حاجی محمد محقق رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان را همگان به عنوان یک رهبر برجسته ائتلاف مجاهدین علیه تهاجم شوروی در سال های دور و یکی از جریان سازهای اصلی سیاست افغانستان طی دو دهه گذشته می شناسند.
آقای محقق طی دو دهه گذشته پست های سیاسی مختلفی را در بدنه دولت جمهوری اسلامی افغانستان تجربه کرد، اما همگان بر این موضوع واقف اند که همواره قدرت سیاسی و ایجاد موج او در صحنه سیاست افغانستان فراتر از پست های سیاسی منصوب شده اش بوده است.
برای نمونه، در ساختار سیاسی یک دولت عادی در هر جای دنیا، یک مشاور رئیس جمهور آن قدر قدرت برای او تعریف نشده است که بخواهد والی منصوب شده از سوی رئیس جمهور کشور را از آسمان آن ولایت بازگرداند، آن هم به این دلیل که با او مشورت نشده است.
اما محمد محقق اوایل سال جاری و پیش از سقوط نظام پیشین، جنرال مراد علی مراد را که از سوی سرور دانش معاون دوم رئیس جمهور به عنوان والی دایکندی پیشنهاد و از سوی رئیس جمهور تایید نیز شده بود، از آسمان ولایت دایکندی بازگرداند.
این که این قدرت سیاسی را محمد محقق مرهون پشتیبان مردمی و یا توانایی های شخصی اش است را به قضاوت مردم می گذاریم؛ مانند همان سوال همیشگی تخم مرغ و مرغ (در ابتدا تخم مرغ بوده یا مرغ)؛ که در اینجا آیا در ابتدا توانایی های فردی محمد محقق بوده که جامعه هزاره به او اتکا نموده، یا جامعه هزاره به وی در نبود دیگر پیشروهای این جامعه، قدرت عرض اندام در میدان رقابت های سیاسی در افغانستان داد و از او مردی صاحب نام ساخت.
بهرحال، برای سوالی که می خواهیم از وی مطرح کنیم فرقی نمی کند که او به چه صورت مطرح شده است؛ مهم این است که او مطرح شده است؛ دست کم خود او نیز نمی تواند انکار کند که میان جمعی کثیری از جامعه اهل تشیع و جامعه هزاره تا پیش از سقوط دولت جایگاهی داشته و به قول معروف، پشت او نماز می خواندند.
در زمان سقوط دولت، محمد محقق در معیت هیاتی از رجال برجسته نظام پیشین در اسلام آباد پاکستان بسر می برد. پس از آن، سرعت رویدادها در کشور و شوک عجیبی که به مردم افغانستان و دنیا از سرعت سقوط و متلاشی شدن نظام وارد شده بود، به گونه ای بود که کمتر کسی مجال توجه به محمد محقق و دیگر شخصیت های سیاسی داشتند، و یا اگر هم توجه کردند خواسته مشخصی از آنها نداشتند.
اما این که مردم عموم خواسته مشخصی از رهبرانشان نداشته اند، دلیل بر این نمی شود که رهبرانشان نیز پاسخی مشخص و اقدامی مشخص برای نیازهای مردم نداشته باشند.
طی دست کم بیش از صد روز گذشته که از عمر حکومت تازه طالبان می گذرد، تنها کاری که به طور بارز از محمد محقق رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان دیده شده، این است که در صفحه رسمی اش پیام های تسلیت شخصی به مرگ دوستان و خویشان و هم عصران خود بدهد؛ کاری که شاید «احمد بولانی فروش» سر کوچه خانه مان در چهارراهی پل سرخ شهر کابل بیشتر از او بلدیت داشته باشد.
به غیر از پست های فیسبوکی اش، محمد محقق یکی دو باری هم در مجلس فاتحه خوانی و مهمانی های شخصی هم عصران خویش در شهر مشهد ایران دیده شده است.
حاجی محمد محققی که طی دو دهه گذشته سطوح مختلفی از قدرت سیاسی را به واسطه پشتیبانی مردمی در افغانستان تجربه کرده و لذت برده است، بهتر است از پرچین به دور خود کشیده اش خود را بیرون کشد و در این روزگار مبهم داعیه دار حقوق همان مردمی باشد که طی دو دهه گذشته تحت منبر وی سنگ بر سینه زده اند.
در غیراینصورت، مردم این طور برداشت خواهند کرد که محمد محقق و امثالهم تنها زمانی که همه چیز برای آنها مهیا باشد حضور بهم می رسانند و جایگاه والا و امتیازات می خواهند؛ اما در سختی ها مردم را فراموش می کنند.
جای هیچ شکی نیست که این روزها جمعیت کثیری از مردم افغانستان روزهای خوشی را بسر نمی برند.
در رابطه با دیگر شخصیت های سیاسی در نظام پیشین که به واسطه پشتیبانی مردمی طی دو دهه گذشته موقف سیاسی-اجتماعی خوبی داشته اند نیز در مطالب بعدی سخن گفته خواهد شد و نوک پیکان تنها به سمت محمد محقق نبود.
مرتضی صمیمی