برچسب: امارت

ملا محمد حسن آخند، رییس الوزرای حکومت طالبان شام امروز (شنبه ۶ قوس) در نخستین بیانیه‌اش بر روابط خوب میان امارت اسلامی و کشورهای منطقه و جهان تأکید کرده و گفت که امارت اسلامی همه شمول تر از حکومت پیشین است.

رییس الوزرای طالبان در یک فایل صوتی نیم ساعته در باره مسایل گوناگون به شمول آموزش دختران، اوضاع اقتصادی، منجمد ماندن ذخایر ارزی افغانستان، مسایل امنیتی و اصلاحات در آینده سخن زد.

او گفت که امارت اسلامی می‌خواهد با همه کشورها روابط خوب سیاسی و اقتصادی داشته باشد.

او همچنان اضافه کرد که امارت اسلامی نمی‌‌خواهد در امور دیگران مداخله کند و از کشورها خواست که کمک‌های شان را به مردم افغانستان ادامه دهند.

رییس الوزرای طالبان به تمام ادارات دولتی تحت امرش دستور داد که برای رسیدگی به مشکلات مردم دروازه‌های ادارات حکومتی را باز نگه دارند و افرادی را که از نام نیروهای امارت اسلامی سوء استفاده می‌کنند، خلع سلاح و به پنجه قانون بسپارند.

او همچنان افزود که برای اصلاحات ادارات دولتی کمیسیون‌های گوناگونی را ایجاد کرده است تا به مشکلات مردم رسیدگی صورت بگیرد.

ملا محمد حسن آخند همچنین افزود که تا هنوز به افرادی که در حکومت پیشین کار می‌کردند، هیچ گونه آسیب نرسیده است.

وی در این بیانه گفت که حکومت امارت اسلامی همه شمول‌تر از حکومت پیشین است.

رییس الوزرای طالبان درارتباط با مسایل مرتبط با حقوق بشری و حقوق بانوان گفت که حقوق اصلی بانوان را برای شان داده اند و نیز در حکومت کنونی حقوق بانوان مطابق شریعت اسلامی تامین می‌شود.

به گفته وی، اگر ذخایر ارزی افغانستان آزاد شود، مشکلات اقتصادی در کشور حل خواهد شد.

او افزود که چالش‌های اقتصادی پیش از آمدن امارت اسلامی نیز وجود داشت. 

ما هم به خدا قسم دوست داریم در کشور ما یک دولت اسلامی عدالت پیشه باشد، امنیت کامل باشد، دیگر درمسیر راه کشته نشویم زنده ذبح و پوست نشویم، درتابستان کوچی تمام علف مراتع ما را نخورند، رشوه خاری نباشد ،ما هم در سرنوشتمان سهیم باشیم ،مذهب ما رسمی باشد دیگر در دانشگاه مدرسه و مسجد کشته نشویم، دراداره  و دادگاه و اجتماعات توهین و تحقیر نشویم، به خدا قسم ازجنگ و نا امنی خسته شده ایم، ازفقر بی کاری بی چارگی جان به لب شدیم،  ازمهاجرت در راه پاکستان وایران و اروپا خسته شدیم، دوست داریم همه اهل افغانستان یک زندگی برادروار و مسالمت امیز و احترام متقابل کنارهم مثل بقیه کشورها ومردم دنیا داشته باشیم و یک زندگی عاری ازتعصب وخشونت، تبعیض، آدم کشی داشته باشیم!

چه کنیم که نمی شود فکرکنم این آرزو را به گور ببریم!

شیعیان چون که در موضع ضعف قرار دارند از خدایشان است که طالبان آنها را به عنوان یک مسلمان در کنارشان قبول کنند. پای لخت از خدا چه می خواهد، کفش!

اگر گفت خب حالا که ما حاکم شدیم شما یا از نو کلمه بخوانید یا جزیه بدهید، یا دسته جمعی کوچ کنید، یا دسته جمعی قتل عام بشید یا یک زندگی ذلت بار که همه نوع آزادی سلب شده باشد نه در قدرت شریک باشید، نه در مملکت کاره ای باشید نه درصدا و سیما حق شبکه رادیو و تلویزیون داشته باشید نه حق احزاب رسمی به عنوان حق سیاسی داشته باشید! این که نشد زنگی، نشد هموطن، این که نشد مسالمت امیز زنگی کردن این که نشد دوستی و روابط حسنه!

دلم می خواهد داد بکشم از این همه بدبختی و ظلم و نفهمی، هردو طرف به سمت یک قبله نمازمی خواند، خدای واحد را قبول دارند، یک کتاب، یک پیامبر، یک بهشت و جهنم را قبول دارند با هم می جنگند هر دو طرف هم شهید می شوند؟!!!!!!!

برعلیه همدیگر فتوای جهاد می دهند همدیگر را کافر می خوانند و مستحق جهنم!

 رییس شورای عالی مصالحه ملی می‌گوید تأکید طالبان بر راه ‌حل نظامی مساله افغانستان، اشتباه محض است.

عبدالله عبدالله روز دوشنبه، هفتم سرطان، در یک نشست خبری در کاخ سپیدار گفت اگر یک طرف بخواهد راه‌ حل نظامی را تحمیل کند، به هدف نخواهد رسید.

به گفته او، یکی از درس‌های عمده‌ بحران چهل ساله کشور این است که تأکید بر حل نظامی جنگ، به نتیجه نمی‌رسد.

او از جانب دیگر گفت طالبان با لجاجت به دنبال وقت‌کشی در مذاکرات صلح هستند و تعهدی برای پیش‌رفت در گفت‌وگوهای صلح نشان نداده‌اند.

عبدالله عبدالله گفت که پیش‌بینی موافقت‌نامه دوحه این بود که به دنبال خروج نیروهای بین‌المللی از افغانستان، مذاکرات به نتیجه می‌رسد و صلح تأمین می‌شود.

عبدالله عبدالله افزود: «متاسفانه آن پیش‌رفتی که باید، در میز مذاکرات حاصل نشد، طالبان نمی‌خواهند وارد بحث‌های اصلی شوند.»

او علت اصلی کندی روند مذاکرات را بهانه‌تراشی و وقت‌تلفی طالبان و «لجاجت» این گروه توصیف کرد.

عبدالله گفت که با خروج نیروهای خارجی دیگر بهانه‌ای برای تداوم جنگ، تخریب زیربناها و نهادهای خدمات عامه برای طالبان وجود ندارد؛ هرچند از آغاز نیز حضور نیروهای خارجی یک بهانه بود.

رییس شورای عالی مصالحه ملی بر پی‌گیری مساله افغانستان از طریق گفت‌وگوها تأکید کرد.

او خاطرنشان کرد که «راه خوب» برای مردم افغانستان پی‌گیری اختلافات از طریق گفت‌وگو و مذاکرات است، اما این کار با تلاش‌های یک‌جانبه نتیجه ندارد.

رییس شورای عالی مصالحه ملی بار دیگر تأکید کرد که اگر محاسبه طالبان این باشد که از طریق جنگ به پیروزی می‌رسند، در اشتباه است.

به گفته رییس شورای عالی مصالحه ملی، در صورتی که جنگ بر مردم تحمیل شود، چاره‌ای جز دفاع ندارند.

عبدالله گفت که اولویت امروزی دفاع از مردم و حمایت مردم از نیروهای امنیتی است.

او افزود: «نیروهای دفاعی و امنیتی افتخار ما هستند و کار آن‌ها تضمین‌کننده‌ صلح در کشور است. چیزی که ایجاب می‌کند در این راستا، اجماع مردم در حمایت از صلح و نیروهای امنیتی است. در جاهایی که مردم در کنار نیروهای خود ایستادند، قابل قدر است. صلح همیشه خواست مردم افغانستان بوده است.»

عبدالله عبدالله درباره سفرش با رییس جمهور غنی به واشنگتن نیز اشاره کرد. او گفت که سران امریکا به ویژه رییس‌جمهور بایدن، وزیر دفاع، مشاور امنیت ملی، اعضای کانگرس و مجلس سنای ایالات متحده امریکا، به حمایت از روند صلح، اجماع منطقه‌ای در حمایت از مذاکرات و نیروهای دفاعی و امنیتی افغانستان تأکید کردند.

به گفته عبدالله عبدالله، پیام مقام‌های واشنگتن در مورد صلح و حمایت از نیروهای امنیتی و تمویل و کمک به این نیروها واضح بود و رهبران امریکا کمک ۳.۳ میلیارد دالر به نیروهای امنیتی افغانستان و ۳۵۰ میلیون دالر کمک‌های بشردوستانه به افغانستان را تعهد کردند.

به گفته عبدالله، جانب امریکا وعده داده است که با همکاران و متحدان خود درباره ادامه‌ کمک به افغانستان کار خواهد کرد.

عبدالله توضیح داد که با پایان حضور نظامی ایالات متحده امریکا و ناتو در افغانستان، فصل جدید روابط و مناسبات میان دو کشور آغاز می‌شود، اما پایان حضور نظامی به معنای ترک و بی‌علاقه‌گی امریکا به افغانستان نیست.

طالبان در سال‌های ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۴ بانام جنبش اسلامی طالبان و با شعار اجرای شریعت ظهور کردند. به زودی تا سال ۱۹۹۵ به پیروزی‌های نایل شد و تا سال ۱۹۹۶ موفق به تصرف کابل شدند. طالبان موفق به تصرف ۹۰ درصد خاک کشور شدند.

طالبان با القاعده همسو شد به حیث یک تهدید بزرگ جهانی عمل کردند. برج‌های دوگانه امریکا هدف قرار گرفت و به زودی امریکا علیه این گروه وارد اقدام شده، تا سرانجام در سال ۲۰۰۱ امارت طالبانی سرنگون شد.

دلیل اصلی پیروزی طالبان در آن وقت تداوم جنگ‌های تنظیمی و فقدان حکومت منظم و مقتدر بود. جنگ‌های داخلی فرصت را به طالبان داد و مردم نیز که خسته از جنگ بودند در نقش بی‌تفاوت عمل می‌کردند.

رقابت میان تنظیم‌های سیاسی وقت سبب شده بود که هرکس برای برداشتن حزب رقیب راه را برای طالبان هموار کنند.

مردم روزهای سخت و سیاه را در دوران طالبان سپری کردند. افغانستان عملا به زندان بزرگ برای مردم خصوصا زنان بدل شده بود.

رابطه افغانستان با جهان قطع بود. تماس‌های تلفنی با پیش شماره های پاکستان وصل می‌شد و تنها سه کشور امارت را به رسمیت شناخته بود

رفتار طالبان با مردم و نوع حکومت‌داری این گروه سبب نفرت مردم شده بود و به حیث یک خاطره تلخ در حافظه جمعی ثبت شده است.

اکنون افغانستان پس از توافق بن به حیث کشور مستقل و شریک خوب جامعه جهانی عرض اندام کرده و طی بیش از بیست سال تغییرات عظیم در همه عرصه‌ها رونما شده است.

مردم طی بیش از بیست سال با دست‌آوردهای مهم همراه شده است. افغانستان امروز با دوره عصر ظهور طالبان کاملا تفاوت دارد و به همین دلیل است که شانس موفقیت طالبان صفر خواهد بود. به رغم انتقادهای که علیه حکومت است، اما همه از کلیت نظام حمایت می‌کنند.

مردم امروز پس از سال‌های طولانی دارای قانون اساسی، نظام، نهادها و ساختارهای مختلف شده اند. حفظ و توسعه این دست‌آوردها برای مردم مهم است.

نیروهای امنیتی و دفاعی کشور یک سرمایه قوی و بزرگ برای دفاع از افغانستان و مردم است.

وحدت ملی و خود آگاهی میان همه اقوام راز موفقیت امروز در برابر طالبان است.

مردم طعم آزادی، دموکراسی و انتخابات را تجربه کرده اند هرگز اسیر نظام طالبانی نخواهند شد. باز گشت به گذشته را مردم هرگز قبول ندارد.

همبستگی ملی، اجماع قشر سیاسی، خودآگاهی نسل جوان عامل موفقیت جمعی است. شاید برخی افراد ضعیف و سست عنصر اسیر فریب طالبان شوند و یا از روی ناخودآگاهی به صدای آنان بدل شود.

دنیا با مردم افغانستان و در کنار حکومت و نیروهای امنیتی و دفاعی قرار دارند. طالبان حمایت مردم و جهان را باخود ندارند.

نسل امروز در از آزمون بزرگ قرار دارند. همه باید نشان دهند که از این آزمون چگونه با سربلندی بیرون می‌شوند. حفظ نظام و حمایت از نیروهای امنیتی و دفاعی برای همه اولویت مهم است.

جهان خصوصا منطقه خطر طالبان را درک کنند. بیست گروه تروریستی زیر چتر طالبان است. هرکدام برای منطقه و جهان تهدید است.

جهان نباید نسبت به رفتار و نقض حقوق بشری از سوی طالبان بی تفاوت باشند. بازنگری در توافق نامه امریکا و طالبان، بسته شدن دفتر قطر و منع سفر برای رهبران طالبان مهم است.

شاه حسین مرتضوی، مشاور ارشد رئیس جمهور غنی

ر این نوشتار سعی می‌کنم حال و احوال طالبان را بعد از خروج کامل نیروهای خارجی از کشور، امضاء توافق‌نامه با دولت افغانستان و شریک شدن آنان در ساختار حکومت که احتمالاً در سال ۲۰۲۳ اتفاق خواهد افتاد را توضیح دهم.

بنابراین، آنچه در این نبشته مطالعه می‌کنید، گویا در سال ۲۰۲۳ تحریر گردیده است و اوضاع حکومت‌داری طالبان را در جریان همان سال به تصویر می‌کشد.

بعد از مذاکرات، گفت‌و‌گوها، نشست‌ها، کنفرانس‌ها و جنجال‌های طولانی میان حکومت افغانستان و گروه طالبان در کشورهای مختلف مبنی بر قطع جنگ، اعلام آتش‌بس عمومی و برقراری صلح، سرانجام در اواخر سال ۲۰۲۲ متن توافق‌نامۀ صلح میان رهبران هر دو طرف (جمهوریت و امارت) با حضور نمایندگان سازمان ملل متحد، کشورهای ۲+۶، ناظران بین‌المللی و ضمانت اجرای شورای امنیت سازمان ملل متحد، در کابل امضاء گردید و هر دو طرف تعهد سپردند که به مواد مندرج این توافق‌نامه به صورت کامل عمل خواهند کرد و در صورت عدول از آن، سازمان ملل متحد در مورد تصمیم نهایی خواهد گرفت. این در حالیست که در افغانستان هیچ نیروی نظامی خارجی حضور فزیکی ندارد و سطح همکاری‌های مالی جهانی نیز کاهش یافته است.

بر اساس متن این توافق‌نامه، گروه طالبان در نظام افغانستان مدغم و پنجاه درصد در حکومت شریک گردیدند و تعهد شده است که تا پایان سال ۲۰۲۳ انتخابات ریاست جمهوری و پارلمان کشور با اشتراک رهبرای و اعضای طالبان پیشین برگزار می‌گردد.

در حال حاضر ملا هیبت‌الله رهبر طالبان پیشین به حیث مصلح ملی در ساختار حکومت افغانستان حضور دارد که دارای تشکیلات اداری و اختیارات مالی ویژه می‌باشد و نیز در تصمیم‌گیری های حکومت نقش پُر رنگ و عضو شورای وزیران و شورای امنیت ملی می‌باشد. دیگر اعضای برجسته طالبان پیشین نیز در جاهای مختلف ساختار نظام جابجا شده‌اند که تعدادی از آنان به حیث سناتوران و وکلای انتصابی پارلمان الی برگزاری انتخابات بعدی، تعدادی سرپرست وزارت‌ها، معینیت‌ها، تعدادی به حیث والیان، شهرداران، قوماندانان امنیه و… برگزیده شده‌اند و نیروهای جنگی گروه طالبان پیشین نیز در تشکیل پولیس ملی و اردوی ملی افغانستان مدغم گردیده است.

رهبران و اعضای گروه طالبان پیشین در شش ماه اول ۲۰۲۳ اعمالِ انجام دادند که باعث خشم شهروندان و نگرانی جامعه جهانی گردید. مثلاً ملا هیبت‌الله رهبر این گروه در جلسه شورای وزیران بالای وزیران زن که در جلسه حضور دارند، داد و فریاد می‌زند که شما حق اشتراک در جلسات را ندارید و زنان نباید وزیر باشند؛ جای زنان خانه و آشپزخانه است! او همچنین سخن از وضع محدودیت شدید بالای حضور زنان در فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی می‌زند و نگرانی از فعالیت آزاد رسانه‌ها دارد و در جلسه پیشنهاد می‌کند که رسانه‌ها باید مطابق فرمایشات و دستورات ما برنامه ترتیب و نشر کنند که این سخنان وی با واکنش جدی رئیس جمهوری و اعضای جلسه مواجه می‌گردد.

ملا هیبت‌الله در جلسه دیگری از تغییر کُلی قانون اساسی کشور یاد می‌کند و می‌گوید که باید مفاهیم جمهوری و دموکراسی از متن قانون اساسی حذف گردد و نیز علاوه می‌کند که یازدهم سپتامبر که مصادف است به روز خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان به عنوان روز رخصتی عمومی درج قانون اساسی کشور گردد.

ملا نعیم سخنگوی دفتر سیاسی طالبان پیشین که در حال حاضر سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌باشد نیز با نشر اعلامیه و ارسال مکتوب به رسانه‌ها خواهان قطع نشر سریال‌ها، آهنگ‌ها و عدم حضور زنان در برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی گردیده است.

از سوی دیگر در پارلمان کشور تعدادی از اعضای انتصابی طالبان پیشین به زنان فحش و ناسزا گفته‌اند و حتا بسوی یکی از وکلای زن، قوطی نصوار خود را پرتاب نموده و باعث اخلال جلسه عمومی گردیده است.

در ولسوالی اوبه هرات که ولسوال فعلی آن یکی از اعضای طالبان پیشین می‌باشد، دو جوان را به دستور رهبران و بر بنیاد محکمه صحرایی، در محضر عام سنگ‌سار کردند که در نتیجه هر دو جوان جان باختند. همچنین در ولایت کندهار نیز جنگجویان طالبان پیشین که در حال حاضر عضو پولیس ملی و اردوی ملی افغانستان اند، با تفنگ دست داشته در داخل قوماندانی امنیه ولسوالی پنجوائی حملات خودی انجام دادند که در نتیجه آن هفت سرباز پولیس ملی کشته و حدود بیست تن دیگر جراحت برداشته‌اند.

عباس استانکزی معاون هیئت مذاکره کننده طالبان پیشین که والی کنونی ولایت هلمند می‌باشد به تازه‌گی با رهبران پیشین طالبان و حکومت مرکزی ناسازگار شده است و طی اعلامیۀ گفته است که من با حکومت مرکزی قطع رابطه کرده‌ام و از هلمند به صورت مستقلانه محافظت می‌کنم و از هیچ کسی هدایت نمی‌گیرم. زمانی که حکومت مرکزی برای دستگیری این باغی نیروهای امنیتی می‌فرستد، در مقابل نیروهای نظامی استانکزی که اکثر شان پاکستانی اند، با نیروهای امنیتی و دفاعی کشور برخورد می‌کنند و به درگیری می‌پردازند که باعث کشته و زخمی شدن تعدادی از شهروندان ولایت هلمند می‌گردد.

در این سوی کشور، تعدادی از طالبان ناراضی که هنگام پیوستن رهبران شان با نظام افغانستان، آنان نپیوستند و اعلام نارضایتی کردند، در حال حاضر مسیر کابل-میدان وردک را مسدود کرده‌اند که برای مسافران، اموال تجاری و هیچ‌فردی اجازه عبور و مرور از شاهراه را نمی‌دهند. این در حالیست که شهروندان میدان وردک نگران درگیری شدید در داخل شهر، کمبود مواد خوراکی و بالا رفتن قیمت‌ها اند.

با این حال، تعدادی از فرماندهان طالبان پیشین که هم اکنون امام مساجد در مرکز و ولایات اند، در هنگام خطبه نماز جمعه به نمازگزاران گفته‌اند که حضور تمام باشندگان محل در نمازهای پنجگانه الزامی است و هرگاه یکی از باشندگان به نماز حاضر نشود، ذکات ندهد یا روزه نگیرد، با مجازات سنگین و شدید مواجه می‌گردد. این دستور بالای کودکان هفت سال و بالاتر قابل اجرا است و سرپیچی از آن به معنی مرگ می‌باشد. این در حالیست که هفته گذشته سه جوان به جرم نخواندن نماز در شرق کابل در محضر عام از سوی ملانماها مورد لت‌و‌کوب قرار گرفتند.

گزارش‌ها می‌رسانند که تعدادی افراد ناشناس به یک مکتب دختران در کابل هجوم بردند و به صورت حدود پنجاه دختران دانش‌آموز این مکتب تیزاب پاشیدند و فرار کردند. بعد از تحقیقات و دریافت شواهد، واضح گردید که این افراد عضوی گروه طالبان پیشین بوده‌اند که در حال حاضر نیز مخالف تعلیم و تحصیل زنان می‌باشند.

طی هفته گذشته تعدادی از طالبان پیشین که مسوول تأمین امنیت شاهراه کابل-شمال کشور تعیین گردیده‌اند، چندین بار از مسافران و اموال تجاری که در این مسیر در حال عبور و مرور اند، به زور اسلحه حق‌العبور گرفتند و تعدادی هم که از دستور آنان نافرمانی کردند، مورد مجازات سنگین حتا با رگبار کلاشینکوف قرار گرفتند.

از سوی هم گزارش‌ها حاکی از آن است که رهبری گروه طالبان پیشین تا کنون ارتباط خود را با پاکستان قطع نکرده است و از آن کشور پول دریافت می‌کنند تا پایه‌های نظام کنونی را تضعیف کنند و در صدد برپایی امارت اسلامی به نفع پاکستان باشند.

خلاصه اینکه طی شش ماه نخست که طالبان با دولت افغانستان مدغم گردیده‌اند، بالای زنان، رسانه‌ها، فعالیت‌های اجتماعی-مدنی، مکاتب، دانشگاه‌ها و شهروندان محدودیت‌های جدی وضع کرده‌اند و نیز در این مدت زمینه بروز خرده گروه‌های جنگجوی طالبان ناراضی فراهم گردیده و در عین حال گروه‌های کوچک تروریستی به خواب رفته نیز بیدار شدند و در حال نبرد با نظامیان کشور می‌باشند.

این عملکردهای ضد حقوق بشری، غیر دموکراتیک و مخالف قوانین ملی و بین‌المللی که توسط طالبان پیشین در چوکات نظام جمهوری اسلامی افغانستان رخ می‌دهد، باعث گردیده که هم شهروندان و هم جامعه جهانی بدان واکنش جدی نشان بدهند که این خود باعث می‌شود در انتخابات پیشرو رأی مورد اعتماد مردم را بدست نیاورند و نتوانند در مسند ریاست جمهوری تکیه بزنند و نیز در پارلمان کشور حضور آنان کم‌رنگ خواهد بود.

اینکه بعد از آن افغانستان با چه سرنوشتی مواجه می‌گردد، واللهُ اعلم!

اما به باور نویسنده، این نسل گروه طالبان اصلاح شدنی نیست؛ اگر با آب زم‌زم غسل کنند و در مکه معظمه توبه نمایند، زمانیکه به افغانستان برگردند، بازهم از جنایت دست بردار نیستند. اما به قول سقراط؛ دولت و ملت افغانستان نیز ناگزیرند که از جام شوکران بنوشند و در پای این توافق‌نامه امضاء کنند.

نویسنده: احمد هیواد رهیاب

افغانستان پس از توافق بُن در عرصه آزادی بیان، فعالیت آزاد مطبوعات و دسترس به معلومات وارد یک فصل جدید شد. کمی به گذشته برگردیم، در یک مقطع برخی هموطنان صرفا به دلیل شنیدن رادیو بی‌بی‌سی به زندان رفتند. در عصر امارت اسلامی شاهد فضای تک صدایی بودیم. تنها صدای شریعت با نشر خبرهای کبیل زدن و دره زدن شنیده می‌شد.

اکنون قانون اساسی کشور آزادی بیان را تضمین کرده است. قانون دسترسی به معلومات کشور یکی از بهترین قوانین در سطح کشورها است. افغانستان سانسور قبل و بعد از نشر ندارد. خبر نگار زندانی ندارد. در رده‌بندی‌های آزادی جهانی از همه کشورهای منطقه در موقعیت بهتر قرار دارد.

تفاوت اساسی جمهوریت و امارت در همین شاخص‌های مهم است.حالا یکی از موضوعات مهم در بحث صلح سرنوشت آزادی بیان است. واقعیت افغانستان نوین همین تکثر دیدگاه، فضای آزاد و جامعه چند صدایی است. این ارزش مهم در کشور نهادینه شده است. کسی به عقب بر نمی‌گردد. طالبان باید این واقعیت را قبول کنند. طالبان با حضور در مناظره‌ها و گفتمان‌ها شریک و دخیل در این فصل جدید شوند. عصر شکستن قلم، بریدن زبان‌ها و زندانی کردن دیگر اندیشان به پایان رسیده است. امروز هر شهروند یک خبر نگار است. حضور فعال مردم در فضای مجازی گواه این واقعیت است.‌ امروز همه در فصل جدید مسوولیت داریم. همکاری سازنده حکومت، رسانه‌ها و نهاد های حامی رسانه‌ها در تضمین آزادی بیان و آزادی مطبوعات مهم است.

کار مسلکی، انتقاد سازنده و گزارش‌های تحقیقی برای اصلاحات بنیادین بی‌نهایت مهم است. رسانه‌های افغانستان پس از بیست سال ضرورت جدی به غنامندی در محتوا دارد. سقوط رسانه در بیسترهای قومی یا ابزار جریان‌های سیاسی می‌تواند آسیب جدی به اصل آزادی بیان به شمار رود.

شاه حسین مرتضوی

رنگین دادفر اسپنتا، مشاور امنیت ملی پیشین کشور، می‌گوید روند صلح افغانستان و کنفرانس استانبول «پیچیده و نامعلوم» است.

او که در مراسم رونمایی از کتاب «صد یاقوت هرات» صحبت می‌کرد، گفت در مورد آینده مذاکرات صلح و کنفرانس استانبول چیزی نمی‌داند.

وی در پاسخ به پرسشی در مورد وضعیت آینده کشور پس از مذاکرات صلح گفت: «نمی‌دانم، صادقانه نمی‌دانم، اما جدی نگران هستم!»

آقای اسپنتا افزود پراکندگی در حوزه جمهوریت به سود کشور نیست و جریان‌های سیاسی حوزه جمهوریت نباید روند صلح را تخریب کنند.

این سیاست‌گر مشهور کشور تصریح کرد صلح، صلح افغانستان نیست، همان‌گونه که جنگ، جنگ افغانستان نبود و شهروندان افغانستان محتوای صلح را تعیین نمی‌کنند.

رنگین دادفر اسپنتا، پافشاری کرد در طرح‌های صلح ارایه شده در نشست صلح استانبول حرف‌های خوبی در مورد حقوق شهروندان وجود دارد، اما برخی موارد خطرناک نیز در طرح‌های صلح وجود دارد که خوب نیست.

قرار بود نشست صلح استانبول با همکاری سازمان ملل، ایالات متحده امریکا، قطر و ترکیه در تاریخ شانزدهم ماه روان میلادی برگزار شود، اما طالبان اعلام کردند که در این تاریخ آماده اشتراک در نشست نیستند. با این همه
مردم افغانستان چشم‌انتظار نتایج این کنفرانس هستند.

رییس جمهور غنی، شب گذشته (چهارشنبه ۱۸حمل) در نشستی تحت نام «چهار چوب برای نقشهٔ راه صلح» طرح حکومت افغانستان برای صلح را بیان کرد که انتخابات پیش از وقت، ایجاد حکومت صلح، برگزاری لویه جرگه و حفظ قانون اساسی از موضوعات عمدهٔ‌ آن بود.
رییس جمهور در طرح خود گفت برای تامین صلح، اگر نیاز باشد حاضر است که انتخابات زودهنگام برگزار شود. او همچنین افزود اگر طالبان هراس دارند در انتخابات بازنده خواهند شد، «حاضریم در انتخابات اشتراک نکنیم».
غنی علاوه کرد اقتدار ملی باید به گونهٔ مشروع و بر اساس ارادهٔ مردم تحویل داده شود و بدون انتخابات مشروعیت زیر سوال قرار می‌گیرد.
آقای غنی گفت که شایعاتی به میان آمده است که گویا شماری از افراد که در راس آن خودش قرار دارد، می‌خواهد که تا پایان دورهٔ ریاست جمهوری در قدرت باقی بماند، اما او گفت آماده است در انتخابات آیندهٔ پیش از وقت، اشتراک نکند.
وی با بیان این که حکومت‌های موقت سبب بی‌ثباتی می‌شوند، گفت: «در چهارچوب قانون اساسی یک حکومت صلح ایجاد شده می‌تواند و وظایف آن را با موافقه‌ٔ مشترک تعیین کرده ‌می‌توانیم».
غنی بر وظیفه سر قوماندان اعلی نیروهای مسلح تاکید کرد تا به گفتهٔ‌ او نیروهای مسلح را رهبری کند و زمینه ادغام طالبان را فراهم سازد.
او گفت که بر قوای امنیتی افغان معامله صورت نخواهد گرفت و مانند نیروهای امنیتی حکومت داکتر نجیب‌الله، نیروهای مسلح از هم نخواهند پاشید.
رییس جمهور همچنین گفت: «قانون اساسی وثیقهٔ ملی ما است. تا روزی که انتخابات انجام می‌شود و سر تعدیل قانون اساسی به نتیجه می‌رسیم در چهار چوب قانون اساسی کردار و گفتار ما تعیین می‌شود».
او گفت بحث افغانستان بحث سیاسی است و نباید به بحث مذهبی مبدل شود چون قانون اساسی افغانستان از رهگذر اسلامی بودن در منطقه نظیر ندارد.
غنی بدون گرفتن نام فرد یا کشوری گفت از بیرون کسی نمی‌تواند قانون اساسی افغانستان را تغییر یا زعیم آینده افغانستان را تعیین کند.
وی گفت در موافقتنامه آینده افغانستان موضوع لویه جرگه باید مورد بحث قرار بگیرد تا توافقنامهٔ آینده مشروعیت داشته باشد. طالبان بیایند و در لویه جرگه تقاضا‌های شان را مطرح کنند.
رییس جمهور خاطرنشان کرد اگر طالبان فرصت طلایی نشست ترکیه را از دست دادند، باید مردم افغانستان دوباره تصمیم بگیرد و در این حالت هم خواستن لویه جرگه ضرور است.
غنی در مورد برگزاری آتش بس نیز گفت «بی‌جا از آتش‌بس می‌ترسند که اگر آتش‌بس کنند جامعه آنان را رد می‌کند. من به نمایندگی از این جامعه تعهد می‌کنم که مذاکرات سیاسی را به صورت تعهد ملی و اسلامی این جامعه انجام می‌دهیم».
رییس جمهور در مورد نشست استانبول گفت برای نشست ترکیه آمادگی کامل دارد و هفتهٔ آینده با زلمی خلیلزاد، نمایندهٔ ویژهٔ ایالات متحده برای مصالحهٔ افغانستان نیز بحث خواهند داشت.

پس از گذشت چند روز از پایان سفر خلیلزاد به کابل و ارایه طرح جدید برای صلح، مقامات حکومت افغانستان به تازگی تایید کرده اند این طرح در اختیار آنان قرار گرفته است اما حمدالله محب مشاور امنیت ملی می گوید این طرح مربوط به حکومت آمریکا نیست.

حمدالله محب روز یک‌شنبه (۱۷حوت) در نشست مشترک خبری با وزیر داخله و معاون اول وزارت دفاع گفت زلمی خلیل‌زاد نماینده خاص آمریکا در امور صلح افغانستان طرح تازه ای را در اختیار دولت و شماری از چهره‌های سیاسی قرار داده است.

محب افزود این طرح برای تسریع پروسه صلح است و تمرکز آن بیشتر روی تقسیم ساختاری قدرت برای حل نا امنی ها است.

مشاور امنیت ملی با بیان اینکه این طرح به پیشبرد روند صلح کمک خواهد کرد تاکید کرد: « وقتی که شریک می‌شد، امریکایی‌ها به همگی، به هرکسی که این طرح را داده گفته است این طرح حکومت شان نیست، بلکه چیزی است که بتواند پروسه صلح را یک کمی سرعت ببخشد.»

محب افزود حکومت در مورد این طرح غور کرده است.

او خاطرنشان کرد حکومت افغانستان همیشه آماد‌گی برای مذاکرات صلح را دارد، اما همه مشکل روی «ساختارها» نیست بلکه اختلاف‌ها روی ارزش‌ها و نحوه حکومتداری است. به گفته او طالبان طرف‌دار نظام امارت است و دولت افغانستان جمهوریت می‌خواهد.

پیش از این عبدالله عبدالله نیز تایید کرده بود در روزهای اخیر نظرات و طرح‌های مکتوبی به هدف «سرعت بخشیدن به مذاکرات صلح» این کشور مطرح شده و قرار است در روزهای آینده این موضوع در جلسه کمیته رهبری این شورا به بحث گرفته شود.

عبدالله تاکید کرده بود نباید از طرح ها و نظریات جدید «خوف» داشت.

اظهارات تازه

در همین حال روز گذشته رییس حمهور غنی در مراسم گشایش مجلس نمایندگان به صورت تلویحی این طرح را رد کرده گفته بود هر نهادی می‌تواند خیال و خوابی را در کاغذ بنویسد و به عنوان راه حل به مردم افغانستان توصیه کند.

غنی افزوده بود که از این نوع کاغذها در گذشته نوشته، حال هم نوشته می‌شود و در آینده نیز نوشته خواهد شد.

او تاکید کرده بود که وثیقه افغانستان قانون اساسی این کشور است و افغانستان به وثیقه دیگر ضرورت ندارد و نیز انتقال قدرت از طریق انتخابات برای حکومت او یک اصل غیر قابل معامله است.

با همه این ها اما رییس جمهور غنی نسبت به برگزاری انتخابات زود هنگام نیز اعلام آمادگی کرده بود.

رییس‌جمهور غنی، گفته است که نیروهای امنیتی و دفاعی، جنگ را نباخته‌اند و مشروعیت کامل بین‌المللی نظام جمهوری اسلامی افغانستان پابرجا است.

آقای غنی، این سخنان را روز یک‌شنبه (۵ دلو)، در دیدار با اعضای شورای علمای اهل تشیع بیان کرد. او گفت جمهوریت، چتر و بستری است که مساوات تمام افغان‌ها در آن تامین می‌شود.

به گفته‌ی آقای غنی، انقطاع در جمهوریت، قیمت نهایت بالایی خواهد داشت. او افزود نیروهای امنیتی و دفاعی، جنگ را نباخته‌اند و ایالات متحده، شریک دولت افغانستان و نیروهای افغان است.

رییس‌جمهور گفت: «تعیین هدف ما برای صلح با دنیا و منطقه، این است که افغانستان مستقل، دارای اقتدار ملی، مردم‌سالاری و وحدت ملی باشد و طریقه‌ی ما برای مراحل دیگر گفت‌وگو، انجام با دقت، با تدبیر و اطمینان آن است.»

آقای غنی، تاکید کرد حکومت افغانستان به عذر و تسلیمی حاضر نیست و صلحی می‌خواهد که در آن بقا، رفاه و وحدت ملی باشد.

این در حالی است که در هفدهم جدی، دور دوم گفت‌وگوهای صلح در قطر آغاز شد.

تا اکنون جزییاتی از جریان این گفت‌وگوها منتشر نشده؛ اما محمدامین احمدی، عضو هیئت گفت‌وگوکننده‌ی دولت افغانستان، به تازگی گفته است، گروه طالبان به این فکر می‌کند که بدون قطع جنگ و برقراری آتش‌بس، آزادی زندانیان خود را توسط امریکا عملی کند و همچنان بدون توجه به خواست عمومی به قطع جنگ، به جنگ و خشونت زیر نام جهاد تا تشکیل نظام «ناب اسلامی» ادامه دهد.

آنچه ترامپ از مذاکره با طالبان و مشروعیت بخشیدن به این گروه، انجام داد، برآمده از درک تجاری و منطق سوداگری او در مواجهه با واقعیتی به نام افغانستان بود. او تمام افغانستان را به تخم مرغی تبدیل کرد تا به دیوار انتخابات امریکا برای کسب و جلب آرای شهروندان امریکایی در سوم نوامبر ۲۰۲۰ بزند.

کار ترامپ درست بود، اما برای خودش؛ اگرچه خود نیز سهم و سودی از این قمار به دست نیاورد و در انتخابات، به سختی و تلخی شکست خورد، اما آیا دیگر قدرت‌ها و سازمان‌های مهم جهان هم مثل ترامپ فکر می‌کنند و هیچ شأنی برای اثرگذاری افغانستان در معادلات جهانی قایل نیستند؟
گفتگوی تیلفونی دبیرکل سازمان ملل متحد و نخست‌وزیر استرالیا با رییس جمهور غنی و اطمینان دادن از همراهی خود با دولت افغانستان، مؤید این معنا است که جهان، راهی غیر از راه ترامپ در مورد افغانستان دنبال می‌کند. دال مرکزی این دو گفت‌وگوی تیلفونی آن است که هیچ اقدام سوداندیشانه و سوداگرانه برخی چهره‌های مهم بین‌المللی، توانایی بازآفرینی تصویری کج و معوج از افغانستان در ذهنیت کشورهای دخیل در ماجرای سیاسی ـ امنیتی کشور را ندارد. افغانستان در خط مقدم نبرد با تروریزم قرار دارد و به تعبیری، یک‌تنه با تروریزم بین‌المللی مبارزه می‌کند. بنابراین، حتی اگر حضور و همراهی قدرت‌های برتر جهانی با دولت افغانستان، متضمن تقبل هزینه‌هایی هم باشد، آن هزینه‌ها سنگین‌تر از هزینه ناامنی جهان از رهگذر تبدیل شدن افغانستان به بهشت امن ناامنی‌آفرینان بین‌المللی برای آنان نخواهد بود.
اگر عقلانیت تجاری ترامپ در حدی بود که صلح انتخاباتی با یک گروه تروریستی را وجه المعامله سیاست‌ورزی آمیخته با خودشیفتگی و خشونت‌افزایی راست‌گرایانه پوپولیستی قرار داد، دیگرانی که کشورهای خود را بر مبنای عقلانیت واقع‌بینانه راهبردی امنیتی در چارچوب دکترین‌های کلان و کاربردی معطوف به منافع ملی خود مدیریت می‌کنند، به خوبی می‌دانند که چشم پوشیدن از افغانستان، به معنای چشم پوشیدن از امنیت ملی خود در دنیایی است که تروریزم بین‌المللی می‌تواند سوغات ناامنی خود را تا دورترین نقطه آن صادر کند.
به همین دلیل است که وقتی دبیرکل سازمان ملل متحد و نخست‌وزیر استرالیا در تماس تیلفونی خود با رییس جمهور غنی، خروج نیروهای بین‌المللی از افغانستان را وابسته به شرایط داخلی کشور می‌دانند، بر این نکته کلیدی پای می‌فشارند که امضای توافقنامه صلح میان طالبان و تیم ترامپ، تعیین‌کننده خط مشی جهانی در قبال افغانستان نیست و دیگر قدرت‌های جهانی، معیارهای دیگری برای حضور در افغانستان یا خداحافظی با آن دارند.
فراتر از این، وقتی سفارت امریکا در کابل طالبان را از خشم جهانی برحذر می‌دارد و به این گروه مست و متوهم از امضای توافق صلح با دار و دسته ترامپ نسبت به خشم جهانی هشدار می‌دهد، مبین این حقیقت است که رویکرد ترامپ در قبال طالبان حتی در کشور خودش نیز خواستار و خریدار ندارد و او در انزوای ترحم‌انگیز سیاسی در سطح ملی و بین‌المللی قرار گرفته است.
توییت مأموریت حمایت قاطع نیز مبنی بر حمایت قاطع از دولت افغانستان در امر آموزش و مشاورت و با هدف جلوگیری از تبدیل شدن دوباره افغانستان به بهشت امن تروریست‌ها و نیز گفت‌وگوی تیلفونی آقای ینس استولتنبرگ، دبیر کل سازمان ناتو، سیگنال مثبت دیگری است که در حیص و بیص مذاکرات صلح و افزایش چندبرابری خشونت‌های طالبانی، پشت دولت جمهوری اسلامی افغانستان را گرم می‌کند و نسبت به چشم‌انداز آینده سیاست و دولت‌داری در افغانستان بر مبنای ارزش‌های دموکراتیک و دستاوردهای بیست سال گذشته، بارقه‌های روشن امید را برمی‌افروزد.
اکنون این سیاست‌پیشگان بدون پایگاه داخلی و همسو با موج‌های مقطعی بادهای سیاسی خارجی هستند که به جای دیدن خواب رنگین حکومت موقت، باید کلاه شان را محکم بگیرند تا باد نبرد!

راحل موسوی

امروز، هیئت گفت‌وگو کننده‌ی افغانستان، برای ادامه‌ی گفت‌وگوها به دوحه برمی‌گردد؛ برگشت این هیئت به این شهر، با ناامیدی‌های بسیاری همراه است. برخی از اعضای هیئت گفت‌وگو کننده، دو روز قبل از سفر به دوحه، خبر از بی‌تعهدی طالبان به صلح داده و گفتند که آنان نمی‌توانند درکی از آن‌چه ما از آن به‌نام دست‌آورد چندساله یاد می‌کنیم داشته باشند.
این در حالی است که نکته‌ی مهم برای مردم، همین دست‌آورد‌ها است. این روزها از هر جوانی که در مورد طالبان بپرسیم، با ترس از دست دادن ارزش‌ها و آزادی‌های اندک سال‌های گذشته روبه‌رو می‌شویم.
توقع می‌رفت با نشستن در میز مذاکره، طالبان از پابندی به ارزش‌های بشری نوین و تغییر ذهنیت خود سخن بگویند اما؛ هرچه که گذشت، وحشت و کشتار نیز بیشتر شد؛ وحشتی که بیشتر از دور همان میز و افراد طالبان، نشأت گرفته است.
دیروز، خانم فوزیه کوفی-عضو هیئت گفت‌وگو کننده‌ی حکومت-گفت؛ عده‌ای سعی می‌کنند، بحث بر سر آتش‌بس را تا آخرین مرحله از گفت‌وگوها، به‌میان نکشیده و فراموش کنند.
او روشن نکرد که دقیقاً چه کسانی از کدام گروه، در پی چنین تلاش‌هایی بوده است اما؛ چنین معلوم می‌شود که مخالفان آتش‌بس، نه‌تنها در هیئت طالبان و گروه آنان حضور دارند که در بدنه‌ی حکومت نیز افرادی هستند که بر این موضع پافشاری دارند.
فوزیه کوفی با اشاره به وجود افکار ضد زن در حکومت، گفته که در داخل نظام کسانی‌اند که باور و فکرشان شبیه طالبان است.
نبود اشخاص متعهد به حقوق زنان، کودکان، خبرنگاران و… در داخل نظام، از شرایط فعلی نیز مشخص است اما؛ نمی‌توان از حرف‌های خانم کوفی در مورد این‌که آتش‌بس نیز مخالفان داخلی خودش را دارد، به‌سادگی گذشت و توجهی نکرد.
زمانی که مقام‌های امنیتی افغانستان، خبر از شدت جنگ در مناطق مختلف کشور داده و اذعان می‌دارند که حتا شاید درگیر یک جنگ فراگیر میان گروه‌های سیاسی و تروریستی باشیم، پس‌زدن زمان بحث بر سر آتش‌بس، خطرناک‌ترین موقعیت را خواهد ساخت.
نگرانی‌ها در مورد مسئله‌ی آتش‌بس که ممکن است هرگز آغاز نشود و فراگیری جنگ آن را به‌کلی از برنامه‌ی صلح حذف کند، نهادهای حقوق‌بشری همچون کمیسیون مستقل حقوق‌بشر را نیز درگیر خود کرده است.
این کمیسیون، در اعلامیه‌ای گفته است که هیئت‌های گفت‌وگو کننده‌ی دولت افغانستان و گروه طالبان در دور دوم گفت‌وگوهای صلح، روی آتش‌بس فوری به توافق برسند.
در این اعلامیه، از هیئت‌های گفت‌وگو کننده‌ی صلح، خواسته شده که ‌کمیته‌ی مشترکی تعیین کنند تا درباره‌ی مسایلی مانند آتش‌بس، سازوکار‌های نظارت بر آتش‌بس و هم‌چنان تعیین تیم مشترک برای تحقیق در مورد ادامه‌ی رویدادها و پرونده‌های خشونت‌باری مانند حملات هدفمند بحث کنند.
هرچند، تقاضای کمیسیون حقوق‌بشر افغانستان، قابل درک است اما؛ شرایطی که شاهد آن هستیم، به‌گونه‌ای شکل‌ گرفته است که چنین درخواستی را خوش‌بینانه و نشدنی نشان می‌دهد.
کشتاری که در شهرها و نقاط دوردست افغانستان در حال انجام است، اراده‌ی محکمی به‌نابودی نظام دارد؛ نظامی که با وجود خبرنگاران، زنان شاغل در دولت و سازمان‌های خصوصی و بین‌المللی، دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌ها، پابرجا است.
حمله‌های هدفمند، زمانی آغاز یافته است که تنها مبارزان آزادی در کشور، همین سازمان‌ها و افراد مشغول در آن‌ است؛ نیرویی که بر اساس وجود خود، مخالفت با طالبان و نظام دهشت‌افکنانه آنان را انکار می‌کند.
گفت‌وگوها با طالبان تا ادامه‌ی فعالیت‌های مدنی و حقوق‌بشری شهروندان کشور، به نتیجه‌ نخواهد رسید. جنگ جاری، نه‌تنها با نیروهای امنیتی، بل؛ با همه‌ی نیروهای سازنده‌ در کشور است.
آن‌چه اکنون نیاز است، نه اعلامیه‌ صادر کردن علیه این و آن و درخواست‌های ناممکن که برعکس، ایجاد فشار بر حکومت است. حکومت باید با طالبان به توافقی بر سر آتش‌بس برسد در غیر آن، از ادامه‌ی گفت‌وگوها، خودداری کند.
گفت‌وگوهای صلح، عامل اصلی افزایش قدرت طالبان بوده است؛ رسمیتی که نشستن با چنین گروهی به افراد آنان داده، کشورهای زیادی را واداشته است تا وارد رابطه‌های پنهانی و آشکار، با آنان شوند.

صبح کابل

جمهوریت و امارت دو گفتمان غالب و دو دال اساسی نظام‌هایی‌ شمرده می‌شوند که بخش‌هایی از جغرافیای ستم‌دیدۀ این سرزمین را در قلمرو خود دارند. شهروندان کشور در بیست سال گذشته جمهوریت و امارت را با نمودارها و ویژه‌گی‌هایی می‌شناسند که این نظام‌ها از خود بیرون داده‌‌اند.

فساد گسترده و خویش‌خوریِ در نظام جمهوریت و خشونت‌گستری و ماشین کشتار در امارت از برجسته‌ترین و جهنده‌ترین نمودارهایی‌‌‌اند که این دو نظام از خود به نمایش گذاشته و زنده‌گی را برای مردم این سرزمین دشوار و در مواردی ناممکن‌ ساخته‌اند. روز گذشته یکی از کاربران شبکه‌های اجتماعی از کشورهای دارندۀ «بمب اتم» خواهش کرده بود که یک بمب را در این سرزمین بیندازد تا شهروندان از مرگ تدریجی نجات پیدا کنند. با این حال، این دیدگاه یک شهروند بیان‌گر این است که مردم این سرزمین تا چه حدی از زندگی در این جغرافیا بیزار هستند.

فساد جمهوریت

نظام جمهوریت در اصل تداعی‌کنندۀ عدالت، برابری، توسعه و پیشرفت است. در واقع جمهوریت بروزدهندۀ ارزش‌هایی است که با مردم‌سالاری، توسعه‌گرایی، عدالت‌گستری، قانون‌مندی، مبارزه با فساد و نشاندن خواست‌های برقم مردم بر کرسی روی کار می‌آید. شهروندان یک جغرافیا برای جمهوریت رأی می‌دهند و بخشی از صلاحیت‌های خود را به نظام می‌سپارند تا این نظام سیاسی به نماینده‌گی از آنان اعمال صلاحیت کند و عدالت را سرمشق خود قرار دهد.

در افغانستان اما جمهوریت نام و نشان دیگری دارد. در جمهوریت افغانستان خبری از عدالت‌گستری، قانون‌مندی و شایسته‌سالاری نیست و این جمهوریت در دام خویش‌خوری، فساد و فرار از ‌قانون گیر مانده است.  ادوارد لیتواک، نمایندۀ جامعۀ جهانی در توییتی نوشته است که رییس عمومی امنیت ملی افغانستان در نشست «ژنوا» با ساعت ۲۵۰ هزار دالری‌اش از جامعۀ جهانی خواهش می‌کرد که برای «انسانیت و برادری» به افغانستان کمک کنند. این نمایندۀ جامعۀ جهانی از مچ دست رییس امنیت ملی کشور گرفته و برایش گفته است که بیا در نخست ساعت‌های مان را برای «انسانیت و برادری» تبدیل کنیم.

در واقع ادوارد لیتواک با این توییتش در آستانۀ برگزاری نشست «ژنوا» طعنه و تلنگری ‌زده است که ساختارهای دولت افغانستان چگونه در فساد و خویش‌خوری غرق شده‌اند و پول‌هایی که برای استوار نگه‌داشتن جمهوریت، دموکراسی و نظام‌سازی به افغانستان کمک می‌شوند، به جیب افراد زورمند می‌ریزد.

هرچند سابقۀ جمهوریت به کودتاه داوودخان بر می‌گردد، اما وقتی نظام جمهوریت پس از نشست «بُن» در افغانستان شکل گرفت، فساد مالی و «چور ملی» بخشی از این نظام بوده است. لقب فاسدترین کشور دنیا زادۀ جمهوریتی است که حتا یک شفاخانۀ اساسی در پایتختش وجود ندارد و روزانه تا ۷۰۰ ویزۀ بیماری از کشورهای همسایه‌اش می‌گیرد. کشورهای کمک‌کننده نیز در گسترش و حیف‌ومیل این پول‌ها نقش دارند. آن‌ها زمینۀ فساد مالی به فرماندهان جهادی و ملیشه‌های وابسته به این فرماندهان را مهیا کرده‌اند تا دار و ندار ملت و پول‌های کمک شده به افغانستان را به یغما ببرند.

خشونت امارت

امارت با خشونت‌گستری، خلق ماشین کشتار، تعصب‌ورزی، دیگرستیزی و انجام حمله‌های انتحاری در افغانستان معنا پیدا می‌کند. این نظام هرچند در این اواخر با فساد مالی آلوده شده و خویش‌خوری و فساد در آن نیز سیطره یافته است، اما بیشتر به خشونت‌گرایی در میان شهروندان کشور شهرت دارد. در واقع راز ماند‌گاری و نیروهای پیش‌برندۀ این نظام، خشونت‌های عریان و ماشین کشتاری ا‌ست که آنان ایجاد کرده‌اند. همان‌ طوری که ابن‌ خلدون، متفکر و جامعه‌شناس مسلمان و نویسندۀ کتاب معروف «مقدمه» عصبیت را نیروی پیش‌برندۀ تاریخ می‌داند به همان‌سان نیروی پیش‎برندۀ امارت «خشونت» است.

در دو دهۀ گذشته مردم افغانستان از بلندای ستیغ بدخشان تا روستاهای قندهار و از دشت‌های هرات تا کوه‌های هندوکش، وحشی‌ترین خشونت‌ها را از میل تفنگ و واسکت‌های انتحاری امارت متحمل شده‌اند. بمب‌گذاری‌های انتحاری، حمله‌های بی‌امان، کشتار غیرنظامیان، تخریب جاده‌ها، کشت و قاچاق مواد مخدر از مشهورترین نمودارهایی بوده‌اند که امارت از خود به جا گذاشته است. باشنده‌گان پایتخت و کلان‌شهرهای دیگر کشور هیچ گاهی این خشونت‌ها را فراموش نخواهند کرد. دانشگاه کابل و چوک دهمزنگ، حملۀ مرگ‌بار شاه‌شهید و صدها حملۀ دیگری از حافظۀ مردم افغانستان حذف نشده و نخواهند شد. تصویر خشونت‌گرایی امارت همیشه در ذهن‌ها ماندگار است.

در بیست سال گذشته شهروندان گرسنه، جنگ‌زده و غم‌دیدۀ افغانستان در میان این دو سنگ خورد شده و تحقیر شده‌اند و در مسجد، دانشگاه و خانه خون‌ ریخته‌اند. جمهوریت نان و نوا را با فساد و خویش‌خوری از سفره‌های مردم گرفته است و آنان را در پشت درهای بستۀ همسایه‌ها تحقیر و توهین کرده است و امارت خون، قتل و کشتار را فعال کرده و روزگار سیاه و تاریک مردم را تاریک‌تر ساخته و زمینۀ نفس‌ کشیدن و راحتی از مسجدها و دانشگاه‌ها نیز گرفته است.

با این حال، جمهوریت غنی با پشتیبانی آمریکا و امارت طالبان با پشتیبانی پاکستان آن چنانی که لازم است، خدمات شایسته و کافی را برای ملت تقدیم نکرده است. همچنان نظام‌های حاکم بر جغرافیای کشور که شامل جمهوریت و امارت می‌شوند، نیز به جز فساد، جنگ و خشونت هدیۀ دیگری برای شهروندان کشور تقدیم نکرده است.