد زحمت کشیدیم و در ۲۰ سال گذشته ما تلاش زیادی کردیم و دست آوردهای زیادی داشتیم.”

بانو عارفی از جهان و دیگر کشورها می‌خواهد که در این راستا بر طالبان فشار وارد کنند و به ورزش بانوان کمک کنند.

اما احمدالله وثیق، معاون کمیسیون فرهنگی طالبان می‌گوید که تا به حال در این باره فیصلۀ رسمی صورت نگرفته است.

به گفتۀ آقای وثیق، با این وجود با توجه به شرایط کنونی زمینه برای ورزش زنان فراهم نیست و بانوان مطابق به شریعت اسلامی از حقوق‌شان برخوردار خواهند شد.

او گفت: “امارت اسلامی از ورزش حمایت می‌کند، هر نوع ورزش که باشد. اما در بارۀ بانوان تا به حال هیچ چیز رسمی نه آمده و چیزی گفته نشده است و شرایط کنونی هم همین طور است که حالت انقلابی است و هیچ زمینه برای آنان مساعد نیست.”

این درحالیست که استرالیا از احتمال لغو مسابقات کریکت میان تیم های افغانستان و این کشور خبر داده است.

«حامد کرزی» رئیس جمهور اسبق افغانستان طی سخنانی از تشکیل دولت پیشبرد امور در افغانستان حمایت کرد و خواستار ایفای نقش همه مردم افغانستان در تشکیل دولت جدید شد.

«حامد کرزی» رئیس جمهور اسبق افغانستان طی سخنانی از تشکیل دولت پیشبرد امور در افغانستان حمایت کرد.

کرزی گفت: تشکیل دولت پیشبرد امور برای فعال کردن نهادهای دولتی ضروری بود. باید نواقص دولت پیشبرد امور برطرف شود و زنان و همه افغان‌ها حق دارند در دولت مشارکت کنند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد: همه شهروندان، از جمله زنان حق دارند که در قدرت حضور داشته باشند و نیاز است طالبان خلاءهای این کابینه را هرچه زودتر رفع کند.

رئیس جمهور اسبق افغانستان همچنین با اشاره به موضوع برگزاری انتخابات در کشور گفت: مرحله بعدی انتخابات خواهد بود که در آن همه لایه‌های جامعه افغانستان شرکت خواهند کرد.

این نقاشی ها از چند سال پیش بدین سو با هدف زیباسازی دیوارهای شهری کابل با شعارهای مختلفی چون دعوت به صلح، برابری حقوق زنان و انواع و اقسام شعارهای اجتماعی مزین شده بود.

اما هم اکنون با به روی کار آمدن طالبان، افراد آنها اقدام به پاکسازی آن نقاشی ها و شعارها کرده و در عوض سخنانی از رهبران خودشان را به رنگ های سیاه و سفید می نویسند.

روزی که طالبان وارد کابل شدند عکس هایی در شبکه های اجتماعی منتشر شد که در آن دیده میشد برخی از ساکنان شهر کابل عکس های تبلیغاتی روی بیلبوردها که چهره های زنان روی آن بود را پاک می کنند.

طالبان در دوره حکومت قبلی خود قواعد بسیار سختگیرانه ای در خصوص رسانه ها و یا عکس و دیده شدن چهره زنان پیاده کردند.

این خانم ها که جمعیت شان به ده ها تن می رسید با در دست داشتن پلاکارد و سر دادن شعار در حمایت از زنان و دختران در ولایت هرات و سراسر افغانستان تظاهرات کردند.

آنها شعار می دادند: “نترسید نترسید، ما همه با هم هستیم. آموزگار دانا در گرفتن حقت، تواناییم تواناییم. صلح صلح امنیت، نفرین بر خشونت.”

این زنان با این گردهمایی گفتند که خواهان آرامش، امنیت و حفظ حقوق زنان در افغانستان می باشند.

لازم به ذکر است که گروه طالبان پس از سقوط دولت اشرف غنی همواره اعلام کرده اند که به حق و حقوق زنان احترام گذاشته و زنان کشور نیز مانند مردان می توانند در اجتماع فعالیت داشته باشند مشروط بر اینکه فعالیت هایشان و حضورشان در چارچوب با شریعت اسلامی باشد.  

افغانستانی های مقیم سویدن بابرگزاری گردهمایی از حقوق زنان و عدم به رسمیت شناختن حکومت طالبان اعلام حمایت کردند.

این گردهمایی برای حمایت از حقوق زنان، حقوق بشر، حقوق اقلیت ها و عدم به رسمیت شناختن حکومت طالبان بود.

همچنین افعانستان های مقیم سویدن از حکومت سویدن خواستار به رسمیت نشناختن حکومت طالبان و از سوی دیگر ادامه کمک های بشردوستانه این کشور به مردم افغانستان شدند. همچنین تظاهرات کنندگان خواستار پذیرش پناهندگانی که پذیرش نشده اند در این کشور شدند.

گروه طالبان پس از تصرف ۳۳ ولایت افغانستان حالا در ولایت کندهار نشر موسیقی و صدای زنان را ممنوع کرد.

ریاست اطلاعات و فرهنگ کندهار با صدور دستورنامه‌ای برای رادیوها و تلویزیون‌های محلی، پخش موسیقی و برنامه‌هایی را که در آن‌ها صدای زنان شنیده می‌شود، ممنوع کرده است.

این ریاست برنامه‌هایی را که زنان به نوعی درآن دخیلند، منع کرده است.

یادآوری می کنیم، که دو دهه پیش زمانی که طالبان شهرهای افغانستان را به تصرف خود در آورده بود، در آن شهرها رفتن زنان بدون محرم و رفتن زنان به مکتب ها و دانشگاه ها را ممنوع و تلویزیون ها را از بین می بردند.

«اگر طالب، طالب بیست سال قبل است، زن افغان، زن بیست سال قبل نیست؛ این موضوع را جدی بگیرید». این جملات، بخشی از پیام ویدئویی «نیلوفر اعلم» دختر جوان افغانستانی است که برای مردم جهان در شبکه‌های اجتماعی ارسال کرده است.

او در یکی از ادارات کابل کار می‌کند. بعد از تصرف افغانستان توسط طالبان، به همراه دیگر همکار زن خود، در محل کارشان حاضر شدند اما طالبان اجازه ورود به آنها را نداد.

نیلوفر در این پیام ویدئویی می‌گوید اعضای طالبان حتی از نگاه کردن به چهره آنان خودداری کرده و با آنان صحبت هم نکرده‌اند. این دختر افغان می‌پرسد: «یعنی ما چه کرده‌ایم که اینها نمی‌توانند با ما حرف بزنند؟».

طالبان در چند ماه گذشته بارها اعلام کرده بود حق حضور اجتماعی زنان را پاس می‌دارد و با اشتغال آنان مخالف نیست. «سهیل شاهین» سخنگوی این گروه در مصاحبه اختصاصی با شبکه خبری چین (CGTN) گفت بود: طالبان در کابل از حقوق زنان برای تحصیل و کار محافظت می‌کند و عزت افغان ها در امان است.

مدتی بعد از این گفتگو هم «ذبیح الله مجاهد» دیگر سخنگوی این گروه عبارت «قوانین اسلامی» را به سخنان شاهین افزود و به رسانه‌ها گفت: حقوق زنان در چارچوب قوانین اسلامی رعایت خواهد شد.

وضعیت زنان افغان در حکومت قبلی طالبان

زنان افغان بیست سال قبل، حکومت اسلامی مورد نظر طالبان را تجربه کرده‌اند. آنان در حکومت سابق طالبان از دسترسی به بیمارستان‌های عمومی منع شدند. این مسئله نه تنها بر سلامت آنان تأثیر منفی گذاشت، بلکه منجر به افزایش نرخ مرگ و میر نوزادان شد.

بیست سال قبل زنان افغان برای خروج از منزل باید از حجاب سختگیرانه طالب اطاعت می‌کردند. درس خواندن زنان در مراکز آموزش عمومی ممنوع شد و وقتی که مراکز آموزشی کوچک به صورت خودجوش در خانه‌ها توسط افراد برای آموزش دخترها شکل گرفت، قانون ممنوعیت تحصیل دختران بالای ۹ سال توسط حکومت طالبان به جامعه تحمیل شد. دختران زیر ۹ سال هم فقط حق داشتند قرآن را بیاموزند.

بیست سال قبل حق کار در مراکز عمومی نیز مانند حق تحصیل توسط طالبان از زنان گرفته شد. آنها به همین مقدار بسنده نکردند بلکه حق راه رفتن تنها در خیابان را نیز از زنان افغانستانی گرفتند و زنان تنها با همان حجاب مورد نظر آنان و با همراهی یک محرم حق داشتند پا به خیابان بگذارند.

«آرین پورقدیری» جامعه شناس ایرانی در تحقیق خود درباره جامعه زنان افغان در زمان طالبان نوشته است: «آنان با قوانین سخت گیرانه خود کار را به جایی رساندند که گروه‌های حقوق بشری شرایط زندگی زنان افغانستان در دوره طالبان را یکی از بدترین شرایطی که جهان با آن روبرو شده است توصیف کردند. نرخ سواد در افغانستان به ۱۳درصد در شهرها و ۳ تا ۴ درصد در روستاها کاهش یافت. به خاطر ممنوعیت حضور زنان دربیمارستانهای عمومی هم سلامت زنان آسیب دید و هم سلامت کودکان و نوزادان و طبق آمار، از هر ۱۰۰۰ کودک ۱۶۵ نفر زیر سن یک سالگی جان خود را از دست می‌داد.

جامعه‌ای که این برخورد طالب را تجربه کرده، امروز نمی‌تواند ادعاهای این گروه درباره حفظ حقوق زنان را باور کند. یکی از دختران افغان در ویدئویی که از خود منتشر کرده از ممانعت طالبان برای حضور در محل کارش خبر داده و گفت است: «بین حرف تا عمل خیلی فاصله است. من امروز با حجاب اسلامی آمده بودم تا اینها هیچ بهانه‌ای برای حضورم نداشته باشند. اما نگذاشتند وارد محل کارمان شویم.»

«سمیه حقجو» که در کابل زندگی می‌کند در صفحه فیسبوک خود نوشته است: «طالبا ادعا دارند که ما به حقوق زن ارزش قایل هستیم. اگه از شان بپرسی حقوق زن چیست، می‌گویند آب و نان، شوهر».

این شاعر جوان نوشته است: قابل توجه طالبان حکومت کردن فقط حجاب و چادر خانم ها نیست.

«سکینه امیری» گزارشگر روزنامه «اطلاعات روز»  هم درباره تجربه خود از رودرویی با نیروهای طالبان در کابل اینگونه نوشته است: در حوزه سوم شهر کابل با سربازان پایین رتبه طالبان در مورد حجاب اسلامی و حدود شریعی صحبت می‌کردیم. می‌خواستم بدانم که جدای از سران طالبان، افراد این گروه، نسبت به زندگی شهری و مسایل مرتبط به زنان چه دیدی دارند.

پرسش: دلیل حضور طالبان با این سر و وضع که موجب ایجاد ترس در شهر شده، چیست؟

طالب: شکر الحمدلله ما کفار را بیرون کردیم و کابل را فتح کردیم. ما برای تامین امنیت و پیاده کردن شریعت آمده‌ایم.

پرسش: شریعت اسلامی چیست و چه حکمی در مورد زندگی ما دارد؟

طالب: روش زندگی مثل صدر اسلام و خلفای راشدین است که مردم باید مثل آنان و مطابق حدیث و ارشادات اسلامی زندگی کنند.

پرسش: حکم شریعت در مورد پوشش اسلامی چیست، چه پوششی اسلامی است؟

طالب: مثلا این که زنان کدام لباس بپوشند که همه‌اش پوشیده باشد. مثل چادری و برقه که دست و صورت‌شان را می‌پوشاند.

پرسش: چرا چادری و برقه حجاب اسلامی است، آیا کدام آیت و یا حدیثی در مورد وجود دارد که درستی ادعای‌تان را ثابت کند؟

طالب: کدام آیت و حدیث نیست، خوب می‌گویم جای زنان در خانه است و اگر بیرون می‌شوند باید مطابق به شریعت عمل کنند. زنان فعلا حجاب اسلامی ندارند، اما به مرور اسلامی می‌شوند.

پرسش: آیا از دید شما من با این پوشش مسلمان هستم؟

طالب: بلی شما مسلمانید. لباس تان مشکل دارد.

پرسش: پس شما می‌گویید که لباس من مطابق به شریعت نیست و لباس اسلامی نیست؟

بلی لباس شما حجاب اسلامی نیست. باید چادری یا هم برقه بپوشید.

پرسش: اگر نپوشم شما مشکل دارید، من هیچگاه از آن لباس اسلامی شما نخواهم پوشید؟

طالب: لباس شما اسلامی نیست. می‌گویم کدام مشکل نیست با این لباس. آهسته آهسته جور می‌شود.

خانم امیری افزوده است که «بعد از این صحبت دریافتم که هنوزم این گروه حتا ابتدایی‌ترین حق زن(حق انتخاب نوع پوشش) را به رسمیت نمی‌شناسد».

مهاجرت، مقاومت و یا تسلیم؟

گفتگو با زنان و دختران افغان و فعالان اجتماعی این کشور درباره آینده زنان سخت شده است. اما آنچه مشخص است این است که همزمان با به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان گروهی از زنان و فعالان اجتماعی این کشور مهاجرت را بر ماندن در وطن ترجیح دادند؛ دختران تیم رباتیک این کشور که به مکزیک پناهنده شدند.

گروهی هم از هم‌اکنون پذیرفته‌اند که باید با قوانین سختگیرانه طالبان سر کنند.

یکی از فعالان فرهنگی کابل که خواست نامی از او برده نشود در گفتگو با دین آنلاین گفت: وضعیتمان نامشخص است. خانواده من از اینجا رفته‌اند. من مانده‌ام که باید چکار کنم. دلم می‌خواهد در وطنم بمانم.

او که هفته گذشته با اشتراک گذاشتن تصویر اعتراض مدنی دختران افغان در کابل نوشته بود باید این اعتراضات گسترده‌تر شود گفتگوی تفصیلی را نپذیرفت و گفت شرایطش برای گفتگو مناسب نیست و باید مراقب خودش باشد.

اما در این میان زنانی هستند که همچنان معتقدند باید مقابل طالبان ایستاد و ترس را شکست. یکی از دختران افغان در صفحه فیسبوک خود نوشته است: «لطفن ترس را بشکنید، برای تثبیت جایگاه انسانی تان و برای مطالبه حقوق اساسی‌تان برخیزید تا جامعه پیشرفت داشته‌باشد!».

شبکه‌های اجتماعی افغانستان در روزهای اول حضور طالبان پر بود از پیامهای مقاومت اما به مرور زمان تعداد این پیامها کم شده است.

آیا زنان افغان ترس را می‌شکنند یا از ترس طالبان به پذیرش قوانینی تن می‌دهند که بیست سال قبل در این کشور اجرا شده است؟ این پرسشی است که برای دریافت پاسخ دقیق آن باید چند ماهی منتظر ماند.

 سخنگوی طالبان گفت این گروه در طول هفته آتی اقدام به تشکیل هیأت وزیران خواهد کرد.

او به خبرگزاری رویترز گفت دشوار است که بگوییم زنان نیز در کابینه و دولت مشارکت خواهند کرد و این موضوع به تصمیم رهبران طالبان بستگی دارد.

سخنگوی طالبان همچنین گفت فرودگاه کابل به زودی تحت کنترل نیروهای این گروه در خواهد آمد.

وی در خصوص حملات آمریکا علیه تروریست‌های داعش گفت آمریکایی‌ها باید پیش از انجام هر عملیاتی در خاک افغانستان، آن را به اطلاع طالبان برسانند.

 «نعمیم وردک» سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در یک مصاحبه گفت اساس حکومتداری این گروه در افغانستان بر دو اصل اسلام و منافع مردم و کشور خواهد بود.

او به خبرگزاری آناتولی گفت در حکومت آینده اسلام اساس حکومتداری است، اما در نوع برداشت‌ها از اسلام و اجرای آن در کشورهای اسلامی اختلاف نظرهایی وجود دارد و در افغانستان نیز بر اساس سنت موجود در این کشور پیاده‌سازی خواهد شد و افغانستان با دیگر کشورها تفاوت دارد.

او در خصوص نظر طالبان در خصوص حقوق زنان و اقلیت‌ها گفت زنان طبق اسلام از آزادی آموزش، کار و مالکیت خصوصی بهره‌مند خواهند بود، اما اوضاع در طول یکی الی دو روز به سامان نخواهد شد و نیاز به فرصت است.

نعیم وردک تأکید کرد که طالبان در طول ۲۰ سال گذشته همواره در معرض تبلیغات سوء رسانه‌ای قرار داشته و جز در سه سال اخیر فرصت دفاع از خود را نیافته است. به ادعای وی زمانی که کشورها و سازمان‌ها مقابل طالبان می نشینند متوجه می‌شوند که برداشت‌های اشتباهی از این گروه داشتند.

او همچنین گفت‌و‌گوهای داخلی را بهترین گزینه برای تفاهمن‌سازی میان گروههای مختلف افغانستانی دانست و آن را حکیمانه توصیف کرد و گفت که بسیاری از نیروهای نظامی دولت سابق پس از دستگیری بخشیده و آزاد شده‌اند.

 نشست مجازی وزیران خارجه سازمان پیمان آتلانتیک شمالی یا ناتو برگزار شد. در این نشست، وزیران خارجه کشورهای عضو ناتو بر رعایت معیارهای بین‌المللی حقوق بشر و حقوق بشردوستانه در هر شرایطی تأکید کرده‌اند.

این نشست روز جمعه، بیست‌ونهم اسد، به‌گونه مجازی برگزار شد. سران ناتو با تأکید بر رعایت هنجارهای بین‌المللی تحت هر شرایطی گفته‌اند همه طرف‌ها باید برای تشکیل یک دولت فراگیر که مشارکت معنادار زنان در آن تضمین شود، با حسن نیت تلاش کنند.

در این نشست هم‌چنان خاطرنشان شد در حال حاضر، تمام کمک‌های ناتو به مقام‌های افغانستان متوقف شده است.

وزیران خارجه سازمان ناتو گفته‌اند هر دولت آینده در افغانستان باید به تعهدات بین‌المللی پایند باشد و حقوق بشر، به‌ویژه زنان، کودکان و اقلیت‌ها را رعایت و نیز حامی حاکمیت قانون باشد.

به گفته سران ناتو در این نشست، دولت آینده باید اطمینان دهد که افغانستان هیچ‌گاه به‌ پناه‌گاه امن گروه تروریستی مبدل نمی‌شود.

وزیران خارجه سازمان پیمان آتلانتیک شمالی یا ناتو تصریح کرده‌اند که به مبارزه با تروریسم  با عزم، اراده و هم‌بسته‌گی متعهد هستند و اجازه نمی‌دهند که هیچ گروه تروریستی آنان را تهدید کند.

در این نشست مجازی سران ناتو بر ادامه همکاری‌ها با مردم افغانستان با اشتراک شرکای بین‌المللی از جمله اتحادیه اروپا تأکید کرده‌اند.

با تسلط کامل طالبان بر افغانستان  اینک یکی از نگرانی های بزرگ شهروندان افغانستان نحوه برخورد طالبان با زنان و اقلیت های دینی و مذهبی ست.

داکتر محمد نعیم وردک سخنگوی طالبان در دفتر سیاسی این گروه در قطر در گفت و گویی اختصاصی با خبرگزاری رها می گوید:« در مورد نحوه رویه طالبان با زنان و اقلیت های مذهبی و دینی علیه طالبان تبلیغات منفی شده است: اسلام بیش از هر دین دیگری به پیروان خود حقوق داده است.

دکتر محمد نعیم تاکید می کند:«مخالف کار و تعلیم زنان نیستیم! اسلام به زنان حق تعلیم و کار داده اما روش رسیدن به این حق با آنچه غربی ها می گویند متفاوت است. افغانستان اصول و ارزش های اسلامی خود را دارد و بر اساس همین اصول حقوق تعلیم و کار برای زنان لحاظ می شود. با کشورهای غربی اختلاف عقیده و تفکر داریم.  اگر اختلاف عقیده و تفکر نبود که کل کشورهای دنیا می بایست به سبک زندگی اروپایی زندگی می کردند.»

به گفته وی مردم در مناطق تحت سلطه طالبان می توانند آزادانه کار و تجارت کنند و حقوقی که از مردم توسط اداره فاسد کابل ضایع شده به آنها بازگردانده می شود. اداره فاسد کابل حیثیت خود را نزد مردم از دست داده است.

داکتر نعیم می گوید موضع امارت اسلامی بر دو اصل «ارزش های اسلامی و منافع علیای کشور» استوار هست و بر همین اساس به حقوق شهروندان خود متعهد هستیم.

«وقتی امارت اسلامی بیاید، به همه فرصت کار داده می شود حتی بهتر از گذشته، فساد ریشه کن می شود، عفو عمومی اعلام شده و حتی کسانی که با اداره کابل کار کرده اند می توانند، بمانند و برای مردم خود دوباره کار کنند، بالاخره اداره کابل یک نظام بوده و عده ای از مردم مجبور به کار در این نظام بوده اند. شماره ثبت شکایات اعلام شده و هر کسی که شکایتی دارد می تواند زنگ بزند تا به آنها رسیدگی شود.»

دکتر نعیم خاطرنشان می سازد:«کسی نباید احساس خوف کند!»

ماراتون مذاکرات صلح به روایت سخنگوی طالبان

دکتر محمد نعیم روایت خود از مذاکرات صلح افغانستان که اکنون ماهیتی ماراتون گونه یافته است را بیان کرده است.

آقای وردک خاطرنشان می سازد مذاکرات صلح که از دوازده دسامبر سال 2020 میلادی شروع شده هنوز ادامه دارد و متوقف نشده است.

«تیم مذاکراتی ما با طرف مقابل(دولت افغانستان و اداره کابل به روایت طالبان) نشست هایی داشته است، هفته های گذشته نشست داشتیم، هفته های آینده نیز نشست خواهیم داشت.»

مذاکرات صلح مطابق انتظار پیش نرفته است  

سخنگوی طالبان در ادامه موضوع افغانستان را یک مساله پیچیده می داند و می افزاید از چهل سال به اینسو برخی مشکلات دیرینه وجود داشته است اما بروز جنگ در بیست سال گذشته سبب ایجاد مشکلات تازه ای شده است.

«تفاهم و حل هر مناقشه ای به وقت نیاز دارد. در مذاکرات صلح بین الافغانی دوحه نیز گهگاهی پیشرفت هایی صورت گرفته است اما آن طور که انتظار می رفت به پیش نرفته است. مشکلات متاسفانه بیشتر از طرف مقابل(اداره کابل) بوده است.»

دکتر وردک می گوید:«تا 10 مارچ 2020 قرار بود شش هزار زندانی طالبان از سوی اداره کابل آزاد شود و فردا یا پس فردای روز آزادی مذکرات بین الافغانی آغاز شود. متاسفانه این پروسه شش ماه به تاخیر افتاد: این تاخیر از طرف ما نبود.»

شروع مذاکرات و توافق روی طرزالعمل

به گفته سخنگوی طالبان با شروع مذاکرات بین الافغانی بحث ها روی طرزالعمل مذاکرات پیگیری شد. گفت و گو در مورد طرزالعمل سه ماه طول کشید در حالیکه می توانست طی دو هفته خلاص شود اما یک موضوع اصلی حل نشده باقی مانده بود: ما بر پیگیری مذاکرات بین الافغانی بر اساس توافق نامه صلح طالبان با امریکا تاکید داشتیم اما طرف مقابل جنجال می کرد.

توافق نامه صلح ما با امریکا یک اجماع بین المللی بود: امریکا آن را امضا کرده بود، شورای امنیت سازمان ملل آن را تایید نموده بود و کشورهای منطقه و همسایه نیز توافق صلح طالبان با امریکا را قبول کرده بودند.

از سویی در توافق صلح طالبان با امریکا نیز ذکر شده بود که مذاکرات بین الافغانی براساس همین توافق صلح به پیش برده شود اما طرف مقابل نمی پذیرفت و مذاکرات سه ماه به تعویق افتاد.

نیم نگاه حکومت افغانستان به انتخابات امریکا

بحث روی طرزالعمل مذاکرات بین الافغانی با انتخابات ریاست جمهوری امریکا همزمان شده بود و طرف مقابل نیم نگاهی به برنده انتخابات این  کشور داشت.

دکتر وردک می گوید:«انتخابات امریکا بود، طرف مقابل منتظر انتخابات بود تا کاندید برنده مطابق خواسته آنها رفتار کند. دولت جدید امریکا اعلام کرد توافق نامه صلح امریکا با طالبان را بازبینی و بررسی می کند و همین مساله امیدواری هایی را در اداره کابل ایجاد کرده بود. اداره کابل انتظار داشت توافق نامه صلح ما با امریکا لغو شود و امریکا همانند گذشته کنار آنها بایستد. برای آنها(حکومت افغانستان) منافع خودشان مهم بود.

سخنگوی طالبان می افزاید بعد از عید فطر گذشته اعلام کردیم که مذاکرات ادامه یابد، هیات مذاکراتی ما حضور پیدا کرد اما متاسفانه تیم طرف مقابل تا یک و نیم ماه حاضر نبودند. طرف مقابل در روز دوم عید اعلام جنگ کرد.

نه مرغ ماندند و نه حیوان و انسان

سخنگوی طالبان با لحنی انتقاد آمیز از اعلام جنگ حکومت افغانستان در عید فطر سال گذشته می گوید:«بمب باران ها شروع شد، مارکت ها، شفاخانه ها و پوهنتون ها را زدند.

نعیم وردک گفت:«نه مرغ ماندند و نه حیوان و انسان!»

وی تاکید می کند قضاوت را به مردم واگذار می کنیم!

حل مشکلات از طریق گفت و گو، پالسی طالبان

دکتر نعیم وردک در بخش دیگری از سخنان خود می گوید حل مشکلات از طریق گفت و گو پالسی طالبان است. ما این پالسی را ثابت ساخته ایم، با خارجی ها نشسته و به توافق رسیده ایم. اما اداره کابل اعلام جنگ سه ماه و شش ماهه می کند و بمباران ها را ادامه می دهد.

اهداف جهاد از منظر طالبان

دکتر محمد نعیم وردک تاکید می کند مجاهدین طالب در جهادشان دو هدف عمده را دنبال می کنند: یکی استقلال و آزادی کشور و دیگری نظام اسلامی مستقل، پاک و مصون.

«هدف ما قدرت و چوکی نیست و اگر این طور بود در سال 2001 همه قدرت در دست ما بود. برای ما ارزش های ملت ما، ارزش های کشور ما و منافع علیای افغانستان مهم است. اداره کابل سراپا در فساد غرق است: فساد اخلاقی، فساد اجتماعی، فساد مالی و حتی فساد در امور بشری مثل تعلیم و تربیت، امور صحی به شمول حیف و میل پول های کمک شده برای مبارزه با  کرونا.»

سخنگوی طالبان تاکید می کند:«با چنین  اداره فاسدی تقسیم قدرت نمی شود.»

ملت افغانستان قربانی ندادند که چند نفر فاسد سر چوکی(صندلی) بیایند. یک نظام اسلامی عاری از فساد و مستحکم که بتواند مشکلات کشور را حل کند باید سر کار بیاید.

دکتر نعیم وردک گفت:«اداره کابل با فساد گسترده خود ملت و کشور ما را شرماندند، در لیست فاسدترین کشورها قرار دادند افغانستان را و برای تاریخ و ملت ما ننگ آوردند.»

ذبیح الله مجاهد که در اولین کنفرانس خبری خود بسیار محتاط سخن می گفت افزود:«انتحاری ها از عوارض جنگ بود و انتحارگر هم قربانی است. البته آنها هیچ کس را به عمد نکشته اند.»

وی که تلاش می کرد چهره مطلوبی از طالبان ارائه کند روی مشارکت زنان در فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در قالب مقررات اسلامی زیاد تٱکید کرد. اما به جزئیات مقررات اسلامی طالبان در این مورد اشاره ای نکرد.

وی روی آزادی رسانه‌ها نیز در قالب مقررات اسلام نیز تاکید نمود اما توضیح نداد رسانه ها به شمول رادیو و تلویزیون در کدام چارچوب تعیین شده برنامه های خود از جمله موسیقی را پخش کنند.

‏ذبیح‌الله مجاهد تاکید کرد:« ما در پی تغییر اقتصادی بزرگ هستیم که شرط اساسی آن امنیت است!»

جنگ به عنوان یک پدیده شوم علاوه بر نابودی زیرساخت های یک کشور ضررهای اجتماعی و روحی و روانی کلانی به نیروهای انسانی آن کشور وارد می سازد. در این میان اما بیشترین قربانیان جنگ را زنان و کودکان تشکیل می دهند. افغانستان نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در زمان امارت اسلامی طالبان شدیدترین ظلم و جنایت را تجربه کرده اند.

داستان تلخ زن بودن در افغانستان انگار یک بار دیگر قرار است تکرار شود. طالبان امروز درصد بالایی از مناطق افغانستان را تحت کنترل دارند و به مراکز شهرهای کلان نزدیک شده اند. این پیشروی طالبان با ایجاد یک هراس عمومی در بین مردم افغانستان سبب شکل گیری بسیج مردمی علیه طالبان شده است. زنان نیز دوشادوش مردان در خیزش علیه طالبان حضور دارند.

در بین تمام خبرهای تکان دهنده جنگ اما یک خبر برای زنان بسیار شوکه کننده بود، اینکه طالبان در مناطق تحت کنترل خود زنان بیوه جوان و دختران را به اجبار به نکاح جنگجویان و فرماندهان خود در می آورند.

پوهنیار خانم سیده مژگان مصطفوی در گفت و گو با خبرگزاری رها به وضعیت زنان در این کشور اشاره کرده می گوید زنان امروز افغانستان دیگر آن زنان دیروز نیستند: امروز در مقایسه با بیست سال پیش زنان حضوری فعال در عرصه های سیاسی، اجتماعی و آموزشی دارند و نمی توانند رفتارهای خشونت آمیز طالبان را تحمل کنند.

خانم مصطفوی تاکید می کند در نظام سیاسی آینده افغانستان از هر نوعی که باشد حضور زنان الزامی ست.

حامیان خارجی طالبان تغییر کرده اند

در روزهای گذشته شاهد ترافیک در رفت و آمدهای دیپلماتیک طالبان بوده ایم. به گفته کارشناسان امر، طالبان با سفر به کشورهای مختلف از جمله چین، روسیه و ایران تلاش دارند نشان دهند نسبت به گذشته تغییر کرده اند و به حقوق بشر، حقوق زنان و اقلیت ها احترام می گذارند.

معین پیشین نشرات وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان در این مورد می گوید طالبان نیز دیگر آن طالبان بیست سال پیش نیست و شاید بتوان ادعای طالبان در مورد احترام به حقوق انسانی، تحصیلی، اجتماعی و اشتغال زنان را باور کرد. یکی از دلایلی که بروز تغییر در طالبان را تقویت می کند تغییردر نگرش و رویکرد حامیان خارجی طالبان نسبت به زنان است.

استاد ژورنالیزم دانشگاه کابل می افزاید عربستان سعودی به عنوان یکی از حامیان طالبان امروز شاهد تغییراتی در قوانین خود نسبت به زنان بوده است.

زنان عربستان سعودی امروز حق رأی دارند، می توانند رانندگی کنند، حق اشتغال و کار تا حدودی به زنان داده شده و زنان اختیار حجاب و ازدواج خود را دارند.

این تغییر در عربستان به عنوان یکی از حامیان طالبان احتمالا تغییراتی در تفکر طالبان نیز در پی داشته است. طالب امروز شاید پذیرفته باشد که اگر دکتر زن نبود، نسبت به مراجعه زنان به دکتر مرد و حتی زنان و فرزندان خودشان خیلی سخت گیر نباشند.

انعطاف پذیری ما را به صلح می رساند

صلح سال های سال است که گمشده مردم افغانستان است. مذاکرات صلح دوحه با تمام افت و خیزهایش اکنون در یک بن بست گیر کرده است.

خانم سیده مژگان مصطفوی در این مورد می گوید هر دو طرف در مذاکرات صلح دوحه می بایست انعطاف پذیر باشند. پافشاری طالبان به پیش شرط هایش برای آتش بس و تاکید حکومت افغانستان به رعایت «آزادی بیان، حقوق بشر، حقوق زنان و قانون اساسی» اگر با توافق روی اصول اساسی همراه نباشد همه چیز را به اول خط باز می گرداند.

معین مسلکی و پالسی پیشین وزارت امور زنان افغانستان می افزاید پیش بینی اوضاع آینده افغانستان بسیار پیچیده و سخت است. اما نباید فراموش کرد که بیشترین قربانیان جنگ را زنان تشکیل می دهند و کمتر خانواده ای را می توان یافت که زنان قربانی جنگ در آن وجود نداشته باشد.

خانم مصطفوی در بخش دیگری از سخنان خود به حمایت کامل حکومت از خیزش های مردمی اشاره می کند و می گوید دولت تمام امکانات لازم را در اختیار مجاهدین و نیروهای خیزش مردمی قرار داده است.

این در حالی ست که برخی گزارشات از افغانستان به عدم حمایت حکومت از خیزش های مردمی برای مقابله با طالبان و پایین بودن روحیه نیروهای امنیتی و دفاعی در جنگ با طالبان اشاره داشته اند. بر پایه این گزارشات بسیاری از مناطق قبل از حضور طالبان پیشاپیش از سوی مقامات محلی تخلیه می شوند.  

اشاره: در ماه‌های گذشته، خشونت‌ها در افغانستان شدت یافته و به تازگی، جنگ از ولسوالی‌ها به دروازه‌ی شهرها رسیده است. پیش‌روی یک‌بارگی طالبان و تصرف ده‌ها ولسوالی، به این گروه، حس پیروزی داده و از گفت‌وگوهای صلح دست کشیده است. رییس‌جمهور غنی، به تازگی، اعلام کرده است که برنامه‌ی شش‌ماهه‌ی «استقرار» را در نظر گرفته و  تلاش دارد که در این مدت، با شناسایی نقاط ضعف، به ارتش افغانستان سروسامان دهد. روزنامه صبح کابل در اگفت‌وگویی با خانم فاطمه امان، تحلیل‌گر ارشد مؤسسه‌ی خاور میانه در واشنگتن، آینده‌ی جنگ و صلح افغانستان را بررسی کرده است:

خانم امان! شما به عنوان کسی که مسئله‌ی جنگ و صلح افغانستان را از واشنگتن نظاره می‌کنید، به نظر تان چه گونه به یک‌بارگی در مدت چند ماه، خشونت‌ها به اوج خود رسید و طالبان تا دروازه‌های شهرها به پیش رفتند؟ 

واقعیت این است که اگر همه‌ی جوانب در نظر گرفته می‌شد، شاید امکان جلوگیری از این واقعه وجود داشت. به نظر من، اختلاف‌های عمیق در میان حکومت‌داران و ارجحیت‌دادن منافع شخصی و قومی بر منافع ملی، همه در این زمینه، نقش بازی کرده است؛ به گونه‌ی مثال: پیش‌روی‌های اولیه‌ی طالبان را اگر در شمال در نظر بگیریم؛ اساسا بخشی از آن محصول قوم‌گرایی‌ها، جابه‌جایی‌های مسؤولان حکومتی و ارتش، احتمالا گماشتن افراد نامناسب به سمت‌ها و مقام‌ها، نبود سرمایه‌گذاری مؤثر برای رفع فقر و بی‌کاری و مهم‌تر از همه، نارضایتی عمومی از حکومت مرکزی بود که همه دست به دست هم داد. با این حال، طالبان از نبود مدیریت سالم، استفاده کردند و در مقابل مقاومت ضعیفی که در برابر آن‌ها صورت گرفت، توانستند مناطق بیش‌تری را اشغال کنند. به بیان دیگر؛ طالبان روی نقاط ضعف حکومت، برنامه‌ریزی کردند. از سویی هم، طالبان بر تبلیغاتی که آن‌ها را شکست‎‌ناپذیر جلوه می‌دهند، متمرکز شدند. اشغال مناطق مرزی و تلاش برای اطمینان‌دادن به همسایگان افغانستان که مراودات قطع نخواهد شد، همه بخشی از تبلیغاتی بود که طالبان را قدرت‌مند جلوه داد. از طرف دیگر، عمیق‌ترشدن اختلاف‌ها میان مسؤولان -به جای متحدشدن و یک‌صداشدن- نیز به طالبان کمک کرد.

رییس‌جمهور غنی، در سخن‌رانی‌اش در پارلمان افغانستان، به وضاحت بیان کرد که روند صلح افغانستان، روند شتاب‌زده‌ی وارداتی است که سبب مشروعیت‌بخشی به طالبان و تضعیف مشروعیت سیاسی نظام جمهوری شده است؛ شما نیز به این باور استید؟ 

متأسفانه، اظهارات رییس‌جمهور غنی، کاملا قابل پیش‌بینی و کلیشه‌ای شده است. او، از همان ابتدا، اصرار داشت که نیروهای نظامی افغانستان و دولت او، توانایی مقابله با طالبان و سایر گروه‌های دهشت‌افگن را پس از خروج نیروهای خارجی، خواهند داشت. سرعت و چگونگی خروج نیروهای خارجی از افغانستان، باید به توافق‌های «میان‌افغانان» وابسته می‌شد؛ به این معنا که این دو موضوع، می‌بایستی هم‌راه با هم و گام‌به‌گام اجرا می‌شد. به نظر من، این مسئله که کشورهای دیگر نیز در گسترش روابط خود با طالبان -بدون حضور حکومت افغانستان- از هم پیشی گرفتند، شاید به طالبان مشروعیت زیادی داد؛ اما، وقتی حکومتی خود را مشروع و نماینده‌ی مردم افغانستان می‌داند، نباید همه چیز را به دخالت خارجی نسبت دهد. مشروعیت را حکومت از طریق هم‌دلی با مردم و همه‌ی اقوام کسب می‌کند و موضوعی داخلی است.

مقام‌های حکومت افغانستان، خروج نیروهای خارجی در رأس نیروهای امریکایی را، شتاب‌زده عنوان می‌کنند و می‌گویند که دلیل وضعیت فعلی افغانستان، این خروج «عجولانه» است.

شاید. دولت پیشین امریکا –اداره‌ی آقای ترامپ-، می‌خواست تا قبل از انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر خود، به وعده‌ی انتخاباتی که همانا فراخواندن همه‌ی نیروهای امریکایی از افغانستان و پایان‌دادن به حضور ۲۰ساله‌ی این نیروها در افغانستان بود، عمل کرده باشد. استدلال هم‌فکران آقای ترامپ این بود که امریکا، نمی‌تواند با حضور نظامی خود در مناطق مختلف جهان، کشورسازی کند. بنا بر این، آقای ترامپ با طالبان به توافق‌هایی دست یافت که در نهایت به نفع طالبان منتهی شد. از سوی دیگر، باید دقت کنیم که شخص بایدن هم در زمانی که معاون اوباما بود، با اعزام چندین برابر نیروهای نظامی امریکایی به افغانستان، شدیدا مخالفت می‌کرد.

بایدن بر این نظر بود که اگر قرار باشد یک حکومت تنها به کمک و حضور نظامی امریکایی‌ها، موجودیت خود را حفظ کند؛ یعنی یک جای کار می‌لنگد. در پاسخ این استدلال که اگر نیروهای خارجی افغانستان را ترک کنند، گروه های شورشی با زنان و اقلیت‌های مذهبی و قومی چنان و چنین خواهند کرد، می‌گفت که در بسیاری از نقاط جهان، خشونت علیه زنان و نقض حقوق اقلیت‌ها صورت می‌گیرد و ما؛ قرار نیست نقش ناجی را برای همه بازی کنیم.

می‌خواهم بگویم که بخش سخت کار را -که همانا توافق با طالبان باشد-، دولت ترامپ انجام داده بود. آقای بایدن هم بسیار به صراحت روشن کرد که به همان راه‌کار دولت پیشین را ادامه خواهد داد. نامه‌ی بلینکن به دولت افغانستان، در واقع نوعی اولتیماتوم بود که امریکا در این به اصطلاح توافق -میان امریکا و طالبان-، تجدیدنظر نخواهد کرد. اشکال شاید در اساس این بود که در توافق امریکا و طالبان در مورد خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، این نکته درج نشده بود که؛ اگر طالبان به خشونت‌های خود از جمله علیه غیرنظامی‌ها ادامه دهند، سرعت خروج نیروهای نظامی، کاهش خواهد یافت.

با وضعیتی که اکنون افغانستان به پیش‌ می‌رود، شش ماه آینده را چه گونه پیش‌بینی می‌کنید؟

وقت کوتاه است و راه‌های حل‌ محدود. من هنوز هم بر این عقیده استم که اختلاف‌های داخلی در افغانستان، زمینه‌ی پیش‌روی‌های اخیر طالبان را فراهم کرد. از این رو، به نظرم، آخرین شانس این است که سیاست‌مدران و مسؤولان، سرزنش‌کردن یک‌دیگر را کنار بگذارند و با یک صدا حرف بزنند. وضعیت شش ماه آینده، بستگی به میزان اجماع داخلی و منطقه‌ای بر سر صلح و گفت‌وگوهای صلح دارد. به نظر من، سراسر منطقه از آشوب و جنگ داخلی در افغانستان آسیب جدی خواهد دید. از دید من، گام نخست برای صلح، ازبین‌بردن تصور کاذب طالبان است؛ گزارش‌هایی وجود دارد که روسیه، ممکن پایگاه‌های نظامی خود را در آسیای میانه در اختیار امریکایی‌ها قرار دهد؛ اگر چنین شود، ممکن در تصور شکست‌ناپذیری طالبان تغییری ایجاد شود و گفت‌وگوهای صلح، جدی گرفته شود. از سویی هم، امریکایی‌ها چراغ سبز به چین نشان داده اند که همه‌ی تلاش‌های خود را برای متقاعد‌کردن طالبان به کار ببرد؛ این که خشونت‌ها را متوقف کنند و گفت‌وگو با حکومت را جدی‌تر و فوری‌تر انجام دهند. متأسفانه، وقت زیادی باقی نمانده و هر راه حلی، باید سریع‌تر به اجرا گذاشته شود.

به عنوان کسی که در واشنگتن استید، اقدام و تصمیم‌های امریکا را در قبال افغانستان نیز زیر نظر دارید، آیا واشنگتن، برنامه‌ای برای بیرون‌کردن افغانستان از این آشفتگی دارد؟

خشونت‌های اخیر طالبان در افغانستان، سبب شده که دولت بایدن هم از سوی موافقان خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و هم مخالفان این روند، زیر فشار قرار بگیرد. با این حال، اعزام مجدد نیرو به افغانستان را، بعید می‌دانم؛ اما افزایش کمک‌های نظامی به افغانستان و حمایت‌های هوایی و هم‌چنین تلاش برای شکل‌گیری اجماع منطقه‌ای بر سر توافق‌های صلح افغانستان، به خوبی امکان‌پذیر است.

جنگ افغانستان، چه اندازه جنگ طالب و دولت است؛ از دید شما کدام کشورها در این جنگ دخیل استند؟ شایعه‌هایی نیز وجود دارد که امریکا برای مقابله با چین، روسیه و ایران به دنبال ایجاد گروه‌ دیگری -داعش- است؛ نظر شما در مورد این اطلاعات چیست؟

نه! من این را در راستای تیوری توطئه می‌دانم. چرا، امریکا باید یک تریلیون دلار هزینه‌ای که را تا اکنون در افغانستان پرداخته و هزاران کشته‌ای که داده را نادیده بگیرد که بخواهد جلو ایران و چین را بگیرد؛ جلو ایران و چین را، از راه‌های دیگر می‌گیرد. داعش در افغانستان یک واقعیت است و عناصر اصلی آن را شبه‌نظامیان اسلام‌گرای افراطی تشکیل می‌دهند. متأسفانه هم دولت افغانستان و هم طالبان، هر وقت به نفع‌ شان بود، به داعش استناد یا وجود آن را انکار کرده اند؛ اما به دلیل چنددستگی در گروه طالبان، این امکان به خوبی وجود دارد که در درون این گروه نیز –به ویژه اگر پیش‌روی آن‌ها بیش‌تر شود-، جنگی در بگیرد و گروه‌های خشن‌تری از دل آن بیرون بیایند.

از دید شما که مسائل افغانستان را به دقت دنبال می‌کنید، آیا طالبان تغییر کرده اند؛ آیا آن‌ها خواستار آمدن صلح در افغانستان استند؟ 

به نظر من، طالبان با حمله بر شهرهای بزرگ، توافق دوحه را نقض کرده‌ اند. آرزو می‌کردم، بتوانم در پاسخ به این پرسش که آیا طالبان از گذشته‌ای که در حکومت بودند، فرق کرده‌ اند، بگویم بله؛ آن‌ها متمدنانه‌تر رفتار می‌کنند؛ اما با خشونت‌هایی که در مناطق زیر کنترل شان اعمال کردند، با آزارهایی که به زنان و دختران و مردم بی‌دفاع رسانده اند، به نظر می‌رسد که؛ متاسفانه فرق زیادی با گذشته نکرده اند.

زنان افغانستان، چه تلاش‌هایی می‌توانند برای حفظ دست‌آوردهای شان در صورت بدترشدن وضعیت انجام دهند؟ آیا زمان آن رسیده که زنان برای حفظ آن چه که به دست آورده اند، وارد میدان جنگ شوند؟

مردم افغانستان چندین دهه درگیر جنگ و خشونت استند. بر زنان مظلوم افغانستان که با وجود همه‌ی کم‌بودی‌ها، این‌گونه رشد کرده اند، ستم فراوان رفته است. با همه‌ی وجودم، آرزو می‌کنم که زنان افغانستان مجبور نباشند، سلاح به دست بگیرند و جامعه‌ی جهانی، زنان افغانستان را تنها نگذارد. باید ارتباط افغانستان را با جهان خارج با هر طریق ممکن حفظ کرد و از عمل‌کرد طالبان، به بیرون از افغانستان گزارش داد.

از نظر شما، طالبان با اعمال چنین خشونت‌ها، چه می‌خواهند؛ حاکمیت کامل افغانستان، یا امتیازهای بیش‌تر در میز گفت‌وگو؟

خب، طالبان یک جناح و یک‌دست نیستند. در این گروه، کسانی نیز استند که به طور کامل با هر نوع توافق صلح مخالف اند و کسانی نیز استند که به این کشور یا آن کشور همسایه، نزدیک استند. طالبان به احتمال زیاد، بر پایه‌ی پیروزی‌های اخیر خود، بر این گمان شده‌ اند که قادر به اشغال سراسر کشور استند. اگر چنین باشد، طالبان دو موضوع را دست‌کم گرفته اند؛ نخست این ‌که افغانستان با سال‌های حاکمیت طالبان، بسیار متفاوت است و دوم این‌ که؛ جهان امروز نیز، جهان متفاوتی است. در زمانی که طالبان در افغانستان به قدرت رسیدند، همه‌ی جهان یک‌صدا خواستار سرنگونی حکومت دکتر نجیب‌الله بودند و برای‌ شان مهم نبود که کی در افغانستان به قدرت برسد یا جنگ داخلی در این کشور در بگیرد. امروز اما مردم و جوانان افغانستان، در کنار همه‌ی آسیب‌هایی که در این سال‌ها دیده ‌اند، بامرام و بیزار از خشونت استند. پرسش من از طالبان این است: شما این نسل را نادیده می‌گیرید، دست‌آوردهایی را که در این سال‌ها حاصل شده به کنار می زنید. اگر مردم شما را از خود شان ندانند، بر چه کسی حکومت می‌کنید؟

مقام‌های حکومت افغانستان، پاکستان را به حمایت مستقیم از طالبان متهم می‌کنند و می‌گویند که در کنار کمک تسلیحاتی به طالبان، روزانه، ده‌ها شهروند پاکستانی به خاطر جنگ در برابر نیروهای امنیتی افغانستان، وارد خاک این کشور می‌شوند؛ از دید شما پاکستان با پیش‌گرفتن این رویکرد، به دنبال چیست؟

یاد مان باشد که جمعیت پشتون پاکستان میلیونی است و در مناطق مرزی با پاکستان، هم‌دردی برای طالبان زیاد است. سیاست‎‌های پاکستان که تا اکنون به طور کامل هندمحور بوده، به خودش هم آسیب زیادی زده و باعث ویرانی در این کشور شده است. با این حال، دود آتش‌افروزی در افغانستان به چشم همسایگان و به ویژه پاکستان نیز، خواهد رفت. امروز طرح‌های اقتصادی بزرگی در منطقه -با شرکت پاکستان و چین- جریان دارد که برای اجرای آن‌ها، به امنیت نیاز است. در نتیجه، در خوش‌بینانه‌ترین حالت، می‌توان گفت که سیاست پاکستان در باره‌ی افغانستان، همان سیاست دوران جنگ سرد نیست و بسیاری از حمایت‌هایی که طالبان از طریق پاکستان دریافت می‌کنند، سازمان‌یافته و از سوی حکومت پاکستان انجام می‌شود. اگر چنین باشد که عذر بدتر از گناه است؛ چون، نشان می‌دهد که حکومت مرکزی بر سراسر کشور کنترل ندارد.

فکر می‌کنید که طالبان و حکومت، به این زودی‌ها به توافقی برسند؟ اگر هر دو طرف، نتوانند دست‌کم تا چند ماه یا یک سال دیگر، به توافق برسند، وضعیت افغانستان را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟

من ذاتا انسان خوش‌بینی استم و آرزو می‌کنم که توافقی حاصل شود. این که در رسانه‌های اجتماعی از تلفات طرف مقابل می‌شنویم و آتش احساسات بالاست، من را نگران می‌کند؛ زیرا، یک جنگ داخلی تمام‌عیار را به سختی می‌توان پایان داد و آن چه می‌ماند، ویرانه‌ای بیش نخواهد بود. امیدوارم کشورهایی که منافع خود را در ثبات و صلح افغانستان می‌بینند، نگذارند اوضاع از کنترل بیرون شود.

از دید شما، بهترین راه حل منازعه‌ی فعلی افغانستان، کدام است؟ طالبان گفته اند، تا زمانی که اشرف غنی استعفا ندهد، به هیچ توافقی حاضر نخواهند شد. از دید شما، راهی که هر دو طرف منازعه، بتوانند بر آن توافق کنند و جنگ فعلی افغانستان فروکش کند، چیست؟

راستش، با آن که طالبان را صاحب صلاحیتی نمی‌دانم که خواستار استعفای این یا آن مقام بشوند؛ اما، منافع مردم افغانستان و منافع ملی کشور، ایجاب می‌کند که برای جلوگیری از افتادن کشور به دامن خشونت و ویرانی، از هر تلاشی کار گرفته شود. به اطمینان؛ تاریخ با کسانی که منافع شخصی خود را بر منافع ملی ترجیح می‌دهند، عادلانه قضاوت نخواهد کرد.

از زمان آغاز گفت‌وگوهای صلح صداهای زیادی مبنی بر تغییر طالبان شنیده شد. تلاش‌های گسترده در داخل و خارج به هدف قباحت‌زدایی از طالبان صورت گرفت. رسانه‌های مطرح کشورهای همسایه در وصف طالبان مدیحه‌سرایی کردند. طالبان نکتایی‌دار در کابل نیز در تلاش قباحت‌زدایی آستین برزدند. در خارج از کشور نیز فرش‌های سرخ برای رهبران طالبان پهن شد. مقامات برجسته برخی کشورها شانه به شانه رهبران طالبان ایستاده عکس گرفتند.

با این همه، طالبان با تسلط در میدان جنگ نقاب از چهره خود برداشتند. آنان نشان دادند که به ارزش‌های شهروندی، مدنیت، حقوق اساسی، کرامت انسانی و شریعت اسلامی باور ندارند. رفتار طالبان در همه‌جا خشن، ظالمانه و با محکمه‌های صحرایی همراه بود. سیاست زمین سوخته، تخریب، تاراج، ویرانی و غارت در راس برنامه‌های این گروه قرار دارد.

وضع محدودیت شدید علیه زنان، رسانه‌ها و اقلیت‌ها در همه‌جا به صورت هدفمند اعمال شده است. طالبان با ائتلاف نامقدس و عقبه مغلق پابه‌پای قاچاقبران مواد مخدر، اقتصاد جرمی و شبکه‌های مختلف تروریستی در حرکت‌اند. رفتار طالبان سبب بسیج ملی در سراسر کشور و هم‌صدایی همه اقشار سیاسی شده است. افغانستان در ۲۱ سال در پرتو قانون اساسی تجربه‌های مهمی از هم‌زیستی مسالمت‌آمیز، چندصدایی، تنوع و تکثر سیاسی را تجربه کرده است. هم‌پذیری سیاسی و مذهبی در افغانستان در سطح جهان اسلام بی‌نظیر و در عرصه آزادی بیان، آزادی سیاسی و مذهبی نیز مثال‌زدنی است. جایگاه زنان در افغانستان برجسته است و هر روز توسعه پیدا می‌کند. با این وصف، هیچ‌کسی حاضر نیست به گذشته برگردد. مردم افغانستان نخستین انتخابات‌‌های آزاد را تجربه کردند. زنان و مردان کاندیدا شدند و با صف بزرگ رای‌دهی مشق دموکراسی را تمثیل کردند.

سید شاه حسین مرتضوی

میررحمان رحمانی، رییس مجلس نمایندگان، روز دوشنبه، بیست‌ویکم سرطان، در نشست عمومی این مجلس گفت برخورد غیرانسانی، اسلامی و تبعیضی که طالبان در مناطق تحت کنترل خود علیه زنان روا داشته‌اند، نگران‌کننده است.

او از سازمان ملل متحد، نهادهای حقوق بشری، کمیسیون حقوق بشر اتحادیه اروپا و نهادهای مدنی ملی و بین‌المللی خواست که این قشر آسیب‌پذیر جامعه را تحت حمایت و حفاظت قرار دهند.

در همین حال، حلیمه صدف کریمی، نماینده‌ مردم جوزجان در مجلس نمایندگان، گفت طالبان در شمال کشور بر زنان محدودیت وضع کرده‌اند.

طبق معلومات این عضو مجلس نمایندگان، طالبان در اعلامیه‌ای گفته‌اند زنان بیوه و دختران جوان به نکاح جنگ‌جویان گروه طالبان درآیند و برای آموزش اسلامی به وزیرستان پاکستان منتقل شوند.

او هم‌چنان گفت طالبان زنانی را که برای یافتن لقمه نانی بیرون از خانه رفته‌اند، شلاق زده‌اند.

این عضو مجلس نمایندگان می‌گوید که نباید در برابر ظلم طالبان خاموشی اختیار کرد.

 گروه طالبان تاکنون در این مورد چیزی نگفته است.

گزارش‌های متعدد در مورد وضع محدودیت بر زنان در مناطقی که طالبان تصرف کرده‌اند، به نشر رسیده است.

گروه طالبان در مواردی برخی از این گزارش‌ها رد کرده است.

مکتوب‌هایی نیز در شبکه‌های اجتماعی به نشر رسیده است که گویا طالبان از مردم خواسته‌اند که دختران بالاتر از ۱۵ ساله و زنان بیوه را به نکاح این گروه درآورند. طالبان تاکنون این مکتوب‌ها را رد و تکذیب نکرده‌اند.