سرویس همکاری نظامی و فنی فدرال روسیه طی بیانیه ای نسبت به تصمیم وزارت دفاع امریکا برای تحویل «چرخبال های ام آی 17» به اوکراین که قرار بوده به افغانستان داده شوند، اعتراض کرده و آن را مغایر با مفاد قرارداد خود با امریکا دانسته است.
وزارت دفاع امریکا چندی پیش اعلام کرده بود که به منظور کمک نظامی به اوکراین برای مقابله با تهاجم نظامی روسیه، هلی کوپترهای ام آی 17 روسی را که طی قراردادی از مسکو برای ارتقای ارتش افغانستان خریداری کرده بود، به اوکراین می دهد.
اوکراین نیز پس از آن رسما اعلام کرد که با پذیرش این هلی کوپترها موافق است.
اما سرویس همکاری نظامی و فنی فدرال روسیه در بیانیه اش این تصمیم امریکا را «خودسرانه» خوانده و گفته است که براساس قرارداد صادرات تسلیحات نظامی روسی که در سال 2011 میان این کشور و پنتاگون به امضا رسید، ارسال هر گونه سلاح و یا تجهیزات نظامی ساخت روسیه به کشور ثالث به شمول اوکراین ممنوع است.
بیانیه این اداره افزوده است که در قرارداد صراحتا مشخص شده که این چرخبال ها برای انتقال به نیروهای نظامی افغانستان است و مشمول صادرات مجدد یا انتقال به هیچ کشور ثالث نمی شود.
اداره مذکور می گوید که تصمیم وزارت دفاع امریکا برای تحویل چرخبال های افغانستان به اوکراین مبانی حقوق بین الملل و مفاد قرارداد روسیه و امریکا را نقض می کند.
تاکنون شمار دقیق این هلی کوپترها معلوم نیست، اما سی ان ان در گزارشی گفته است که پیش از خروج امریکا از افغانستان، 5 چرخبال برای تعمیر و نگهداری در اوکراین بود که هم اکنون به دولت ولودیمیر زلنسکی داده می شود.
سفارت افغانستان در پولند اعلام کرده که به دنبال جنگ روسیه و اوکراین، حدود دو هزار شهروند افغانستان از اوکراین به پولند پناه برده اند.
مسئولان در سفارت افغانستان در شهر ورسا می گویند که به دنبال لشکرکشی نظامی روسیه به اوکراین و با هماهنگی سفارت افغانستان، حدود دو هزار شهروند افغانستان اجازه ورود به پولند را یافته اند.
این مسئولان می گویند که شماری از شهروندان افغانستان در اوکراین فاقد پاسپورت بودند و تنها با داشتن کارت هویت و تاییدی این سفارت توانستند از اوکراین خارج و وارد پولند شوند.
پیش تر وزارت خارجه امارت اسلامی نیز گفته بود که با شماری از کشورهای همسایه اوکراین و دیگر نهادها در تماس است تا بتواند زمینه خروج مصون شهروندان افغانستان را از اوکراین فراهم سازد.
گفتنی است که روسیه صبح زود پنجشنبه هفته گذشته (5 حوت) از چندین جهت نظامیان خود را وارد اوکراین کرد.
با وجود مخالفت های گسترده جهانی علیه این لشکرکشی، مقام ها در مسکو گفته اند که هدف شان تصرف اوکراین نیست و فقط به دنبال غیرنظامی سازی و بی طرف سازی اوکراین هستند.
نوام چامسکی منتقد سیاست خارجی آمریکا در کتاب «آمریکای بزرگ و حقوق بشر» می گوید کشورهایی که مسیر توسعه و سازندگی را موفقانه سپری کنند، در سیاست خارجی و ژئوپولتیکی ایالات متحده امریکا (ناحیت اعظم، یعنی سامان پهناور و عظیمی از جهان) تهدید بالقوه علیه منافع این کشور محسوب می شوند و باید به هر قیمتی مهار شوند.
چامسکی از کشورهایی چون نیکاراگوئه و ویتنام به عنوان نمونه یاد می کند و دلیل اصلی هجوم آمریکا بر این کشورها را رشد روزافزون اقتصاد، توسعه فرهنگی و اجتماعی و مسوولیت پذیری دولتها و شکل گیری نهادهای نسبتا دموکراتیک و همچنین رشد تفکر ناسیونالیستی توسعه محور قلمداد می کند.
در اوایل اما آنچه میل آمریکاییها و به تبع آن اروپاییها را در رقابت جدی با شرق به ویژه روسیه تحریک می کرد، پیگیری نظریه «هارتلند مکیندر» و سلطه مطلق هژمونی جهانی غرب به ویژه آمریکاییها بود.
افغانستان در نظریه مکیندر بخش مهم و حائز اهمیت هارتلند محسوب می شود و از این رو همواره یکی از میدانهای گرم رقابت قدرت های جهانی بوده است. در جریان جنگ سرد و تسرّی سوسیالیسم/کمونیسم که یکی از پلشت ترین پدیدههای ممکن در ادبیات سیاسی آمریکا و حتی جامعهی آمریکایی محسوب میشد، سیاستگذارن وزارت خارجه آمریکا را بر آن داشت، که با استناد به نظریه «دومینوی آیزنهاور» رییس جمهور وقت آمریکا- که در سال ۱۹۵۳ در یک نشست خبری گفته بود: اگر کمونیسم به یک کشور سرایت کند، به تبع آن کشورهای همسایه را آلوده خواهد کرد، و همچنین با مبنا قرار دادن دکترین «مونرو» که با طرح بی طرف ماندن آمریکا در جنگهای خونین قرن نوزدهی اروپاییها به آنها خط و نشان کشید و گفت هوای تاخت و تازهای اشغالگرانه به قاره آمریکا به شمول آمریکای جنوبی و مناطق کارائیب که حیات خلوت و تامینکننده مواد خام آن زمان آمریکای شمالی محسوب میشد را از سر بیرون کنند؛ هر قسمتی از زمین که در تعریف آمریکاییها بخشی از منابع تامین کننده منافع ملی آنها محسوب میشد و مورد تهدید قرار می گرفت، به بهانه های مختلف به آنجا حمله می کردند.
اعزام نیروهای امریکایی به اوکراین
پرفسور والترمنوشیک در یکی از ساعتهای درسیاش در دانشگاه وین-اتریش (سال ۲۰۱۹) که نگارنده این سطور حضور داشت، گفت: «در جریان جنگ سرد و در سالهای دهه هفتاد و هشتاد و حتی دهه نود، پشت هر براندازی نظامی و دیکتاتوری که در آمریکای جنوبی و منطقه کارائیب و حتی آفریقا شکل می گرفت و اتفاق می افتاد، دست نامرئی و گاهی مرئی آمریکا دخیل بود.»
به تعبیر منوشیک، اما تنها موفقیت لشکرکشی های پسا جنگ جهانی دوم ایالات متحده آمریکا حمله نظامی به گرانادا (جزیرهی کوچکی در منطقهی کارائیب) محدود می شود.
پرفسور منوشیک در همان سال گفته بود که آمریکاییها با شکست مفتضحانه و با تکرار تجربه ویتنام افغانستان را ترک خواهند کرد، اتفاقی که پس از چهار سال افتاد.
چامسکی در بخشی از توضیحاتش در همان کتاب «آمریکای بزرگ و حقوق بشر» می گوید: «ما برای هجوم به سرزمینها و کشورهایی که بصورت طبیعی بخشی از منافع ملی ما در ( ناحیت ساحت اعظم) محسوب می شوند، باید بهانه های توجیه پذیر به ويژه در داخل آمریکا داشته باشیم و چه بهتر از بهانه «ترویج دموکراسی و حقوق بشر و مبارزه علیه کمونیسم منفور».
به باور چامسکی هرگاه آمریکا بخواهد کشور یا سرزمینی را اشغال کند، اول باید پای روسیه و کمونیسم را به آنجا بکشاند، و بعد برای مبارزه علیه کمونیسم، این شر عظیم و پدیده منفور- یا مستقیم یا غیر مستقیم وارد عمل شود.
بنابراین، تصور اینکه غرب اخصا آمریکایی ها منادیان کاذب آزادی، حقوق بشر، حقوق زنان و اقلیتهای ستمدیده، کشورهای جهان سومی و توسعه نیافته ای چون افغانستان را با B-52 و F-16 , F-35 در مسیر مردم سالاری و رفاه و ترویج ارزشهای متعارف و جهان شمول بشری همراهی می کند، از ریشه نادرست و غیر واقعبینانه است.
آنگونه که در بالا تذکر رفت، دیدیم که در روابط بین الملل به ویژه گفتمان قدرت و دکترین سیاست خارجی آمریکا، مردم سالاری و ارزشهای دموکراتیک و حقوق بشر دال مرکزی محسوب نمی شوند، بلکه به قول چامسکی این ارزشها و اسامی دهان پرکن بهانه های اصلی برای توسعه هژمونی آمریکا و دیگر بازیگران صحنه تئاتر سیاست بینالملل است.
نقش دوگانهی افغانستان در فروپاشی/ احیای اتحاد جماهر شوری؛
غالبا فروپاشی اتحاد جماهر شوری را معلول لشکرکشی مسکو به افغانستان عنوان می کنند و ادبیات سیاسی با ماهیت اساطیریای که در سه دهه پسین در افغانستان شکل گرفته بود، بیشمار به این مهم تاکید می کند.
هرچند هجوم نظامی مسکو به افغانستان یکی از فراوان عوامل فروپاشی شوری سابق بود، اما اهمیت نقش افغانستان در این فروپاشی را نمیتوان دست کم گرفت. با وجود اینکه اصلاحات (گلاسنوست-پروستریکا) گورباچوف و فقدان حمایت کافی مسکو از آلمان شرقی و نارضایتیهای فزاینده مردم در این قسمت از آلمان که تحت حمایت مستقیم مسکو عمل می کرد، و همچنین شکل گیری خرده ناسیونالیسم و گرایشات جدایی طلبانه ملیتهای مختلف در حوزه بالکان و یوگسلاوی سابق کلید فروپاشی اتحاد جماهر شوری را چرخاند، اما هزینه های هنگفت اقتصادی و گزارش های منزجر کننده و آمار سرسام آور تلفات نیروهای نظامی شوری در افغانستان و نقش غولهای رسانه ای غرب در پخش و نشر این گزارشات، رهبران حزب کمونیست مسکو را دچار تردید و مردم را تا حد زیادی علیه حضور مسکو در افغانستان تحریک کرده بود.
اما با انتخاب «بوریس یلتسین» به عنوان نخستین رئیس جمهور روسیه و ایجاد چنددستگی در رهبری حزب کمونیست مسکو، راه یلتسین آهسته آهسته از گورباچوف جدا شد و مسیر فروپاشی اتحاد جماهر شوری و شکل گیری جمهوری های مستقل نیز تسریع یافت.
پس از خروج سربازان روسی از افغانستان و فروپاشی اتحاد جماهر شوروی، آمریکا و اروپا برای مدتی افغانستان را رها کردند، زیرا مرادشان که تک قطبی سازی نظم جهانی و فروپاشی اتحاد جماهیر شوری و در کلیت تحقیر مسکو بود، حاصل شده بود. اما با توجه به اهمیت هارتلند و موقعیت ژئواکونومیکی خاورمیانه و ژئوپولیتکی افغانستان، و رشد روزافزون نیاز کشورهای تازه صنعتی و درحال توسعه آسیایی چون چین و هند به مواد سوخت انرژی زا، آن «ناحیت اعظم» آمریکایی ها با خطر مواجه شده بود.
بنابراین، دوباره دنبال بهانه ای برای حضور مستقیم در افغانستان و خاورمیانه بساط توطئه پهن کردند. حادثه ۱۱ سپتامبر- که «گارت گرف» نویسنده و روزنامه نگار آمریکایی و شمار زیادی از تحلیلگران آن را تئوری توطئه قلمداد می کنند و می گویند که اداره بوش پسر مستقیم یا غیر مستقیم در آن دخیل بود، پای غرب و آمریکاییها را به افغانستان کشاند.
مقامات بلندپایه آمریکایی بارها اذعان کردند و اسناد و مدارک کافی وجود دارد که نشان می دهد، آمریکاییها برای حضور مستقیم در افغانستان پسا فروپاشی اتحاد جماهر شوری حتی قبل از حادثه ۱۱ سپتامبر هزینه های فروانی کرده اند، که از آن جمله می توان به تمویل غیرمستقیم گروه طالبان و تبانی با کشورهای حامی آن زمان طالبان اشاره کرد، که هیلاری کلینتون وزیر خارجه سابق آمریکا به صراحت آن را تائید کرده است.
جورج بوش پسر با دروغ بزرگش که گفت: «صدام حسین سلاح کشتار جمعی دارد» [ادعایی که تاکنون هیچ سرنخی از آن بدست نیامده است] در سال ۲۰۰۳ به عراق لشکر کشی کرد و اینگونه پای آمریکایی ها به خاورمیانه نیز باز شد.
پس از شکست و خروج غرب و آمریکاییها از افغانستان، ادره بایدن به دلیل شیوه شرم آور خروج و پیامدهای پسا خروج از افغانستان مورد سرزنش فراوان و انتقاد شدید سیاستگذاران غربی به ویژه متحدین اروپایی اش و اعضای ناتو قرار گرفته است.
مطالب روزنامهها و رسانه های نوشتاری، دیداری و شنیداری غرب را که مرور کنیم، می بنیم که جسارت و شاخ و شانه کشی های پوتین اخصا در مورد اوکراین را ماحصل خروج بی رویه آمریکا و شکست مذاکرات صلح و تسلط نظامی گروه طالبان بر افغانستان عنوان می کنند.
نگاه غالب در میان اکثریت تحلیل گران سیاسی غرب این است که سطح بالای بی اعتمادی اکثر متحدین منطقه ای و اعضای کلیدی ناتو نسبت به آمریکاییها پس از خروج از افغانستان، مسکو را قانع کرده است که در مسئله اوکراین با جدیت و شدت بیشتر و بی پروا وارد عمل شود و مطالبات وسیع تر(تخلیه ناتو از اروپای شرقی و کشورهای عضو سابق اتحاد جماهیر شوری) که از دید اورپاییها غیرقابل پذیرش است را مطرح کند.
مطالبات و امتیازاتی که مسکو از اروپاییها و آمریکاییها می خواهد، با سیاست (درهای باز ناتو) و حفظ اروپای عاری از سلطه هژمونیک مسکو در تناقض مطلق و گاهی غیر واقع بینانه است؛ اما ظاهرا پوتین به این نتیجه رسیده است که آمریکاییها چنانکه برای افغانستان، برای اروپا نیز شریک قابل اعتمادی نیست، با به کارگیری عوامل فشار می تواند قناعت اروپاییها را حاصل کند و امتیازاتی را که میخواهد، بدست بیاورد.
آلمان یکی از شرکای بزرگ اهداف استراتژیک آمریکا تاکنون حتی از فرستادن تجهیزات نظامی به اوکراین خودداری کرده است و در خبرنامه ای که به یکی از طنزهای سیاسی این روزها در رسانه های اجتماعی تبدیل شده، اعلام کرده است که در صورت حمله نظامی روسیه به اوکراین تنها به فرستادن ۵۰۰۰ کلاه نظامی و حمایت های پزشکی بسنده خواهد کرد.
در حملهی ۲۰۰۳ آمریکا به عراق نیز آلمان از حضور نظامی خودداری کرده بود. بعضی روزنامه های آلمانی زبان به ویژه روزنامه استندرد اتریش نوشته است، که اروپا نباید در مسئله اوکراین به دخالت نظامی فکر کند، بلکه به تجهیز نیروهای ضد روسی و راه اندازی جنگهای چریکی علیه حضور مسکو در «کی اف» بسنده کند؛ اما بسود اروپا نیست که از موضع ضعف یا مماشات آنگونه که با هیتلر- با پوتین برخورد کند.
اریک فری، از روزنامه نگاران برجسته اتریشی در این مطلب خود با اشاره به تجربیه تاریخی (شکست سیاست مماشات بیش از حد بریتانیا و فرانسه در برابر هیتلر و انعقاد پیمان سپتامبر ۱۹۳۸ مانشن که منجر به توسعه طلبی و جسارت بیشتر هیتلر شد) سیاستگذاران اروپایی را به تامل و تعقل بیشتر فراخونده و گفته است: برای مهار شکارچی [پوتین] به همان پیمانه که قدرت لازم است، تعقل و تدبر نیز امر خیر و پسندیده و الزامی است. آنچه از لابلای مباحث داغ امروزی در اروپا شنیده می شود، کسی حاضر نیست در صورت حمله روسیه به اوکراین، این کشور را چنانکه کی اف انتظار دارد، حمایت نظامی کند.
به این معنی که یا آمریکاییها و اروپاییها تسلیم خواستهای پوتین می شوند و نیروهای ناتو از اروپای شرقی تخلیه میشودـ که امریست ظاهرا نامحتمل- یا اوکراین به عنوان یکی از مهرههای مهم غرب، آنگونه که سرویسهای اطلاعاتی بریتانیا ادعا می کنند، با راه اندازی یک کودتای نظامی در داخل ارتش اوکراین، یا با حمله نظامی تحت سلطه مستقیم یا غیرمستقیم مسکو قرار می گیرد. در هردو صورت این مسکو است که کم از کم در کوتاه مدت بهخواسته اش در قسمت اروپایی اتحاد جماهیر شوری سابق دست یافته است.
در صورت حملهی نظامی روسیه به اوکراین و حمایت غرب از نیروهای ضد روسی در کی اف، یعنی پیاده سازیی سناریوی افغانستان در اوکراین، بخت پیروزی اوکراینی های غرب محور نسبت به آنچه در افغانستان دوران حضور مسکو اتفاق افتاد، خیلی ناچیز است. زیرا شرایط افغانستان هم به لحاظ جغرافیایی هم به لحاظ ساختار اجتماعی و بافت تباری و گرایشهای مختلف ایدئولوژیکی و قومی کاملا متفاوت است.
پس از افزایش تنش میان روسیه و اوکراین در سال ۲۰۱۴ که منجر به جدایی جزیرهی کریمیه از اوکراین شد، جمهوریهای خودخوانده ای نیز در «لوهاسنک» و «دومنتسک» با حمایتهای مستقیم مسکو شکل گرفت که تا کنون بصورت مستقل از کی اف عمل می کنند. بر اساس آمار رسمی تقریبا بیش از یک پنجم جمعیت اوکراین را روسها تشکیل می دهند، که با توجه به رشد روزافزون ناسیونالیسم اوکراینی غرب محور، در صورت درگیری نظامی طرف روسیه را خواهند گرفت. آشنایی با جغرافیا و مشترکات زبانی و فرهنگی و سابقهی طولانی اوکراین به عنوان بخشی از روسیه نیز عامل دیگری است که احتمال پیروزی غرب و جناحهای غرب محور در اوکراین را در برابر روسیه کاهش می دهد.
در آسیای مرکزی و جمهوریهای عضو سابق اتحاد جماهیر شوری همچنان نقش روسیه تعیین کننده است و این منطقه به عنوان حیات خلوت سنتی مسکو تلقی می شود. به ویژه پس از تنشهای اخیر که در قزاقستان اتفاق افتاد، نیروهای نظامی روسیه در راس نیروهای پیمان امنیت جمعی وارد شهر «نورسلطان» شد و به این بهانه حضور نظامی مسکو در این منطقه نیز تسهیل گردید.
جمهوری تاجیکستان هم از بدو ایجاد تا کنون همواره در محور مسکو عمل کرده است و به عنوان یکی از متعهدترین و فرمانبردارترین فرزندان جدا شده اتحاد جماهیر شوری سابق مطیع سیاستهای منطقهای مسکو باقی مانده است.
در حوزه قفقاز نیز نیروهای روسی به عنوان نیروهای حافظ صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان حضور دارند و احتمالا پس از ختم تاریخ پنج ساله، همچنان با اشتعال تنش بیشتر میان این دو جمهوری عضو سابق اتحاد جماهر شوری حضور نظامی مسکو در این منطقه نیز حفظ خواهد شد.
از طرفی هم غرب و آمریکایی ها تنها با مسئله روسیه و اوکراین مواجه نیستند. پکن نیز از موضع روسیه آشکارا حمایت کرده و احتمالا انتظار دارد که در صورت اقدام چین علیه تایوان، حمایت مسکو را با خود داشته باشد. در واقع آمریکاییها و غرب امروزه با چندین بحران مواجه اند، که افغانستان گوشه کوچک و نه چندان مهم آن را تشکیل می دهد. از همین روست که ناروی با چراغ سبز آمریکاییها و کشورهای دیگری اروپایی، سران ملیشههای نظامی که هنوز در لیست گروه های ترویستی سازمان ملل قرار دارند و بی شمار جنایت کردهاند را در اسلو میزبانی می کند. غربیها تلاش می کنند با هر ترفندی رژیم طالبان در کابل را به رسمیت بشناسند و نیرویی را که صرف مسئله افغانستان و مهاجرین افغانستانی می کنند را در جبهات دیگر هزینه کنند.
نتیجهگیری:
از آنچا در بالا گفته شد، میتوان چنین نتیجه گرفت که:
آمریکاییها و غربیها چنانکه مدعیاند، منادیان صادق مردمسالاری، آزادی و ارزشهای بشری به ویژه برای مستعمرات سابق خویش نیستند؛ و برعکس، در یک رقابت تنگاتنگ با قدرتهای دیگری چون چین و روسیه در پی تحکیم پایههای سلطه جهانی خویش و به قول گرامشی نهادینه سازی هژمونی ساختاری و ترویج سبک زندگی امپریالستی در میان جوامع توسعه نیافته و در حال توسعه اند.
2- شکست آمریکا و غرب در افغانستان در گفتمان سیاست بینالمللی مسکو- پکن نقطهی عطف تاریخ و آغاز شکست لیبرال دموکراسی غربی و پایان هژمونی جهانی آمریکا و صعود شرق تلقی می شود و موجب کاهش سطح اعتماد همپیمانان منطقه ای و اروپایی آمریکا شده است. به همین دلیل مسکو نیز با جسارت و اطمینان بیشتر ظاهر شده است. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوری سابق، به تعبیر ایمانوئل ماکرون که گفته بود ناتو دچار سکته مغزی شده است، مسکو نیز دچار سکته مغزی و شوک عظیم تاریخی شده بود. هجوم نظامی مسکو به افغانستان یکی از عوامل جدی و موثر فروپاشی اتحاد جماهر شوری محسوب می شد. اما ظاهرا همین افغانستانی که موجب شکست و فروپاشی شوری سابق شده بود، اکنون اسباب احیا و بازسازیی احتمالی آن را فراهم کرده است. یعنی به همان پیمانه که در فروپاشی نقش داشت، در احیای آن نیز نقش ایفا کرده است.
3- روسیه چه دیر و چه زود، مسقیم یا غیر مستقیم، اوکراین را از غرب گرایی مطلق و عضویت در ناتو باز می دارد و احتمالا با ترتیب یک کودتای نظامی در داخل ارتش اوکراین، گروه ها و جریانهای وابسطه به مسکو را در قدرت حفظ خواهد کرد.
4- با توجه به وسعت بحرانهایی که آمریکا و اروپا در برابر چین، روسیه، ایران و در خاورمیانه روبرو اند، افغانستان در حاشیه سیاستهای خارجی آنها قرار خواهد گرفت و با تعاملات پیدا و پنهان و به بهانه های مختلف رژیم طالبان در کابل را به رسمیت خواهند شناخت. یکی از مواردی که سیاست امنیتی روسیه در آسیای مرکزی را تهدید می کرد، حضور احتمالی غرب در آسیای میانه به بهانه مدیریت اوضاع افغانستان و آسیای مرکزی (حیات خلوت سنتی روسیه) بود، که با حضور و نقش آفرینی نیروهای پیمان امنیت جمعی به رهبری مسکو در قزاقستان، این احتمال نیز منتفی است و روسیه بازیگر اصلی این منطقه خواهد بود. آنچه ناروشن است، آینده افغانستان و سرنوشت سی و چند میلیون شهروند این کشور است که با مصائب فراوان و در شرایط رقت انگیزی بسر می برند.
مسئولان وزارت فواید عامه حکومت طالبان با نمایندگان شرکتهای خصوصی اوکراین دیدار کردند.
وزارت فوایدعامه طالبان با نشر خبرنامهای گفت مولوی بختالرحمن شرافت، معین مالی و اداری این وزارت در دیدار با «شول ایک» و تیم تخنیکی همراهش که به نمایندگی از شرکتهای خصوصی اوکراین به افغانستان آمده اند، روی همکاریهای تخنیکی و سرمایهگذاری در بخشهای خط آهن افغانستان گفتگو کرد.
به گفته منبع، معین وزارت فوایدعامه طالبان گفت در حال حاضر امنیت و شرایط سرمایهگذاریهای خارجی در افغانستان فراهم شده و حکومت طالبان از سرمایهگذاریها و همکاریهای تخنیکی شرکتهای اوکراینی در زمینۀ خط آهن در بنادر کشور استقبال میکند.
در این دیدار، هیئت اوکراینی نیز گفت آنان ضمن بررسی خطوط، تأسیسات و ایستگاههای خط آهن افغانستان، پیشنهادات و دیدگاههای اصلاحی خویش را جهت رفع مشکلات به رهبری وزارت فواید عامه ارایه میکنند.
گفته شده دو طرف همچنین در مورد انتقال اموال تجارتی از بندر حیرتان، آموزش و ارتقای ظرفیت انجینیران و کادر مسلکی ادارۀ خط آهن افغانستان، حفظ و مراقبت مسیر حیرتان-مزار شریف و تقویت همکاریهای تخنیکی توافق کردند.
هیئت اوکراینی گفته است کمپنیهای آن کشور علاقمند سرمایهگذاری روی خط آهن افغانستان است و تلاش دارند زمینههای همکاری مشترک را به میان بیاورند.
در حالی که روزهای پایانی سال 2021 میلادی را سپری می کنیم، بررسی برخی از رویدادهای این سال بسیاری از مسائل کلان منطقه ای و جهانی را روشن می سازد.
به نقل از «aa» تسلط دوباره طالبان و جنگ سرد تازه از رویدادهای ژئواستراتژیک در سال 2021 میلادی به شمار می رود.
«تسلط دوباره طالبان، کودتای نظامی در میانمار و جنگ سرد تازه که کشورهای جهان را به سوی بلوکه سازی پیش می برد» از رویدادهای مهمی ست که جهان در سال 2021 میلادی به خود دید.
در حالیکه سال 2021 به روزهای پایانی خود نزدیک شده است، کارشناسان معتقدند «ساخت تاسیسات نظامی روسیه نزدیک مرزهای اوکراین، ادعاهای چین در مورد تایوان و دریای چین جنوبی و اختلافات مرزی با هند و عمیق تر شدن همکاری های نظامی و اقتصادی چین و روسیه» از چالش های عمده در ژئوپلوتیک دنیا در این سال بوده است.
این رویدادها همچنین چالش های کلانی برای امریکا برای تاکید بر رهبری خود خلق کرده است: دولت جو بایدن با استقرار تجهیزات نظامی بیشتر در پسفیک غربی به استراتژی چرخش به آسیا بازگشته است. کاخ سفید در ماه آگوست فروش تجهیزات نظامی به ارزش هفت صدوپنجاه میلیون دالر به تایوان موافقت نمود. از سویی هم باید گفت به دنبال خروج امریکا از افغانستان و سقوط حکومت پیشین در کشور، چین با عزمی جدی خواسته است خلأ حضور امریکایی ها در افغانستان را پر کند، موضوعی که جنگ سرد تازه بین بیجین و واشنگتن را می تواند تشدید کند.
سخنگوی وزارت خارجه اوکراین تایید کرده که کلیه پروازهایی که از اوکراین به مقصد کابل رفته بودند با اوکراین بازگشته اند و گزارش های موجود بی اساس است.
رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ایران نیز صبح امروز در واکنش به این خبرها اعلام کرد که یک فروند هواپیمای اوکراینی برای سوختگیری وارد شهر مشهد در شمال شرق این کشور شده و سپس به مسیر خود ادامه داده است.
لازم به ذکر است که پیش تر «یوگین ینین» معاون وزیر خارجه اوکراین گفته بود که یک فروند هواپیمای این کشور که به منظور خارج ساختن شهروندانی اوکراینی وارد کابل شده بود، توسط مردانی ناشناس ربوده شده و سپس به سمت ایران پرواز کرده است.
تیم های ملی فوتبال انگلستان و اوکراین سه شنبه شب با شکست رقبای خود به مرحله یک چهارم نهایی جام ملت های اروپا راه یافتند.
در اولین بازی آخرین روز مرحله یک هشتم نهایی این رقابت ها انگلستان موفق شد در ورزشگاه ومبلی در لندن با دو گل آلمان، حریف دیرینه خود را شکست دهد. این بازی تا دقیقه ۷۵ با نتیجه مساوی بدون گل دوم می شد اما رحیم استرلینگ، بازیکن ۲۶ ساله انگلستان در حالی که تنها ۱۵ دقیقه به پایان بازی باقی مانده بود دروازه آلمان را باز کرد.
هری کین، مهاجم و کاپیتان انگلستان ۱۱ دقیقه بعد توانست دومین گل را وارد دروازه آلمان کند. به این ترتیب آلمان نیز به جمع دیگر تیم های قدری پیوست که از گردونه رقابت های یورو ۲۰۲۰ حذف شده اند. هلند، پرتغال، مدافع عنوان قهرمانی و فرانسه، قهرمان جام جهانی ۲۰۱۸ پیش از آلمان از جام ملت های اروپا حذف شده بودند.
مسابقه سه شنبه آخرین بازی تیم ملی فوتبال آلمان با سرمربیگری یوآخیم لوو بود. او قرار است جای خود را به هانس دیتر فلیک، دستیار پیشینش بدهد. یوآخیم لوو نزدیک به ۱۵ سال هدایت تیم ملی آلمان را برعهده داشت که نقطه اوج آن را می توان قهرمانی در جام جهانی سال ۲۰۱۴ و تحقیر برزیل در بازی نیمه نهایی آن تورنمنت دانست.
حذف آلمان از رقابت های یورو ۲۰۲۰ به این معنا است که هر چهار تیم «گروه مرگ» این رقابت ها یعنی فرانسه، مجارستان، پرتغال و آلمان پیش از مرحله یک چهارم نهایی با جام ملت های اروپا وداع کرده اند.
شب تاریخی اوکراین
در دیگر بازی سه شنبه شب تیم های سوئد و اوکراین در گلاسکو به مصاف یکدیگر رفتند. الکساندر زینچنکو اولین گل این بازی را برای اوکراین وارد دروازه سوئد کرد. امیل فورسبرگ، بازیکن ۲۹ ساله سوئد ۱۵ دقیقه پس از این گل و در حالی که تنها دو دقیقه به پایان نیمه اول بازی باقی مانده بود دروازه اوکراین را باز کرد. به این ترتیب دو تیم با نتیجه مساوی یک- یک در نیمه اول به رختکن رفتند.
این نتیجه در نیمه دوم نیز حفظ شد تا بازی اوکراین و سوئد به دو وقت اضافه ۱۵ اضافه ای کشیده شود. سوئد از دقیقه ۹۹ به دنبال اخراج مارکوس دانیلسون ۱۰ نفره بازی را دنبال کرد. در پایان ۱۵ دقیقه دوم و در حالی که سه دقیقه وقت اضافه در نظر گرفته شده بود آرتم دووبیک، مهاجم اوکراین توانست با ضربه سر دروازه سوئد را باز کند. به این ترتیب برنده آخرین بازی مرحله یک هشتم نهایی در وقت های اضافه و بدون ضربات پنالتی مشخص شد و سوئد هم دیگر فرصتی برای جبران این نتیجه نداشت.
انگلستان و اوکراین شنبه شب در مرحله یک چهارم نهایی به مصاف یکدیگر خواهند رفت.
سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه، روز دوشنبه در نشست خبری با رئيس جمهوری مصر در پاسخ به سوالی در خصوص فروش هواپیماهای بدون سرنشین ترکیه به اوکراین گفت: «ما قویا به همه کشورهای مسئول که با آنها در ارتباط هستیم ( که ترکیه هم یکی از آنهاست) توصیه می کنیم که اوضاع و بیانیههای جنگ افروزانه کییف را تجزیه و تحلیل کنند. ما به آنها توصیه میکنیم پیش از فروش هرگونه تسلیحات نظامی به اوکراین این موارد و پیشینه رفتارهای کییف را مورد بررسی قرار دهند و به احساسات نظامیگرایانه دامن نزنند.»
او همچنین تلویحا دولت اوکراین را به «نئونازیها» تشبیه کرد و کییف را متهم کرد که علیه حقوق مردم روس زبان در این کشور فعالیت میکند.
هشدار روسیه به ترکیه در خصوص فروش هواپیماهای بدون سرنشین در حالی طرح میشود که ترکیه و اوکراین در ماههای اخیر بر سر راهاندازی پروژههای مشترک برای ساخت تجهیزات مختلف جنگی از جمله پهپاد، موتورهای توربینی و حتی کشتیهای جنگی با یکدیگر به توافق رسیدهاند.
بخش مهمی از این توافقات در دیدار روسای جمهوری دو کشور در اکتبر سال ۲۰۲۰ میلادی حاصل شد. در آن زمان ولودیمیر زلنسکی که برای ملاقات با رجب طیب اردوغان به استانبول سفر کرده بود با همتای ترک خود بر سر همکاریهای نظامی به توافقات گستردهای دست یافت.
این درحالیست که ترکیه و اوکراین از دیرباز روابط نزدیکی با یکدیگر داشتهاند و آنکارا از نخستین کشورهایی به شمار میرود که در سال ۱۹۹۱ استقلال این کشور از اتحاد جماهیر شوروی را به رسمیت شناخت.
از سوی دیگر صنعت تولید پهپادهای ترکیه در ماههای اخیر توجهات بینالمللی گستردهای را به خود جلب کرده است.
هفته گذشته فرانسیس فوکویاما، نظریه پرداز مشهور علوم سیاسی در یادداشتی برای American Purpose به پیشرفتهای گسترده ترکیه در این حوزه اشاره و پیشبینی کرد آنکارا با استفاده از پهپادهای خود قصد دارد ماهیت قدرت زمینی را تغییر دهد به گونهای که ساختارهای موجود نظامی را تضعیف کند.
فوکویاما در آن مقاله استدلال کرد که پهپاد به دلایل مختلفی چون قیمت نسبتا ارزان، عدم حضور خلبان و در نتیجه از بین رفتن خطر کشته شدن نیروی انسانی و همچنین اندازه کوچک و دشواری ردیابی در آینده میتواند نقش پررنگی در درگیریهای نظامی داشته باشند و جایگزین بسیاری از تسلیحات نظامی کلاسیک در جهان شوند.
ترکیه و متحدانش و نیز نیروهای تحت حمایت آنکارا در بحرانهایی چون جنگ قرهباغ، درگیریهای لیبی و همچنین در مواردی از جنگهای داخلی سوریه از این ابزار تاثیرگذار استفاده کرده اند.
ترکیه میگوید ایالات متحده دو کشتی جنگی را به دریای سیاه میفرستد.
یک سخنگوی وزارت خارجه ترکیه شام دیروز جمعه به خبرگزاری دیپیای جرمنی گفت منابع دیپلماتیک ۱۵ روز قبل به ترکیه خبر دادند که کشتیهای جنگی از طریق گذرگاه باسفورس به سمت دریای سیاه میروند.
روز دوشنبه وزارت دفاع امریکا از صحبت در مورد ارسال کشتیهای جنگی به این سمت خودداری کرد.
اما جان کربی سخنگوی وزارت خارجه امریکا گفت فرستادن کشتیها به دریای سیاه یک اقدام غیر معمول نیست.
معلوم نیست آیا این اقدام امریکا به افزایش قوای روسیه در این منطقه در نزدیکی اوکراین رابطه دارد یا خیر؟
اما جن ساکی سخنگوی قصر سفید اخیراً گفته بود امریکا در مورد وضعیت در اوکراین جایی که روسیه در سرحدات آن قوای خود را بیشتر ساخته، نگران میباشد.
ترکیه گفته است این کشتیها قرار است روزهای ۱۴ و ۱۵ اپریل از باسفورس بگذرند و تا ۴ ماه می در دریای سیاه بمانند.
فرماندهی اروپایی نیروهای مسلح ایالات متحده (EUCOM) فعالیت های روسیه را بهانه قرار داده و سطح جنگی نیروهای خود را به حداکثر آمادگی ارتقاء داده است.
«پولیتیکو» در گزارشی در این مورد می نویسد اقدامات روسیه موجب شده تا فرماندهی آمریکا در اروپا سطح آماده باش خود را به بالاترین درجه برساند و به خصوص تحرک در اوکراین موجب شده تا رهبران امنیت ملی ارشد دولت بایدن با همتایان اوکراینی خود و دیگر رهبران در این منطقه تماس بگیرند. آنها متعهد شدند تا در کنار کییف بمانند.
ژنرال «گلن ونهرک» مسئول فرماندهی شمالی آمریکا (نظامیان آمریکایی در اروپا) تاکید کرد این وضعیت به دلیل بازگشت ایالات متحده و روسیه در «رقابت قدرت بزرگ»، درست مثل زمان جنگ سرد است.
او به خبرنگاران گفت: «واضح است روسیه برای نشان دادن دوباره نفوذ و قابلیتهای خود در عرصه جهانی تلاش میکند.»
بر اساس این گزارش، وزارت دفاع آمریکا پس از آغاز دوباره درگیری میان جداییطلبان شرق اوکراین و دولت کی یف از تابستان گذشته، مدعی است فعالیت روسیه را با هوشیاری دنبال میکند.
وله اوروسکی، معاون نخستوزیر و وزیر بخش صنایع راهبردی اوکراین در دیدار با ولی منور سفیر افغانستان در اوکراین گفت ارادۀ سیاسی و پتانسیل قابل توجهی برای همکاری بین اوکراین و افغانستان وجود دارد. اروسکی گفت: «اوکراین آماده تعمیق روابط با افغانستان است. اراده سیاسی و پتانسیل قابل توجهی برای همکاری وجود دارد. البته، سطح فعلی تجارت بین کشورها کافی نیست. ما باید اهداف بلندپروازانهتری تعیین کنیم و به سطح بالاتر همکاری برسیم». سفیر افغانستان نیز در این دیدار گفت افغانستان میخواهد صفحۀ جدیدی از همکاریها بین دو کشور باز شود. معاون نخستوزیر اوکراین همچنان گفته تیمش آماده است روابط دوجانبه توسعهای را بین دو کشور تقویت کند. دو طرف توافق نمودند تا سفرهای کاری دوجانبه بین هیئتهای دو کشور در حوزههای مختلف صورت گیرد.
کییف و مسکو پس از گفتگوهایی دشوار که چند روز به طول انجامید سرانجام در نیمه شب دوشنبه بر سر انتقال گاز روسیه به اروپا از طریق اوکراین به توافق دست یافتند.
این توافق به نوعی نگرانیها بر سر بحران جدید سوخت و انرژی گرمایشی در اروپا را در بحبوحه زمستان تاحدودی مرتفع میکند.
ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهوری اوکراین با تایید حصول این توافق در صفحه فیسبوک خود ضمن خبر دادن از امضای قراردادی پنج ساله برای انتقال گاز روسیه به اروپا از طریق اوکراین نوشت: «اروپا میداند که ما رهایش نمی کنیم.»
از سوی دیگر خبرگزاریهای روسیه به نقل از الکسی میلر، رئیس شرکت غول آسای گازی این کشور (گازپروم) اعلام کردند توافق نهایی میان دو طرف بر سر انتقال گاز به اروپا در نهایت پس از پنج روز مذاکره سخت و فشرده در وین، پایتخت اتریش به دست آمد و طرفین کلیه اسناد مربوط به توافق را امضاء کردند.
به گفته رئیس شرکت گازپروم اسناد امضا شده این امکان را فراهم میکند تا انتقال گاز پس از ۳۱ دسامبر، تاریخ انقضای قرارداد کنونی تداوم یابد.
بدین ترتیب پروتکل توافقی که بیستم دسامبر گذشته در پی مذاکرات فشرده و دشوار و با مشارکت اتحادیه اروپا به امضا رسیده بود نیمه شب دوشنبه، یک روز مانده تا سال جدید میلادی از سوی دو طرف نهایی و اجرایی شد.
بهرغم توافق اولیه، مذاکرات پنج روزه برای نهایی کردن این توافق با تنشهای بسیار همراه بود به نحوی که هر لحظه بیم آن میرفت تا گفتگوها در آخرین دقایق به شکست بیانجامد و بدین ترتیب روند گاز رسانی به اروپا در ابتدای فصل زمستان با بحرانی جدید روبرو شود.
ماروس سفکویس، یکی از اعضای کمیسیون اروپا که این مذاکرات را از نزدیک دنبال کرده با انتشار پستی در شبکه اجتماعی توییتر از حصول توافق میان اوکراین و روسیه برای انتقال گاز به اروپا استقبال کرده است.
این عضو کمیسیون اروپا در پیام خود تصریح میکند: «تلاش و کار سخت و دشوار به یک توافق نهایی منجر شد که ادامه انتقال گاز به اروپا از نخستین روز سال ۲۰۲۰ را تضمین میکند.»
بر اساس قرارداد جدید شرکت گازپروم در سال جدید میلادی دست کم ۶۵ میلیارد متر مکعب گاز را از طریق اوکراین به اروپا منتقل میکند. ولودیمیر زلنسکی با تایید این مطلب اعلام کرده است که میزان انتقال گاز از طریق کشورش به اروپا طی سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ به دست کم ۴۰ میلیارد متر مکعب تقلیل پیدا خواهد کرد.
به گفته آقای زلنسکی اوکراین در مجموع در پی عقد این قرارداد پنج ساله در نهایت بیش از ۵ میلیارد دلار عایدش خواهش شد.
این قرارداد بخشی ازیک توافق بسیار بزرگتر میان دو طرف است که به موجب آن شرکت گازپروم روز جمعه گذشته ۲.۹ میلیارد دلار بابت جریمه و بهره به همتای اوکراینی خود یعنی شرکت نفتوگاز Naftogaz پرداخت کرده بود.
شرکت نفتوگاز نیز در قبال دریافت این وجه کلیه اقدامهای قانونی و قضایی بر ضد گازپروم در اوکراین و غرب را به کلی لغو کرده است.
نهایی شدن توافق جدید میان مسکو و کییف از آن جهت که از بروز یک جنگ گازی جدید میان دو کشور همسایه جلوگیری کرده بسیار مهم ارزیابی میشود. تنشهای پیشین میان دو کشور در زمینه صادرات گاز روند گازرسانی به اروپا را در ماههای ژانویه طی سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹ با اختلال شدید همراه کرده بود.
اروپا تا حد زیادی از نظر تامین گاز به روسیه وابسته است به نحوی که ۳۵ درصد از گاز مصرفی در قاره سبز از طریق مسکو تامین میشود. این در حالیست که با ساخته شدن خط لولهای که گاز روسیه را با دور زدن اوکراین به اروپا منتقل میکند وابستگی اروپا به دریافت گاز روسیه از طریق اوکراین طی سالهای گذشته تا میزان ۴۰ درصد کاهش یافته است.
ولادیمیر زیلنسکی کمدین 41 ساله اوکراینی در دوم انتخابات ریاستجمهوری این کشور، رقیب خود پترو پوروشنکو که در حال حاضر رییسجمهوری این کشور است را شکست داد.
پوروشنکو نیز شکست در این انتخابات را پذیرفته است.
آقای زلنسکی در دور اول انتخابات ریاست جمهوری که 39 نامزد داشت و سه هفته پیش برگزار شد با کسب 30.4 درصد آراء از سایر رقبا پیش افتاد و همراه با نفر دوم -پترو پروشنکو رییس جمهور فعلی به دور دوم رفت.
رییس جمهور در اوکراین برای پنج سال انتخاب میشود و کنترل قابل ملاحظهای بر امور امنیتی و دفاعی و سیاست خارجی دارد.
آقای زلنسکی که 41 سال دارد سابقهای در سیاست نداشت و بیشتر به عنوان کمدین شناخته میشد.
او عمده معروفیت خود را از بازی در یک سریال تلویزیونی به دست آورده بود، در نقش کسی که تصادفی رییس جمهور اوکراین شده بود.
در این انتخابات او بیشتر بر تفاوتهایش با نامزدهای دیگر تاکید کرد تا اینکه برنامهها و ایدههای روشن و مشخص ارائه کند.
آقای زلنسکی همچنین با حضور گسترده در شبکههای اجتماعی رای دهندگان جوان را به خود جلب کرد و چون از صحبت کردن به زبان روسی پرهیز نکرد، توانست حمایت شهروندان روس تبار شرق اوکراین را هم به دست آورد.
رقیب او آقای پروشنکو بر اساس این نظرسنجی 25 درصد آرا را به دست آورده است.
آقای پروشنکو در سال 2014 رییس جمهور شد، بعد از این که مردم ویکتور یانوکوویچ رییس جمهور قبلی را که طرفدار روسیه بود سرنگون کردند.
روسیه شبه جزیره کریمه را به خاک خود الحاق نمود اما نیروهای طرفدار آن در شرق اوکراین با ارتش این کشور درگیر هستند.
رابطه با روسیه نقش مهمی در مبارزات انتخاباتی این دوره نداشت.
این مقامات می گویند این هلی کوپتر غیرنظامی بوده که روز چهارشنبه هفته گذشته با ارتفاع بسیار کم در حال وارد شدن به حریم هوایی اسلواکی بوده است. در این سانحه، پیلوت اوکراینی هلی کوپتر و هفت مهاجر افغان از جمله پنج مرد و دو زن کشته شدند.
مقامات اما در اوکراین تاکنون این رویداد را تائید نکرده اند.
سخنگوی وزارت داخله اسلواکی گفت که یک تیم تحقیق برای بررسی رویداد به منطقه حادثه اعزام شده است، اما به دلیل مه غلیظ امکان بررسی دقیق رویداد در حال حاضر امکان پذیر نمی باشد و فقط لاشه هلی کوپتر را پیدا کرده اند.
وی افزود “هلی کوپتر نوع (MI-2) اوکراینی در شرایط بسیار بد هوایی با ارتفاع بسیار پایین در حال پرواز بوده، طوری که به نظر می رسیده قصد عبور غیر قانونی را داشته است.”
او افزود که اسناد پیدا شده در محل حادثه نشان می دهد که مسافران این هلی کوپتر همگی افغان بودند.
این سخنگو می افزاید که احتمال قاچاق انسان نیز در این رویداد دخیل باشد.