برچسب: حقوق زنان

امیرتقی خان متقی سرپرست وزارت خارجه طالبان در نامه‌ای به دستیار دبیر کل سازمان ملل، از جامعه جهانی خواست پول وعده داده شده به افغانستان در دوران حکومت اشرف غنی به این گروه تحویل داده شود.

متقی دولت اشرف غنی را به فساد در هزینه کمک های دریافت شده متهم کرد و افزود: اکنون پول‌های تعهد شده باید به طالبان داده شود تا دولت جدید بتواند حقوق کارمندان دولتی را پرداخت کند.

در این نامه، طالبان به رفع موانع موجود برای کمک موسسات تحت نظر سازمان ملل به مردم افغانستان متعهد شد.

متقی با اشاره به چالش های پیش روی افغانستان در زمینه بهداشت و درمان، آموزش و بیکاری تاکید کرد، افغانستان در شرایط کنونی به کمک های فوری نیازمند است.

سرپرست وزارت خارجه افغانستان در بخش دیگری از این نامه بر ضرورت رعایت حقوق زنان و اقلیت ها منطبق با شریعت تاکید کرد.

سفیر افغانستان در سازمان ملل طالبان را به عهدشکنی و عدم وفای به عهد متهم کرد.

نصیراحمد اندیشه سفیر دولت قبلی کابل در سازمان ملل گفت: طالبان به قول‌های خود در مورد رعایت حقوق زنان و حقوق بشر عمل نکرد؛ به همین دلیل جامعه بین‌المللی باید به این گروه فشار وارد کند.

سفیر افغانستان در سازمان ملل افزود: همه قول‌های گروه طالبان برای رعایت حقوق زنان و دیگر اقوام و اقلیت‌های افغانستان فعلاً گم شده و خبری از آنها نیست.

این مقام دولت قبلی افغانستان همچنین طالبان را به ارتکاب جنایات جنگی در دره پنجشیر متهم کرد. این منطقه تنها نقطه‌ای در افغانستان بود که به تصرف طالبان درنیامده بود. نصیراحمد اندیشه طالبان را به کشتار غیرنظامیان حتی کودکان متهم کرده و گفته این گروه در دره پنجشیر قتل‌های فراوان و فراقانونی زیادی انجام داده است.

اندیشه افزود: دولتی که طالبان معرفی کرده نماینده نیمی از مردم افغانستان نیست؛ حتی یک زن یا یک فرد غیرپشتون در آن دیده نمی‌شود. این یعنی بیش از نیمی از قومیت‌های افغانستان در حکمرانی آینده افغانستان جایی ندارند. وی از جامعه جهانی خواست در برابر این جنایت‌ها ساکت نبوده و به یاری مردم افغانستان بشتابد. اندیشه همچنین از سازمان ملل خواسته هرچه زودتر یک کمیته حقیقت یاب در مورد جنایات و اقدامات غیرانسانی طالبان تشکیل دهد.

«آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل جامعه بین المللی را به گفتگو با طالبان فراخواند.

گوترش در گفتگو با خبرگزاری فرانس پرس با تاکید بر لزوم جلوگیری از وقوع فروپاشی اقتصادی در افغانستان که ممکن است به مرگ میلیون ها نفر منجر شود، گفت: باید کانال گفتگو با طالبان را حفظ کنیم. گفتگویی که در آن بر اصولمان به صورت مستقیم تاکید کنیم. گفتگو با احساس همبستگی با مردم افغانستان.

گوترش با تاکید بر اینکه وظیفه ما این است که با مردمی همبستگی کنیم که به شدت رنج می برد، افزود: آیا ضمانت هایی در آنجا وجود دارد؟ خیر. اوضاع را نمی توان پیش بینی کرد. باید با طالبان گفتگو کنیم.

دبیرکل سازمان ملل تاکید کرد: اگر بخواهیم که افغانستان به مرکز تروریسم تبدیل نشود، باید با این گروه گفتگو کنیم. اگر می خواهیم که زنان و دختران همه حقوق خود را که در دوران سابق به دست آورده اند، از دست ندهند، باید با آنها گفتگو کنیم.

وی اعلام کرد که آماده است اگر شرایط لازم فراهم شود، روزی به افغانستان برود و افزود: آنچه سازمان ملل می خواهد، یک دولت فراگیر است که نماینده همه اقشار جامعه افغانستان باشد اما متاسفانه دولتی که طالبان معرفی کرده فاقد این ویژگی است.

این خانم ها که جمعیت شان به ده ها تن می رسید با در دست داشتن پلاکارد و سر دادن شعار در حمایت از زنان و دختران در ولایت هرات و سراسر افغانستان تظاهرات کردند.

آنها شعار می دادند: “نترسید نترسید، ما همه با هم هستیم. آموزگار دانا در گرفتن حقت، تواناییم تواناییم. صلح صلح امنیت، نفرین بر خشونت.”

این زنان با این گردهمایی گفتند که خواهان آرامش، امنیت و حفظ حقوق زنان در افغانستان می باشند.

لازم به ذکر است که گروه طالبان پس از سقوط دولت اشرف غنی همواره اعلام کرده اند که به حق و حقوق زنان احترام گذاشته و زنان کشور نیز مانند مردان می توانند در اجتماع فعالیت داشته باشند مشروط بر اینکه فعالیت هایشان و حضورشان در چارچوب با شریعت اسلامی باشد.  

رئیس جمهور آمریکا که تنها حدود ۷ ماه از حضورش در کاخ سفید می‌گذرد اما به اذغان خود در ۸ سال حضور در پست معاون ریاست جمهوری – دوره باراک اوباما – هم از نزدیک بر جنگ افغانستان نظارت داشته، روز دوشنبه در مقابل دوربین‌های تلویزیونی گفت استراتژی آمریکا در طول ۲۰ سال حضور در افغانستان “هیچ‌گاه حکومت‌سازی” یا ” ایجاد یک دموکراسی متحد و مرکزی” نبوده است بلکه ماموریت نظامیان آمریکا از لشکرکشی به افغانستان مبارزه با تروریسم و پیشگیری از حملات تروریستی علیه آمریکا از خاک افغانستان بوده است.

با این حال، آقای بایدن در سخنان امروز خود پذیرفت که روند تحولات در بحران افغانستان “سریع‌تر از انتظار” پیش رفته است.

رئیس‌جمهوری آمریکا همچنین از رساندن تعداد سربازان آمریکایی در فرودگاه کابل به ۶۰۰۰ نفر خبر داده و گفته این نیروها کنترل فرودگاه کابل و ترافیک هوایی آن را در دست خواهند گرفت.

او طالبان را تهدید کرد که در صورت حمله به نظامیان آمریکایی باید منتظر “واکنش سهمگین دفاعی” آمریکا باشد.

“حقیقت این است که آن چه رخ داد خیلی سریع تر از پیش‌بینی ما بود. چه چیزی رخ داد؟‌ رهبران سیاسی افغانستان جنگ را رها کردند و از کشور فرار کردند. ارتش افغانستان فروپاشید و در مواردی حتی بدون این که بجنگد تسلیم شد. وقتی نظامیان افغان حاضر نیستند برای دفاع از خودشان بجنگند، سربازان آمریکایی نباید در چنین جنگی بمانند و کشته شوند”.

جو بایدن همچنین در واکنش به انتقادهایی که به قدرت رسیدن طالبان را به معنای پایمال شدن حقوق زنان ارزیابی کرده‌اند گفت: “من به صراحت گفته‌ام که حقوق بشر باید در کانون سیاست خارجی ما باشد اما راه محقق کردن این اصل اعزام نامحدود نیروهای نظامی به نقاط مختلف نیست”.

رئیس‌جمهور دموکرات آمریکا می‌گوید اکنون – پس از خروج کامل نظامیان آمریکا از افغانستان – واشنگتن از طرق دیگری به دنبال اهداف خود خواهد رفت: “حالا ما بر چیزی که عملی و ممکن به نظر می‌رسد تمرکز خواهیم کرد…”.

• حمایت از مردم افغانستان و هم صدایی با خواست و حقوق بنیادین آنها
• تلاش برای درگیر کردن دیپلماسی منطقه‌ای و دخیل کردن بازیگران منطقه‌ای در فعالیت‌های مربوط به پیشگیری از خشونت و بی‌ثباتی
• و همچنین استفاده از نفوذ بین‌المللی و کمک‌های انسان‌دوستانه برای کنترل قدرت و حاکمان در افغانستان

راهکارهایی هستند که آقای بایدن در سخنان روز دوشنبه خود به عنوان نقاط مورد توجه کاخ‌سفید در ادامه تلاش این کشور برای بهبود آینده افغانستان مد نظر خواهد داشت.

او در عین حال سیاستمداران و ارتش افغانستان را مسوول دانست که به گفته او حاضر به اتحاد و جنگیدن با دشمن خود نبودند.

آقای بایدن گفت که در تماس تلفنی ماه ژوئیه (یک ماه پیش) خود با محمداشرف غنی، صراحتا با همتای افغان خود صحبت کرده بود و آقای غنی به او اطمینان داده بود که نیروهای ارتش و امنیتی در برابر هجوم شبه‌نظامیان طالبان ایستادگی خواهد کرد.

او همچنین گفت که آقای غنی به اصرار واشنگتن برای ورود به مذاکرات صلح با طالبان جواب منفی داده است.

“نگه داشتن سربازان آمریکایی در نبردی که نیروهای افغان‌ قصد مشارکت در آن را نداشتند، درست نبود”.

آقای بایدن در دفاع از تصمیم خود برای خروج نظامیان کشورش گفت به نظر او نمی‌توان هیچ تاریخ مناسبی برای خروج از افغانستان متصور شد.

“وقتی به ریاست جمهوری رسیدم، میراث دار توافق دونالد ترامپ با طالبان شدم. بر اساس این توافق، نظامیان آمریکایی باید تا اول مه ۲۰۲۱ از افغانستان خارج می شدند که چیزی حدود ۳ ماه پس از آغاز مسوولیت من بود. در آن زمان نظامیان آمریکایی خروج از أفغانستان را شروع کرده بودند و از ۱۵ هزار ۵۰۰ سرباز آمریکایی تنها ۲۵۰۰ نظامی در این کشور باقی مانده بودند. طالبان هم در قوی‌ترین وضعیت خود از سال ۲۰۰۱ بود.”

“به عنوان رئیس‌جمهور شما من باید یکی از این دو راه را انتخاب می‌کرد؛ توافق امضاء شده را محترم می‌شمردم و به آن عمل می‌کردم و یا از میانه ماه مه دوباره وارد جنگ با طالبان می‌شدم… هیچ توافقی برای مصون نگه داشتن سربازان آمریکایی بعد از مهلت اول ماه مه وجود نداشت… هیچ تاریخ مناسبی برای خروج نیروهای آمریکایی وجود نداشت”.

همزمان با سخنان عصر دوشنبه آقای بایدن در کاخ‌سفید مخابره تصاویر تکان‌دهنده از وضعیت کابل ادامه دارد.

در عکس جدیدی که از داخل یک هواپیمای نظامی تهیه شده جمعیت بزرگی که شانه به شانه در داخل هواپیمای ترابری نظامی ایستاده‌اند دیده می‌شود.

در همین حال، خبرگزاری رویترز به نقل از منابع خود در پنتاگون گزارش داده است که آمریکا قصد دارد ده‌ها هزار مترجم افغان و خانواده‌های آنها را به پایگاه‌های نظامی خود از جمله فورت مک کوی در ایالت ویسکانسین و فورت بلیس در تگزاس منتقل کند.

آمریکا که در حال حاضر کنترل فرودگاه بین‌المللی کابل را در اختیار دارد می گوید ٧ نفر در جریان درگیری در فرودگاه کابل و سقوط از هواپیمای در حال پرواز کشته شده‌اند. با ورود نیروهای طالبان به کابل و سقوط دولت اشرف غنی، عده زیادی از اهالی کابل برای خروج از کشور در فرودگاه بین المللی حامد کرزی تجمع کرده‌اند.

پروازهای تجاری در حال حاضر در فرودگاه متوقف شده است و پروازهای نظامی هم برای تخلیه اتباع خارجی قرار است بعد از وقفه‌ای چند ساعته بار دیگر از سر گرفته شود.

هنوز روشن نیست که این پروازها چه زمانی از سر گرفته خواهد شد.

ادامه واکنش‌های جهانی به بحران افغانستان

در حالی که سقوط کابل و ارگ ریاست جمهوری همچنان در صدر اخبار جهان قرار دارد، رهبران کشورهای جهان از مواضع خود در برابر به قدرت رسیدن طالبان سخن می‌گویند.

• دامینیک راب، وزیر خارجه بریتانیا، روز دوشنبه – ۱۶ اوت – بعد از جلسه کمیته اضطراری دولت بریتانیا (کبرا) به خبرنگاران گفت کشورش از تمام توان خود برای “پاسخگو کردن” طالبان استفاده خواهد کرد.

آقای راب گفت: “فکر می‌کنم همه از شدت و سرعتی که طالبان بر افغانستان مسلط شدند، شگفت‌زده شدند، و این مسئله‌ای است که همه ما باید از آن درس بگیریم.”

وزیر خارجه بریتانیا همچنین گفت که دولت به دقت در حال تصمیم‌گیری درباره تعداد پناهجویانی است که بعد از تسلط طالبان خواهد پذیرفت.

از طرف دیگر، آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت که گروه طالبان با “سرعت نفس گیر” افغانستان را تصرف کرده اند و این “تحولی تلخ، چشمگیر و وحشتناک” به خصوص برای مردم افغانستان است.

• خانم مرکل پس از جلسه کابینه خود در مورد وضعیت افغانستان اذعان کرد اشتباهاتی در ارزیابی اوضاع این کشور رخ داده است.

هم زمان، امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه گفته است که افغانستان نباید دوباره به “پناهگاه تروریسم” تبدیل شود.

• آقای مکرون در یک سخنرانی تلویزیونی از اقامتگاه تابستانی خود گفت: “این برای امنیت و صلح بین المللی کلیدی است… ما همه کارها را برای همکاری موثر روسیه، ایالات متحده و اروپا انجام خواهیم داد زیرا منافع ما یکسان است.”

عده‌ای کمر بسته‌اند که خط نفاق را در جامعه و میان مردم گسترش دهند. ادبیات سفسطه آلود این افراد عبارتند از:

۱. رعایت بی‌طرفی تا روشن شدن وضعیت جنگ؛ ولی این افراد توجه ندارند که در همه جا این طالبان بوده‌اند که در ابتدا وارد مناطق شده و مردم را در سر دو راهی مقاومت و تن دادن به ذلت و بیعت ننگین قرار داده‌اند. واضح است که دفاع حق هر انسانی است. هیچ کسی نمی‌تواند مردم را از دفاع منع کند.

۲. طالبان مردم عادی را کاری ندارند؛ به فراموشی می‌زنند که در سال‌های اخیر از سوی طالبان به صورت مستقیم و غیر مستقیم در حدود سی و یک حمله انتحاری بر مردم عادی انجام شده است. برای مثال هنوز داغ شهدای مکتب سیدالشهدا زنده است. مگر فراموش کرده ایم که طالبان در دره میدان چقدر از مردم عادی قربانی گرفتند. گناه اون دختر خرد سال بامیانی که با فامیلش در خزان سال قبل، در یک تونیس شهید شدند چه بود؟ مگر عروس و داماد را در فیروز کوه تیرباران نکردند؟ خاطره تلخ به شهادت رساندن کارگران هزاره در ننگرهار و معدن کاران در بغلان هنوز در بخش خودآگاه ذهن جامعه حضور دارد. همین چند روز قبل مناطق مسکونی مردم عادی را در ولسوالی پاتو به آتش کشیدند و خودشان را آواره نمودند.

۳. نادیده گرفتن گستره جنگ و خصلت اندام وارگی جامعه؛ طالب در یک جبهه نمی‌جنگد. بر فرض محال مناطق مرکزی بی‌طرف بماند، ولی مناطق دیگر چه؟ طالبان تفکیک نمی‌کنند. علاوه بر آن باید توجه داشت که جامعه مثل ارگانیزم زنده است که بخش‌های آن به همدیگر مرتبط است. مناطق مرکزی در صورت در آسایش می‌ماند که مناطق دیگر در امن و آرامی باشد و الا هزینه جنگ بر همه تحمیل می‌شود. وقتی بندری بسته می‌شود، مواد خوراکی برای همه گران می‌شود. نه برای آن‌های که با طالب در جنگند. سرنوشت همه به یکدیگر گره خورده است. اگر خراب کار کشتی را سوراخ کرد همه غرق می‌شود؛ حتی کسی که جایش سالم است.

۴. تقلیل جنگ به جنگ رهبری حکومت و طالبان؛ پس این جنگ ربطی به ما ندارد. چشم‌های خود را به روی این حقیقت بسته می‌کنند که طالبان با اصل نظام، دستاوردها و ارزش‌های دنیای جدید مبارزه می‌کنند. آن‌ها به دنبال پوشاندن قبای تنگ شریعت خود تفسیر بر اندام جامعه متحول و پویای حال اند. علاوه بر آن جنگ با حکومت نیز دلیل نمی‌شود که ما سکوت کنیم و گوشه گیری.

۵. اراده بر جنگ نیست؛ اگر اراده نباشد، پس چه کسانی در مقابل طالبان مقاومت می‌کنند. با وارد ساختن ضربات سنگین حداقل جلو پیشروی طالبان گرفته شده است. در روزهای آینده شاهد تحولات خوبی خواهیم بود. بدون شک طالبان از خلا استفاده کرد و مناطقی را گرفت. سروسامان دادن و باز تجدید جبهات زمان لازم دارد. محدودیت‌ها را نباید فراموش کرد. در اکثر ولایات جنگ است. این امر سبب می‌شود که کمک‌ها به موقع آنگونه که میل داریم نرسد. تنظیم مسائل جنگی زمان لازم دارد، همانگونه که یک مسافرت کوتا و نزدیک به تدارکات خاص خود محتاج است.

۶. طالبان تغییر کرده‌اند؛ موقف طالبان در مورد مسائل بنیادی جامعه ما هیچ تغییری نکرده است. رفتارهای آن‌ها از دوحه تا جبهات جنگ گواه این حقیقت است. دیدگاه شان را هم باربار بی‌پرده بیان داشته‌اند.

۷. هیچ سازش و توافق پشت پرده نیز وجود ندارد. نه پنجاه پنجاه و نه هفتاد و سی. همه چیز در میدان و گفتگوهای صلح تعیین می‌شود.

دکتر امان فصیحی

یک عضو مجلس سنای امریکا در گفت‌وگو با شماری از اعضای مجلس نمایندگان افغانستان و فعالان حقوق زن گفت توافق ادارۀ ترمپ با گروه طالبان یک اشتباه بود.

وزارت خارجۀ افغانستان با نشر خبرنامه‌یی می‌نویسد سناتور جین شاهین، عضو مجلس سنای ایالات متحدۀ امریکا دیروز (چهارشنبه، پانزدهم ثور) در گفت‌وگو با شماری از فعالان حقوق زن در افغانستان این موضوع را مطرح کرده است.

خانم شاهین در این گفت‌وگو می‌افزاید خروج نیروهای خارجی از افغانستان نگرانی‌های زنان و فعالان حقوق بشر را مبنی بر احتمال نقض مجدد ارزش‌های حقوق بشری در افغانستان افزایش داده است.

این عضو مجلس سنای امریکا علاوه می‌کند، هرچند ادارۀ بایدن نیز برای خروج از افغانستان تصمیم گرفته، اما این ادارۀ دونالد ترمپ، رییس‌جمهور پیشین امریکا بوده که یک توافق اشتباه را با طالبان در دوحه امضا کرده است.

این عضو شورای ملی ایالات متحدۀ امریکا خاطرنشان می‌سازد که امریکا به حفظ حقوق زنان و ارزش‌های حقوق بشری در آیندۀ سیاسی افغانستان متعهد است. او تعهد می‌سپارد که از مجرای مجلس سنای امریکا برای حفظ حقوق زنان افغانستان در گفت‌وگوهای صلح این کشور حمایت و پشتیبانی خواهد کرد.

این در حالی است که پس از اعلام زمان خروج نیروهای خارجی تا یازدهم سپتبمر سال روان میلادی از افغانستان مشخص نیست که سرنوشت صلح چه خواهد شد. قرار است پس از عید فطر یک نشست بین‌المللی در پیوند به صلح افغانستان در شهر استانبول برگزار شود. طالبان تاکنون از اشتراک‌شان در این نشست اطمینان نداده‌اند.

رییس کمیسیون حقوق بشر می گوید؛ اگر طالبان می‌خواهند مردم به تغییر فکری ‌شان باور کنند، به مکاتب دخترانه اجازه‌ فعالیت بدهند.

کمیسیون حقوق بشر، جامعه مدنی و امور زنان مجلس نمایندگان و کاکس پارلمانی زنان در این مجلس در یک اعلامیه‌ی مشترک از طالبان خواسته‌اند که اگر می‌خواهند مردم باور کنند که آنان طالبان از لحاظ فکری تغییر کرده‌اند، حقوق بشر و حقوق زنان را در برنامه‌های ‌شان تمثیل کنند.

در این اعلامیه‌ی مشترک که امروز (دوشنبه، ۳۰ حمل) از سوی ناهید فرید، رییس کمیسیون حقوق بشر، جامعه مدنی و امور زنان مجلس نمایندگان به خوانش گرفته شد، از طالبان همچنان خواسته شده است که در اولین گام، مکاتب دخترانه را در مناطق زیر کنترل‌شان باز کنند.

خانم فرید همچنان گفت که زنان افغانستان به روند صلح به‌عنوان روندی می‌بینند که در آن «واقعا» به تمام تشویش‌ها و نگرانی‌های زنان نقطه‌ی پایان گذاشته شود.

او تأکید کرد که این امر تنها می‌تواند در یک روند شفاف و همه‌شمول و با حضور معنادار و باکیفیت زنان در روند صلح عملی شود. او افزود: «جهان باید در چنین مقطع حساس تاریخی در کنار زنان افغانستان بیایستد».

ناهید فرید از سازمان ملل نیز خواست که افغانستان را در امر مبارزه با تروریزم جهانی کمک کند و در جریان روند صلح از ارزش‌های مشترک دموکراتیک حقوق زنان و حقوق بشر حمایت کند.

خانم فرید گفت: «جهان بداند که طالبان قسمتی از واقعیت افغانستان اند ولی تصویر کلی از تمام ابعاد ملت افغانستان، تاریخ افغانستان و ارزش‌های مملکت را نمایندگی نمی‌کنند».

او تصمیم امریکا و ناتو برای خروج از افغانستان را درحالی که مردم افغانستان به دورنمای صلح چشم دوخته‌اند، تأسف‌بار خواند و گفت که خروج بدون قید و شرط از افغانستان و امضای توافق‌نامه‌ی دوحه از امتیازاتی اند که امریکا به طالبان داده است، اما متضرر اصلی آن مردم افغانستان و به‌ویژه زنان اند.

رییس کمیسیون حقوق بشر، جامعه مدنی و امور زنان مجلس نمایندگان گفت: «خروج بدون قید و شرط، غیرمسئولانه و شتاب‌زده‌ی ناتو در شرایطی که افغانستان به یک فصل جدید تاریخ خود می‌رود، مردم افغانستان و بیشتر از همه نیروهای امنیتی و دفاعی را متضرر خواهد کرد».

خانم فرید علاوه کرد که در صورت تشدید جنگ، نیروهای امنیتی و دفاعی به حمایت مالی و تجهیزات بیشتری نیاز دارند. او از همکاران بین‌المللی افغانستان خواست تا با کمک‌های مالی، تجهیزاتی و استخباراتی‌شان مردم افغانستان را در این مقطع تاریخی کمک کنند.

ناهید فرید در ادامه گفت که اگر طالبان فکر می‌کنند که پس از خروج نیروهای خارجی، از راه جنگ کنترل افغانستان را به‌دست می‌گیرند، اشتباه می‌کند. به‌گفته‌ی او، مردم افغانستان با تمام توان در کنار نیروهای امنیتی و دفاعی در مقابل «تجاوز آشکار» به ارزش‌های خود خواهند ایستاد.  

این اعلامیه‌ی مشترک، در نشست عمومی روز دوشنبه (۳۰ حمل) مجلس نمایندگان، از سوی ناهید فرید، رییس کمیسیون حقوق بشر، جامعه‌ی مدنی و امور زنان مجلس به خوانش گرفته شد.

در این اعلامیه، از گروه طالبان خواسته شده که در گام نخست، مکتب‌های دخترانه را در مناطق زیر کنترل‌اش باز کند.

با این حال، بانو فرید گفت که در چنین شرایطی، جامعه‌ی جهانی باید کنار زنان افغانستان ایستاد شود. او، از سازمان ملل متحد نیز خواست که از دست‌آوردهای ۲۰ سال گذشته در افغانستان به ویژه حقوق زنان و حقوق بشری، حمایت کند.

او تاکید کرد که گروه طالبان، بخشی از از واقعیت افغانستان است؛ اما از تمام مردم، تاریخ و ارزش‌های کشور نمایندگی نمی‌کند.

بانو فرید، با اشاره به اعلام خروج سربازان امریکایی و ناتو از افغانستان، گفت: «در حالی که مردم افغانستان به صلح امیدوار اند، تصمیم خروج از افغانستان تاسف‌بار است. خروج بی‌قید و شرط، امتیازی است که امریکا به طالبان داده؛ اما کسانی که در نتیجه‌ی این تصمیم متضرر می‌شوند، مردم افغانستان و زنان استند.»

پیش از این، جو بایدن، رییس‌جمهور امریکا، اعلام کرد که روند خروج سربازان امریکایی از افغانستان، در ماه می آغاز و تا یازدهم سپتمبر تکمیل خواهد شد. ناتو نیز گفته است که هم‌زمان با امریکا، از افغانستان خارج خواهد شد.

گروه طالبان اما ایالات متحده را به نقض توافق‌نامه‌ی قطر متهم کرده و گفته که مسئولیت عواقب آن به عهده‌ی امریکا است.

با این حال، رییس‌جمهور غنی، گفته است که با خروج نیروهای خارجی، دولت سقوط نخواهد کرد و نیروهای دفاعی و امنیتی، از کشورشان در برابر هرگونه تحرکات تروریستی دفاع خواهند کرد.

آقای غنی شب گذشته (یک‌شنبه، ۲۹ حمل) در گفت‌وگوی ویژه‌یی با شبکۀ خبری «سی. ان. ان» امریکا این موضوع را مطرح کرد.

آقای غنی افزود زنان افغانستان در بیست سال گذشته در بخش‌های مختلف به حقوق و آزادی‌های گسترده‎یی دست یافته‌اند.

به باور رییس‌جمهور، حضور زنان در آیندۀ افغانستان در بخش‌های مختلف سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در کشور غیرقابل چشم‌پوشی است و طالبان باید به حقوق و آزادی‌های زنان تمکین کنند.

این در حالی است که فعالان حقوق زن در گیرودار گفت‌وگوهای صلح افغانستان از قربانی شدن حقوق زنان در این کشور نگران هستند.

نمایندگان سیاسی طالبان پیوسته تأکید دارند این گروه در چوکات شریعت اسلامی به حقوق زنان پایبند خواهند بود، اما در این مورد به گونۀ روشن صحبت نمی‌کنند.

نگرانی از تلف شدن حقوق زنان در حالی مطرح است که طالبان در زمان حاکمیت پنج ساله بر افغانستان در دهه هفتاد خورشیدی زنان و دختران را از آموزش و کار محروم کرده بودند.

زلمی خلیل‌زاد، نمایندۀ ویژۀ امریکا در امور صلح افغانستان با شهرزاد اکبر، رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان دیدار و گفت‌وگو کرد.

آقای خلیل‌زاد در برگۀ تویترش نوشت این دیدار عصر دیروز (شنبه، ۲۱ حمل) صورت گرفته است. ضرورت حفظ ارزش‌های حقوق بشری و حقوق زنان در روند صلح در این گفت‌وگو مورد بحث قرار گرفته است.

شهرزاد اکبر از ایالات متحدۀ امریکا و جامعۀ جهانی می‌خواهد از ضرورت حفظ ارزش‌های حقوق بشری در نظام آیندۀ افغانستان حمایت کنند. او بر حفظ حقوق زنان در این روند نیز تأکید دارد.

خانم اکبر اظهار می‌دارد بدون حضور و مشارکت زنان و حفظ حقوق این قشر در روند صلح، ثبات در کشور تأمین نخواهد شد. از این‌رو، به سخن خانم اکبر، زمینۀ حضور پُررنگ زنان در نشست استانبول باید فراهم شود.

آقای خلیل‌زاد نیز یادآوری کرد ایالات متحدۀ امریکا از حقوق بشر و ارزش‌های شهروندی به ویژه حقوق زنان در روند صلح حمایت می‌کند.

این در حالی است که هفت روز دیگری برای برگزاری نشست استانبول باقی مانده است. آقای خلیل‌زاد به کابل آمده و با رییس‌جمهور و رییس شورای عالی مصالحۀ ملی کشور در این باره صحبت کرده است. جزییات مفصل گفت‌وگوهای آقای خلیل‌زاد با مقام‌های دولت تاکنون همه‌گانی نشده است.

از آنجایی که شکایت‌هایی مبنی بر درنظر نداشتن حقوق زنان در روند صلح وجود دارد، شورای عالی مصالحهٔ ملی اعلام داشت از حقوق زنان در روند صلح حمایت می‌کند.

انجنیر زهره مطهر احمدزی، معاون شورای عالی مصالحه‌ی ملی، روز (چهارشنبه، ۱۸ حمل) با شماری از اعضای «کمیته‌ی زنان خانه صلح افغانستان» دیدار کرد.

در همین‌حال، اعضای «کمیته‌ی زنان خانه صلح افغانستان» نگرانی‌ها و پیشنهادهای‌شان را در ارتباط به ضرورت یکپارچگی و هم‌صدایی زنان در روند صلح، به‌ویژه در نشست استانبول با معاون شورای عالی مصالحه‌ی ملی در میان گذاشتند.

معاون شورای عالی مصالحه‌ی ملی بر نقش فعال و سهم‌ معنادار زنان در روند صلح تأکید کرد و گفت که حقوق زنان در روند صلح افغانستان نادیده گرفته نمی‌شود.

او تأکید کرد که زنان باید وحدت و موضع واحد داشته باشند.

از سویی‌هم، شهرزاد اکبر، رییس کمیسیون حقوق بشر، امروز در رشته توییتی نوشته است که در نشست استانبول نقش زنان کمرنگ است.

او همچنان نوشته است: « به نظر می‌رسد که مشورت‌ها و تصمیم‌های این نشست از سوی مردان اتخاذ می‌شود.»

وی می‌گوید که در این نشست، کمیسیون حقوق بشر و جامعهٔ مدنی هیچ نقشی ندارند.

به گفتهٔ وی، برگزاری نشست استانبول به نحوی که زنان در آن حضور نداشته باشند، به نتیجه نمی‌رسد.

در همین‌حال، طبق توافق آمریکا، ترکیه و سازمان ملل، قرار است نشست استانبول، به تاریخ ۲۷ حمل برای ده روز برگزار شود.

گفته می‌شود که در این نشست روی آیندهٔ سیاسی و دولت انتقالی افغانستان تصمیم گرفته می‌شود.

این در حالی‌ست که داکتر عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحهٔ ملی چندی قبل گفته بود که این نشست برای صلح افغانستان سرنوشت‌ساز است.

سیگار یا بازرس ویژه ایالات متحده‌ی امریکا در گزارش تازه‌اش به کنگره و وزارت‌های دفاع و خارجه‌ی این کشور‌ خطراتی را بررسی کرده است که تلاش‌های ۲۰ سال اخیر ایالات متحده‌ی امریکا برای بازسازی افغانستان را در سال ۲۰۲۱ و پس از توافق صلح تهدید می‌کند.

بر اساس این گزارش، دوام ناامنی، نبود اطمینان از تمویل افغانستان پس از توافق صلح، چالش ادغام جنگجویان طالب پس از توافق صلح، فساد همه‌گیر و گسترده، رشد کسالت‌آور اقتصادی و اجتماعی، خطراتی که حقوق زنان را تهدید می‌کنند، قاچاق مواد مخدر و نظارت ناکافی تمویل‌کنندگان از خطراتی جدی است که افغانستان در سال ۲۰۲۱ با آن روبه‌رو است.

در این گزارش تصریح شده است که با/بدون توافق صلح مطئمن و پایدار و آتش‌بس سرتاسری، افغانستان احتمالا با تهدیدهای متعددی از سوی گروه‌های بنیادگرا مواجه خواهد بود: «هر توافق سیاسی این خطر را در پی دارد که گروه‌های شورشی جرمی جامه عوض کنند و از یک شکل به شکل دیگر شورشگری تغییر دهند.»

 «اگر نیروهای امریکایی فعالیت‌های آموزشی، حمایوی و تجهیزاتی خود را متوقف کنند، این موضوعات می‌تواند برجسته‌تر شود.»

نیروهای امریکایی در افغانستان به کم‌ترین حدش از وقتی که این کشور به افغانستان حمله کرد، رسیده است. تمامی نیروهای امریکایی در کشور به ۲۵۰۰ تن می‌رسد. بر اساس توافق امریکا و طالبان اگر طالبان به تعهداتش که قطع رابطه با گروه‌های تروریستی است عمل کند، نیروهای امریکایی تا آخر ماه اپریل یعنی حدود یک ماه دیگر افغانستان را ترک می‌کنند.

ناکامی دولت افغانستان در امر مبارزه با فساد

سیگار در این گزارش خود نوشته که ناکامی در امر مبارزه‌ی مؤثر با فساد سیستماتیک در افغانستان به این معنا است که برنامه‌های بازسازی امریکا در بهترین حالت درهم می‌شکند و در بدترین حالت شکست می‌خورد.

بر اساس این گزارش، دولت افغانستان برای محدود کردن فساد سیستماتیک گام‌های محدودی برداشته است: «در عوض حکومت معمولا تلاش کرده که در روی کاغذ با فساد مبارزه کند.»

در گزارش سیگار آمده است که دولت به‌جای اینکه مقام‌های فاسد را بازداشت و بالای آن قانون را تطبیق کند، به تدویر نشست‌ها و تدوین مقررات مبارزه با فساد بسنده کرده است.

در این گزارش تأکید شده است که جامعه‌ جهانی و تمویل‌کنندگان دولت افغانستان باید از مصرف کمک‌هایی که به افغانستان اختصاص می‌دهند نظارت دقیق کنند و از مؤثریت آن حساب پس بگیرند: «تمویل‌کنندگان باید دسترسی بی‌حد و حصر به بودجه‌ی تمویلی وزارتخانه‌ها داشته باشند.»

بی‌ثباتی مالی دولت جدی‌ترین خطر در سال ۲۰۲۱ است

در گزارش سیگار آمده است که افغانستان به‌طور استثنایی متکی به کمک‌های خارجی است. بنا براین، این وابستگی برای روند صلح هم‌زمان هم فرصت است و هم چالش. فرصت از این‌رو که تمویل‌کنندگان می‌توانند در تحولات پس از خروج نیروهای خارجی همچنان دخیل باشند و سبب تقویت ثبات در افغانستان شوند. در عین‌حال، این وابستگی از آنرو خطرناک است که اگر تمویل‌کنندگان کمک‌های‌شان را بیش از حد و سریع کاهش دهند و یا بر شرایطی پافشاری کنند که از سوی طرف‌های درگیر قابل دست‌یابی نباشد، صلح بالقوه به خطر می‌افتد.

بر اساس این گزارش، در بخش تمویل افغانستان دو پرسش جدی مطرح است: نخست این که آیا آیا شرایطی که تمویل‌کنندگان برای کمک تعیین کرده‌اند کافی است که یک توافق صلح قابل قبول را حفظ و تسهیل کند؟ دوم اینکه در این شرایط نامطمئن سطح کمک‌های خارجی برای این که از سقوط دولت جلوگیری کند، کافی است؟

سیگار در این گزارش ادامه‌ی برنامه‌های بازسازی را به عنوان ابزار ابتدایی مطرح کرده است که نفوذ ایالات متحده‌ی امریکا را برای تأمین صلح و ثبات در افغانستان تأمین می‌کند.

جامعه‌ی جهانی سالانه به طور اوسط ۸.۶ میلیارد دالر برای دولت افغانستان کمک می‌کنند. این بسته شامل کمک‌های ملکی و نظامی می‌شود که نزدیک به ۸۰ درصد از ۱۱ میلیارد کل مصرف دولت افغانستان را دربر می‌گیرد.

بر اساس این گزارش، ظرفیت محدود مالی افغانستان ممکن برای حفظ زیرساخت‌ها مثل ساخت سرک، تأمین انرژی پایدار و زنجیره‌های تأمین اقتصادی و مصارف عادی حکومت کافی نباشد: «این زیرساخت‌ها هرچند ناقصند، اما برای رشد اقتصادی لازم هستند. بی‌ثباتی مالی و اقتصادی دولت افغانستان موضوعی است که تمام نقاط خطری که سیگار در این گزارش آن را شناسایی کرده است متأثر می‌کند.»

در این گزارش به نقل از جان ساپکو، بازرس ویژه امریکای برای بازسازی افغانستان آمده است: «هرچند دولت افغانستان اعلام کرده که هدفش خودکفایی است، اما افغانستان امروز، هنوز با خودکفایی فاصله زیادی دارد؛ به خصوص تمویل کارهای عملیاتی دولت شامل اردو و پولیس از منابع خودش.»

آقای ساپکو افزوده که وضعیت نامعلوم جنگ و صلح افغانستان، سرمایه‌گذاری ملت امریکا و دست‌آوردهای دو دهه در افغانستان را با خطرهای متعددی مواجه کرده است.

کمک‌های اختصاص‌داده‌شده‌ی ایالات متحده برای بازسازی افغانستان از سال ۲۰۰۲ به این‌سو در کنار دیگر مأموریت‌های این کشور، در بخش‌های تجهیز و تقویت نیروهای امنیتی، پاگیری و تقویت نهادهای دولتی، ترویج و تقویت حاکمیت قانون، تأکید بر حقوق بشر به ویژه حقوق زنان، پیشرفت در عرصه‌ی صحت و آموزش و پرورش و تحریک توسعه‌ی اقتصادی در افغانستان به مصرف رسیده است. بر اساس آمار سیگار، دولت امریکا از سال مالی ۲۰۰۲ تا کنون بیش از ۱۴۳ میلیارد دالر را برای برنامه‌های بازسازی افغانستان اختصاص داده است.

ناامنی

بر اساس این گزارش، با توجه به این که طالبان هنوز به طور قابل ملاحظه‌ای تاکتیکش را عوض نکرده، سطح خشونت همچنان بالا است و این امر امنیت را به عنوان خطر جدی در سال ۲۰۲۱ مطرح می‌کند.

با تازگی آنتونی بلنکن، وزیر خارجه امریکا نیز در نامه‌ای که به غنی و عبدالله فرستاده، تصریح کرده است که پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان حتا اگر ایالات متحده‌ی امریکا به کمک‌های مالی‌اش ادامه دهد، خطر این که طالبان به قلمروی بیشتری دست یابند با جدیت وجود دارد.

ادغام جنگجویان طالب

بر بنیاد آمار سازمان ملل متحد شماری مجموعی جنگجویان طالب بین ۵۵ تا ۸۵ هزار تخمین شده است. در گزارس سیگار آمده است که بر اساس مواد توافقنامه‌ی صلح، شماری از جنگجویان طالب در اردو و پولیس ملی افغانستان جذب می‌شوند و باقی این جنگجویان هم نیاز دارند که به عنوان افراد غیر مسلح به زندگی عادی و مدنی برگردند.

بر اساس این گزارش، عوامل متعددی چون اقتصاد ضعیف که در حال حاضر گزینه‌‌های معیشت‌ پایدار کمی را ارایه می‌کند، ناامنی جاری، بی‌ثباتی سیاسی، همبستگی اجتماعی ضعیف در بین مردمی که از ده‌ها سال جنگ زخم خورده‌اند، دولت‌داری و حاکمیت قانون ضعیف، تلاش‌های ادغام مجدد این جنگجویان را تضعیف می‌کند.

نگرانی از وضعیت زنان

در گزارش سیگار احتمال شکست پروسه صلح و کشیده‌شدن کشور به خشونت‌ بدتر، خطر درازمدت برای زنان عنوان شده است. در گزارش آمده است که ناامنی فیزیکی مستقیم و غیرمستقیم از بزرگ‌ترین چالش‌هایی است که زنان با آن درگیر و مواجه‌اند.

«رنج زنان افغان مضاعف است. آنان نه تنها از از جان باختن، زخمی‌شدن، معلولیت و بیماری‌های روانی رنج می‌برند که از از دست دادن نان‌آوران خانه‌هاشان که مردانند، فقر در حال افزایش و گسترده، ننگ اجتماعی و تبعیض که با بیوه‌گی همراه است نیز رنج می‌برند.»

 «در تولید مواد مخدر کاهش رونما نشده است»

در این گزارش آمده است که اثرات مخرب تجارت غیرقانونی مواد مخدر در افغانستان فراتر از تأثیرات صحی آن است. این پدیده تمویل‌کننده‌ی شورشگری، تقویت‌کننده‌ی فساد و محرک جرایم جنایی است. حتی در میانه‌ی همه‌گیری کرونا، تجارت تریاک در افغانستان همچنان مقاوم و ثابت ماند. دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد گزارش داد که کرونا روی حاصلات تریاک در افغانستان اثر منفی نگذاشته است.

سیگار این گزارشش را در زمانی منتشر کرده است که گفت‌وگوهای صلح افغانستان رنگ و رخ دیگری به خود گرفته است. زلمی خلیلزاد، فرستاده‌ی ویژه‌ی وزارت خارجه‌ی امریکا در سفر دوره‌ای اخیرش به افغانستان و منطقه، طرح تازه‌ای را به دوحه و کابل آورده است. بر اساس این طرح، سرنوشت جنگ و صلح افغانستان در نشستی در استانبول ترکیه تعیین خواهد شد. این طرح با دولت افغانستان و طالبان شریک شده است.

گروه طالبان اعلام کرده که این طرح را بررسی می‌کند. اینجا در کابل اما سخن‌های ضد و نقیضی در مورد این طرح بیان شده است. رییس‌جمهور غنی و امرالله صالح، معاون اولش این طرح را «خواب و خیال» خواندند و بر انتخابات به عنوان تنها راه انتقال قدرت تأکید کردند. در سوی دیگر، شماری از مقام‌های عالی‌رتبه‌ی حکومتی مثل نادر نادری، سخن‌گوی هیأت مذاکره کننده‌ی هیأت جمهوری اسلامی افغانستان و محمد حنیف اتمر، وزیر امور خارجه‌ی کشور گفتند که حکومت این طرح را بررسی می‌کند.

سازمان ملل متحد اعلام کرد برای کمک های زمستانی به افغانستان به بودجه 71 میلیون دالری نیاز دارد.

 رامش راجاسینگام ، دستیار  امور بشردوستانه سازمان ملل روز سه شنبه (15دسامبر) در یک کنفرانس گفت: «سازمان ملل (UN) برای تأمین نیازهای بیشتر افغانستان به کمک های بشردوستانه 71 میلیون دالری نیاز دارد.»

وی افزود: «در پی بدتر شدن اوضاع، از جمله به دلیل شیوع ویروس کرونا ، به بودجه بیشتری نیاز خواهیم داشت. 71 میلیون دالر اضافی برای کمک در زمستان مورد نیاز خواهیم داشت.»

به گفته این مقام سازمان ملل، تقریباً نیمی از کودکان زیر پنج در افغانستان سال غذای کافی دریافت نمی کنند.

 وی گفت: «طبق گزارش بانک جهانی، بیش از 37 میلیون افغان با درآمد کمتر از دو دالر  و بیش از 20 میلیون نفر با درآمد کمتر از یک دلار در روز زندگی می کنند.»

راجاسینگام گفت طبق اطلاعات موجود ، در حال حاضر بیش از 50 هزارنفر در افغانستان به ویروس کرونا مبتلا شده اند ، اما ممکن است تعداد واقعی آنها بسیار بیشتر ازاین آمار باشد.”

این اظهارات نماینده سازمان ملل در حالی مطرح می‌شود که روز دوشنبه ، اشرف غنی ، رئیس جمهور افغانستان اظهار امیدواری کرد که گفتگوهای صلح بین دولت و طالبان به جای قطر در افغانستان ادامه یابد. به گفته وی  مذاکرات در هتل های لوکس دوحه برای مردم افغانستان توهین آمیز است.

پیشتر وزیران خارجه و مالیه افغانستان هشدار دادند کمک‌های اعلام‌شده جامعه جهانی در کنفرانس ژنو به افغانستان مشروط است و اگر شرایط آن‌ها اجرایی نشود امکان قطع کمک‌ها وجود دارد.

وزیر خارجه افغانستان رعایت و نهادینه‌شدن حقوق بشر، حقوق زن و حقوق همه شهروندان، حاکمیت قانون، مبارزه با فساد در تمامی سطوح و حمایت از حقوق و آزادهای مدنی مردم را دیگر شروط جامعه جهانی برای ادامه کمک‌ها به این کشور دانست.

نمی‌شود نامش را تصمیم برای ازدواج گذاشت، بل باید گفت که همه‌ حرف‌ها برای معامله نیلاب (اسم مستعار) ۱۴ ساله در بدل دو لک افغانی نهایی شده است. التماس‌های نیلاب فایده‌ای ندارد. کسی نه صدای او را می‌شنود و نه دلش به حال آن‌همه کودکی‌های خاکستر شده در میان ازدواج اجباری می‌سوزد. زخمی که به قلب او وارد شده، عمیق‌تر از تمام زخم‌هایی ‌است که در جان او خودنمایی می‌کند.

 آستینش را بالا می‌کشد، دستان ظریف و گندم‌گونش پر است از آثار جراحت‌های قدیمی. فقط جای زخم‌ها نیست، استخوان دستش نیز کج شده است، گویا قبلاً دچار شکسته‌گی شده و در همان حالت استخوان‌ها به هم جوش خورده باشد. می‌گوید: «یادآور همو روزهایی اس که به جای صبحانه و نان چاشت، فقط لت می‌خوردم. معلوم‌دار اس که تا آخر عمر یادم نمی‌ره، چون هر ثانیه پیش چشمم اس و مره زجر می‌ته.»

دو سال از آن روزها گذشته و حالا نیلاب ۱۶ ساله شده است؛ دختری که از کودکی آرزوی مکتب داشت و حالا پس از دو سال اقامت در خانه امن در کابل، به تازه‌گی مکتب را آغاز کرده است. خشونت‌ در خانه نیلاب داستان یک روز و دو روز نبوده، بلکه خاطرات دوران کودکی‌‌اش گره خورده با نزاع‌های خانواده‌گی در خانه پدری، صدای گریه‌های مادر بعد از لت‌وکوب و صورت کبود و خونین او. شاید برای همین، ترس در میان آن‌ها نهادینه شد، تا آن‌جا که مادرش در مقابل ازدواج اجباری نیلاب نتوانست دم بزند، چه رسد به حمایت از دخترش.

یک روز خزانی است در کابل، در خانه‌ای محقر و البته سرد. پدر در حالی به خانه می‌آید که حامل خبری است. خوب یا بد را هنوز کسی نمی‌داند و جرأت پرسیدن هم ندارد. وقت نان شب است، دسترخوان پهن می‌شود. پدر بدون هیچ مقدمه‌ای، به مادر می‌گوید: «کمی لباس برای نیلاب آماده کن، خواستگار دارد. نیاز به کش‌و‌فش نیست، هر‌چه عاجل‌تر باید خانه شوهر برود.»

نان می‌خشکد در دهان همه اعضای خانواده و بیش‌تر نیلاب. او فقط ۱۴ سال سن دارد.

خواستگار نیلاب پیرمردی است که زنی بیمار به همراه شش فرزند کلان دارد. آن‌چنان هم در بساطش پول نیست، فقط دو لک افغانی به مرد خانواده داده تا به همین راحتی کودکش را به همسری بگیرد. نیمی از رویاهای نیلاب از همان کودکی به دلیل ممانعت پدرش با رفتن به مکتب، بر‌باد رفته، حالا اما انگار چیزی تا نابودی کامل نمانده است.

نیلاب با همان ادبیات خود تلاش می‌کند پدرش را متقاعد کند، هر‌چند اصرار بیش از حد او نتیجه کم‌تری دارد. مراسم خواستگاری برگزار می‌شود. پیرمردی معیوب همراه همسر و دو پسر کلانش آمده‌اند. همسر پیرمرد همان اول اتمام حجت می‌کند که به خدمت‌کار نیاز دارد، نیلاب که آمد، باید خوب خدمت کند.

چند روز به برگزاری مراسم نامزدی مانده، نه طلاها برای او جذابیتی دارد و نه لباس‌‌های رنگارنگی که باید در محفل بپوشد. تمام جانش آزرده است از لت‌وکوب‌هایی که در چند روز اخیر شده است. همان شب دوباره اعتراض کرد، حتا گفت: «پدر! مه آرزوی مکتب رفتن داشتم، مره نماندی. مه گپ نزدم. حداقل حالی گپم ره گوش کن، مه نمی‌تانم.» پاسخ پدر اما آب سردی است روی تمام التماس‌های او. پدرش می‌گوید: «ازدواج نمی‌کنی، خی ما گرسنه می‌مانیم. ضمن آن، شرایط خراب است. مه دختر نمی‌توانم نگاه کنم. معلوم نیست اگر کمی کلان‌تر شوی، چه کارهایی کنی. دختر باید تا کمی جوان شد، برود سر خانه و زندگی تا دو روز دیگر آوازه فاحشه‌گی‌اش در جامعه نبرآید. نه درس به ‌درد می‌خوره و نه کورس رفتن.»

تقلای نیلاب بیش‌تر می‌شود. به مادر پناه می‌برد. او هم مادر است و دلش می‌سوزد و هم نمی‌تواند دم بزند. پاسخ همان است که بود: «قبول کن که آغایت هم مره می‌کشه و هم تو ره.»

چاشت است، می‌رود خانه همسایه قدیمی. با دختر همسایه صمیمی است و گاهی گپ‌وگفت‌های دوستانه دارد. آن‌ها از موضوع ازدواج نیلاب خبر دارند. بارها با مادرش گپ زده‌اند، اما سودی نداشته است. نیلاب می‌گرید، همان‌قدر معصوم و کودکانه و مستأصل. آن‌ها به او کمک می‌کنند. کسی را در وزارت امور زنان می‌شناسند و قرار است خبر بدهند که چطور می‌شود مانع ازدواج اجباری شد. نیلاب ناامیدانه به خانه برمی‌گردد. فردای آن روز به نیلاب خبر می‌دهند که وزارت زنان می‌تواند کمک کند، اما نیلاب نمی‌داند چگونه. با این حال، نمی‌خواهد برای همیشه از خانواده جدا شود. وقتی به بهانه خانه همسایه، با آن‌ها به وزارت زنان می‌رود،‌ مسوولان مربوطه بلافاصله نیلاب را به یکی از خانه‌های امن کابل منتقل می‌کنند.

رفتن نیلاب به خانه امن، جنجال‌های جدیدی را خلق می‌کند؛ جنجال‌های خانواده آن پیرمرد و جنجال و نزاع‌های خانه‌گی میان پدر و مادر نیلاب. دو سال می‌گذرد و هیچ‌گاهی پدر نیلاب حاضر نمی‌شود دخترش به خانه برگردد.

در جلسات رسیده‌گی به قضیه نیلاب، بارها مسوولان کمیسیون به خانه او زنگ می‌زنند، اما سودی ندارد. پدر نیلاب می‌گوید: «این لکه ننگ همان‌جا بماند و بمیرد بهتر است از این‌که به خانه برگردد.» یک ‌بار مادرش به وزارت امور زنان می‌آید و می‌گوید تلاش نکنید نیلاب به خانه برگردد، که اگر برگردد، از او فقط یک جنازه می‌ماند و خلاص. این حرف‌ها و پس‌زدن‌ها، آواری از ناامیدی است که بر سر نیلاب فرو می‌ریزد.

نیلاب از طریق محکمه فسخ نامزدی می‌کند، اما هیچ‌گاه نمی‌تواند به آغوش خانواده‌اش برگردد. دو سال گذشته و به قول خودش نه راه پس دارد نه پیش. این حق او از جامعه‌ای است که زن صدای خود را نمی‌تواند بلند کند و اگر بلند کند، آخر و عاقبتش می‌شود طرد از خانه، تهدید به قتل و تمام خشونت‌های پیدا و  پنهانی که روح و جسم او را شکنجه می‌دهد.

نیلاب فقط نفس می‌کشد، اما زندگی نمی‌کند…

هشت صبح

بانوانی که به نمایندگی از زنان افغانستان در گفت‌وگوهای صلح حضور دارند، اگر به صورت جدی به موضوع دفاع از حقوق زنان و دست‌آوردهای دو دهه‌ی گذشته‌ی آنان بپردازند، حتما موثر خواهد بود. موضوع دیگر این است که به نظر من، مردان هیچ‌گاه نمی‌توانند به نمایندگی از زنان از حقوق آنان دفاع کنند؛ چون مشکلات زنان و دردی را که آنان تحمل می‌کنند را تنها یک زن می‌تواند درک کند؛ بنا بر این بهتر بود زنان بیش‌تری از سطوح و لایه‌های گوناگون اجتماعی و از ولایات مختلف در گفت‌وگوهای صلح حضور می‌داشتند. با این همه، امیدواریم همین چند نماینده نیز بتوانند از حقوق و دست‌آوردهای زنان دفاع قاطع کنند تا حقوق هیچ‌کس ضایع نشود.

گفته های بالا بخشی از نظرات وجیهه مقدس رسولی، رئیس امور زنان هلمند، در مورد مذاکرات بین الافغانی دوحه و حقوق زنان می باشد که در مصاحبه با شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر بیان شده است.

متن دقیق مصاحبه به صورت ریز است:

پذیرفته‌شدن محدودیت‌های احتمالی در مورد حقوق زنان در گفت‌وگوهای صلح، از موضوعاتی است که از آغاز این گفت‌وگوها در میان مسوولان و کارمندان نهادهای دولتی و غیر دولتی فعال در بخش زنان، به یکی از نگرانی‌های بزرگ تبدیل شده است. شماری از این افراد می‌گویند، زنان افغانستان در سال‌های گذشته برای به دست آوردن آن‌چه اکنون دارند مبارزه کرده‌ اند و امکان ندارد با حقوق آنان معامله شود.
وجیهه مقدس رسولی، رییس امور زنان هلمند، در گفت‌وگویی با شبکه‌ی جامعه‌ی مدنی و حقوق بشر (شبکه) می‌گوید، دولت به زنان اطمینان داده است که از حقوق آنان دفاع کند و آنان از این بابت نگران نیستند؛ اما اگر احیانا تصمیمی مبنی بر معامله با حقوق بانوان گرفته شود، زنان در مقابل آن خواهند ایستاد. «امکان ندارد که حتا یک گام به عقب برگردیم، به دولت اجازه نمی‌دهیم حتا بخشی از حقوق ما را به معامله بگیرد و صلحی را در کشور برقرار کند که حقوق نیمی از جمعیت کشور در آن نادیده گرفته شود.»
شبکه: آیا زنان تیم مذاکره‌کننده توانایی دفاع از حقوق زنان را دارند؟
مقدس رسولی: بانوانی که به نمایندگی از زنان افغانستان در گفت‌وگوهای صلح حضور دارند، اگر به صورت جدی به موضوع دفاع از حقوق زنان و دست‌آوردهای دو دهه‌ی گذشته‌ی آنان بپردازند، حتما موثر خواهد بود. موضوع دیگر این است که به نظر من، مردان هیچ‌گاه نمی‌توانند به نمایندگی از زنان از حقوق آنان دفاع کنند؛ چون مشکلات زنان و دردی را که آنان تحمل می‌کنند را تنها یک زن می‌تواند درک کند؛ بنا بر این بهتر بود زنان بیش‌تری از سطوح و لایه‌های گوناگون اجتماعی و از ولایات مختلف در گفت‌وگوهای صلح حضور می‌داشتند. با این همه، امیدواریم همین چند نماینده نیز بتوانند از حقوق و دست‌آوردهای زنان دفاع قاطع کنند تا حقوق هیچ‌کس ضایع نشود.
شبکه: کدام موضوعات مربوط به زنان باید بیش‌تر مورد تاکید قرار بگیرد؟
مقدس رسولی: زنان افغانستان در حال حاضر در دو بخش دست‌آوردهای بزرگی دارند؛ نخست در بخش تعلیم و تحصیل که حضور پر رنگ آنان در مراکز آموزشی آن را تایید می‌کند و دیگر در بخش کار که موید آن زنانی ‌اند که در بخش‌های زیادی مصروف کار و فعالیت استند. این دست‌آوردها با مبارزات زیادی به دست آمده است و نباید نادیده گرفته شود. حق کار و آموزش زنان که اسلام نیز برای آنان در نظر گرفته است باید محفوظ بماند؛ این‌ها خطوط سرخ ما استند. موضوع دیگر این است که در جنگ‌های افغانستان، بیش‌تر خانواده‌ها یک عضو مرد خود را از دست داده ‌اند که باید به بازماندگان آنان، به‌ویژه زنان بی‌سرپرست توجه شود و به آنان، این اجازه داده شود تا نظر و اعتراض خود را در گفت‌وگوهای صلح شریک کنند. عدالت انتقالی باید عملی شود، طرف‌های آسیب‌رسان باید از خانواده‌های قربانیان عذرخواهی کنند و در حکومت آینده، ‌زنان بیوه، کودکان بی‌سرپرست و خانواده‌های نیروهای فقید امنیتی مورد حمایت و توجه قرار بگیرند؛ چون آن‌چه ما اکنون داریم، نتیجه‌ی قربانی‌های آنان است.
شبکه: در جریان دو دهه‌ی گذشته چه تغییرات مثبتی در وضعیت زنان در ولایت هلمند آمده است؟
مقدس رسولی: در دو دهه‌ی گذشته، در مجموع در افغانستان و به گونه‌ی ویژه در حوزه‌ی جنوب‌غرب، تغییرات مثبت زیادی در بخش زنان به میان آمده است. به عنون مثال؛ ۱۵سال پیش حتا یک شاگر دختر یا زن در دارالمعلمین حضور نداشت؛ اما اکنون همه‌ساله ده‌ها زن از این بخش فارغ می‌شوند. در گذشته ما در این بخش از کشور دانشگاه نداشتیم؛ اما اکنون صدها دختر به سطح لیسانس از دانشگاه‌ها فارغ می‌شوند و در بخش‌های مختلف جامعه کار می‌کنند. معلم، داکتر و قابله از نیازهای مهمی است که در گذشته از آن محروم بودیم و حالا زنان زیادی در این بخش‌ها کار می‌کنند. پیشرفت دیگری که داشته‌ ایم، ایجاد دادستانی ویژه‌ی زنان است. به طور کلی می‌توان گفت زنان هلمند در دو دهه‌ی گذشته پیشرفت‌های زیادی داشته ‌اند.
شبکه: مشارکت طالبان در حکومت چه تاثیری بر فعالیت‌های زنان خواهد گذاشت؟
مقدس رسولی: افغانستان یک کشور اسلامی است؛ بنا بر این قوانین آن خلاف موازین و شریعت اسلامی نیست. طالبان باید بدانند که فعالیت زنان خلاف آموزه‌های اسلام نیست و در صورت مشارکت ‌شان در قدرت، نباید با آن مخالفت کنند و برعکس باید به زنان اجازه بدهند که درس بخوانند و در بخش‌های مختلف کار کنند. ما نمی‌خواهیم نظامی در افغانستان حاکم شود که زنان را بار دیگر در خانه‌ها محصور کند و اجازه‌ی تحصیل و فعالیت را از آنان بگیرد. وقتی چیزی که ما می‌خواهیم از نگاه دین جواز دارد، طالبان نیز باید آن را بپذیرند و از حقوقی که اسلام برای زنان داده دفاع کنند، نه این‌ که آن را به نفع خود تفسیر کنند. حقوق زنان به عنوان نیمی از جمعیت کشور، باید مورد توجه جدی قرار بگیرد و این گروه از شهروندان، باید در حوزه‌های گوناگون از جمله اجتماع و سیاست مشارکت داشته باشند.
شبکه: بزرگ‌ترین نگرانی شما در مورد پیامد گفت‌وگوهای صلح چیست؟
مقدس رسولی: بر اساس آن‌چه تاریخ می‌گوید، طالبان در زمان حاکمیت ‌شان، با زنان برخورد غیر انسانی داشته ‌اند و ما نمی‌خواهیم آن دوره تکرار شود. زنان به حقوق خود پی برده و سال‌ها برای آن مبارزه کرده ‌اند. اگر قرار باشد دوران حاکمیت طالبان تکرار شود، ممکن است زنان در مقابل آن ایستادگی کنند تا کسی نتواند آنان را از حقوق ‌شان محروم کند.

شبکه: تضمین تعهداتی که در گفت‌وگوهای صلح صورت می‌گیرد به عهده‌ی چه اشخاص یا گروه‌هایی است؟
مقدس رسولی: من در چندین برنامه این سوال را پرسیده ‌ام که آیا حکومت افغانستان این توانایی را دارد که تعهدات امضاشده در گفت‌وگوهای صلح را تضمین کند؟ این موضوع برای تمام مردم افغانستان روشن است و با مروری بر تاریخ هم می‌توان به آن پی برد که وعده‌ها کم‌تر عملی شده‌ اند. اگر طالبان واقعا از افغانستان استند؛ باید در مقابل مداخله‌ی کشورهای همسایه با حکومت افغانستان هم‌دست شوند و در نتیجه به تعهدات خود عمل کنند. از سوی دیگر جامعه‌ی جهانی و کشورهای دخیل در گفت‌وگوهای صلح نیز، باید عملی‌شدن تعهدات را تضمین کنند.
بانو مقدس رسولی می‌گوید، تیم مذاکره‌کننده‌ی دولت، باید در رابطه با حفظ حقوق زنان بسیار محتاط باشد و تلاش کند گفت‌وگوها را به گونه‌ای پیش ببرد که زمینه‌ی فعالیت و پیشرفت بیش‌تر زنان در جامعه فراهم شود.

رییس شورای عالی مصالحۀ ملی در دیدار با نماینده ویژۀ ناروی گفت کنفرانس ژنو فرصتی برای تجدید کمک‌های صلح محور جهان برای افغانستان است.

شورای مصالحه ملی افزود عبدالله عبدالله‌ بعد از ظهر امروز (دوشنبه ۱۴ میزان ۱۳۹۹)‌ با یان تالاس نمایندۀ ویژه فنلاند برای کنفرانس ژنو ۲۰۲۰، آقای پیکا کوزون سفیر جمهوری فنلند و هیأت همراه وی در دفتر کارش در قصر سپیدار ملاقات کرد.

در این دیدار، آقای تالاس گزارش مفصلی از آمادگی‌ها برای برگزاری کنفرانس ژنو ۲۰۲۰ و اهمیت این نشست با در نظرداشت آغاز تلاش‌های صلح و مشکل کوید ۱۹ ارایه کرد.

آقای تالاس در صحبت‌های خود تاکید کرد کمک‌ها و وعده‌های کمک به افغانستان در کنفرانس ژنو بیش‌تر صلح‌محور و مشروط می‌باشند.

 او در ادامه گفت: دموکراسی، احترام به حقوق بشر، حقوق زنان در افغانستان و مبارزه با فساد از عمده‌ترین این پیش‌شرط‌ها به شمار می‌روند.

آقای تالاس در ادامه علاوه کرد: «صلح یکی از محورهای اساسی این نشست را تشکیل می‌دهد و جلسه خاصی در ارتباط به این موضوع در نظر گرفته شده است.»

رییس شورای عالی مصالحۀ ملی با تشکر و قدردانی از حضور و کمک‌های همیشگی فنلد برای افغانستان از نماینده این کشور برای کنفرانس ژنو و تلاش‌های او در این راستا تشکر و قدردانی کرد.

عبدالله عبدالله کنفرانس ژنو را برای افغانستان و وعده کمک‌های جهان برای افغانستان را در این مرحله مهم و حیاتی خواند. رییس شورای عالی مصالحۀ ملی همچنان در باره‌ی آخرین پیش‌رفت‌ها در مذاکرات صلح صحبت کرد و از همکاری شورای عالی مصالحۀ ملی در برگزاری موفقانۀ کنفرانس اطمینان داد.

زلمی خلیل‌زاد، نمایندۀ ویژۀ امریکا در امور صلح افغانستان می‌گوید ایالات متحده از تلاش‌ها برای حفظ حقوق زنان در روند صلح حمایت می‌کند.

آقای خلیل‌زاد بامداد امروز (شنبه، دوازدهم میزان) در برگۀ توییترش نوشت ایالات متحدۀ امریکا برای دفاع از حقوق زنان در افغانستان از تلاش‌های اعضای زن هیأت مذاکره‌کنندۀ صلح دولت افغانستان حمایت می‌کند.

آقای خلیل‌زاد پس از دیدار با شماری از اعضای هیأت مذاکره‌کنندۀ دولت افغانستان گفت: «زنان مذاکره‌کننده با طالبان برای دفاع از حقوق زنان افغانستان و پایان جنگ در افغانستان مصمم هستند و ما(امریکا) در کنار آنان ایستاده‌ایم.» نمایندۀ ویژۀ امریکا در امور صلح کشور همچنین تلاش‌های هیأت مذاکره‌کنندۀ دولت افغانستان در گفت‌وگو با گروه طالبان را ستایش کرد.

این در حالی است که آقای خلیل‌زاد نزدیک به بیست روز پس از آغاز گفت‌وگوهای مستقیم صلح میان هیأت‌های مذاکراتی دولت افغانستان و گروه طالبان به دلیل کندی در پیشرفت این گفت‌وگوها به قطر سفر کرده است.

آقای خلیل‌زاد در دو روز گذشته  با هیأت‌های مذاکراتی دولت افغانستان و گروه طالبان به شکل جداگانه ای دیدار کرده است. انتظار می‌رود پس از میانجی‌گری نمایندۀ امریکا بُن‌بست در گفت‌وگوها شکسته شود.

نزدیک به دو هفته پیش که مذاکرات بین الافغانی با هیاهو و طمطراق خاص و با حضور رئیس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان، مایک پمپئو وزیر امور خارجه امریکا و بسیاری دیگر از مقامات کشورهای تاثیر گذار منطقه و جهان آغاز شد، تصور بر این بود که مذاکرات مستقیم حکومت با طالبان به زودی شروع و به پیش خواهد رفت.

اگرچه هیچ کس انتظار نداشت این مذاکرات به سرعت به نتیجه مطلوب که همان آتش بس و در نهایت صلح در افغانستان است منجر شود اما هیچ کس نیز پیش بینی نمی کرد طالبان در یک لج بازی مخصوص خودشان دست روی مواردی بگذارند که میز مذاکره سیاسی جای آن نیست.

اکنون پس از گذشت دو هفته، تیم های مذاکره کننده حکومت و طالبان حتی نتوانسته اند روی طرز العمل ها به توافق برسند چه برسد به آغاز مذاکره مستقیم حکومت با طالبان!

منابعی از دوحه محل برگزاری نشست های تیم های مذاکره کننده حکومت و طالبان می گوید هیات مذاکره کننده طالبان چون صلاحیت کافی را ندارد نمی تواند به طور مستقل تصمیم بگیرد و مجبور است مطابق دستور بیرونی عمل کند. به گفته این منبع هیات مذاکره کننده حکومت نیز چون از جناح ها و احزاب سیاسی متفاوت نمایندگی می کند در نشست های هیات های مذاکره کننده ایده ها و حرف های متفاوت و بعضا ناهماهنگ زده و جلسه را ترک می کنند.

در چنین فضای متشنجی که هیات مذاکره کننده طالبان ایجاد کرده اند بعید به نظر می رسد بتوان به رسیدن به یک نتیجه مطلوب دلخوش بود.

آنالیز موضوعات مطرح شده توسط هیات مذاکره کننده طالبان در دوحه نشان می دهد این گروه با حمایت اربابان خارجی خود تلاش دارند جای پا محکم کرده مقدمات برپایی امارت اسلامی خود را محکم کنند.

افزایش حملات تهاجمی و بمب گذاری های طالبان در نقاط مختلف افغانستان و طرح موضوعات جنجالی نظیر اتخاذ تصامیم بر اساس مذهب حنفی خود به خوبی این گفته را تایید می کند: طالبان با نیت صلح خواهی به این مذاکرات نیامده اند که اگر آمده بودند در تهیه طرزالعمل برای مذاکرات به این اندازه کارشکنی نمی کردند.

براساس برداشت کارشناسان امر، هدف طالبان از آمدن به قطر اطاعت امر دستور امریکاست، چیزی که به گفته مقامات طالبان بخشی از توافق صلح این گروه با امریکا بوده است.

مولوی خیرالله خیرخواه از اعضای ارشد هیات مذاکره کننده طالبان، در این مورد می گوید حکومت افغانستان باید بپذیرد که گفت و گوهای بین الافغانی دوحه بخشی از توافق صلح طالبان با امریکاست.

حالت مطلوب برای طالبان این است که حکومت افغانستان از خیر خواسته های خود بگذرد و قید آزادی بیان، حقوق بشر، حقوق زنان وده ها دستاورد دیگر که در طول نزدیک به بیست سال با سختی های زیاد به دست آورده است را بزند و صرف برای راضی نگه داشتن طالبان و تنها به این خاطر که طالبان حاضر به مذاکره مستقیم شوند مطیع امر طالبان باشد.

مولوی خیرخواه در یک پیام ویدئویی که روز گذشته شنبه 5 میزان نشر شد افزوده است:«نقطه اصلی اختلاف بین هیات های مذاکره کننده طالبان با حکومت در این است که حکومت افغانستان نمی خواهد قبول کند مذاکره بین الافغانی دوحه بخشی از توافق صلح طالبان با امریکا می باشد.»

توافق صلح امریکا با طالبان که در فبریه گذشته در دوحه امضا شد، شرایط محور است و براساس بندی از آن طالبان ملزم به گفت و گوی مستقیم با حکومت افغانستان می باشند.  

براساس گفته مولوی خیرخواه در این پیام ویدئویی، موضوع جنجالی دیگر این است که شیعیان با اتخاذ تصامیم براساس مذهب حنفی مخالفت کرده اند و تیم مذاکره کننده حکومت خواهان اضافه شدن مذهب جعفری و حقوق بشر به طرز العمل مذاکرات می باشند.

با نگاهی اجمالی به آنچه در نشست های هیات های مذاکره کننده حکومت و طالبان در این دوازده روز گذشته اتفاق افتاده به خوبی می توان درک کرد که طالبان در دل امارت می خواهند و به زبان صلح می گویند و چیزی که در این میان به وخامت اوضاع اضافه کرده توافقات امریکا با طالبان در توافق صلح امریکا با این گروه می باشد، چیزی که در پشت درهای بسته اتفاق افتاد و هیچ کس نتوانست به طور دقیق از آن آگاه شود.

پیش بینی ها می گوید طالبان به پشت گرمی همین چراغ سبزهای امریکا اینگونه جسورانه در میدان مذاکره و جنگ تاخت و تاز می کنند.

اگر مشخص می شد که امریکا چه وعده هایی به طالبان داده، بهتر می شد مسیر حرکت به سوی آینده را مشخص کرد: در یک فرضیه دردناک اگر تصور کنیم که امریکا در ازای توافق صلح با طالبان به این گروه وعده قدرت در افغانستان را داده است، آن هم نه شراکت در قدرت که تصاحب شاه راه های اصلی قدرت، آنگاه باید به همه چیز امریکا شک کرد، به مبارزه با تروریزم این کشور، به حمایت از دموکراسی این کشور، به دفاع از حقوق زنان این کشور و به طور خلاصه به تمام وعده های این کشور!

البته این رویه امریکا از همان روزی که نشست های زنجیره ای یک طرفه خود با طالبان را در دوحه آغاز کرد قابل حدس بود: امریکا می توانست از همان ابتدا تمام نشست های خود را با حضور حکومت افغانستان با طالبان برگزار کند تا طالبان به این اندازه امروز جسور نشود.

به هر صورت باید نشست و دید که توافق صلح امریکا با طالبان چه پیامدی برای افغانستان و مردم مظلومش دارد! آنچه در این میان اما روشن است امریکایی ها عاشق چشم و ابروی ما نیست که در مراودات خود با طالب ذره ای از منافع خود کوتاه بیاید.

مردم و حکومت باید به هوش باشد که آنچه از طالبان در میز مذاکره و میدان جنگ بروز می کند مصداق بارز ضرب المثل «خانه از پای بست ویران است و خواجه در فکر نقش ایوان است» می باشد. این طالب دنبال صلح نیست و خواب برافراشته کردن بیرق امارت اسلامی خود را می بیند!