برچسب: اقتصاد افغانستان

روزنامه واشگنتن پست نوشته است که دولت امریکا با طالبان روی ایجاد یک مکانیزم در حال کارند تا طالبان بتواند از ذخایر ارزی بلوکه شده بانک مرکزی افغانستان در امریکا برای مهار گرسنگی و بحران بشری در کشور استفاده کند.

این روزنامه افزوده مقام های امریکایی در گفتگو با طالبان مکانیزمی را مطرح کرده اند که مامورین و متخصصین بانک مرکزی افغانستان با استفاده از ذخایر بلوکه شده بتوانند ثبات و رونق را به اقتصاد افغانسان بازگردانند.

واشنگتن پست علاوه می کند که ظاهرا راه کارهایی نیز در نظر گرفته شده تا طالبان نتوانند از این پول برای مقاصد دیگر استفاده کنند.

گفتنی است که دولت امریکا در ماه فبروری اعلام کرد که نیمی از هفت میلیارد دالر ذخایر بانک مرکزی افغانستان در امریکا به خانواده های قربانیان یازدهم سپتامبر اختصاص خواهد یافت و نیمی دیگر نیز برای کمک های بشردوستانه برای مردم افغانستان مصرف می گردد.

پس از سقوط دولت پیشین و روی کار آمدن طالبان، حدود 9 میلیارد دالر از دارایی های افغانستان در بانک های خارجی مسدود گردید تا این منابع به دست طالبان نیفتد.  

مقام های طالبان با بیان این که دارایی های بلوکه شده در خارج از کشور متعلق به مردم افغانستان است، تاکنون بارها از امریکا خواسته اند این دارایی ها را آزاد سازد.

بانک مرکزی افغانستان می گوید که به سلسله کمک های نقدی جامعه جهانی به افغانستان، 32 میلیون دالر دیگر امروز (سه شنبه 16 حمل) به کابل رسید.

د افغانستان بانک در خبرنامه ای گفته است که بیستمین محموله کمک نقدی جامعه جهانی امروز به کابل رسید و به بانک بین المللی افغانستان (AIB) تحویل داده می شود.

بانک مرکزی تحت کنترل امارت اسلامی در خبرنامه اش ضمن قدردانی از جامعه جهانی ابراز امیدواری کرده که این بانک در سایر بخش های مالی و بانکی با جهان وارد ارتباط گردد.

جامعه جهانی برای جلوگیری از فروپاشی نظام اقتصادی افغانستان پس از به قدرت رسیدن طالبان که تحت تحریم های شدید سازمان ملل قرار دارند، تاکنون 20 محموله 32 میلیون دالری به صورت نقدی به افغانستان کمک کرده اند.  

داکتر عبداللطیف نظری معین وزارت اقتصاد امارت اسلامی طالبان می گوید که اتحادیه شرکت های تجارتی و سرمایه گذاری در افغانستان افتتاح شد.

آقای نظری گفته است که در این اتحادیه نزدیک به یک هزار شرکت تجارتی و سرمایه گذاری از 34 ولایت کشور حضور دارند.

وی افزود که هدف از ایجاد این اتحادیه تلاش برای ایجاد اشتغال، فقرزدایی و مهار بیکاری می باشد.

داکتر نظری علاوه کرد که امارت اسلامی آماده هر نوع همکاری با سرمایه گذاران می باشد.

پس از سقوط دولت پیشین و روی کار آمدن مجدد طالبان و به تعقیب آن تعلیق کمک های جامعه جهانی و اختلال در داد و ستدهای تجارتی، افغانستان هم اکنون با بحران اقتصادی مواجه است.

آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد می گوید که فروپاشی اقتصادی در افغانستان در حال افزایش است و برای جلوگیری از آن باید هر چه سریع تر نقدینگی به افغانستان تزریق گردد.

دبیرکل سازمان امروز (یکشنبه 10 دلو) نسبت به وضعیت افغانستان ابراز نگرانی کرده و می گوید که فروپاشی اقتصاد این کشور در حال افزایش است و باید هر چه سریع تر نقدینگی تزریق گردد.

وی تاکید کرده: «زمان بسیار مهم است و برای این که بتوان اقتصاد افغانستان را از این فروپاشی نجات داد، باید نقدینگی تزریق کرد.»

آقای گوترش علاوه کرده است که اگر اقدام صورت نگیرد، جان های زیادی از دست می رود و ناامیدی و افراط گرایی نیز گسترش خواهد یافت.

برخی مقام های طالبان نیز با استقبال از این گفته های آنتونیو گوترش، توییت او را بازنشر کرده و خواهان آزاد شدن دارایی های افغانستان شدند.

دبیرکل سازمان ملل همچنین روز گذشته نسبت به وضعیت زنان در افغانستان ابراز نگرانی کرد و گفت که زنان در افغانستان از حقوق انسانی خودشان محروم شده اند.  

آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد امروز (چهارشنبه 6 دلو) در جلسه شورای امنیت در مورد افغانستان گفت که افغانستان پس از تسلط طالبان هم اکنون به یک «تار» تا فروپاشی فاصله دارد.  

آقای گوترش گفت که میلیون ها شهروند افغانستان این روزها با چالش هایی چون گرسنگی، عدم دسترسی به خدمات اجتماعی و تحصیل مواجه هستند.

وی افزود: «ما باید آن دسته از قوانین و شرایط مان را که محدود کننده اقتصاد افغانستان و عملیات نجات دهی می باشد را به حالت تعلیق در آوریم. در این شرایط نیاز، باید به طور جدی قوانین را مجددا بررسی کنیم.»

گوترش همچنین گفت: «باید به نهادهای مالی و شرکای تجاری ضمانت های قانونی بدهیم که آنها بدون نگرانی از تخطی تحریم ها به همکاری در بخش کمک های انسانی به افغانستان بپردازند.»

دبیرکل سازمان ملل متحد همچنین علاوه کرد همان طور که در ماه دسامبر مبلغ 280 میلیون دالر از بودجه بازسازی افغانستان نزد بانک جهانی آزاد گردید، آن 1.2 میلیارد دالر باقی مانده نیز نزد این بانک باید فورا آزاد گردد تا به مردم افغانستان در زمستان کمک صورت بگیرد.

وی همچنین در خصوص وضعیت حقوق بشری در افغانستان هشدار داد و گفت که طالبان باید از بازداشت های خودسرانه خودداری کنند.

گوترش ضمن تاکید بر این که طالبان باید به حقوق بشر احترام بگذارد، افزود که این که رویاهای دختران افغانستان از آنها گرفته می شود یک تراژدی می باشد.

گفتنی است که شورای امنیت سازمان ملل متحد امروز (چهارشنبه 6 دلو) جلسه ای در مورد وضعیت افغانستان برگزار کرد که در آن، آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد، دیبرا لاینز معاون دبیرکل سازمان ملل برای افغانستان و وزیر خارجه ناروی سخنرانی کرد.

«سازمان بین المللی کار» می گوید که پس از روی کار آمدن مجدد طالبان در افغانستان، بیش از 500 هزار نفر شغل هایشان را تاکنون از دست داده اند و این رقم به زودی به 700 هزار تا 900 هزار نفر می رسد.

سازمان بین المللی کار که یکی از موسسات تخصصی سازمان ملل متحد می باشد روز گذشته (چهارشنبه 29 جدی) در بیانیه ای هشدار داد که پس از روی کار آمدن مجدد طالبان در افغانستان، اقتصاد کشور فلج شده است و بیش از نیم میلیون نفر نیز شغل هایشان را از دست داده اند.

این سازمان می گوید که تا اواسط سال جاری میلادی (ثور 1401) بخاطر بحران اقتصادی و وضع محدودیت علیه زنان در افغانستان، احتمالا بین 700 هزار الی 900 هزار نفر شغل هایشان را از دست خواهند داد.

بیانیه علاوه می کند که سطح اشتغال زنان در افغانستان پیش از این نیز براساس استانداردهای جهانی بسیار پایین بود، اما پس از تحولات اخیر این رقم 16 فیصد دیگر کاهش یافت و پیش بینی می شود تا نیمه سال 2022 تا 21 فیصد الی 28 فیصد دیگر کاهش یابد.

رامین بهزاد هماهنگ کننده ارشد سازمان بین المللی کار در افغانستان می گوید: «اوضاع در افغانستان وخیم است و به حمایت های فوری برای احیا و با ثبات سازی نیاز دارد. گرچه در حال حاضر اولویت با تامین نیازهای اساسی بشردوستانه در کشور است، اما احیا اقتصاد همه شمول و با دوام، نیاز به جامعه ای دارد که دسترسی مناسب به کار، رفاه و خدمات اساسی داشته باشد.»

براساس بیانیه این سازمان، صدها هزار شغل پس از تحولات اخیر در بخش های مختلف نابود شده است. این شغل ها عمدتا در بخش های زراعی و خدمات عمومی بوده که کارکنان آنها یا اخراج شده اند و یا معاش هایشان پرداخت نشده است.

تنها در بخش ساختمانی و به علت متوقف شدن اکثر پروژه های ساختمانی، در حدود 538 هزار کارگر که حدود 99 فیصد آنان را مردان تشکیل می دهند متضرر شده اند.

سازمان بین المللی کار اضافه می کند که تسلط طالبان بر افغانستان سبب شد تا صدها هزار نیروی امنیتی دولت پیشین نیز شغل هایشان را از دست بدهند، در حالیکه معلمان و کارکنان بخش خدمات صحی نیز عمیقا بخاطر نبود نقدینگی در کشور شدیدا متاثر شده اند.  

این سازمان همچنین در بیانیه اش گفته است که کودکان بهای اصلی این بیکاری و عدم ثبات اقتصادی را پرداخت می کنند.

به گفته این سازمان، تنها 40 فیصد کودکان پنج الی 17 سال افغانستان توانایی رفتن به مکتب را دارند و بیش از یک میلیون کودک افغان به شمول 770 هزار پسر و حدود 300 هزار دختر جزو کودکان کار محسوب می شوند.

خروج نظامی آمریکا و ناتو از افغانستان یک خلا سیاسی اجتناب ناپذیری در جنوب و مرکز آسیا بوجود آورد. سوال اینجاست که چه کسی قدم پیش خواهد گذاشت تا این خلا را پر کند. همسایگان افغانستان هر یک پاکستان، ایران و چین منافعی ویژه در افغانستان دارند که به احتمال زیاد با قدرت جدید در افغانستان بخواهند وارد تعامل گردند.

قطعا هیچ یک از این سه کشور تمایل ندارند آن نقش پر رنگی را که آمریکا تلاش کرد برای ترسیم آینده افغانستان ایفا کند به خود بگیرند، اما از آنجایی که منافع امنیتی خودشان نیز ایجاب می کند به دنبال ثبات و تامین امنیت سرتاسری در افغانستان هستند.

از یکسوی دیگر طالبان نیز به دنبال ایجاد تعامل مثبت با همسایگان خود است تا بتواند مشروعیت جهانی خود را کسب کند و تلاشی برای جذب سرمایه گذاری های خارجی برای توسعه اقتصادی در کشور کرده باشد.

در زیر به منافع هر سه کشور برای تعامل با طالبان اشاره می گردد:

پاکستان:

پاکستان 2670 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان دارد و از ناآرامی های چهار دهه گذشته در افغانستان در امان نبوده است. زمانی پاکستان پایگاهی برای واشنگتن و متحدانش برای حمایت از جهاد افغانستان علیه تهاجم ارتش سرخ شوروی بود. حملات یازده سپتامبر و ورود آمریکا به افغانستان با شعار مبارزه با تروریسم نیز وضعیت امنیتی را برای پاکستان دشوارتر کرد.

بی ثباتی در امتداد خط مرزی میان افغانستان و پاکستان جایگاه خوبی برای گروه های شورشی بود تا خود را سازماندهی و رشد دهند. تحریک طالبان پاکستان و شورشیان بلوچ طی سال ها از این وضعیت استفاده کرده و تاکنون حملات فراوانی علیه پاکستان راه اندازی کرده اند که منجر به کشته شدن دست کم 83 هزار نفر و تحمیل میلیارد ها دالر خسارت طی این سال ها بر پاکستان شده است.  

اسلام آباد گاها ادعا کرده که این حملات از داخل خاک افغانستان با همکاری سازمان استخبارات هند طراحی و اجرا می شود. در همین حال اما، خود پاکستان نیز همواره به طور گسترده متهم بوده که از گروه های شورشی مانند طالبان و شبکه حقانی حمایت می کند.

اما تسلط دوباره طالبان بر قدرت در افغانستان و خروج نظامیان آمریکایی و ناتو از نظر حلقات امنیتی و سیاسی در اسلام آباد به عنوان یک اتفاق مثبت در نظر گرفته می شود. دیدگاه آنها این است که «ما خوشحالیم که طالبان بر قدرت آمده است زیرا این گونه مرزهای غربی مان از بازی های خصمانه هند در امان خواهد بود.»

این دیدگاه خوشبینانه از سوی حلقات پاکستانی همچنین سبب شده تا نیروهای طالبان به فکر انتقام جویی از پاکستان نیفتند؛ زیرا پاکستان اولین کشوری بود که خاک خود را در اختیار آمریکا و متحدینش قرار داد تا علیه طالبان اقدام نظامی کنند و دولت آنها را در سال 2001 سقوط دادند. همچنین پاکستان تاکنون شماری از اعضای طالبان را دستگیر و به مقامات غربی تحویل داده است.

برخی ها از نقش برجسته ای که پاکستان به دنبال آنست در افغانستان بازی کند سخن می گویند، به ویژه پس از سفر جنرال فیض حمید رئیس پیشین استخبارات پاکستان به کابل آنهم تنها چند روز پس از سقوط دولت پیشین.

در سطح جامعه جهانی نیز پاکستان فعالانه برای طالبان کمپاین کرده است. عمران خان نخست وزیر این کشور در یک سخنرانی مجازی با سران دیگر کشورها در سازمان ملل متحد خواهان تعامل کشورها با طالبان و ارسال کمک های بشردوستانه به مردم افغانستان شد.  

نکته حائز اهمیت اما این است که به باور برخی ها پاکستان، قدرت مطلق و بدون رقیب طالبان در افغانستان را نیز نمی تواند بپذیرد. براساس برخی گزارش ها، طی جلسه ای که ماه گذشته در تاریخ 16 اگست در شورای امنیت ملی این کشور برگزار گردید، فرماندهان نظامی به اعضای پارلمان پاکستان گفتند که طالبان پر قدرت ممکن است دیگر مانند گذشته، گوش به حرف اسلام آباد نباشد. شاید این یکی از دلایل اصلی پاکستان است که با وجود آنکه کمپاین های فعالی برای تعامل با طالبان در سطح جهان می کند اما خود با احتیاط در تعامل با آنها قدم بر می دارد و هنوز آنها را به رسمیت نشناخته است؛ در حالیکه این کشور در دوران حاکمیت قبلی طالبان از جمله معدود کشورهایی بود که آنها را به رسمیت شناخت.

اما گرچه هنوز آنها را به رسمیت نشناخته، اما امیدوارهای زیادی دارد که بتواند با طالبان در بخش های اقتصادی تعامل مثبتی داشته باشد.

دولت پیشین افغانستان با جایگزین کردن بنادر ایرانی برای ورود کالا به افغانستان، سطح واردات از بنادر پاکستان به افغانستان را با کاهشی 80 درصدی مواجه کرده بود. تبادلات تجاری میان پاکستان و افغانستان از رقم 2.8 میلیارد دالر در سال 2011 با یک میلیارد دالر کاهش به 1.8 میلیارد دالر در سال رسیده بود.  

پاکستان همچنین امیدوار است که با ثبات امنیتی در افغانستان می تواند دستش را به بازار آسیای میانه نیز باز کند.

این کشور همچنین منتظر تکمیل شدن پروژه خط گاز «تاپی» (ترکمنستان، افغانستان، پاکستان، هند) است که در دولت پیشین افغانستان به دلیل عدم تامین امنیت کار ساخت آن متوقف شده بود.

بنابراین، پاکستان اگر بتواند اعتماد و احترام متقابل را از جانب افغانستان کسب کند می تواند به داشتن همسایه ای خوب امیدوار باشد.  

چین:

زمانی که آمریکا اعلام کرد نظامیان خود را از افغانستان خارج می کند، به نگرانی های چین که 92 کیلومتر مرز مشترک در کوریدور واخان با افغانستان دارد افزوده شد، اما در عین حال سبب شد تا این کشور قدم های اولیه اش برای تعامل و رابطه با طالبان را بردارد.

پکن از افغانستانی نا آرام که می تواند دامنه ناامنی ها را به ولایت «شین سیانگ» این کشور گسترش دهد هراس دارد و آن را تهدیدی برای طرح استراتژیک اقتصادی اش در منطقه با نام «ابتکار جاده و کمربند» می داند. با این وجود، حضور مجدد طالبان بر افغانستان فرصت هایی را برای چین فراهم کرده که توام با ریسک نیز است.

در دیداری که وزیر خارجه چین در تاریخ 28 جولای سال جاری (6 اسد) با هیاتی از طالبان به رهبری ملا عبدالغنی برادر در ولایت «تیان جین» داشت، طالبان به سران چین وعده داد که از خاک افغانستان علیه چین استفاده نمی گردد و در عوض چین به حمایت های اقتصادی و سرمایه گذاری برای بازسازی زیرساخت های افغانستان بپردازد.

این ملاقات نقطه عطفی برای طالبان بود، زیرا ملا عبدالغنی برادر توانست حمایت یک ابرقدرت منطقه ای را با خود داشته باشد که می تواند نقش بارزی در بازسازی افغانستان ایفا کند. بلافاصله به دنبال سقوط دولت پیشین و روی کار آمدن طالبان، سخنگوی وزارت خارجه چین در پیامی اعلام کرد که کشورش آماده گسترش روابط با افغانستان است.   

و روی حرفش نیز ماند. در حالیکه دیگر قدرت ها از دولت اعلام شده طالبان دوری می کردند، چین به درخواست افغانستان برای کمک های بشردوستانه پاسخ مثبت داد و به ارزش 31 میلیون دالر بسته های حمایتی ارسال کرد.

وزیرخارجه این کشور نیز در جریان مجمع عمومی سازمان ملل متحد از آمریکا بخاطر مسدودسازی دارایی های نقدی افغانستان به روی طالبان انتقاد کرد. یک هفته پس از این سخنرانی، اولین محموله از کمک های بشردوستانه چین وارد کابل شد.

گفته می شود که چین به ذخایر طبیعی افغانستان که چیزی در حدود 1 الی 3 تریلیون دالر تخمین زده شده چشم دوخته است. افغانستان علاوه بر دارا بودن عناصر طبیعی کم یاب، دارای ذخایر بسیار غنی از طلا، پلاتنیوم، نقره، مس، آهن، کرومیت، لیتیوم، اورانیوم و آلومنیوم نیز است. به نظر می رسد که طالبان تمایل به واگذاری این معادن دارند تا از منبع درامد این منابع حکمرانی شان را مستحکم کنند.

از طرفی اما به قدرت رسیدن دوباره طالبان در افغانستان باعث نگرانی چین نیز است. اگر طالبان قادر به کنترل جنبش اسلامی ترکستان شرقی و یا دیگر گروه های شورشی نباشد، این می تواند خواب راحت را از چین نیز بگیرد. همچنین حضور گروه های شورشی و فعالیت آنان در منطقه می تواند به پروژه اقتصادی طرح کمربند و جاده نیز آسیب وارد کند.

البته تنها چین نیست که به منابع غنی افغانستان چشم دوخته است و دیگر بازیگران منطقه ای نیز به دنبال کسب منفعت از ذخایر بکر افغانستان هستند؛ که شاید آنها را بر آن دارد تا بخواهند از گروه های شورشی محلی و یا جنگ سالاران منطقه ای برای تامین منافع شان بهره ببرند. این موضوع نیز به ضرر منافع اقتصادی چین در افغانستان و منطقه است.

بنابراین چین نیز با احتیاط به دنبال تعامل با طالبان است و برای سرمایه گذاری در افغانستان عجله به خرج نمی دهد.  

ایران:

ایران 921 کیلومتر با افغانستان مرز مشترک دارد و از ناآرامی های چهار دهه گذشته در افغانستان نیز در امان نبوده است. تهران در دوران حاکمیت قبلی طالبان بر افغانستان ضمن آنکه آنها را به رسمیت نشناخته بود از جبهه ائتلاف شمال به رهبری احمد شاه مسعود حمایت کرد.

پس از حملات یازده سپتامبر و لشکر کشی آمریکا به افغانستان، تهران که حضور گسترده نظامیان آمریکایی را در منطقه بر نمی تابید، گفته می شود اقدام به برقراری برخی روابط پنهانی با طالبان کرد تا مانع دسترسی آمریکا به منافعش در افغانستان گردد.  

در کل، ایرانی ها از خروج نظامی آمریکا از افغانستان خوشحال هستند و سران این کشور مانند ابراهیم رئیسی آن را یک شکست مفتضحانه برای آمریکا عنوان کرده است. اما از طرفی دولت ایران بشدت نگران بی ثباتی و گسترش ناامنی پس از سقوط دولت پیشین در افغانستان است.

ماه گذشته وزارت خارجه ایران در اقدام بسیار تند، علیه طالبان تاخت و حمله آنها را بر جبهه مقاومت پنجشیر محکوم کرد.

تهران همچنین از طالبان به خاطر تشکیل ندادن دولت همه شمول انتقاد کرده است. شاید یکی از نگرانی های تهران تامین امنیت جامعه شیعه های هزاره افغانستان است که در دوران حاکمیت قبلی طالبان مورد آزار و اذیت فراوان قرار گرفتند.  

سوای منافع سیاسی، ایران همچنین به دنبال فرصت های اقتصادی در افغانستان نیز است. تحریم های آمریکا علیه ایران، تجارت جهانی این کشور را به شدت آسیب زده است؛ اما افغانستان تحت حاکمیت طالبان قطعا بخاطر خوشحالی آمریکا از تعامل اقتصادی با ایران دوری نمی جوید.

ایران تلاش خود را خواهد کرد تا به بازارهای افغانستان دسترسی داشته باشد، همانطور که کالاهای ایرانی طی سال های گذشته در تمام بازارهای افغانستان دیده می شود. در سال 2018، ایران به بزرگترین شریک تجاری افغانستان بدل شد که ارزش کالاهای صادراتی این کشور به افغانستان به حدود 2 میلیارد دالر رسید؛ این علاوه بر حجم زیادی از کالاهایی است که از طریق بنادر ایران وارد خاک افغانستان شده اند.

از طرفی ایران سعی دارد تا با حفظ حجم بالای تجاری با افغانستان، از سرازیر شدن مواد مخدر از مرزهای طولانی اش با افغانستان نیز جلوگیری کند. ایران یکی از بازارهای اصلی مواد مخدر افغانستان و کوریدور اصلی این مواد برای رسیدن به کشورهای اروپایی و حاشیه خلیح فارس محسوب می شود. طالبان همواره متهم شده اند که از تجارت مواد مخدر سود می برند. از این رو، برقراری مکانیزمی مشخص با طالبان در راستای مقابله با مواد مخدر، یکی از چالش های بزرگ برای ایران است.

یکی دیگر از موضوعات مورد منازعه میان تهران و کابل بحث بر سر تهدیداتی است که حضور گروه های شورشی متوجه امنیت ایران می کند. مناطق مرزی ایران در ولایات خراسان و سیستان و بلوچستان طی سال های اخیر شاهد حملات تروریستی­ای بوده که گفته می شود سرچشمه از مناطق مرزی ایران با افغانستان و یا ایران با پاکستان دارند.

طالبان گرچه به جانب ایرانی اطمینان داده است که اجازه نخواهد داد از خاک افغانستان علیه امنیت دیگر کشورها به شمول ایران فعالیتی صورت بگیرد، اما ایران چیزی بیشتر از یک حرف از طالبان می خواهد.

همچنین، حضور بیش از دو میلیون مهاجر افغان در ایران نیز به نگرانی های تهران علاوه می کند و با توجه به اقتصاد متزلزل خودش که تحت تحریم های آمریکا شکننده تر نیز شده است، توان استقبال از مهاجران تازه وارد را از این کشور گرفته است. این شاید دلیل ایران برای دیدن ثبات افغانستان باشد تا بتواند مهاجران را به کشور بازگرداند.

از این رو می توان گفت که همسایگان افغانستان از جمله ایران، پاکستان و چین هر سه به دنبال ایجاد ثبات در این کشور هستند تا ضمن تامین امنیت مرزهای شان، فعالیت های اقتصادی شان را نیز بتوانند پیش ببرند. احتمالا این سه کشور بخواهند با همدیگر در این راستا همکاری نیز داشته باشند و حتی از روسیه نیز کمک بگیرند.

بدین ترتیب دولت طالبان به ناخود آگاه تحت تاثیر یک محور ضد آمریکایی نو ظهور قرار می گیرد که به دنبال قطع نفوذ آمریکا از منطقه هستند.

الجزیره – ظاهر شیرازی سردبیر نوای پاکستان

سقوط شدید ارزش ریال، واحد پولی کشور ایران در برابر ارزهای خارجی، این کشور را به مقصد مهمی برای قاچاق ارزهای خارجی به ویژه دالر تبدیل کرده است. تحریم‌های شدید امریکا بر ایران، شرایط دشوار اقتصادی در این کشور و محدود شدن دسترسی ایران به دادوستد خارجی، سبب شده است که شماری از قاچاق‌بران در هرات برای کسب سود بیشتر به قاچاق‌ دالر به ایران روی بیاورند.

اتحادیۀ صرافان هرات هشدار می‌دهد که ادامۀ این وضعیت برای بازار ارز و اقتصاد افغانستان نگران‌کننده است. بهاءالدین رحیمی، رییس اتحادیۀ صرافان هرات می‌گوید که هم‌اکنون روزانه نزدیک به یک میلیون دالر با استفاده از شیوه‌های مختلف به ایران قاچاق می‌شود. آقای رحیمی می‌افزاید که ادامۀ این روند تقاضای بازار برای دالر را در کشور افزایش خواهد داد و بر نرخ مواد اولیه نیز تأثیر منفی به جا خواهد گذاشت.

صرافان می‌گویند که قاچاق‌بران همه‌روز دالر موجود در بازارهای هرات را با استفاده از موترهای ترانزیتی و مسافربری به کشور ایران انتقال می‌دهند؛ اقدامی که اتحادیۀ صرافان هرات را وادار کرده است تا خواستار نظارت و کنترل بیشتر نهادهای امنیتی بر رفت‌وآمد وسایط نقلیه و مسافران در مرز با ایران داشته باشند.

 دالر امریکایی از ارزهای کلیدی در تعیین افزایش و کاهش بهای اجناس در بازار کشور به ویژه بهای ارز افغانی در کشور است. شماری از صرافان هرات نیز نسبت به ادامۀ این روند ابراز نگرانی می‌کنند. گل احمد عزیزی، از صرافان هرات تأکید می‌کند که انتقال دالر به ایران و واردات ریال به هرات، آسیب‌های جدی بر کسب‌وکار اقتصادی هرات به جا خواهد گذاشت؛ روندی که آگاهان اقتصادی نیز ادامۀ آن را برای اقتصاد کشور نگران‌کننده می‌دانند.

طارق عزیز، آگاه مسایل اقتصادی می‌گوید که روند قاچاق ارز به ایران می‌تواند نظام مالی افغانستان را با چالش‌های جدی مواجه بسازد. او خاطرنشان می‌سازد که تأثیرات قاچاق دالر به ایران، سقوط ارزش افغانی در برابر دالر را نیز سرعت خواهد بخشید.

هرچند ادارۀ محلی هرات بحث انتقال دالر به ایران را کاملاً رد نمی‌کند، اما جیلانی فرهاد، سخنگوی والی هرات تأکید می‌ورزد که نیروهای امنیتی موظف هستند تا مانع قاچاق دالر به بیرون از کشور شوند. او یادآور می‌شود که از آغاز سال روان خورشیدی تاکنون چندین نفر به اتهام قاچاق ارز به ایران بازداشت شده‌اند؛ ادعایی که ظاهراً با گزارش کارکرد نیروهای امنیتی همخوانی ندارد. عبدالاحد ولی‌زاده، سخنگوی فرماندهی پولیس ولایت هرات می‌گوید که در سال روان خورشیدی هیچ فردی به این اتهام بازداشت نشده است.

هم اکنون یک دالر امریکایی در بازارهای داخلی ایران به حدود ۳۰۰ هزار ریال معادل ۳۰ هزار تومان خرید و فروش می‌شود. ارزش ریال در برابر دالر در هفته‌های پسین سقوط شدیدی را تجربه کرده است. در بازار هرات نیز یک دالر کمی و بیش از ۷۷ افغانی و یک هزار تومان ایران نیز ۲/۶۰ افغانی خرید و فروش می‌شود.

انتظار می‌رود دولت افغانستان هرچه زودتر سازوکار کنترل مرزها و جلوگیری از قاچاق ارز را مورد بازنگری قرار دهد. اقدامی که در صورت تعلل، به گفتۀ آگاهان امور اقتصادی و اتحادیۀ صرافان هرات، اثرات ناگوار و جبران‌ناپذیری را روی اقتصاد مردم و نظام مالی کشور برجای خواهد گذاشت.

نشانه

دفتر مطبوعاتی ریاست اجرایی در بیانیه ای نوشته است، آقای عبدالله در صحبت های مقدماتی خویش، آغاز کار نمایندگی اتاق تجارت بین المللی افغانستان را برای هیات رهبری این اتاق، بخش خصوصی و بازرگانان ملی تبریک گفت و آن را یک گام اساسی در راستای تقویت بخش خصوصی و رشد سرمایه گذاری عنوان کرد.

رئیس اجرایی کشور وعده سپرد دولت وحدت ملی از برنامه های این نمایندگی برای تقویت بخش خصوصی و جلب سرمایه گذاری در کشور حمایت می کند، زیرا آینده افغانستان وابسته به رشد اقتصادی اش می باشد.

آقای عبدالله به وزارت های سکتوری هدایت داد که با هماهنگی اتاق تجارت و صنایع و نمایندگی اتاق تجارت بین المللی در افغانستان به طور مشترک کار کنند و برنامه هایشان را با هر دو اتاق به ویژه بخش خصوصی هماهنگ سازند.

وی اظهار کرد که ایجاد نمایندگی به معنی جایگزینی با اتاق تجارت و صنایع کشور نیست، بلکه برای تقویت آن می باشد تا از این طریق با استفاده از تجارب و الگوهای موفق سایر کشورها، تجارت افغانستان نیز بر اساس معیارهای جهانی مدرنیزه گردد.

به گفته ی آقای عبدالله، هرچند بخش خصوصی با فراز و نشیب های زیادی به ‌همراه بوده و در هر شرایط دشوار سیاسی و امنیتی کشور وظیفه ملی ‌شان را انجام داده‌ است، اما با وجود آن، کارها در این بخش قناعت ‌بخش نیست و باید تلاش‌ های بیشتر صورت گیرد.

رییس اجرایی اظهار امیدواری کرد “انتظار داریم که اتاق‌ تجارت و صنایع و نمایند‌گی اتاق تجارت بین‌ المللی با هماهنگی و کار مشترک برای جلب سرمایه‌ گذاری، معرفی فرصت‌ های اقتصادی، افزایش تولیدات داخلی، مبادلات تجارتی و کاهش فقر و بیکاری، گام‌ های عملی را بردارند تا نتیجه آن قابل لمس باشد.”

آقای عبدالله خطاب به وزارت های سکتوری، نهادهای ذیربط، سرمایه ‌گذاران و تاجران ملی کشور گفت: “برای رشد اقتصادی و تقویت سرمایه‌ گذاری، روی منابع غنی افغانستان تمرکز نمایید که آینده کشور را تضمین می‌ کند.”

در پایان رئیس اجرایی کشور اسناد رسمی آغاز فعالیت اداره یاد شده را به رییس هیات مدیره اتاق تجارت بین ‌المللی در افغانستان سپرد.

لازم به ذکر است که برنامه افتتاح نمایندگی اتاق تجارت بین المللی (ICC) قبل از ظهر امروز (پنجشنبه) با حضور مقامات وزارت‌های سکتوری، نهادهای ذیربط، سفرای کشورهای خارجی، نمایند‌گان نهادهای بین ‌المللی، اتحادیه ‌های صنعت‌ کاران، سرمایه ‌گذاران و تاجران ملی در قصر گلخانه وزارت امور خارجه کشور برگزار شد.

مایل آغا خیرخواه رئیس هیات مدیره اتاق تجارت بین المللی در افغانستان هدف از ایجاد این نمایندگی را تقویت همکاری های صنعتی، تجارتی و خدماتی میان افغانستان و سایر کشورهای عضو این سازمان جهانی عنوان کرد.

در این برنامه، سفیر کشور فرانسه، وزیر اقتصاد، وزیر تجارت و صنایع، معین سیاسی وزارت امور خارجه، رییس روابط بین ‌الملل اتاق تجارت و صنایع، رییس اتاق تجارت و صنایع و رییس اتحادیه سراسری صنعت‌ کاران کشور نیز صحبت کردند.

بنیاد هریتیج که طی دو دهه گذشته همه ساله اقتصاد کشورهای جهان را رده بندی می کند، در تازه ترین گزارش خود، روز گذشته (چهارشنبه) گفت که افغانستان با کسب امتیاز 48.9 از میان 180 کشور جایگاه 163 را گرفته و در شمار «سرکوب شده ترین» اقتصادهای جهان قرار دارد.

در این رده بندی، اقتصاد کشورهای جهان به پنج دسته مختلف به شمول «آزاد»، «عمدتا آزاد»، «نسبتا آزاد»، «بسته» و در نهایت «عمدتا بسته» و یا سرکوب شده تقسیم بندی می گردد و به هر یک از کشورها از صفر تا صد امتیازی داده می شود.

در دسته نخست٬ کشورهایی قرار دارند که امتیازی بین ۸۰ تا ۱۰۰ داشته باشند و تنها پنچ کشور اول این رده ‌بندی در این دسته جا گرفته ‌اند که بنا بر گزارش این بنیاد، کشورهای هنگ کنگ، سنگاپور و نیوزلند مانند همیشه در این جایگاه قرار دارند.

در دسته دوم یعنی اقتصاد عمدتا آزاد٬ کشورهایی حاضرند که امتیاز آنها بین ۷۰ تا ۸۰ باشد. سی کشور که از کشورهای توسعه یافته و یا در حال توسعه هستند در این دسته قرار گرفته‌ اند.

دسته سوم که کشورهای نسبتا آزاد هستند به اقتصادهایی تعلق دارد که امتیازی بین ۶۰ تا ۷۰ گرفته‌ اند. در این دسته باز هم کشورهایی توسعه ‌یافته مانند فرانسه و ایتالیا دیده می‌شوند که در کنار کشورهایی همانند ترکیه٬ عربستان سعودی و کویت قرار گرفته ‌اند.

در دسته اقتصاد عمدتا بسته کشورهایی با امتیاز بین ۵۰ تا ۶۰ هستند که در بین آنها بیشتر کشورهای کمتر توسعه یافته دیده می‌شوند؛ اما همزمان اقتصادهای مهم و نوظهور مانند چین٬ هند٬ روسیه و برزیل نیز هم به چشم می‌خورند.

در دسته آخر که «اقتصادهای سرکوب ‌شده» نام گرفته و عمدتا کشورهای عقب‌ مانده و آفریقایی هستند٬ کشورهایی که امتیاز زیر ۵۰ گرفته‌ اند٬ قرار دارند. با این حال چند اقتصاد مهم از جمله آرژانتین٬ ونزویلا و ایران نیز در این دسته حاضرند.

بنیاد هریتیج در گزارش خود می نویسد که افغانستان طی ده سال گذشته رشد اقتصادی سریع اما بی ثباتی را تجربه کرده است. ساخت و ساز و زراعت از کلیدی ترین عواملی بودند که به گسترش اقتصادی افغانستان کمک کرده اند.

بربنیاد این گزارش، چالش های امنیتی و بی ثباتی سیاسی همچنان در افغانستان سهمگین است و حاکمیت قانون در سطح کشور یکسان نیست.

گزارش می افزاید که ناتوانی دولت در ارائه حتی ابتدایی ترین خدمات، سبب فرسایش اعتماد عموم به دولت گردیده و فساد سیستماتیک نیز موثریت دادگاه ها، بخش بانکداری کشور و دیگر سکتورهای اقتصادی را تضعیف کرده است.

بنیاد هریتج همچنین گفته است که فساد در سطوح مختلف جامعه افغانستان همه گیر می باشد و درخواست رشوه در سرحدهای افغانستان مانع توسعه اقتصاد بازاری شده است.

همچنین حضور گسترده اقتصاد غیررسمی در افغانستان مانع ظهور و پیشرفت یک بازار کار توانا شده است.

گزارش بنیاد هریتیج می آورد “گرچه روند تاسیس تجارت و گرفتن اسناد تجاری لازم به نسبتا آسان تر شده است، اما دیگر موانع ساختاری همچنان وجود دارند.”

از آنجایی که افغانستان سیستم مالی بسیار ضعیف دارد، دولت توانایی کافی روی سیاست های پولی اش ندارد.

براساس گزارش جدید سیگار، باوجود بیش از یک دهه حضور آمریکا در افغانستان، اقتصاد کشور در شرایطی شکننده و بد قرار دارد و این شرایط شکننده با وجود فعالیت های شورشیان و خروج نظامیان خارجی و مهاجرت های مداوم مردم و خروج سرمایه از کشور به دلیل ترس از ناامنی، بی عدالتی و فساد سرعت نیز یافته است.

سیگار در گزارش تازه خود که هر سه ماه منتشر می کند می نویسد که این سازمان در طول سه ماه (از ماه اکتبر الی دسامبر 2015) توانسته از به هدر رفتن 100 هزار دالر جلوگیری کند. این سازمان همچنین مدعی است که از زمان آغاز به کار کردن خود از سال 2009 تاکنون توانسته از به هدر رفتن دو میلیارد دالر از پول های آمریکا در بازسازی افغانستان جلوگیری کند.

سیگار می نویسد کند شدن اقتصاد جهانی همچنین بر اوضاع افغانستان تاثیر گذاشته است و نرخ بیکاری در کشور بسیار نگران کننده شده است.

گزارش جدید 230 صفحه ای سیگار که امروز جمعه منتشر شد می نویسد بر اساس تحقیقاتی که این سازمان از ماه اکتبر الی دسامبر سال 2015 انجام داد دو نظامی آمریکایی به اتهام دریافت رشوه از یک پیمانکار افغان دستگیر شده اند.

دو افسر آمریکایی از یک پیمانکار افغانی رشوه دریافت کرده بودند تا قرارداد تامین کمک های بشردوستانه را به این پیمانکار واگذار کنند.

این کمک ها عمدتا غذا، لباس و لوازم مورد نیاز برای مکاتب در شرایط اضطراری می باشد.

یکی از این دو افسر آمریکایی مبلغ 50 هزار دالر از یک شرکت ترانسپورتی افغانی رشوه دریافت کرده بود تا قرارداد ترانسپورتی این کمک ها را به این شرکت واگذار کند.

دفتر بازرسی ویژه آمریکا برای بازسازی افغانستان علاوه می کند “افغانستان بین ماه های اکتبر و دسامبر سال 2015 نشان داده که خطرناک تر از سال گذشته بوده است و طالبان مناطق بیشتری را نسبت به سال های گذشته در تصرف خود دارند، چیزی در حدود 30 درصد از مناطق کشور. کمبود و نبود امنیت نیز برای بسیاری از آمریکایی ها و مقامات افغانی شرایط را دشوار کرده است تا از پروژه های بازسازی کشور بازرسی کنند.”

سیگار در این خصوص به نمونه ای از افزایش خشونت ها در افغانستان اشاره کرد و نوشت که هفته گذشته یک مهاجم انتحاری به کارمندان تلویزیون طلوع افغانستان حمله کرد و هفت تن از این کارمندان در این حمله جان خود را از دست دادند.

سیگار می افزاید آمریکا از سال 2002 تاکنون 113.1 میلیارد دالر در قسمت بازسازی افغانستان از جمله 8.4 میلیارد دالر برای مبارزه با مواد مخدر هزینه کرده است، اما باوجود این هزینه های گزاف، سال گذشته معادل چهارصد هزار زمین فوتبال زمین تحت کشت تریاک در افغانستان وجود داشت.

گزارش سه ماه سیگار همچنین به مصارفی که از سوی وزارت دفاع آمریکا در افغانستان شده است نیز اشاره کرد. در ماه پایانی سال گذشته میلادی، سیگار نوشت که وزارت دفاع آمریکا 150 میلیون دالر برای اجاره آپارتمان و خرید تلویزیون و دستگاه های پخش دی وی دی برای کارمندان دولتی آمریکا در افغانستان هزینه کرده است.

سال گذشته نیز این سازمان نوشت “وزارت دفاع آمریکا 43 میلیون دالر برای ساخت یک ایستگاه گاز طبیعی در افغانستان هزینه کرد، در حالی که ساخت ایستگاهی مشابه در پاکستان تنها 500 هزار دالر هزینه داشته است. همچنین وزارت دفاع آمریکا 335 میلیون دالر برای نیروگاه برقی در افغانستان مصرف کرد که به ندرت مورد استفاده قرار گرفت.”