برچسب: حجاب

وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان به اظهارات حامد کرزی رئیس جمهور پیشین که به گردانندگان زن تلویزیون های کشور پیشنهاد کرده بود از پوشاندن روی شان در پرده های تلویزیون خودداری کنند، واکنش نشان داد.

این وزارت در رشته توییتی امروز (شنبه 31 ثور) نوشته است حامد کرزی طی بیست سال گذشته به خاطر خشنودی بیگانگان هر گونه آزادی را برای «خواهران افغان» خواست، اما تا کنون به همسر خودش اجازه نداده براساس آنچه که می گوید در رسانه ها حاضر شود.

این وزارت افزوده که «حجاب دستور الهی برای حفظ کرامت خواهران مسلمان است.»

حامد کرزی رئیس جمهور پیشین در صحبت با کریستیان امانپور خبرنگار سی ان ان گفت که پوشیدن برقع و روبند از سنت های افغانستان نیست، بلکه از خارج وارد افغانستان شده است.

وی در این مصاحبه همچنین گفت که «این نوع پوشاندن نه حجاب است و نه فرهنگ افغان ها؛ افغانستان از 1400 سال پیش بدین سو یک کشور عمیقا مسلمان بوده و زنان افغانستان همواره حجاب خود را رعایت کرده اند.»

او از گردانندگان زن تلویزیون ها خواست تا از فرمان وزارت امر به معروف طالبان برای پوشاندن صورت هایشان در هنگام ظاهر شدن در پرده تلویزیون ها خودداری کنند.  

کرزی گفت: «زنان گوینده خبرها نباید از این دستور اطاعت کنند و طالبان باید این تصمیم خود را لغو کنند. این به افغانستان و شهرت آن آسیب می زند.»

هفته گذشته وزارت امر به معروف و وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان به رسانه های تصویری کشور دستور داد تا گردانندگان زن رویشان را بپوشانند.

بیشتر بخوانید:

حامد کرزی: پوشیدن برقع از سنت های افغانستان نیست بلکه از بیرون وارد شده است

مقامات امارت اسلامی در بدخشان از مردم خواستند هنگام نماز کارهایشان را متوقف کنند و برای ادای نماز نماز جماعت حاضر شوند.

ریاست امر به معروف و نهی از منکر امارت اسلامی با پخش این دستور تازه از طریق بلندگو در سطح شهر فیض آباد مرکز ولایت بدخشان از تمام دکان داران و صاحبان موترها خواستند هنگام نماز کارهایشان را متوقف کنند و به نماز بایستند.  

مامورین امر به معروف و نهی از منکر طالبان سوار بر رنجر در نقاط مختلف شهر این دستورات را به گوش مردم رساندند.

مسئولین امر به معروف و نهی از منکر امارت اسلامی همچنین در این دستور تازه از زنان خواستند از گشت و گذار بی مورد در سطح شهر خودداری کنند و بدون پوشش اسلامی از خانه خارج نشوند.

دستور تازه امارت اسلامی در بدخشان حال و هوای صدر اسلام در عربستان سعودی که در آن دکان داران و کاسبان هنگام نماز جماعت کارهایشان را رها کرده به نماز می شتافتند را در اذهان زنده می کند.

این در حالی ست که پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان گفته می شد این گروه نسبت به گذشته تغییرات اساسی کرده اند.

«اگر طالب، طالب بیست سال قبل است، زن افغان، زن بیست سال قبل نیست؛ این موضوع را جدی بگیرید». این جملات، بخشی از پیام ویدئویی «نیلوفر اعلم» دختر جوان افغانستانی است که برای مردم جهان در شبکه‌های اجتماعی ارسال کرده است.

او در یکی از ادارات کابل کار می‌کند. بعد از تصرف افغانستان توسط طالبان، به همراه دیگر همکار زن خود، در محل کارشان حاضر شدند اما طالبان اجازه ورود به آنها را نداد.

نیلوفر در این پیام ویدئویی می‌گوید اعضای طالبان حتی از نگاه کردن به چهره آنان خودداری کرده و با آنان صحبت هم نکرده‌اند. این دختر افغان می‌پرسد: «یعنی ما چه کرده‌ایم که اینها نمی‌توانند با ما حرف بزنند؟».

طالبان در چند ماه گذشته بارها اعلام کرده بود حق حضور اجتماعی زنان را پاس می‌دارد و با اشتغال آنان مخالف نیست. «سهیل شاهین» سخنگوی این گروه در مصاحبه اختصاصی با شبکه خبری چین (CGTN) گفت بود: طالبان در کابل از حقوق زنان برای تحصیل و کار محافظت می‌کند و عزت افغان ها در امان است.

مدتی بعد از این گفتگو هم «ذبیح الله مجاهد» دیگر سخنگوی این گروه عبارت «قوانین اسلامی» را به سخنان شاهین افزود و به رسانه‌ها گفت: حقوق زنان در چارچوب قوانین اسلامی رعایت خواهد شد.

وضعیت زنان افغان در حکومت قبلی طالبان

زنان افغان بیست سال قبل، حکومت اسلامی مورد نظر طالبان را تجربه کرده‌اند. آنان در حکومت سابق طالبان از دسترسی به بیمارستان‌های عمومی منع شدند. این مسئله نه تنها بر سلامت آنان تأثیر منفی گذاشت، بلکه منجر به افزایش نرخ مرگ و میر نوزادان شد.

بیست سال قبل زنان افغان برای خروج از منزل باید از حجاب سختگیرانه طالب اطاعت می‌کردند. درس خواندن زنان در مراکز آموزش عمومی ممنوع شد و وقتی که مراکز آموزشی کوچک به صورت خودجوش در خانه‌ها توسط افراد برای آموزش دخترها شکل گرفت، قانون ممنوعیت تحصیل دختران بالای ۹ سال توسط حکومت طالبان به جامعه تحمیل شد. دختران زیر ۹ سال هم فقط حق داشتند قرآن را بیاموزند.

بیست سال قبل حق کار در مراکز عمومی نیز مانند حق تحصیل توسط طالبان از زنان گرفته شد. آنها به همین مقدار بسنده نکردند بلکه حق راه رفتن تنها در خیابان را نیز از زنان افغانستانی گرفتند و زنان تنها با همان حجاب مورد نظر آنان و با همراهی یک محرم حق داشتند پا به خیابان بگذارند.

«آرین پورقدیری» جامعه شناس ایرانی در تحقیق خود درباره جامعه زنان افغان در زمان طالبان نوشته است: «آنان با قوانین سخت گیرانه خود کار را به جایی رساندند که گروه‌های حقوق بشری شرایط زندگی زنان افغانستان در دوره طالبان را یکی از بدترین شرایطی که جهان با آن روبرو شده است توصیف کردند. نرخ سواد در افغانستان به ۱۳درصد در شهرها و ۳ تا ۴ درصد در روستاها کاهش یافت. به خاطر ممنوعیت حضور زنان دربیمارستانهای عمومی هم سلامت زنان آسیب دید و هم سلامت کودکان و نوزادان و طبق آمار، از هر ۱۰۰۰ کودک ۱۶۵ نفر زیر سن یک سالگی جان خود را از دست می‌داد.

جامعه‌ای که این برخورد طالب را تجربه کرده، امروز نمی‌تواند ادعاهای این گروه درباره حفظ حقوق زنان را باور کند. یکی از دختران افغان در ویدئویی که از خود منتشر کرده از ممانعت طالبان برای حضور در محل کارش خبر داده و گفت است: «بین حرف تا عمل خیلی فاصله است. من امروز با حجاب اسلامی آمده بودم تا اینها هیچ بهانه‌ای برای حضورم نداشته باشند. اما نگذاشتند وارد محل کارمان شویم.»

«سمیه حقجو» که در کابل زندگی می‌کند در صفحه فیسبوک خود نوشته است: «طالبا ادعا دارند که ما به حقوق زن ارزش قایل هستیم. اگه از شان بپرسی حقوق زن چیست، می‌گویند آب و نان، شوهر».

این شاعر جوان نوشته است: قابل توجه طالبان حکومت کردن فقط حجاب و چادر خانم ها نیست.

«سکینه امیری» گزارشگر روزنامه «اطلاعات روز»  هم درباره تجربه خود از رودرویی با نیروهای طالبان در کابل اینگونه نوشته است: در حوزه سوم شهر کابل با سربازان پایین رتبه طالبان در مورد حجاب اسلامی و حدود شریعی صحبت می‌کردیم. می‌خواستم بدانم که جدای از سران طالبان، افراد این گروه، نسبت به زندگی شهری و مسایل مرتبط به زنان چه دیدی دارند.

پرسش: دلیل حضور طالبان با این سر و وضع که موجب ایجاد ترس در شهر شده، چیست؟

طالب: شکر الحمدلله ما کفار را بیرون کردیم و کابل را فتح کردیم. ما برای تامین امنیت و پیاده کردن شریعت آمده‌ایم.

پرسش: شریعت اسلامی چیست و چه حکمی در مورد زندگی ما دارد؟

طالب: روش زندگی مثل صدر اسلام و خلفای راشدین است که مردم باید مثل آنان و مطابق حدیث و ارشادات اسلامی زندگی کنند.

پرسش: حکم شریعت در مورد پوشش اسلامی چیست، چه پوششی اسلامی است؟

طالب: مثلا این که زنان کدام لباس بپوشند که همه‌اش پوشیده باشد. مثل چادری و برقه که دست و صورت‌شان را می‌پوشاند.

پرسش: چرا چادری و برقه حجاب اسلامی است، آیا کدام آیت و یا حدیثی در مورد وجود دارد که درستی ادعای‌تان را ثابت کند؟

طالب: کدام آیت و حدیث نیست، خوب می‌گویم جای زنان در خانه است و اگر بیرون می‌شوند باید مطابق به شریعت عمل کنند. زنان فعلا حجاب اسلامی ندارند، اما به مرور اسلامی می‌شوند.

پرسش: آیا از دید شما من با این پوشش مسلمان هستم؟

طالب: بلی شما مسلمانید. لباس تان مشکل دارد.

پرسش: پس شما می‌گویید که لباس من مطابق به شریعت نیست و لباس اسلامی نیست؟

بلی لباس شما حجاب اسلامی نیست. باید چادری یا هم برقه بپوشید.

پرسش: اگر نپوشم شما مشکل دارید، من هیچگاه از آن لباس اسلامی شما نخواهم پوشید؟

طالب: لباس شما اسلامی نیست. می‌گویم کدام مشکل نیست با این لباس. آهسته آهسته جور می‌شود.

خانم امیری افزوده است که «بعد از این صحبت دریافتم که هنوزم این گروه حتا ابتدایی‌ترین حق زن(حق انتخاب نوع پوشش) را به رسمیت نمی‌شناسد».

مهاجرت، مقاومت و یا تسلیم؟

گفتگو با زنان و دختران افغان و فعالان اجتماعی این کشور درباره آینده زنان سخت شده است. اما آنچه مشخص است این است که همزمان با به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان گروهی از زنان و فعالان اجتماعی این کشور مهاجرت را بر ماندن در وطن ترجیح دادند؛ دختران تیم رباتیک این کشور که به مکزیک پناهنده شدند.

گروهی هم از هم‌اکنون پذیرفته‌اند که باید با قوانین سختگیرانه طالبان سر کنند.

یکی از فعالان فرهنگی کابل که خواست نامی از او برده نشود در گفتگو با دین آنلاین گفت: وضعیتمان نامشخص است. خانواده من از اینجا رفته‌اند. من مانده‌ام که باید چکار کنم. دلم می‌خواهد در وطنم بمانم.

او که هفته گذشته با اشتراک گذاشتن تصویر اعتراض مدنی دختران افغان در کابل نوشته بود باید این اعتراضات گسترده‌تر شود گفتگوی تفصیلی را نپذیرفت و گفت شرایطش برای گفتگو مناسب نیست و باید مراقب خودش باشد.

اما در این میان زنانی هستند که همچنان معتقدند باید مقابل طالبان ایستاد و ترس را شکست. یکی از دختران افغان در صفحه فیسبوک خود نوشته است: «لطفن ترس را بشکنید، برای تثبیت جایگاه انسانی تان و برای مطالبه حقوق اساسی‌تان برخیزید تا جامعه پیشرفت داشته‌باشد!».

شبکه‌های اجتماعی افغانستان در روزهای اول حضور طالبان پر بود از پیامهای مقاومت اما به مرور زمان تعداد این پیامها کم شده است.

آیا زنان افغان ترس را می‌شکنند یا از ترس طالبان به پذیرش قوانینی تن می‌دهند که بیست سال قبل در این کشور اجرا شده است؟ این پرسشی است که برای دریافت پاسخ دقیق آن باید چند ماهی منتظر ماند.

سهیل شاهین سخنگوی گروه طالبان در دوحه به اسکای نیوز انگلیس گفته است که برقع دیگر حجاب اجباری برای زنان در افغانستان نیست و خانم ها می توانند از دیگر شیوه های حجاب استفاده کنند.

این گفته ها در حالی مطرح می گردد که در دوران حاکمیت این گروه پیش از حمله آمریکا به افغانستان، برقع تنها حجاب اجباری برای زنان بود و آنها از حق تحصیل و کار نیز محروم بودند.

آقای شاهین در ادامه همچنین می افزاید “همانطور که در کنفرانس مسکو و در کنفرانس های دیگر گفته شده زنان از حق تحصیل از ابتدایی تا تحصیلات عالی یعنی دانشگاه برخوردار خواهند بود.”

آقای شاهین در حالی از سخن از فاقد اجباری بودن پوشیدن برقع برای حفظ حجاب خانم ها در کشور می زند که چند روز پیش و پیش از آنکه دولت مرکزی کاملا سقوط کند، گزارش هایی از افزایش تقاضای زنان برای خرید برقع و افزایش قیمت آن در سطح بازار کشور بخصوص کابل شده بود.  

با هم‌همه‌ی آمدآمد طالبان، نه‌تنها حضور زنان چادری‌پوش در شهر کابل گرم‌تر شده، بل‌که بهای یک چادری (بُرقه) در بازارهای پایتخت کشور نیز، تا سه برابر در مقایسه با سالِ‌پار افزایش یافته‌است.
شماری از زنان چادری‌پوش در شهر کابل، به‌این باوراند که حالا همه از وحشت و زن‌ستیزی طالبان آگاه‌اند. بنابراین پیش از آن‌که خطر و تهدیدی ازسوی افراد این گروه متقبل شوند، از همین‌حالا باید یک چادری بدل‌پوش هم بخرند.

چادری‌های ساخت وطن مشهور به مزاری و هراتی، پاکستانی، چینایی و… که ارزان‌ترین آن تا ۵۰۰ افغانی و گران‌ترین آن تا ۲۵۰۰ افغانی در بازارهای عمده و پرچون شهر کابل خریدوفروش می‌شود.
شبیراحمد دوکان‌دار پیشینه‌کار مندوی شهر کابل که به‌گفته‌ی خودش از چندین دهه به‌این‌سو با خریدوفروش بُرقه و چادری و حجاب و چپن زنانه سروکار دارد، می‌گوید:« دراین اواخر، عرضه و تقاضای چادری نسبت به حجاب و چپن و این‌ها افزایش یافته‌است. تقریبن ۸۰ درصد فروشات روزمره ما تنها چادری‌است…».
او می‌افزاید که بهترین چادری مُدروز تا پیش از بهار امسال ۸۰۰ افغانی بود، اما اکنون به ۲۵۰۰ افغانی رسیده‌است. به‌گفته وی، دلیل این تغییر و افزایش عرضه و تقاضای چادری در بازار کابل، بلندرفتن بهای دالر، شدت گرفتن خشونت‌ها در کشور و آمدآمد طالبان با دولت است.
بااین‌هم، برخی از زنانی‌که شاغل در بیرون از خانه اند، حتا سوگند می‌خورند که در هیچ‌گونه شرایط سخت و استبداد طالبانی، چادری نخواهند پوشید.
سکینه شیرزاد آموزگار یکی از مکتب‌های خصوصی و باشنده‌ی ناحیه چهارم شهر کابل، می‌گوید:« اگر طالبان هم بیایند، درست با همین لباس و قیافه به کار خود ادامه می‌دهم و این حق من است ».
ازسویی‌هم، زرمینه باشنده‌ی ناحیه یازدهم شهر کابل که به‌گفته‌ی خودش تاهنوز پوشیدن چادری را تجربه نکرده، دیدگاه متفاوت از دیگران دارد. او با نیش‌خندی از پُشت ماسک صورت‌اش، گفت:« همین‌طوری‌که ویروس کرونا مجبورمان کرده ماسک بپوشیم، خیراست ویروس طالب را هم با چادری وقایه می‌کنیم».
اما شریفه‌ی چادری‌پوش که به تازه‌گی از خانه‌ی آبایی‌اش به‌دلیل جنگ و ناامنی در ولایت لوگر بی‌جا شده و به‌کابل آمده، می‌گوید که او در خانواده‌ی چادری‌پوش به‌دنیا آمده، کلان شده و بدون جبر طالب هم، با چادری عادت کرده‌است.
آن‌چه که به‌باور شهلا فرید آگاه مسایل سیاسی و حقوقی و استاد دانشگاه کابل، بدون جبر طالب نه، بل‌که متاثر از نظام طالبانی با شخصیت مظطرب، محروم و محصور در خانه خوانده شده‌است.
خانم فرید می‌افزاید که محصور شدن زن در خانه به‌معنای واقعی «کُشتن معنوی زن» است و این‌همه برخلاف قانون اساسی کشور، میثاق‌های جهانی حقوق بشر و ناپذیرفتنی برای نیمی از جمعیت (زنان) افغانستان است.
لیلا نورانی فعال مدنی و رسانه‌ای هم، با تاکید بر حقوق اساسی و دست‌آوردهای بیست ساله‌ی زنان افغانستان، می‌افزاید که هرگونه عقب‌گرد و محدودیت بر آزادی‌های حقوقی و قانونی زنان در هر نظامی ناممکن است.

هرچند برخی‌ها پیشینه و تاریخ‌چه‌ی چادری (بُرقه) را در افغانستان به‌دوره‌ی استعمار انگلیس و انتقال آن از هند به افغانستان و برخی‌هم به زمان ورود اسلام از عربستان به افغانستان و حتا فرهنگ چندین هزارساله‌ی این کشور نسبت داده‌اند؛ اما به‌باور برخی از عالمان دین، پوشیدی چادری هیچ‌گونه اجبار و الزامیتی در دین اسلام ندارد.
به‌گفته‌ی مولانا بهرالدین جوزجانی عالم دین، اگر یک زن لباس مناسب اسلامی به تن داشته باشد، هیچ‌گونه الزامی برای پوشیدن چادری و یا هر حجاب دیگری وجود ندارد و اجبار آن‌هم برمی‌گردد به نداشتن دانش و بینش یک شخص که از دین و مذهب چیزی‌هم نمی‌داند.
خوش‌بینی‌ها و بدبینی‌ها در پیوند با رَونق چادری و آمدآمد طالبان درحالی ابراز می‌شوند که به‌تازه‌گی، مسوولان کمیسیون مستقل حقوق‌بشر افغانستان از بسته شدن مکتب‌ها و نهادهای آموزشی در ولسوالی‌های زیر حاکمیت طالبان، ترور، شکنجه و تدابیر سخت‌گیرانه‌ی این گروه در برابر مردمان ملکی اظهار نگرانی کرده‌است.
ذبیح‌الله فرهنگ سخن‌گوی این کمیسیون می‌گوید که براساس تازه‌ترین یافته‌های این نهاد، طالبان در هر ولسوالی که تصرف کرده‌اند، محدودیت‌های سنگینی به‌ویژه پوشیدن چادری یا بُرقه بالای زنان وضع کرده‌اند که حتا بدون محرم شرعی، اجازه‌ی بیرون شدن از خانه‌های شان‌را ندارند.
بااین‌حال، وزارت امورزنان افغانستان نیز، باانتقاد از عدم حضور حداقل یک زن در صف گفت‌وگو کننده‌های طالبان در قطر، به‌این باوراست که ذهنیت ۲۰ سال پیش این گروه در برابر زنان، هنوز پابرجاست.
خانم کبرا رضایی سخن‌گوی این وزارت، با نگرانی از وضعیت پیش‌آمده به‌ویژه روآوردن زنان به‌سوی چادری از ترس و بیم تهدید طالبان، می‌گوید که درصورت مدنظر نگرفتن حقوق و آزادی‌های زنان و رفع ممنوعیت و محدودیت‌های جاری در برخی از مناطق زیر حاکمیت طالبان، زنان افغانستان بار دیگر در چهاردیوار خانه‌های شان محصور و از همه حقوق و آزادی‌های مدنی‌شان محروم خواهند شد.

پیک