شیرمحمدعباس استانکزی معین سیاسی وزارت خارجه طالبان امروز (یکشنبه 5 جدی) در یک گردهمایی در غرب کابل گفت در طول تاریخ این اولین بار است که یک کشور چندین کشور جهان را شکست نظامی می دهد.
اشاره آقای استانکزی به خروج امریکا و متحدانش پس از 20 سال حضور نظامی در افغانستان است.
عباس استانکزی افزود که نیروهای امریکایی ها با استفاده از تاریکی شب از افغانستان فرار کردند.
وی همچنین علاوه کرد که افغانستان پس از چهل سال برای اولین بار به استقلال کامل رسیده و افغان ها می توانند به گونه مستقل تصمیم بگیرند.
پس از تصمیم جو بایدن مبنی بر خروج نیروهای امریکایی در ۱۱ سپتمبر ۲۰۲۱ از افغانستان، فاز جدیدی از هم‌کاری و تلاش‌های منطقهای برای رسیدگی به چالش امنیتی پیش رو در این کشور، روی دست گرفته شده است.
مسؤولان از اسلام‌آباد، بجینگ و مسکو، تلاش دارند با رهبری طالبان و دولت افغانستان در این زمینه گفت‌وگو کنند. همچنان انتونی بلینکن، وزیر خارجه‌ی امریکا، در نشست ماه مارچ با مقامات افغانستان و پاکستان در مسکو و دوشنبه، روی همین موضوعات دیدار و بحث کرده است.
این روشن است که جنگ افغانستان، بدون اجماع ملی نمی‌تواند به یک راه حل سیاسی در این کشور منجر شود. هنوز تلاش‌های منطقهای در فرایند یک رویکرد سیاسی پیش می‌‌رود؛ چون چالش افغانستان چندجانبه است. همه قدرت‌های منطقهای نفوذ و منافع قابل ملاحظه‌ای خود در آینده‌ی افغانستان را دارند و روابط این قدرت‌ها در منطقه، نقش کلیدی را در روند [صلح افغانستان] بازی می‌کند. به صورت ویژه، روسیه، چین و ایران، تأثیرپذیر از روند صلح افغانستان استند. در سال‌های اخیر، این کشورها عملا در افغانستان دست به کار شده اند: هر دو بحث؛ ایجاد راه‌بردی سیاسی دولت با دولت و همچنان برنامه‌ی حمایت از گروه‌های قبلی سیاسی، طرح شده است. روسیه و ایران، بازی‌گران مهم منطقهای در امور افغانستان پس از آَغاز مذاکرات صلح افغانستان در سال ۲۰۱۸ استند.
پیوستن چین با این بازی‌گران در منطقه هنگام خروج نیروهای امریکایی، باعث می‌شود این کشور پس از خروج نظامیان امریکا نقش بارزتری را در افغانستان بازی کنند.
روسیه و چین: دوستان و رقبای هژمونیک
از منظر قدرت‌های بزرگ جهان، روسیه نفوذ قابل ملاحظه‌ای در کشورهای آسیای میانه دارد و خروج نیروهای امریکایی، انگیزه‌ی جابه‌جایی نیروهای روسی را در منطقه‌ی افزایش داده است.
مسکو که حامی روند صلح افغانستان است و عضویت سازمان «ترویکا» با امریکا، روسیه، چین و پاکستان را دارد، افراط‌گرایی دینی، قاچاق مواد و تولید مواد مخدر در افغانستان، زنگ خطر جدی به این کشور تلقی می‌شود. نگرانی جدی روسیه و کشورهای آسیای مرکزی، امنیت خودشان است: این کشورها می‌خواهند اطمینان حاصل کنند که پس از خروج نظامیان امریکایی، ناامنی، بی‌ثباتی و تروریزم از مرزهای افغانستان به این کشورها سرایت نکند. روسیه در تلاش یافتن کانال هم‌کاری با گروه طالبان است که احتمالا به صورت «رسمی و غیررسمی» در نظام آینده‌ی افغانستان سهیم استند.
خروج امریکا، زمینه‌ی اهداف ژیوپولتیکی روسیه در منطقه و افغانستان را فراهم کرد. به همین مبنا بود که روسیه روابط خود با گروه‌های مختلف سیاسی در افغانستان را سرعت داد. روسیه هنوز خود را به عنوان قدرتی در منطقه فرض می‌کند و خروج امریکا را فرصتی می‌داند که می‌تواند با ایجاد اجماع جدیدی با متحدان در منطقه به ویژه چین، نفود خود را دوباره گسترش دهد. چین منافع قابل ملاحظه‌ی اقتصادی-امنیتی در منطقه دارد و می‌خواهد از افغانستان به عنوان پل ارتباطی برای انتقال پروژه‌ی «یک راه یک کمربند» و کریدور اقتصادی پاکستان-چین استفاده کند.
افزون بر این، پس از ۲۰۰۷، چین در تلاش یافتن فرصت برای سرمایه‌گذاری روی منابع زیرزمینی افغانستان است که نیازمند امنیت و زیربناسازی ترابری –ترانسپورتی- است. رسیدن به هیچ یک از این اهداف، بدون تأمین ثبات در افغانستان ممکن نیست. بنا بر این، چین هنوز روی راه حل سیاسی در افغانستان پافشاری می‌کند؛ راه حلی که افقی آن در توافق صلح افغانستان به چشم می‌خورد.
به اصطلاح قدیمی که «دشمنِ دشمن من، دوست من است»، بجینگ و مسکو با این رویکرد با واشنگتن برخورد می‌کنند.
در حال حاضر، چین و روسیه قدرت و مشروعیت بیش‌تری نسبت به دهه‌ی ۱۹۵۰ دارند. این کشورها طبق اهداف استراتژیک، همبستگی خود را در چارچوب توافق دوجانبه و چندجانبه در منطقه انکشاف داده اند. به یاد داشته باشید که توافق میان قدرت‌های جهان، چیزی تازه‌ای نیست. امروز بجینگ و مسکو هر دو روی حضور در افغانستان فکر می‌کنند تا از بی‌ثباتی و ناامنی جدی که از این کشور متوجه‌شان می‌شود، جلوگیری کنند.
در حالی که این کشورها خواهان ایجاد امارت اسلامی-طالبانی در افغانستان نیستند، اما در چارچوب توافق سیاسی، می‌خواهند با طالبان هم‌کاری داشته باشند.
ایران: بازی‌گر قدرت
مانند روسیه، ایران یکی از بازی‌گران کلیدی در افغانستان است، این کشور همواره از منظر امنیتی به افغانستان به عنوان یک تهدید می‌نگرد، همچنان این کشور به افغانستان به عنوان یک فرصت تجارتی که ایران را به بازار کشورهای آسیای مرکزی متصل می‌کند، می‌بیند.
ایران خواهان حضور دوام‌دار امریکا در افغانستان است و به همین دلیل، از طریق قدرت نرم و سفت، در تلاش تخریب اهداف امریکا در این کشور بود. ایران مخالف توافق‌نامه‌ی امنیتی امریکا با افغانستان بود و از تروریستان مخالف امریکا، حمایت کرد.
ایران منافع امنیتی قابل ملاحظه‌ای در افغانستان دارد و با ایجاد لشکر فاطمیون که از پیروان مذهب شیعه تشکیل شده، با شاخه‌ی خراسان داعش می‌جنگد. ایران همچنان تلاش می‌کند تا به بازار افغانستان دست‌رسی داشته و مذهب شیعه را تقویت کند. [ایران] نگرانی جدی از سرایت تروریزم و قاچاق مواد مخدر را دارد. از قدرت نرم، برای گسترش نفوذ خود استفاده می‌کند. در حالی که هر دو کشور –ایران و روسیه-، در رابطه به نظامیان امریکایی دیدگاه مشترک دارند؛ اما روسیه طرف‌دار یک ایران قدرت‌مند نیست که نفوذ خود را در منطقه گسترش بدهد.
نگرانی دیگر روسیه، نزدیکی ایران و امریکا است که می‌تواند به نفوذ روسیه آسیب برساند. با خروج امریکا، ایران منافع مستقیم زیادی در افغانستان می‌یابد و می‌تواند آن را با متحدسازی قدرت‌های منطقه از جمله روسیه، به سادگی به دست بیاورد.
این در حالی است که توافق‌‌نامه‌ای به ارزش ۴۰۰ بیلیون دالر میان ایران و چین به امضا رسیده است که دومین سرمایه‌گذاری گزاف چین با متحد منطقهای پس از روسیه است.
حینی که روابط چین و ایران در حال جوانه‌زدن است؛ اما بجینگ محتاطانه عمل می‌کند و خطر ازدست‌دادن قرارداد نفت با کشورهای خلیج فارس را نمی‌تواند قبول کند.
هرچند توافق میان قدرت‌های منطقهای در آینده‌ی نزدیک روی افغانستان تأثیر ندارد؛ اما در درازمدت روی قدرت پویای افغانستان نیز تأثیر خود را می‌گذارد. به طور مثال: توافق چین-ایران مبنی بر هم‌کاری و شریک اطلاعات نظامی-استخباراتی که به صورت جدی به مخالفت امریکا در منطقه انجامیده است.
برنامه‌ی بعدی چیست؟
توافق دوجابنه‌ی ایران–چین و نزدیکی چین و روسیه، زمینه‌ی هم‌کاری جدی را میان سه قدرت ایجاد کرده که می‌تواند روی امنیت منطقه خیلی تأثیر داشته باشد. چین، روسیه و ایران هیچ گاهی به افغانستان لشکرکشی نمی‌کنند؛ اما از این جغرافیا به عنوان میدان جنگی برای رقابت با امریکا استفاده می‌کنند.
افزون بر این، افغانستان در درازمدت به بی‌ثباتی مواجه است. این کشورها نگرانی دارند که امریکا به دنبال بی‌ثباتی و ایجاد تهدید در کشورهای منطقه است.
در چنین اوضاعی، ادامه‌ی هم‌کاری امریکا با افغانستان و شریک‌سازی اطلاعات استخباراتی، می‌تواند از تبدیل‌شدن افغانستان به میدان رقابت‌های منطقهای جلوگیری کند. بهترین راه‌کار سیاسی، ایجاد دیپلماسی چندجانبه است، نه ترک یک‌جانبه‌ی منطقه.
از سویی، کشورهایی مانند روسیه، ایران و چین، روی منافع خود در این روند گفت‌وگو می‌کنند تا روی منافع‌شان در این کشور چانه‌زنی کنند. تأمین ثبات و امنیت در افغانستان، در محور اصلی این گفت‌وگو شکل می‌گیرد. این می‌تواند منافع اقتصادی-امنیتی این کشور را در منطقه تأمین کند.
یادداشت: نیلوفر سخی، یکی از مسؤولان غیررسمی در اتلانتیک کانسل در جنوب آسیا و رییس پالیسی و دیپلماسی در کمپنی مک کام است.
منبع: اتلانتیک کانسل
مترجم: ابوبکر صدیق
فواد امان، معاون سخنگوی وزارت دفاع ملی می‌گوید این قرارگاه دیروز (جمعه، هفتم جوزا) در یک مراسم رسمی به نیروهای ارتش ملی واگذار شد.
آقای امان می‌افزاید جنرال اسکات میلر، فرمانده عمومی نیروهای خارجی در افغانستان در این مراسم گفت حمایت امریکا از نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان ادامه خواهد یافت.
به نقل از آقای امان، جنرال میلر تأکید ورزید نهادهای امنیتی و دفاعی افغانستان ظرفیت کافی برای پیشبرد عملیات‌های جنگی علیه طالبان را دارند.
روند خروج نیروهای خارجی و واگذاری پایگاه‌های این نیروها به ارتش افغانستان از یازدهم سور امسال آغاز شد و تا چهار ماه دیگری قرار است به پایان برسد.
فرمانده پیشین نیروهای آمریکایی در افغانستان و عراق گفت خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان جنگ را در این کشور پایان نخواهد داد.
«دیوید پترائوس»، فرمانده پیشین نیروهای آمریکایی در افغانستان و عراق و نیز رییس پیشین سازمان اطلاعاتی آمریکا (سی‌آی‌ای) در گفت‌وگویی با شبکۀ تلویزیونی فرانس۲۴ گفته‌است خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان جنگ را در این کشور پایان نخواهد داد.
پتریوس گفت: ترس من از این است که دو یا سه سال بعد به عقب نگاه کنیم و از تصمیم خود مبنی بر خروج ۳۵۰۰ سرباز آمریکایی در افغانستان پشیمان شویم.
وی افزود: این تصمیم جنگِ ناپایان افغانستان را پایان نخواهد کرد، بلکه دخیل بودن نظامی آمریکا و ناتو در این جنگ را پایان خواهد بخشید.
وی در این گفت‌وگو با ابراز نگرانی از حاکم شدن طالبان بر افغانستان پس از خروج نیروهای آمریکایی، گفت که امکان برگشت گروه داعش در منطقه پس از خروج نیروها نیز وجود دارد.
وی تأکید کرد: من فکر می‌کنم که خطر تأسیس پناه‌گاه‌های گروه داعش در مناطق مشترک افغانستان-پاکستان وجود دارد، اراضی پُر پیج و خم کوهی در مناطق مرزی دو کشور. جایی که بسیاری از این گروه‌ها در آنجا، قرارگاه‌ها دارند.
پترائوس نیز گفت که یکی از چالش‌های واقعی افغانستان که همیشه در این کشور وجود داشته، این است که فشار وارد کردن بر رهبران گروه‌های تروریستی دشوار و حتی ناممکن است و دلیل آن هم این بوده‌است که رهبران این گروه‌ها در داخل این کشور نیستند.
گفته‌های این مقام ارشد پیشین آمریکا در حالی صورت می‌گیرد که جوبایدن، رییس‌جمهور امریکا ماه گذشته اعلام کرد که تمامی سربازان امریکایی را از افغانستان تا یازدهم سپتمبر سال روان میلادی از این کشور، خارج خواهد کرد.
به نقل از نشریه بیلد، این تمرینات محرمانه در پایگاه هوایی نورفنایش واقع در (نوردراین-وستفالن) در حال انجام است.
طبق گزارش این نشریه، این منطقه یک محل ذخیره‌سازی جایگزین برای بمب‌های هیدروژنی بی61 امریکایی است که در بوچل در منطقه راینلاند-فالتس قرار دارد. همچنان گزارش شده است که همزمان در بوچل تمرینات «گارد پایدار» در حال برگزاری است و در این تمرینات نیروهای هوایی برای دفاع از پایگاه هوایی در برابر حمله با استفاده از سیستم های دفاع هوایی پاتریوت آموزش می‌بیند.
این نشریه خاطرنشان کرد جنگنده‌های هالندی، بلجیمی و ایتالیایی در این تمرینات شرکت دارند. کارشناسان نظامی ادعا می‌کنند که رزمایش «بعد از ظهر ماندگار» از جمله موارد دیگر، حمل ایمن سلاح‌های هسته‌ای امریکایی از محل های ذخیره‌سازی زیرزمینی به طیاره و نصب آن است که تمرین می‌شود. بیلد تاکید کرد که آزمایشات تمرینی بدون استفاده از مهمات رزمی برگزار می‌شود.
طبق گفته‌ها، کشورهای ناتو نگران افزایش تهدید جنگ هسته‌ای طی سی سال گذشته هستند. این خطر به دلیل خروج امریکا از پیمان منع راکت‌های میان برد و کوتاه برد و همچنان در شرایط تردیدهای فعلی در مورد تداوم «استارت جدید» وجود دارد.
پیش از این فرانسه اعلام کرده بود به دلیل لغو پیمان راکتی بین روسیه و ایالات متحده امریکا اوضاع در جهان بی‌ثبات شده و برای اولین بار از زمان جنگ سرد، جهانیان شاهد بی‌ثباتی جدی در مسئله منع گسترش سلاح های هسته‌ای هستند.
محمد حنیف اتمر، نامزدوزیر امور خارجه گفت بدون تأمین مردم‌سالاری و حقوق‌بشر صلح برای شهروندان افغانستان پذیرفتنی نخواهد بود.
آقای اتمر در یک گفت‌وگو با انستیتوت «هوور» امریکا، تأکید ورزید شهروندان افغانستان خواهان حفظ دست‌آوردهای نوزده سال گذشته در روند صلح هستند. به گفتۀ او درغیر آن صلح با طالبان پایدار نخواهد بود.
او در این باره گفت: «صلح بدون حقوق‌بشر، مردم‌سالاری و دیگر موارد برای مردم افغانستان پذیرفتنی نخواهد بود. بدون درنظرداشت این‌که به چه پیمانه توافق‌نامه‌ها میان قدرت‌های جهان و طالبان و حکومت افغانستان و طالبان امضا شده‌است.»
در این گفت‌وگو، اچ آر مک ماستر، مشاور پیشین امنیت ملی رییس‌جمهور امریکا نیز حضور داشت. او از وجود مکان‌های امن هراس‌افگنان در خاک پاکستان انتقاد کرد: «پاکستان یک کشور هسته‌ی پر جمعیت است که حکومت امریکا گفته‌است، پایگاهی است که هراس‌افگنان می‌توانند در امنیت سازمان‌دهی شوند، طرح ریزی کنند، پول جمع کنند، سربازگیری کنند، آموزش ببینند و فعالیت کنند.»
آقای اتمر در بخش دیگر از سخنانش، تأکید کرد در گام نخست برای تأمین صلح در افغانستان، باید آتش‌بس بشردوستانه برقرار شود.
وی افزود: «اکنون از این‌که چه چیزی را می‌خواهیم با طالبان بحث کنیم. مورد نخست، آتش‌بس بشردوستانه خواهد بود. این یک مورد کلیدی است به‌خاطری‌که مردم ما هم توسط خشونت‌ها و هم توسط بیماری فراگیر کووید-19 کشته می‌شوند.»
با این همه، نامزد وزیر امور خارجه افغانستان از امریکا می‌خواهد در روند بیرون کشیدن نیروهایش از افغانستان نباید اشتباه شوروی پیشین را تکرار کند.