برچسب: خالد نور

خالد نور از مکانی نامعلوم به رویترز گفته است که جبهه مشترکی توسط رهبران سیاسی افغانستان به شمول عطا محمد نور و مارشال دوستم طی هفته های آینده تشکیل خواهد شد تا با طالبان برای تشکیل یک نظام سیاسی فراگیر وارد گفتگو شوند.

آقای خالد نور گفت: “ترجیم می دهیم که به طور جمعی وارد مذاکرات شویم، زیرا مشکل افغانستان با تصمیم تکی حل نمی گردد.”

وی افزود: “بنابراین مهم است که تمامی سیاسیون به ویژه رهبران که دارای قدرت و حمایت مردمی هستند در این جبهه حضور داشته باشند.”

فرزند عطا نور علاوه کرد که طالبان در این مقطع بسیار مغرور هستند زیرا به تازگی در نبرد نظامی پیروز شده اند، “اما تصور می کنیم که آنها نیز از خطرات زیاد شیوه حکومت داری شان به مانند گذشته آگاهی دارند.”

آقای خالد نور در همین حال از احتمال شکست مذاکرات با طالبان نیز سخن گفت که منجر به مقاومت مسلحانه از سوی این افراد علیه گروه طالبان خواهد شد.

او با تاکید بر این موضوع که طالبان نمی توانند در برابر مقاومت مردمی ایستادگی کنند، گفت: “تسلیم شدن خارج از بحث است. تاریخ نشان داده است که افغانستان را نمی توان با زور حکومت کرد.”

لازم به ذکر است که پیش از سقوط شهر مزارشریف به دست طالبان، آقای عطا محمد نور و مارشال دوستم که فرماندهی آنچه را خود جبهه مقاومت مردمی می نامیدند، بر عهده داشتند، اما پس از سقوط شهر به مکان نامعلومی در خارج از افغانستان رفتند.   

نشستی با عنوان گفتمان صلح میان جوانان، کنش‌گران مدنی و شماری از اعضای هیأت مذاکراتی صلح دولت در شمال و شمال‌شرق کشور برگزار شد. در این نشست فاطمه گیلانی و خالد نور، اعضای هیات مذاکره‌کنندۀ صلح دولت به گونۀ آنلاین حضور داشتند و به پرسش‌های شرکت‌کننده‌گان پاسخ ارایه کرده‌اند. این گفتمان از سوی مرکز ملی دیالوگ و ترقی در ولایت بلخ برگزار شده است.

در این نشست شماری از زنان و فعالان مدنی خواستار وضاحت بیش‌تری دربارۀ چگونه‌گی بحث‌ها در پیوند به ارزش‌های آزادی بیان، حقوق زنان، حقوق بشر، قانون اساسی، محاکمۀ عاملان قربانیان جنگ و دستاوردهای دو دهۀ پسین از سوی هیات مذاکراتی دولت با طالبان شدند.

خانم مشعل دانش، دانش‌جوی دانشگاه بلخ از اعضای هیات مذاکره‌کنندۀ صلح دولت می‌خواهد که باید بحث روی حفظ ارزش‌های زنان و دختران در اولویت گفت‌وگوهای صلح با طالبان قرار بگیرد. خانم دانش می‌افزاید که جمع‌آوری دیدگاه جوانان و فعالان مدنی نیز در پیوند به چگونه‌گی صلح بسیار مهم است.

از سوی دیگری، مرمر حکیم، دانش‌جوی رشتۀ ارتباطات دانشگاه بلخ به این باورست که صلح تاکنون به ‌عنوان یک خواست باقی‌ مانده و شمار زیادی از شهروندان کشور راجع به محتوای مذاکرات صلح با طالبان چیزی نمی‌دانند. او تأکید می‌کند که افزایش خشونت‌ها به روند آموزش‌وپرورش کشور صدمه وارد کرده است.

با این حال، فاطمه گیلانی، عضو هیأت مذاکره‌کنندۀ صلح دولت در پاسخ به پرسش‌های شماری از فعالان مدنی می‌گوید که پس از تأمین صلح اجتماعی در کشور، راه دشوار صلح سیاسی نیز هموارتر خواهد شد. همچنان خالد نور، جوان‌ترین عضو هیأت مذاکره‌کنندۀ صلح دولت، آزادی بیان را مهم‌ترین ارزش‌ مورد بحث با طالبان می‌داند. آقای نور می‌افزاید که اعضای هیأت مذاکراتی دولت به تأمین این ارزش پایبند هستند. او خاطرنشان می‌سازد که موضوع قربانیان جنگ تاکنون روی میز مذاکرات صلح به بحث گرفته نشده است.

در همین ‌حال، عبدالعزیز رحمتی، رییس اجرایی مرکز ملی دیالوگ و ترقی می‌گوید که آنان یک سلسله گفتمان‌های صلح را جهت آگاهی بیش‌تر میان شهروندان و هیأت مذاکره‌کنندۀ صلح دولت در ولایت بلخ برگزار کرده‌اند.

آقای رحمتی علاوه می‌کند که برگشت زندانیان آزاده شدۀ طالبان به میدان‌های جنگ یکی از نگرانی‌های جوانان است که در گفتمان‌ها بیان می‌شود. به گفتۀ رییس اجرایی مرکز ملی دیالوگ و ترقی، هر ماه یکی از برنامه‌های گفتمان صلح در یکی از ولایت‌های کشور برگزار می‌شود.

این چهارمین برنامۀ گفتمان صلح میان جوانان، فعالان مدنی و اعضای هیأت مذاکره‌کنندۀ صلح دولت افغانستان است که در بلخ برگزار شده است. از این پیش در شماری از ولایت‌های دیگر کشور نیز برنامۀ مشابهی برگزار شده است.

ریاست جمهوری، شایعات لغو عضویت خالد نور در هیات مذاکره کننده صلح از سوی رئیس جمهور غنی را رد کرد.

ارگ ریاست جمهوری گفت هیات مذاکره کنندۀ جمهوری اسلامی افغانستان با طالبان، 21 عضو دارد که یکی از آنها، خالد نور فرزند عطا محمد نور رئیس اجرائیوی حزب جمعیت اسلامی می باشد.

حدود یک هفته پیش ( در تاریخ ۸ جدی)، امنیت ملی و لوی څارنوالی به طور مشترک، برادر وزیر صحت عامه و سه کارمند این وزارت را به جرم رشوه دستگیر کردند و بعد از آن (در تاریخ ۱۱ جدی)، رئیس جمهور، احمد جواد عثمانی وزیر صحت عامه را از سمتش برکنار کرد.

عطامحمد نور در این رابطه واکنش شدید نشان داد و با آن مخالفت کرد و در صفحۀ فیسبوک خود نوشت محمد اشرف غنی رئیس جمهور، می خواست در مورد این مشکل، از طریق تیلیفون با وی صحبت کند؛ اما او خواست رئیس جمهور را نپذیرفته و به این شرط آماده به دیدار است که عثمانی به وظیفۀ خود باز گردد.

از روز گذشته، برخی افراد در صفحات فیسبوک خود نوشته اند رئیس جمهور، در واکنش به مخالفت عطامحمد نور، عضویت خالد نور پسر عطامحمد نور در هیئت مذاکره کنندۀ صلح را لغو کرده است.

انجنیر محمود حیدری در فیسبوک خود نوشت: «رئیس جمهور محمد اشرف غنی، در واکنش به اعتراض عطامحمد نور به برکناری وزیر صحت عامه و مخالفت وی در برابر اقدام ارگ ریاست جمهوری، عضویت خالد نور در هیات گفتگو کنندۀ صلح را لغو کرده است.»

اما دفتر مطبوعاتی ریاست جمهوری، اظهاراتی که گویا عضویت خالد نور در هیات مذاکراتی صلح لغو شده است را رد کرد.

مولوی عطاءالله لودین ​​عضو هيات مذاکراتی جمهوری اسلامی افغانستان نیز امروز، در کابل به خبرنگاران گفت قرار است فردا خالد نور نيز همراه با هیئت مذاکراتی به قطر برود؛ زیرا در فهرست کسانی که برای آنها تکت های پرواز به قطر گرفته شده است، نام خالد نور نیز موجود می باشد.

پس از هشتاد روز بحث در قطر، هیات های مذاکراتی جمهوری اسلامی افغانستان و طالبان، در مورد طرزالعمل مذاکرات صلح به توافق رسیدند و سپس برای مشوره با رهبران؛ گفتگوها را برای سه هفته به تعلیق در آوردند.

قرار است هیات جمهوری اسلامی افغانستان، دوشبنه (۱۵ جدی)، از کابل به دوحه سفر کنند و بتاریخ ۱۶ جدی، هیات های مذاکره کنندۀ هر دو طرف، روند دوم مذاکرات صلح را آغاز خواهند کرد.

حضور شماری از ‘خبرنگاران طالبان ‘ یا ‘طالبان خبرنگار ‘ در حاشیه مراسم افتتاحیه مذاکرات صلح افغانستان و مصاحبه‌‌های آنها با اعضای هیأت دولت افغانستان از نکات مهم قابل توجه بود.

خبرنگار بی بی سی در این مورد می نویسد:«دقایقی پس از پایان مراسم افتتاحیه مذاکرات صلح افغانستان در محل مراسم، در حال گفت‌وگو با خالد نور، جوان‌ترین عضو هیأت دولت بودم که سه نفر با ظاهری شبیه طالبان نزدیک ما آمدند. یکی دوربین به‌دست و دیگری با موبایل در حال پخش زنده در فیسبوک بود.»

یکی از آنها محترمانه از آقای نور درخواست مصاحبه کرد. پس از موافقت او، سئوال اول را به انگلیسی پرسید.

به سابقه جهادی پدر آقای نور، عطامحمد نور علیه ارتش شوروی اشاره کرد و بعد از او سئوال کرد که حالا با حضور نیروهای خارجی چرا “جهادی” در کار نیست.

خالد نور هم ابتدا به زبان انگلیسی پاسخ خود را داد.

برای من نوع سئوال و پرسیدن آن به زبان انگلیسی، آن‌هم درباره “اشغال افغانستان” از سوی نیروهای بین‌المللی جالب بود.

دو سئوال دیگر هم پرسید؛ “آیا نظام افغانستان واقعا در مطابقت با قوانین اسلام است یا قوانین جزایی آن با فشار و خواسته غربی‌هاست؟” و آیا “اداره کابل “-عنوانی که طالبان درباره دولت افغانستان استفاده می‌کند- “درباره حملات شبانه و بمباران هوایی اطلاع می‌یافت یا خیر”.

در آسانسور هتل شرایتون، محل مراسم افتتاحیه یک نفر به شکل‌وشمایل اعضای هیأت مذاکره‌کننده طالبان وارد شد، از او پرسیدم: عضو هیأت طالبان هستی؟

پاسخ داد: نه، “خبرنگار امارت اسلامی هستم”.

از فرصت استفاده کرده و نام چند نفر از فعالان رسانه‌ای طالبان را که برای گرفتن اطلاعات با آن‌ها در تماس بودم، پرسیدم. همه را می‌شناخت؛ از جمله طارق غزنیوال، (نام مستعار) را که یکی از فعالان رسانه‌ای طالبان است.

بعد از مکث نسبتا طولانی و درحالی‌که آسانسور به لابی رسید، گفت: “من خودم طارق غزنیوال هستم”.

برایم جالب بود. در موارد زیادی، به ویژه پیشاپیش آغاز مذاکرات صلح افغانستان چندبار با آقای غزنیوال از طریق توییتر و برای کسب خبرهای تازه با او حرف زده بودم اما از نزدیک نمی‌شناختم. معمولا در دسترس بود و هر سئوالی را تقریبا در فرصت کوتاهی پاسخ می‌داد.

حضور طالبان و فعالان رسانه‌ای نزدیک به آن‌ها در فضای مجازی، از جمله توییتر نسبتا زیاد است.

مثلا دنبال‌کننده‌های حساب کاربری‌ طارق غزنیوال در توییتر بیشتر از خیلی از خبرنگاران افغان است. او بیش از ۲۰هزار دنبال‌کننده دارد.

در نشست مذاکرات صلح افغانستان در دوحه قطر حدود ده نفر از فعالان رسانه‌ای و بخش تبلیغاتی طالبان دیده می‌شدند.

شاید طالبان با آوردن این فعالان رسانه‌ای خواسته‌اند که بر جهت‌گیری‌های پوشش خبری مذاکرات صلح تاثیر بگذارند و خلاءهایی که به زعم آن‌ها، دیگر رسانه‌ها به آن نمی‌پردازند، پر شود.

محمد نعیم، سخنگوی جدید این گروه در کمتر از یک‌ ماه دنبال‌‌کننده‌های حساب کاربری‌اش به بیش از ۱۷هزار نفر رسید.

گروه طالبان همزمان با اعلام شماره تماس او، آدرس توییترش را نیز اعلام کردند. او حالا مثل سلف‌اش، سهیل شاهین مواضع گروهش را همزمان به چهار زبان پشتو، فارسی، انگلیسی و عربی توئیت می‌کند.

در موارد زیادی خبرهای میدان جنگ، به کشمکش توییتری هم کشیده می‌شود. بارها دیده شده‌ که مقام‌های دولت افغانستان و سخنگویان ناتو ذیل توییت سخنگوهای طالبان ابراز نظر و سعی کرده او را به چالش بکشند، و بالعکس.

سئوالات خبرنگار طالب از سخنگوی دولت افغانستان

نادر نادری، عضو هیأت مذاکره‌کننده و رئیس کمیسیون اصلاحات اداری افغانستان بعد از مراسم افتتاحیه مذاکرات صلح در حلقه خبرنگاران قرار داشت که متوجه شدم یک طالب با تلفن همراهش که در آن از طریق فیسبوک نشر زنده جریان داشت، در کنارم ایستاد.

به آرامی از او پرسیدم که خبرنگاری؟ پاسخ داد بله.

اولین‌بار بود که می‌دیدم یک “خبرنگار طالبان” می‌خواهد از یک مقام حکومت سئوالی بپرسد. دو بار، نیمه سئوالش را پرسید؛ سروصدای سالن زیاد بود و نادر نادری متوجه سوالش نشد، اما نهایتا نوبت به همان طالب خبرنگار رسید؛ سوالاتش چالشی و بیشتر به مناظره می‌ماند.

یکی از سئوال‌هایش از آقای نادری این بود که “شما ادعا می‌کنید که به طالبان، “پنجابی‌ها” مشورت می‌دهند، آیا کدام پنجابی در هیئت طالبان دیدید؟” گفت‌وگوی همین خبرنگاری که با طالبان نزدیک بود با باتور دوستم، پسر عبدالرشید دوستم از چهره‌های شناخته‌شده افغانستان، بسیار در بین کاربران شبکه‌های اجتماعی مطرح شد.

برای من یکی از جالب‌ترین حواشی نشست صلح افغانستان همین مصاحبه نادری با خبرنگاری بود که به گروه طالبان نزدیک بود. در کمتر از دو دقیقه چند سئوال‌وجواب انجام شد که نشان می‌داد یک طرف می‌خواهد با سئوال مواضع طالبان را درست نشان دهد و طرف مقابل با جواب عملکرد دولت را تایید کند.

با او که نام مستعارش مشعل افغان است گفت‌وگوی کوتاهی کردم و پرسیدم که خبرنگار است یا طالب و یا خبرنگار طالب؟

جواب داد که خبرنگار طالبان نیست، و خبرنگار آزاد است، اما تائید کرد که به مواضع طالبان نزدیک است. گفت که پرسیدن سئوال‌های مردم از مقامات حکومت را وظیفه‌اش می‌داند، و چون ‘سئوال‌هایش مردمی’ هست، تند و سخت هم هست.

از حوصله آقای نادری در پاسخ‌دادن تعریف کرد و گفت که در این‌باره بسیار احساس خوبی دارد.

آقای مشعل با چند عضو هیأت مصاحبه کرد. نظرش این بود که با حوصله پاسخ می‌دادند، اما جواب‌ها ‘قناعت‌بخش نبوده و دور از واقعیت‌های افغانستان بود.’

دید او اما درباره پاسخ‌ مقام‌های طالبان متفاوت بود، می‌گفت: جواب‌های طالبان قناعت‌بخش است، چرا که حرف و عمل آن‌ها یکی ا‌ست.

از آزادی بیان دفاع کرد و گفت که برایش خیلی مهم است، و بلافاصله اشاره کرد به حادثه نحوه برخورد خشن با یک نماینده زن در لویه‌جرگه مشورتی صلح که وقتی در هنگام سخنرانی آقای غنی، علیه صلح با طالبان اعتراض کرده‌‌بود، با برخورد نسبتا شدید مسئولین انضباط آن‌جا قرار گرفت. خبرنگار طالب گفت: “آیا همین آزادی بیان است؟”

طالبان فقط به خبرنگاران مرد نگاه می‌کردند

از دید نرگس هورخش، خبرنگاری که از کابل آمده بود، برخورد اعضای هیأت طالبان دور از انتظارش بود، به نظرش آنها “نرم‌تر” بودند.

خانم هورخش گفت: در چند مورد متوجه شدم که وقتی یک خبرنگار زن در جمع خبرنگاران از عضو هیأت طالبان سئوالی می‌پرسید، آن طالب بدون این‌که به خبرنگاران زن نگاه کند، با نگاه به سمت خبرنگاران مرد به سئوال خبرنگار زن جواب می‌داد.

کارنامه طالبان در برخورد با زنان با انتقادات بسیار زیادی دیده می‌شود. این گروه در سال‌های حاکمیت‌شان بر افغانستان محدودیت‌های فوق‌العاده‌ای را اعمال کردند و بسیاری از زنان خاطره خوشی از آن‌ها ندارند.در هیأت این گروه برای مذاکره صلح نیز شمار زنان، صفر است.

نشست افتتاحیه مذاکرات صلح افغانستان با حضور آن‌همه مقام‌های مطرح از دو سوی جنگ افغانستان، برای خبرنگاران، بیانگر این گفته معروف بود که ‘من و این همه خوشبختی محال است’. بعد از سال‌ها تعدادی زیادی از طالبان نقاب از چهره برداشته و حاضر شدند در برابر دوربین خبرنگاران بایستند.

همین موضوع پوشش خبری مذاکرات را برای خبرنگاران هیجانی‌تر و حساس‌تر کرده است.

مذاکرات صلح افغانستان مدت‌ طولانی جریان خواهد داشت. در این میان رفتار حرفه‌ای خبرنگاران در پوشش آن‌چه که می‌گذرد مهم است. این مذاکرات که بخش عمده‌ای از علت آغاز آن، جنجالی عمیق بین روایت‌ها و تفسیرهاست، به راویت‌گری منصفانه نیاز دارد.

پوشش غیرحرفه‌ای مذاکرات صلح می‌تواند آسیب جدی‌ به خود مذاکرات وارد سازد مثلا انتظارات مردم را بالا ببرد و یا این‌که با برجسته‌ساختن موارد اختلافی که از نظر حرفه‌ای لازم نیست مطرح شود، در نتیجه شکاف‌ها در جامعه و به تعبیرهای نادرست دامن بزند.

به نظر می‌رسد هیأت‌های مذاکره‌کننده تا اندازه‌ای به این موضوع توجه دارند؛ پس از مصاحبه با مشعل افغان، همان خبرنگار نزدیک به طالبان، یکی از مقام‌های مطبوعاتی این گروه ابراز امیدواری کرد که او در مصاحبه حرفی نزده باشد که فضای حاکم در مذاکرات را به‌ نحوی خراب کند.

بی بی سی