برچسب: امنیت منطقه

با وخیم تر شدن بحران انسانی در افغانستان کشورهای جنوب آسیا و آسیای مرکزی احساس خطر بیشتری می کنند. قدرت گیری شبکه حقانی، جنجال های قومی و موقعیت دیستوپیایی افغانستان در کنار بحران انسانی روبه گسترش همچنان هم برای هند و هم برای پاکستان درد سرهای بزرگی خلق می کنند. این دو کشور رقیب و همسایه افغانستان ماه گذشته برای به نمایش گذاشتن نفوذ خود دو نشست امنیتی در سطح عالی را با موضوع صلح و ثبات در افغانستان، برگزار کردند. آجیت دوال، مشاور امنیت ملی هند، در ده نوامبر 2021 میزبان سومین دور دیالوگ منطقه ای در مورد افغانستان در دهلی نو بود و محمد صدیق خان، نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان، در یازده نوامبر 2021، در اسلام آباد «ترویکا پلاس» در مورد افغانستان را میزبانی نمود. پاکستان و چین علی رغم دعوت از سوی هند در سومین نشست امنیتی منطقه در دهلی شرکت نکردند و در عوض پاکستان و چین نیز در نشست های مختلف صلح در مورد افغانستان، هند را کنار گذاشتند.  

از سویی هم تهران در سال 2018 میلادی دیالوگ امنیت منطقه را مطرح نمود و در سال 2019 دومین دور این دیالوگ توسط ایران برگزار شد. سومین دور این دیالوگ سال گذشته به دلیل پاندمی کرونا برگزار نشد. در سومین دور دیالوگ امنیت منطقه در هند اما روسای امنیت ملی کشورهای ایران، روسیه، قزاقزستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان در دهلی نو گردهم آمدند و با صدور اعلامیه ای جمعی به نام «بیانیه دهلی در مورد افغانستان» در ده نوامبر به کار خود پایان دادند.

در دیالوگ امنیت منطقه در تهران، علی شمخانی، دبیر امنیت ملی ایران، بر لزوم حضور تمام اقوام بزرگ افغانستان در کابینه طالبان تاکید ورزید؛ کریم ماسیموف، رئیس کمیته امنیت ملی قزاقزستان نسبت به تهدیدات امنیتی و چالش های حکومتداری ابراز نگرانی نمود؛ نصرالله رحمت جان محمودزاده بر لزوم کمک های انسانی به مردم افغانستان تاکید کرد و نیکلای پاتروشف، رئیس امنیت ملی روسیه هم بر اهمیت فرمت مسکو و شورای ترک اشاره کرد.

ترویکا پلاس در اسلام آباد

در نشست ترویکا پلاس در اسلام آباد، علاقه مندی پاکستان به ایفای نقش حیاتی در افغانستان تحت حاکمیت طالبان ابراز شد. در این نشست، توماس وست، نماینده ویژه امریکا برای افغانستان، ضمیر کابلوف، نماینده ویژه روسیه در امور افغانستان، یو شیائو یونگ، نماینده ویژه چین در امور افغانستان، حضور داشتند. امیرخان متقی، وزیر امور خارجه امارت اسلامی به صورت جداگانه شرکت کنندگان در ترویکا پلاس را در اسلام آباد ملاقات نمود. در ترکیب هیات امارت اسلامی در این نشست که از سوی امیرخان متقی رهبری می شد هدایت الله بدری، وزیر مالیه طالبان، نورالدین عزیز، وزیر صنایع و تجارت طالبان، حضور داشتند.

آخرین دور ترویکا پلاس در نوزده اکتبر در مسکو برگزار شد که امریکا در آن حضور نداشت. این در حالی بود که چند روز قبل از تسلط دوباره طالبان در افغانستان، زلمی خلیل زاد نماینده ویژه امریکا در امور افغانستان در نشست ترویکا که در یازده آگوست 2021 در دهه قطر برگزار شد، حضور داشت.  

در نبود نیروهای امریکایی، ناتو و نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان، پیش بینی می شود وضعیت امنیتی در افغانستان طی روزهای آینده وخیم تر شود. بحران انسانی اسف بار در افغانستان به اقدام فوری هند نیاز دارد. حضور داعش شاخه خراسان و القاعده در افغانستان نیز موجی عظیم از ترس و نگرانی را در جغرافیای آسیای مرکزی و آسیای جنوبی ایجاد کرده است. کشورهای آسیای مرکزی که با بخش شمالی افغانستان مرز مشترک دارند، بیشترین تاثیر را از حضور گروه های تروریستی متحمل می شوند. از سویی هم کشتار اقلیت شیعه توسط افراط گرایان سنی سبب نگرانی ایران شده  است. هند با تعیین عالی رتبه ترین مقامات امنیتی، نه تنها نگرانی های خود را ابراز داشته که سیاست های خود برای کمک به افغانستان را شفاف سازی کرده است. در دیالوگ امنیت منطقه در هند، هشت کشور شرکت کننده روی مبارزه مشترک با تهدیدات رادیکالیزم و تولید و قاچاق مواد مخدر توافق نمودند.

 شکاف منطقه ای حاد برای گفت و گوهای صلح افغانستان یک معضل به حساب می آید اما هر دو نشست «امنیت منطقه ای و ترویکا پلاس» امیدواری هایی را ایجاد کرده است. کشورهای قدرتمند ترویکا نگاهی ویژه به هند و پاکستان دارند. روسیه به عنوان یکی از شرکت کنندگان در نشست امنیت منطقه ایی دهلی و ترویکا پلاس در اسلام آباد، بر تمرکز بیشتر روی فرمت مسکو تاکید نمود. امریکا نیز که در ترویکا پلاس در اسلام آباد حضور داشت بر اهداف پاکستان و واکنش های سریع چین و روسیه توجه نمود. امریکا بخشی از دیالوگ امنیت منطقه ای نیست اما توماس وست، نماینده ویژه امریکا در امور افغانستان، بلافاصله پس از نشست ترویکا به هند سفر و با آجات دوال رئیس امنیت ملی هند و هارش واردان شرینگلا، وزیر امور خارجه هند، دیدار نمود.

هر دو نشست با برخی از اهداف مشترک به پایان رسید و هر دو نشست با صدور اعلامیه مفصل به پایان رسید.  اعلامیه دهلی در مورد افغانستان به نشست امنیت منطقه یی ربط داشت و شرکت کنندگان ترویکا پلاس هم با یک اعلامیه مشترک به کارشان پایان دادند.

در اعلامیه ترویکا پلاس همان چیزی ذکر شد که یک روز قبل در نشست امنیتی منطقه در هند گفت شده بود. هر دو نشست بر لزوم تشکیل یک دولت همه شمول در کابل و کمک های انسانی به مردم افغانستان تاکید داشتند. پاکستان در نشست ترویکا بر آزاد سازی دارایی های بلوکه شده افغانستان تاکید ورزید.

اگرچه هنوز هیچ کشوری طالبان را به رسمیت نشناخته اند، پاکستان و دوست همه فصولش یعنی چین کانال ارتباط و دیپلماسی ماهرانه با رهبری طالبان باقی مانده اند. ناگفته پیداست که از زمان تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، پاکستان دست پیش را گرفته است. مقامات امارت اسلامی در نشست ترویکا پلاس حضور نداشتند اما موفق شدند با تک تک شرکت کنندگان در این نشست به طور جداگانه دیدار و گفت و گو کنند. پاکستان با فراهم ساختن شانس دیدار با نمایندگان روسیه، چین و امریکا برای هیات طالبان در حقیقت نشان داد که همکار صمیمی طالبان است.

پاکستان با کشاندن نمایندگان سه کشور روسیه، چین و امریکا به نشست ترویکا در اسلام آباد در حقیقت خواست چهره سازنده ای از خود در سطح بین الملل ایجاد کند. موضع و اهداف کشورهای آسیای مرکزی اکنون روشن است. آنها تمام تخم مرغ های خود را در یک سبد نمی گذارند. کشورهای آسیای مرکزی در عین حال که با چین و روسیه تعامل دارند تماس مستقیم و گفت و گوی ویژه خود با هند و پاکستان در مورد پروسه آشتی در افغانستان را ادامه می دهند.

اعلامیه دهلی در مورد افغانستان در صورتیکه تمام هشت کشور شرکت کننده در نشست امنیتی منطقه در دهلی بر اساس مفاد اعلامیه عمل کنند، می تواند دستاوردهایی داشته باشد. مسیرهای ایران، پاکستان و دیگر کشورهای آسیای مرکزی به افغانستان برای انتقال منابع حیاتی و ضروری به این کشور بسیار مهم به شمار می رود. هر دو نشست روی رفع چنین چالش هایی تمرکز داشت.

برخلاف گذشته، طالبان اکنون برای گفت و گو با دهلی نو علاقه نشان داده اند. طالبان تمایل دارند سرمایه گذاری و دیگر کمک های هند را در افغانستان به دست آورند. اما هند به این زودی طالبان را به رسمیت نمی شناسد. اگرچه طالبان در نشست امنیت منطقه در هند دعوت نشد اما واکنش مثبتی به این نشست داشت.

تا سال گذشته، پاکستان میزبان بیش از یک و نیم میلیون و ایران میزبان کمتبر از یک میلیون مهاجر افغانستانی بوده اند. با تسلط دوباره طالبان بر افغانستان و فرار دسته جمعی شهروندان افغانستان، یک بار دیگر مهاجرین افغانستان به باری کلان بر دوش این دو کشور تبدیل شدند. از سویی هم اثرات منفی بحران اقتصادی در افغانستان دامان کشورهای همسایه را نیز خواهد گرفت. حال و هوای جنگ داخلی در افغانستان روی منطقه نیز تاثیر می گذارد. دو نشست ترویکا پلاس و نشست امنیت منطقه یی روی جلوگیری از بدتر شدن سناریو در کشورهای آسیای مرکز و جنوب آسیا تمرکز داشت.

منبع:Op-Ed

مترجم: حفیظ الله رجبی

نصرالله رحمت جان اف، رئیس شورای امنیت ملی تاجیکستان، در نشست امروز امنیت منطقه ای با محوریت افغانستان در دهلی نو گفت:«وضعیت کنونی در نقاط مرزی افغانستان نگران کننده است و وضعیت پیش آمده احتمال گسترش تروریزم، مواد مخدر و جرایم را افزایش داده است.»

وی تاکید کرد تاجیکستان مرز مشترک طولانی با افغانستان دارد و اوضاع نقاط مرزی تاجیکستان با افغانستان پیچیده شده است.

آقای رحمت جان اف افزود تاجیکستان به عنوان همسایه افغانستان حاضر است در تمامی برنامه هایی که به مردم افغانستان کمک می کند، مشارکت نماید.

قابل ذکر است روسای امنیت ملی پنج کشور آسیای میانه به اضافه ایران و روسیه در نشست منطقه ای امروز در هند شرکت کرده اند.

روسیه: نشست ها در مورد افغانستان نباید کار را پیچیده کند

نیکلای پاتروشف رئیس شورای امنیت ملی روسیه نیز گفت چندین مکانیزم گفت و گو در مورد افغانستان به شمول فرمت مسکو و شورای ترکیک وجود دارد.

وی خاطر نشان کرد این فرمت ها نباید کار را پیچیده کند و باید مکمل یکدیگر باشند.

پاتروشف افزود فرمت مسکو این توانایی را دارد تا تمامی تلاش ها برای رسیدن به صلح در افغانستان را هماهنگ بسازد.

باید گفت در سومین دور فرمت مسکو در بیست اکتبر در روسیه، ده کشور به شمول هند، چین و پاکستان شرکت کرده بودند. فرمت مسکو از سال 20017 به بعد توسط روسیه و برای گفت و گو در مورد موضوعات مرتبط با افغانستان میزبانی شده است.

رئیس شورای امنیت ملی ترکمنستان

رئیس شورای امنیت ملی ترکمنستان نیز در نشست امنیت منطقه ای هند گفت:« این نشست فرصت خوبی ست تا اوضاع بحرانی افغانستان را بررسی کنیم و برای استقرار صلح در این کشور گام برداریم.»

هند و تقاضا برای همکاری بیشتر

به نقل از «آی ان آی»، آجیت دوال، مشاور عالی امنیت ملی هند، که نشست را ریاست می کرد نیز خواستار همکاری، تعامل و هماهنگی بیشتر در مورد مساله افغانستان شد.

وی افزود:«امروز گردهم آمده ایم تا موضوع  افغانستان را بررسی کنیم. همه ما مشتاقانه تحولات در این کشور را شاهد بوده ایم. این تحولات تاثیر مهمی نه تنها بر روی مردم افغانستان و کشورهای همسایه که بر روی کل منطقه دارد.»

آقای دوال تاکید کرد:«زمان همکاری، تعامل و هماهنگی بیشتر بین کشورهای منطقه فرا رسیده است. مطمئن هستم که نیت و همکاری ما نه تنها برای کمک به مردم افغانستان که در امنیت جمعی ما تاثیرگذار خواهد بود.»

وزیر امور خارجه هند نیز گفت:«شرکت کنندگان در نشست امنیت منطقه ای هند اوضاع امنیتی منطقه پس از تحولات اخیر در افغانستان را بررسی می  کنند. این نشست ادامه فرمت تهران در سال 2018 و 2019 است اما در این دوره هفت کشور حاضر را جدیت بیشتری حضور یافته اند.»

وی تاکید کرد شرکت کنندگان در این نشست راه های موجود برای مدیریت بحران های امنیتی مرتبط با تحولات افغانستان و نیز کمک به مردم افغانستان برای ارتقاء صلح و ثبات و امنیت را بررسی می کنند.

قابل ذکر است پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان بسیاری از کشورهای منطقه و جهان نگران موضوعات اساسی چون رابطه طالبان با گروه های تروریستی از جمله القاعده و داعش می باشد. هند از جمله کشورهایی ست که همواره از حمایت پاکستان از طالبان و دیگر گروه های تروریستی انتقاد کرده است. از نظر دهلی نو پیروزی طالبان به منزله گسترش تروریزم در منطقه مورد مناقشه این کشور با پاکستان یعنی کشمیر می باشد.

نشست امنیت منطقه ای با محوریت افغانستان امروز در دهلی نو پایتخت هند برگزار می شود.

بر اساس اعلام رسانه های هندی ریاست نشست امنیت منطقه ای امروز در هند را آجیت دوال، مشاور امنیت ملی هند بر عهده دارد.

 مشاوران امنیت ملی کشورهای ایران، قزاقستان، قرغیزستان، روسیه، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبیکستان در این نشست شرکت کرده اند.

از چین و پاکستان نیز برای اشتراک در این نشست دعوت شده بود اما این دو کشور گفته‌اند شرکت نمی‌کنند.

انعام‌الله سمنگانی؛ معاون سخنگوی طالبان این نشست را به نفع افغانستان و منطقه دانست و خواستار حضور در نشست بعدی در مورد افغانستان شد.

«ایندیا تودی» هند نوشته است، که «جنرال مارات ایمانکولوف» رئیس شورای امنیت قرقیزستان روز سه شنبه (4 عقرب) با «آجیت دووال» همتای هندی خود در دهلی نو دیدار کرد و طرفین در این نشست روی مسایل مختلفی به شمول تهدیدهای احتمالی برخاسته از افغانستان علیه دو کشور به بحث و گفتگو پرداختند.

براساس بیانیه ای از سوی شورای امنیت هند؛ طرفین در این دیدار توافق کردند که به طور مشترک به هر گونه تهدید و چالش های منطقه ای به ویژه چالش های برخاسته از خاک افغانستان علیه منافع دو کشور رسیدگی و مقابله کنند.

بیانیه علاوه کرد که هر دو جانب از اتفاق نظر میان دو کشور نسبت به مسایل استقبال کرده و توافق کردند که همکاری های دو جانبه امنیتی را در راستای مبارزه با تروریسم، مقابله با افراط گرایی، کنترل مواد مخدر و همکاری های دفاعی افزایش دهند.

این اولین دیدار استراتژیک امنیتی میان دو کشور بود.

گفتنی است که پس از سقوط دولت پیشین و روی کار آمدن مجدد طالبان، کشورهای منطقه نسبت به افزایش احتمالی هرج و مرج ها و ناامنی که دامن گیر کشورهای دیگر نیز شوند ابراز نگرانی کرده اند.

وبسایت ریاست جمهوری تاجیکستان افزوده که رهبران دو کشور در این مکالمه تلفنی (روز شنبه) در خصوص اوضاع امنیتی منطقه و با توجه به یادآوری گفتگوهای دو رهبر در نشست سازمان همکاری های شانگهای در تاجیکستان درباره اوضاع در افغانستان به طور ویژه صحبت کردند.

امامعلی رحمان گفت که اوضاع افغانستان همچنان در مرکز توجه تاجیکستان قرار داد، زیرا هر رویدادی که در افغانستان رخ دهد تاثیری مستقیم بر امنیت منطقه دارد.

رئیس جمهور تاجیکستان افزود به همین منظور ایجاد زمینه گفتگوی گسترده میان تمامی قواها در افغانستان یکی از اصلی ترین موضوعات برای آوردن صلح و ثبات در افغانستان است.

امامعلی رحمان از آمادگی کشورش برای همکاری سازنده میان تمامی جناح های ذینفع برای تسهیل این پروسه خبر داد.

وبسایت ریاست جمهوری تاجیکستان علاوه کرده است که دو رهبر همچنین بر ادامه تماس ها و مشوره هایشان در خصوص تمامی موضوعاتی که به افغانستان مرتبط است تاکید کردند.

لازم به ذکر است که پیش تر امامعلی رحمان در دیدار با فعالان مدنی ولسوالی فرخار این کشور در نزدیکی مرز با افغانستان تاکید کرده بود که با نیروهای مرزبانی این کشور برای حفاظت از حریم مرزی با افغانستان در این روزها همکاری کنند.

طالبان از طرفی تاجیکستان را متهم به دخالت در امور داخلی افغانستان کرده بود و هشدار داده بود که هر کنشی از سوی این کشور با واکنش طالبان روبرو خواهد شد.

عمران خان نخست وزیر پاکستان نیز پیش تر در گفتگو با تلویزیون تی آر تی گفته بود که آمریکا دیر یا زود طالبان را به رسمیت خواهد شناخت.

در این دیدارها که روز گذشته در تهران صورت گرفت تاکید شد موفقیت افغانستان در پروسه صلح در حقیقت موفقیت ایران می باشد.

رییس شورای عالی مصالحه ملی با تشکر از دعوت و استقبال گرم تهران از همکاری‌های همیشگی ایران با مردم و دولت افغانستان و از موضع‌گیری اصولی این کشور در باره‌ی صلح تشکر و قدردانی کرد.

عبدالله عبدالله در ادامه‌ صحبت‌های خود به صورت مفصل در باره‌ تلاش‌های صلح در داخل کشور، مذاکرات دوحه، فرصت‌ها و چالش‌های منطقه‌یی و فرامنطقه‌یی برای دست‌یافتن به صلح صحبت کرد.

 رییس شورای عالی مصالحه‌ ملی در صحبت‌های خود تأکید کرد فرصت استثنایی برای دست‌یافتن به صلح در افغانستان فراهم گردیده است و تحقق صلح و ثبات در کشور نیازمند اجماع منطقه‌ای و حمایت از تلاش‌های صلح می‌باشد. داکتر عبدالله عبدالله صلح در افغانستان را صلح در منطقه و فراتر از منطقه خواند.

عبدالله عبدالله در بخش دیگر از صحبت‌های خود در باره‌ سفرهای اخیر خود به جمهوری اسلامی پاکستان و جمهوری هند صحبت کرد و از حمایت این دو کشور از تلاش‌های صلح در افغانستان خبرداد.

رییس شورای عالی مصالحه ملی، ایران را از همسایگان و متحدان افغانستان خواند و از این کشور خواست تا از تلاش‌های صلح و دست‌یافتن به صلح عادلانه‌، با عزت و دایمی در افغانستان حمایت نماید.

دیدار با رئیس مجلس ایران

عبدالله عبدالله رییس شورای عالی مصالحه‌ ملی همچنان با محمدباقر قالیباف رییس مجلس شورای اسلامی ایران ملاقات کرد.

در این ملاقات، آقای قالیباف گفت مجلس شورای اسلامی از صلحی که به نفع مردم افغانستان باشد و استقلال و تمامیت ارضی این کشور را حفظ کند حمایت و پشتیبانی می‌نماید.

رییس مجلس شورای اسلامی صلح در افغانستان را به نفع صلح و ثبات و توسعه در منطقه خواند و برای رییس شورای عالی مصالحه‌ ملی در امر دست‌يافتن به صلح دایمی آرزوی موفقیت کرد.

رییس شورای عالی مصالحه‌ ملی با تشکر از استقبال گرم رییس مجلس شورای اسلامی و حمایت اصولی جمهوری اسلامی از تلاش‌های صلح در افغانستان در باره‌ی تلاش‌های صلح، اجماع منطقه‌ای و سفرهای خود به کشورهای همسایه برای جلب حمایت و همکاری‌ آنان در امر صلح صبحت کرد.

عبدالله عبدالله نقش پارلمان‌ها را در تلاش برای صلح و حمایت از تلاش‌های صلح مهم خواند و از آقای قالیباف و مجلس شورای اسلامی خواست تا به پشتیبانی خود از تلاش‌های صلح در افغانستان دامه بدهند.

وزیر خارجه ایران نیز برای رییس شورای مصالحه افغانستان در امر دست‌یافتن به صلح دایمی در افغانستان به عنوان یکی از نیازهای اساسی منطقه آرزوی موفقیت کرد.

آقای ظریف گفت:«ایران از تلاش‌های صلح در افغانستان حمایت می‌کند.»

 او گفت:« ما موفقیت شما را در امر صلح موفقیت خود می‌دانیم و از تلاش‌های شما برای دست‌یافتن به صلح دایمی در افغانستان به صورت همه‌جانبه حمایت می‌کنیم.»

 آقای ظریف همچنان حمایت کشورش را از تلاش‌های منطقه‌ای برای دست‌یافتن به اجماع برای حمایت از صلح را ابراز داشت.

آقای ظریف روابط دوجانبه میان دو کشور را حسنه خواند و از عملی شدن برنامه‌های زیربنایی و نهایی شدن توافق جامع میان دو کشور ابراز رضایت کرد.

دفتر مطبوعاتی نخست وزیری پاکستان با نشر خبرنامه ای گفته که شاهد خاقان عباسی که به تازگی قدرت را به دست گرفته طی یک تماس تلفنی با محمد اشرف غنی رئیس جمهوری کشورمان گفت که تروریسم تهدیدی مشترک برای دو کشور محسوب می گردد و کشورش آماده همکاری با افغانستان برای ثبات و امنیت منطقه می باشد.

آقای غنی نیز به نوبه ی خود از انتقال آرام قدرت در این کشور اظهار خرسندی نموده، گفت که این انتقال برای دموکراسی پاکستان بسیار خوب است.

عباسی ضمن تشکر از رئیس جمهور گفت: “تروریسم یک دشمن مشترک است و ما برای از بین بردن آن از منطقه باهم همکاری می کنیم.”

براساس خبرنامه، هر دو رهبر مصمم شدند که برای رفع چالش های موجود در زمینه انرژی و بهبود شرایط اقتصادی در پاکستان و افغانستان در منطقه کار کنند.

لازم به ذکر است که شاهد خاقان عباسی پس از اینکه محمد نواز شریف نخست وزیر پیشین پاکستان توسط دادگاه عالی این کشور به اتهامات فساد مالی سلب صلاحیت شد، به عنوان نخست وزیر جدید معرفی گردید که توسط پارلمان این کشور رای اعتماد گرفت.