برچسب: روابط پاکستان و افغانستان

عمران خان روز گذشته در نشستی در منطقۀ قبایلی اورکزی پاکستان گفته است که از این پس برای برقراری صلح در افغانستان «فقط دعا می‌کند.»

او همچنان افزود، با تأمین صلح در افغانستان فعالیت‌های تجارتی در پاکستان افزایش می‌یابد.

گفته‌های اخیر عمران خان در بارۀ صلح افغانستان واکنش‌برانگیز شده بود. بسیاری از سیاستمداران و شهروندان افغانستان این گفته‌ها را دخالت مستقیم در امور افغانستان عنوان کردند.

او در دو نشست جداگانه، نخست حکومت افغانستان را مانع صلح خوانده بود و در نشست دوم گفته بود که «حکومت موقت» کلید برقراری صلح در افغانستان است.

عمران خان پس از بیان این موضوع عنوان کرد که اظهاراتش در مورد تشکیل «حکومت موقت» تنها یک «مشورۀ برادرانه» بوده است.

لازم به ذکر است که ایجاد «پلان عمل افغانستان و پاکستان برای صلح و همبستگی» در سفر شاهد خاقان عباسی نخست وزیر پاکستان به کابل و دیدار با محمد اشرف غنی رئیس جمهوری کشور توافق گردید.

حکمت خلیل کرزی معین سیاسی وزارت خارجه رهبری هیات افغانستان را در نشست روز گذشته با مقامات پاکستانی در اسلام آباد بر عهده داشت.

صبغت الله احمدی معاون سخنگوی وزارت خارجه می گوید که این پلان عمل در مطابقت با هفت اصل اساسی که توسط محمد اشرف غنی و شاهد خاقان عباسی روی آن توافق گردیده بود، نهایی شده است.

وی گفت: «شش کمیته کاری ایجاد شده است. یک توافق نیز در زمینه هایی چون جنگ علیه تررویسم، گسترش همکاری های اقتصادی دو جانبه، همکاری های امنیتی، جلوگیری از خشونت ها، بازگشت مهاجرین، همکاری های سیاسی و همکاری در پروسه صلح نیز بدست آمده است.»

نجیب دانش سخنگوی وزارت داخله در همین حال می گوید: «امیدواریم این بار پاکستان صادقانه عمل کند و مطابق با آن چیزی که متعهد شده است اقدام نماید.»

این در حالیست که برخی از تحلیل گران سیاسی معتقدند که رویکرد صلح اسلام آباد با کابل بر پایه فریب و دروغ بنا شده است.

از سویی دیگر، روز یکشنبه هفته جاری، یک توافق میان مقامات افغان و پاکستانی صورت گرفت که به موجب آن مشکلات تجاری و ترانزیتی میان دو کشور حل گردید. در عوض نیز، مقامات افغانستان موافقت کردند تا محدودیت ها و شرایط خاص برای صدور سرتیفیکیت قرنطینیه برای کالاهای افغانستان که به پاکستان صادر می گردند را بر دارند.

نشست وزرای قلب آسیا-استانبول قرار است در هفته اول ماه دسامبر سال جاری میلادی در شهر آرمیتسار در ایالت پنجاب هند برگزار شود.

لازم به ذکر است که پیش تر اشتراک پاکستان در این نشست با کمی ابهامات مواجه بود، زیرا روابط پاکستان و هند اخیرا بار دیگر پر تنش شده و از سویی دیگر، هند نشست سارک را در اسلام آباد بایکوت کرده بود و اعلام کرد که در این نشست اشتراک نمی کند.

دولت هند بارها با طرح شکایت علیه پاکستان مبنی بر حمایت پاکستان از فعالیت های تروریستان در خاک هند، اعلام کرد که با درنظر داشت اوضاع کنونی قادر نیست در نشست سازمان همکاری های منطقه ای کشورهای جنوب آسیا (سارک) اشتراک کند.

رسانه های پاکستانی به نقل از مقامات این کشور امروز گزارش دادند که این کشور مانند هند رفتار نخواهد کرد و در نشست وزرای کشورهای قلب آسیا-استانبول اشتراک خواهد کرد.

یک مقام ارشد پاکستان که خواست نامش فاش نشود گفت “احساس در حال افزایشی میان سران پاکستان وجود دارد که باید در نشست وزرای قلب آسیا، پاکستان نیز اشتراک کند.”

به گفته وی، اکثر مقامات پاکستانی بر این باور هستند که هیچ منطقی در تحریم کردن این نشست وجود ندارد، زیرا این نشست پیرامون اوضاع افغانستان برگزار می شود.

این مقام افزود”ما بارها اعلام کرده ایم که پاکستان از هر گونه تلاش که در راستای صلح و ثبات افغانستان باشد حمایت خواهد کرد.”

گفتنی است که اما تاکنون معلوم نیست که پاکستان در این نشست سرتاج عزیز مشاور امور خارجی نخست وزیرش را اعزام می کند، و یا مقامی درجه پایین را خواهد فرستاد.

این مقامی پاکستانی می افزاید “اشتراک پاکستان در این نشست پیغامی واضح و بلند برای دنیا دارد که پاکستان برخلاف هند، بخاطر صلح و ثبات افغانستان با همسایگانش تعامل برقرار می کند.”

وزرای خارجه 14 کشور به شمول روسیه، چین و ترکیه قرار است در کنفرانسی یک روزه که به منظور بررسی اوضاع کنونی افغانستان برگزار می گردد اشتراک کنند. همسایگان نزدیک و دور افغانستان در این نشست، راه کارهای احتمالی برای برقراری صلح و ثبات دایمی در افغانستان را مورد بحث قرار می دهند.

همچنین مقامات ارشد 17 کشور حمایت کننده افغانستان به شمول آمریکا نیز در این نشست اشتراک خواهد کرد. ریاست این نشست به طور مشترک توسط محمد اشرف غنی رئیس جمهوری کشور و نارندرا مودی نخست وزیری هند صورت خواهد گرفت.

نشست قلب آسیا- یا پروسه استانبول در سال 2011 و با ابتکار افغانستان و ترکیه تاسیس شد. هدف اصلی این نشست، ارتقای تلاش ها برای همکاری ها و اتصال بیشتر میان کشورهای منطقه با در نظرداشت ارتقای صلح و ثبات دوامدار و همچنین توسعه افغانستان می باشد.

سال گذشته پاکستان میزبانی این نشست را در اسلام آباد بر عهده داشت که خانم سوشما سوارج وزیر خارجه هند نیز در آن اشتراک کرد.

همچنین گفتنی است که نشست سال گذشته سبب شد تا موضوع از سرگیری مذاکرات صلح متوقف شده میان پاکستان و هند توسط سرتاج عزیز مشاور نخست وزیر پاکستان و خانم سوشما سوارج وزیر خارجه هند در حاشیه این نشست مورد بررسی قرار گیرد.

محمد حنیف اتمر مشاور امنیت ملی رئیس جمهوری کشور در گفتگویی با رادیوآزادی اروپا گفت که محمد اشرف غنی رئیس جمهوری کشور به پاکستانی ها گفته است که هیچ امیدی نیست که آنها بتوانند به افغانستان در مذاکرات صلح با طالبان کمک کند.

آقای اتمر افزود “پاکستانی ها وعده داده بودند که علیه کسانی که صلح نمی خواهند اقدام کند، اما پاکستان به این وعده اش عمل نکرد و به ما دروغ گفت.”

خامه پرس نیز نوشته است؛ آقای اتمر در پاسخ به پرسشی مبنی بر صداقت پاکستان در امر مبارزه با تروریزم گفت: “اسلام آباد گفته بود که رهب طالربان در پاکستان نیست، اما پس از اینکه ملا اختر محمد منصور توسط هواپیمای بی سرنشین آمریکایی در خاک پاکستان کشته شد، مشخص گردید که او هویت پاکستانی داشته و با پاسپورت این کشور مسافرت می کرده است.”

مشاور امنیت ملی رئیس جمهوری همچنین علاوه کرد ما از آنها (پاکستانی ها) صراحتا پرسیده ایم که چرا دروغ می گویند؟ آیا پروسه صلح به نفع شما هم نیست؟ تروریزم علیه خودتان نیز به پا می خیزد، همانطور که هم اکنون نیز به پا خواسته است.

آقای اتمر اظهار امیدواری کرد که سران پاکستانی به این موضوع به طور منطقی فکر کنند و توجه نمایند.

لازم به ذکر است که دولت افغانستان پس از برگزاری چندین نشست گروه همکاری های چهارجانبه برای مذاکرات صلح با اشتراک پاکستان، افغانستان، چین و آمریکا قرار بود به طور مستقیم با شورشیان طالبان وارد مذاکرات شود، اما این گروه سرانجام اعلام کرد که در مذاکرات صلح شرکت نمی کند.

همچنین گفتنی است که طی جلسات گروه همکاری های چهارجانبه توافق گردید تا علیه گروه هایی که به پروسه صلح نمی پیوندند و خشونت را انتخاب می کنند اقدام نظامی جدی صورت بگیرد.

از سویی دیگر، مقامات کشور همواره پاکستان را متهم کرده اند که این کشور برای گروه های شورشی و تروریستی از جمله طالبان و شبکه حقانی پناهگاه داده است، و این شورشیان با استفاده از خاک پاکستان علیه افغانستان حملات تروریستی طرح ریزی می کنند.

مجلس نمایندگان امروز مقامات عالی رتبه امنیتی کشور را برای پاسخگویی به دلایل افزایش نا امنی، افزایش جرایم جنایی و از همه مهمتر برنامه نهاد های امنیتی برای بهبود وضعیت امنیتی در سال جدید به مجلس فرا خواند.

سرپرست اداره امنیت ملی کشور در جلسه امروز پارلمان گفت سازمان استخباراتی پاکستان(آی اس آی) به طور کامل از طالبان و دیگر گروه های تروریستی در افغانستان با هدف شعله ور نگه داشتن جنگ حمایت می کند.

ظاهر قدیر، معاون اول مجلس، نیز تاکید کرد پاکستان در حال ایجاد پایگاه های نظامی در داخل خاک افغانستان است.

وی از ارگان های امنیتی خواست استحکامات در نقاط مرزی با پاکستان را افزایش دهد.

این اظهار نظر سرپرست اداره امنیت ملی کشور و معاون اول مجلس مصداق بارز ضرب المثل “خانه از پای بست ویران است   خواجه در فکر نقش ایوان است” می باشد.

به  اذعان بسیاری از کارشناسان امر تا زمانیکه افغانستان مسائل اساسی خود با پاکستان را رفع نکند، صلح و امنیت در کشور به دست نمی آید.

یکی از علت های ایجاد نگرانی و تشویش در پاکستان و در نهایت طرح ریزی عملیات های تخریبی در افغانستان بوسیله طالبان یا گروه های تروریستی دیگر از سوی پاکستان، نزدیکی دولت افغانستان به هند می باشد؛ دولتمردان افغانستان حین تنظیم خطوط روابط خود با هند نباید بی محابا عمل کرده و دشمنی دیرینه هند با پاکستان را در نظر بگیرند. در صورتیکه روابط کابل و دهلی نو حساب شده باشد و پاکستان را تحریک نکند، پاکستان یک گام به تلاش به برقراری صلح در افغانستان نزدیک تر می شود.

عامل اصلی دیگری که همواره روابط کابل و اسلام آباد را شکر آب ساخته مساله خط دیورند می باشد؛ در سال 1947 زمانیکه کشور پاکستان تشکیل می شد، دولت وقت افغانستان با طرح خط دیورند به قلمرو جغرافیایی پاکستان اعتراض کرد و به نوعی تشکیل پاکستان با آن حد و مرز را نپذیرفت.

این روند تا سال 1978 و تا زمان سقوط دولت داود خان ادامه یافت. در آن زمان دولت افغانستان افراد و گروه هایی را از خارج وارد می کرد و با تمویل آنان پاکستان را تحریک می نمود. این گروه ها بعضا توسط هند و روسیه حمایت و علیه پاکستان در مناطقی مانند وزیرستان، بلوچستان و خیبر پشتونخوا به کار گرفته می شد.
همزمان با جهاد افغانستان اوضاع تفاوت اساسی پیدا کرد و پاکستان شاهراه تحویل کمک های امریکا و دیگر کشورهای متحد امریکا به مجاهدین شد و این فرصت  مناسبی برای پاکستان بود. بعد از اینکه جنجال های داخلی بین گروه های مختلف مجاهدین بر سر تقسیم قدرت زمینه نفوذ طالبان را فراهم کرد، پاکستان به روای دیرینه خود رسید. پاکستان از همان زمان از طالبان به  عنوان ابزار استفاده کرد تا دولت دلخواه خود را در افغانستان حاکم کند تا برای همیشه تهدیداتی مانند تهدیدات زمان داود خان را برای همیشه از بین ببرد.

دولت طالبانی مورد قبول مردم افغانستان نبود و با نابودی دولت طالبان در سال 2001 به کمک امریکا اما پاکستان دست از حمایت طالبان بر نداشت و با تقویت بیشتر این گروه آن را به عنوان ذخیره ای طلایی برای آینده نگه داشت.

امروز اما همه می بینند که این ذخیره طلایی پاکستان به  اضافه داعش که به تازگی به بازی جنگ در افغانستان اضافه شده اکنون به نفع پاکستان امتیاز گیری می کند.

بنابر این باید گفت تا زمانیکه افغانستان مشکلات  اصلی خود با پاکستان را حل نکند، جنگ در افغانستان به پایان نمی رسد و از طرفی چون دولت افغانستان وابسته به امریکا و متحدانش می باشد هرگز توان تصمیم گیری مستقل را ندارد.

قدرت های استعماری نیز هرگز نمی خواهند که افغانستان با پاکستان کنار بیاید چرا که با استقرار صلح در افغانستان مردم این کشور دیگر حضور خارجی ها را نخواهند خواست.

پس کش و قوس های درگیری و نا امنی در افغانستان به این زودی به پایان نمی رسد.

جامعه جهانی و امریکا اگر به دنبال کمک واقعی به افغانستان است باید زمینه حل مشکلات اساسی افغانستان با پاکستان را فراهم سازد به گونه ای که بازی برد-برد برای دو کشور همسایه رقم بخورد.

اینکه پاکستان از جنگ نیابتی در افغانستان دست بردارد و افغانستان نیز بار دیگر هرگز موضوع خط دیورند را به میان نیاورد را گذشت زمان مشخص می کند.

فرهاد زارع

آقای غنی که به منظور اشتراک در کنفرانس ‘پروسه استانبول- قلب آسیا’ به اسلام آباد سفر کرده بود در دیدار با نواز شریف نخست وزیر پاکستان گفت که دو کشور تاکنون فرصت های زیادی را در راستای تامین صلح و ثبات در منطقه از دست داده اند.

محمد اشرف غنی با بیان اینکه رشد ناامنی ها و رویدادهای تروریستی اخیر در کشور خشم مردم افغانستان را برانگیخته است، اظهار امیدواری کرد که وضعیت امنیتی و ثبات منطقه به همین منوال در سال 2016 ادامه پیدا نکند، در غیر این صورت، فضای اعتماد و همکاری میان دو کشور افغانستان و پاکستان ضعیف تر از وضع موجود نیز خواهد شد.

آقای غنی در این دیدار افزود که نگرانی پاکستان بیشتر متوجه فعالیت های طالبان پاکستان می باشد، اما تاکنون هیچ اقدامی جدی از سوی دولت پاکستان علیه شبکه حقانی که در پاکستان پناهگاه دارند صورت نگرفته است، و این در حالیست که این شبکه مسئولیت بسیاری از حملات تروریستی و رویدادهای مرگبار را در افغانستان به عهده دارد.

رئیس جمهوری کشور گفت اگر تا بهار آینده همکاری درست میان دو کشور صورت بگیرد، تنش های موجود میان دو کشور کاهش یافته و وضعیت و ثبات دو کشور نیز بهبود خواهد یافت.

آقای غنی همچنین خاطر نشان که با آن دسته از طالبان که صلح را بر جنگ ترجیح می دهند مذاکره صورت خواهد گرفت، اما با دسته دیگر که جنگ را اساس خود پیشه کرده اند مقابله جدی خواهد شد.

رئیس جمهور با اشاره به اینکه پس از مرگ ملا محمد عمر طالبان به دسته های مختلف تقسیم شده است گفت “به هیچ عنوان اجازه نخواهیم داد از خاک افغانستان علیه دیگر کشورها استفاده گردد، و یا مانند دیگران به تقویت گروه های ناسالم غیر حکومتی نمی پردازیم.”

آقای غنی خاطر نشان کرد که طالبان یک پدیده افغانی نیست، بلکه تهدیدی است که تمام کشورهای منطقه را تحت الشعاع قرار می دهد و برای مقابله با این گروه نیاز به یک استراتژی واحد می باشد.

محمد اشرف غنی با ذکر این موضوع که در گذشته پاکستان، طالبان افغان را طالبانی خوب و طالبان پاکستان را طالبانی بد توصیف می کرد گفت “آیا شما معیار خوب و یا بد بودن طالبان را بر بنیاد رفتار و تابعیت آنها قضاوت می کنید؟”

رئیس جمهوری از این تمایز پاکستان در خصوص طالبان ابراز نارضایتی کرد و گفت “انتظار ما از کنفرانس پروسه ‘استانبول- قلب آسیا’ اینست که نتایجی ملموس به دنبال داشته باشد و از تئوری به عمل بیانجامد.”

نواز شریف نخست وزیری پاکستان نیز در این دیدار گفت که دولت افغانستان تنها دولت مشروع افغانستان می باشد و پاکستان به استقلال و مشروعیت دولت افغانستان احترام می گذارد.

وی بار دیگر اشاره کرد که دشمنان افغانستان دشمنان پاکستان نیز می باشند، زیرا دو کشور با یکدیگر دوست و برادر هستند.

به باور آنها، توقف طولانی مدت در مذاکرات صلح می تواند شرایط را برای حضور بیشتر داعش و دیگر گروه های افراطی و نوظهورکه باعث ناامنی و بی ثباتی بیشتر در کشور و خواهان تیرگی هر چه بیشتر روابط اسلام آباد-کابل هستند فراهم کند.

ماه گذشته با انتشار خبر مرگ ملا عمر رهبر گروه طالبان، دور دوم مذاکرات صلح میان این گروه و دولت افغانستان به تاخیر افتاد. گفتنی است دور اول این مذاکرات چندی قبل از انتشار خبر مرگ ملا عمر و به میزبانی پاکستان در شهر اسلام آباد برگزار شد.

در این مذاکرات نمایندگانی از ایالات متحده و سازمان ملل نیز حضور داشتند و اولین دور از مذاکرات رسمی میان طالبان و دولت افغانستان برای خاتمه دادن به جنگ 13 ساله را رقم می زد.

اما پس از انتشار خبر مرگ ملا محمد عمر، و انتخاب ملا اختر منصور به عنوان رهبر جدید این گروه، نه تنها مذاکرات صلح به تعویق افتاد بلکه طالبان موج جدیدی از حملات خود را به کشور آغاز کرد که باعث کشته و زخمی شدن صدها بی گناه در کشور شد.

این حملات سبب شد تا محمد اشرف غنی رئیس جمهوری و بسیاری از فعالان و سیاستمداران کشور دیدگاه و موضع خود را نسبت به اسلام آباد تغییر دهند. آنان معتقدند که پاکستان به پناهگاهی امن برای تروریست مبدل شده است و اسلام آباد با وجود آگاهی از این موضوع اقدامی در این زمینه نمی کند. برخی دیگر حتی این کشور را به حمایت از گروه طالبان متهم می کنند.

فرانز مایکل میلیبن، نماینده ویژه اتحادیه اروپا برای افغانستان می گوید رویدادهای اخیر سبب بوجود آمدن نقطه عطفی در روابط دو کشور شده است.

وی تاکید کرد که پاکستان و افغانستان باید هر دو تلاش کنند تا اختلافات بوجود آمده را هر چه زودتر کم کنند.

آقای میلیبین افزود “تمامی کسانی که می خواهند صلح برآورده شود باید متحد و همکار شده تا شرایط را برای از سر گیری مذاکرات صلح مهیا کنند.”

وی خاطر نشان کرد “همچنین در این میان کسانی هستند که به هیچ عنوان نمی خواهند این مذاکرات از سر گرفته شود و صلح در کشور بوجود آید.”

آفتاب احمد خان شیرپائو، رهبر حزب قیوم وطن، طی یک کنفرانس خبری در شهر پشاور گفت که اسلام آباد باید اقداماتی جدی برای خلاء پیش آمده میان روابط افغانستان و پاکستان بردارد.

وی با تاکید بر اینکه بی اعتمادی میان دو کشور فضا را برای افراط گراها و تروریستان فراهم می کند از رهبران دو کشور خواست تا روابط دوجانبه خود را به منظور صلحی دائمی در منطقه بهبود دهند.

آقای شیرپائو گفت “تلخی و بی اعتمادی میان دو دولت، شیوه خوبی برای پایان دادن به تروریسم نمی باشد. ”

وی همچنین خاطرنشان کرد که روابط دو کشور زمانی که دولت محمد اشرف غنی روی کار آمد بسیار دوستانه بود. اما فعالیت های ضد پاکستانی اخیر در درون افغانستان سبب شد تا این روابط به تیرگی برسد.