امرالله صالح معاون اول دولت اشرف غنی رئیس جمهور فراری افغانستان در تازه ترین پیامی در صفحه توییترش، روی کار آمدن مجدد طالبان را به نوعی اشغال و تصرف پاکستان توصیف کرده و گفته است که افغانستان اما بزرگ تر از آن است که توسط پاکستان بلعیده شود.
آقای صالح افزوده که دیپلماسی افغانی در دوحه قطر و تصمیم های نظامی در راهولپندی پاکستان گرفته می شود و نتیجه این تحول آن است که «تروریست های عمامه دار آموزش دیده توسط پاکستان» دفاتر رسمی حکومت را تصرف کرده اند.
وی علاوه کرده که کاهش 30 درصدی تولید ناخالص ملی، بسته شدن بانک ها و رسانه ها و رسیدن سطح فقر به 90 درصد و همچنین برده ساختن زنان تحت عنوان شریعت اسلامی از پیامدهای دو ماهه تصرف طالبان بر افغانستان است.
امرالله صالح همچنین به مقاومت های علیه طالبان اشاره کرده و گفته است که زمان روشن خواهد کرد و ققنوس افغانستان از خاکستر بلند خواهد شد.
امرالله صالح معاون دولت اشرف غنی بود که پس از فرار اشرف غنی مدتی را در پنجشیر به جبهه مقاومت ملی پنجشیر به رهبری احمد مسعود پیوست.
گفته می شود وی هم اکنون به همراه احمد مسعود در تاجیکستان بسر می برد.
پیش تر منابعی از دولت تاجیکستان به سی ان ان نیوز 18 گفته بودند که دولت تاجیکستان از احمد مسعود و امرالله صالح خواسته است تا فعالیت و کمپاین های ضد طالبانی خود را در سطح پایین حفظ کنند.
انس حقانی فرزند جلال الدین حقانی رهبر شبکه حقانی و یکی از سران ارشد طالبان گفته است هم اکنون زمان آن رسیده که طالبان بخششند و اتحاد دوباره ایجاد کنند.
آقای انس حقانی در پاسخ به پرسشی در این خصوص که چهار برادر خود را در جنگ از دست داده و سال ها در زندان نیروهای آمریکایی و افغانستان بوده است، آیا همچنان تمایل به بخشش دارد، به شبکه «تی آر تی» ترکیه گفت اکنون زمان آن رسیده که طالبان بخشش کنند و اتحاد دوباره برای بازسازی افغانستان ایجاد کنند.
وی گفت: “طی دو دهه گذشته، مردمان بسیاری مانند من متحمل رنج و شکنجه از جنگ توسط نیروهای آمریکایی و دولت پیشین افغانستان شدند.”
حقانی افزود: “آنها مرا پنج سال زندانی کردند. چهار سال آن را در زندان انفرادی بسر بردم. آنها مرا به لحاظ روانی شکنجه می دادند.”
وی اما علاوه کرد: می دانم که اتفاقات بدی در گذشته افتاده است، اما هم اکنون فرصتی برای بازسازی و اتحاد دوباره داریم.”
انس حقانی همچنین به موضوع گروه داعش پرداخت و گفت 90 فیصد مشکلات افغانستان هم اکنون حل شده است و به زودی طالبان با سازندگان گروه داعش مانند باقی مسایل رسیدگی خواهد کرد.
او گفت: “هنوز بسیاری از کشورها هستند که نمی خواهند جنگ در افغانستان خاتمه یابد. بخاطر همین گروه داعش را ساخته اند و تلاش دارند جنگ نیابتی شان را در افغانستان طولانی سازند.”
حقانی تاکید کرد: “آنها (داعش) ممکن حملاتی را ایجاد کنند و سبب وحشت مردم شوند، اما رسیدگی خواهیم کرد، درست مانند دیگر مسایل بزرگتری که رسیدگی کردیم که سبب ختم اشغال افغانستان شد.”
حضور شماری از ‘خبرنگاران طالبان ‘ یا ‘طالبان خبرنگار ‘ در حاشیه مراسم افتتاحیه مذاکرات صلح افغانستان و مصاحبههای آنها با اعضای هیأت دولت افغانستان از نکات مهم قابل توجه بود.
خبرنگار بی بی سی در این مورد می نویسد:«دقایقی پس از پایان مراسم افتتاحیه مذاکرات صلح افغانستان در محل مراسم، در حال گفتوگو با خالد نور، جوانترین عضو هیأت دولت بودم که سه نفر با ظاهری شبیه طالبان نزدیک ما آمدند. یکی دوربین بهدست و دیگری با موبایل در حال پخش زنده در فیسبوک بود.»
یکی از آنها محترمانه از آقای نور درخواست مصاحبه کرد. پس از موافقت او، سئوال اول را به انگلیسی پرسید.
به سابقه جهادی پدر آقای نور، عطامحمد نور علیه ارتش شوروی اشاره کرد و بعد از او سئوال کرد که حالا با حضور نیروهای خارجی چرا “جهادی” در کار نیست.
خالد نور هم ابتدا به زبان انگلیسی پاسخ خود را داد.
برای من نوع سئوال و پرسیدن آن به زبان انگلیسی، آنهم درباره “اشغال افغانستان” از سوی نیروهای بینالمللی جالب بود.
دو سئوال دیگر هم پرسید؛ “آیا نظام افغانستان واقعا در مطابقت با قوانین اسلام است یا قوانین جزایی آن با فشار و خواسته غربیهاست؟” و آیا “اداره کابل “-عنوانی که طالبان درباره دولت افغانستان استفاده میکند- “درباره حملات شبانه و بمباران هوایی اطلاع مییافت یا خیر”.
توضیح تصویر،اعضای هیأت طالبان همه مردان هستند و سه زن نیز ترکیب هیأت دولت حضور دارند
در آسانسور هتل شرایتون، محل مراسم افتتاحیه یک نفر به شکلوشمایل اعضای هیأت مذاکرهکننده طالبان وارد شد، از او پرسیدم: عضو هیأت طالبان هستی؟
پاسخ داد: نه، “خبرنگار امارت اسلامی هستم”.
از فرصت استفاده کرده و نام چند نفر از فعالان رسانهای طالبان را که برای گرفتن اطلاعات با آنها در تماس بودم، پرسیدم. همه را میشناخت؛ از جمله طارق غزنیوال، (نام مستعار) را که یکی از فعالان رسانهای طالبان است.
بعد از مکث نسبتا طولانی و درحالیکه آسانسور به لابی رسید، گفت: “من خودم طارق غزنیوال هستم”.
برایم جالب بود. در موارد زیادی، به ویژه پیشاپیش آغاز مذاکرات صلح افغانستان چندبار با آقای غزنیوال از طریق توییتر و برای کسب خبرهای تازه با او حرف زده بودم اما از نزدیک نمیشناختم. معمولا در دسترس بود و هر سئوالی را تقریبا در فرصت کوتاهی پاسخ میداد.
توضیح تصویر،فرحناز فروتن، خبرنگار افغان با یکی از اعضای هیأت طالبان
حضور طالبان و فعالان رسانهای نزدیک به آنها در فضای مجازی، از جمله توییتر نسبتا زیاد است.
مثلا دنبالکنندههای حساب کاربری طارق غزنیوال در توییتر بیشتر از خیلی از خبرنگاران افغان است. او بیش از ۲۰هزار دنبالکننده دارد.
در نشست مذاکرات صلح افغانستان در دوحه قطر حدود ده نفر از فعالان رسانهای و بخش تبلیغاتی طالبان دیده میشدند.
شاید طالبان با آوردن این فعالان رسانهای خواستهاند که بر جهتگیریهای پوشش خبری مذاکرات صلح تاثیر بگذارند و خلاءهایی که به زعم آنها، دیگر رسانهها به آن نمیپردازند، پر شود.
محمد نعیم، سخنگوی جدید این گروه در کمتر از یک ماه دنبالکنندههای حساب کاربریاش به بیش از ۱۷هزار نفر رسید.
گروه طالبان همزمان با اعلام شماره تماس او، آدرس توییترش را نیز اعلام کردند. او حالا مثل سلفاش، سهیل شاهین مواضع گروهش را همزمان به چهار زبان پشتو، فارسی، انگلیسی و عربی توئیت میکند.
در موارد زیادی خبرهای میدان جنگ، به کشمکش توییتری هم کشیده میشود. بارها دیده شده که مقامهای دولت افغانستان و سخنگویان ناتو ذیل توییت سخنگوهای طالبان ابراز نظر و سعی کرده او را به چالش بکشند، و بالعکس.
توضیح تصویر،مقامهای افغان در یک نشست خبری در قطر
سئوالات خبرنگار طالب از سخنگوی دولت افغانستان
نادر نادری، عضو هیأت مذاکرهکننده و رئیس کمیسیون اصلاحات اداری افغانستان بعد از مراسم افتتاحیه مذاکرات صلح در حلقه خبرنگاران قرار داشت که متوجه شدم یک طالب با تلفن همراهش که در آن از طریق فیسبوک نشر زنده جریان داشت، در کنارم ایستاد.
به آرامی از او پرسیدم که خبرنگاری؟ پاسخ داد بله.
اولینبار بود که میدیدم یک “خبرنگار طالبان” میخواهد از یک مقام حکومت سئوالی بپرسد. دو بار، نیمه سئوالش را پرسید؛ سروصدای سالن زیاد بود و نادر نادری متوجه سوالش نشد، اما نهایتا نوبت به همان طالب خبرنگار رسید؛ سوالاتش چالشی و بیشتر به مناظره میماند.
یکی از سئوالهایش از آقای نادری این بود که “شما ادعا میکنید که به طالبان، “پنجابیها” مشورت میدهند، آیا کدام پنجابی در هیئت طالبان دیدید؟” گفتوگوی همین خبرنگاری که با طالبان نزدیک بود با باتور دوستم، پسر عبدالرشید دوستم از چهرههای شناختهشده افغانستان، بسیار در بین کاربران شبکههای اجتماعی مطرح شد.
توضیح تصویر،نادر نادری و یکی از خبرنگاران طالبان
برای من یکی از جالبترین حواشی نشست صلح افغانستان همین مصاحبه نادری با خبرنگاری بود که به گروه طالبان نزدیک بود. در کمتر از دو دقیقه چند سئوالوجواب انجام شد که نشان میداد یک طرف میخواهد با سئوال مواضع طالبان را درست نشان دهد و طرف مقابل با جواب عملکرد دولت را تایید کند.
با او که نام مستعارش مشعل افغان است گفتوگوی کوتاهی کردم و پرسیدم که خبرنگار است یا طالب و یا خبرنگار طالب؟
جواب داد که خبرنگار طالبان نیست، و خبرنگار آزاد است، اما تائید کرد که به مواضع طالبان نزدیک است. گفت که پرسیدن سئوالهای مردم از مقامات حکومت را وظیفهاش میداند، و چون ‘سئوالهایش مردمی’ هست، تند و سخت هم هست.
از حوصله آقای نادری در پاسخدادن تعریف کرد و گفت که در اینباره بسیار احساس خوبی دارد.
آقای مشعل با چند عضو هیأت مصاحبه کرد. نظرش این بود که با حوصله پاسخ میدادند، اما جوابها ‘قناعتبخش نبوده و دور از واقعیتهای افغانستان بود.’
دید او اما درباره پاسخ مقامهای طالبان متفاوت بود، میگفت: جوابهای طالبان قناعتبخش است، چرا که حرف و عمل آنها یکی است.
از آزادی بیان دفاع کرد و گفت که برایش خیلی مهم است، و بلافاصله اشاره کرد به حادثه نحوه برخورد خشن با یک نماینده زن در لویهجرگه مشورتی صلح که وقتی در هنگام سخنرانی آقای غنی، علیه صلح با طالبان اعتراض کردهبود، با برخورد نسبتا شدید مسئولین انضباط آنجا قرار گرفت. خبرنگار طالب گفت: “آیا همین آزادی بیان است؟”
طالبان فقط به خبرنگاران مرد نگاه میکردند
از دید نرگس هورخش، خبرنگاری که از کابل آمده بود، برخورد اعضای هیأت طالبان دور از انتظارش بود، به نظرش آنها “نرمتر” بودند.
خانم هورخش گفت: در چند مورد متوجه شدم که وقتی یک خبرنگار زن در جمع خبرنگاران از عضو هیأت طالبان سئوالی میپرسید، آن طالب بدون اینکه به خبرنگاران زن نگاه کند، با نگاه به سمت خبرنگاران مرد به سئوال خبرنگار زن جواب میداد.
کارنامه طالبان در برخورد با زنان با انتقادات بسیار زیادی دیده میشود. این گروه در سالهای حاکمیتشان بر افغانستان محدودیتهای فوقالعادهای را اعمال کردند و بسیاری از زنان خاطره خوشی از آنها ندارند.در هیأت این گروه برای مذاکره صلح نیز شمار زنان، صفر است.
توضیح تصویر،هیئت طالبان در قطر
نشست افتتاحیه مذاکرات صلح افغانستان با حضور آنهمه مقامهای مطرح از دو سوی جنگ افغانستان، برای خبرنگاران، بیانگر این گفته معروف بود که ‘من و این همه خوشبختی محال است’. بعد از سالها تعدادی زیادی از طالبان نقاب از چهره برداشته و حاضر شدند در برابر دوربین خبرنگاران بایستند.
همین موضوع پوشش خبری مذاکرات را برای خبرنگاران هیجانیتر و حساستر کرده است.
مذاکرات صلح افغانستان مدت طولانی جریان خواهد داشت. در این میان رفتار حرفهای خبرنگاران در پوشش آنچه که میگذرد مهم است. این مذاکرات که بخش عمدهای از علت آغاز آن، جنجالی عمیق بین روایتها و تفسیرهاست، به راویتگری منصفانه نیاز دارد.
پوشش غیرحرفهای مذاکرات صلح میتواند آسیب جدی به خود مذاکرات وارد سازد مثلا انتظارات مردم را بالا ببرد و یا اینکه با برجستهساختن موارد اختلافی که از نظر حرفهای لازم نیست مطرح شود، در نتیجه شکافها در جامعه و به تعبیرهای نادرست دامن بزند.
به نظر میرسد هیأتهای مذاکرهکننده تا اندازهای به این موضوع توجه دارند؛ پس از مصاحبه با مشعل افغان، همان خبرنگار نزدیک به طالبان، یکی از مقامهای مطبوعاتی این گروه ابراز امیدواری کرد که او در مصاحبه حرفی نزده باشد که فضای حاکم در مذاکرات را به نحوی خراب کند.
ملا هبت الله اخندزاده رهبر طالبان امروز (جمعه) در پیامی به مناسبت فرارسیدن عید سعید فطر ضمن تبریک گفتن این عید به جنگجویانش، گفته است در صورتی که اشغال افغانستان خاتمه یابد، امارت اسلامی(طالبان) با آمریکا و دیگر کشورها روابط نیک برقرار می کند.
وی اما از سوی دیگر به آمریکا نسبت به افزایش تعداد سربازانش در افغانستان هشدار داد و گفت که مانع اصلی صلح در افغانستان، ادامه اشغال است.
گرچه وی در پیامش صراحتا به موضوع افزایش تعداد سربازان آمریکایی و یا دیگر موضوعات مورد بحث در واشنگتن در این خصوص اشاره نمی کند، اما مانند همیشه حضور نیروهای خارجی در افغانستان را از موانع اصلی برقراری صلح در افغانستان عنوان کرد.
وی اما به طور مشخص در پیامش وعده می سپارد که افغانستان دیگر به پناهگاهی برای تروریستان خارجی مبدل نخواهد شد و اجازه نخواهد داد که از خاک افغانستان علیه کشوری استفاده صورت بگیرد.
او همچنین می گوید در صورتی که خارجی ها به اشغال افغانستان خاتمه دهند، امارت اسلامی (طالبان) با آمریکایی ها و دیگر کشورها طبق اصول تعامل مثبت روابط برقرار خواهد کرد.
هبت الله اخندزاده در پیامش افزوده است “اینکه آنان به هر اندازه بر بقای نیروهای خود و یا افزایش آن در اینجا اصرار می کنند، به همان مقدار حساسیت منطقوی با آن بیشتر می شود و در نتیجه به شمول افغانستان تمام منطقه بیشتر بی ثبات می گردد.”
رهبر طالبان از آمریکا خواست تا خواسته مشروع مردم افغانستان را بپذیرد و صلح را از راه های دیپلماتیک جستجو کند، اما به نظر می رسد که همچنان در پیام خود اصرار بر خروج کامل نیروهای خارجی پیش از شروع هر گونه مذاکرات صلح دارد.
او اما در پیامش دولت وحدت ملی را بازیچه دست دولت آمریکا خطاب کرد و گفت که دولت عامل اصلی افزیش تنش های قومی و سمتی در کابل و دیگر شهرهای افغانستان است.
اخندزاده همچنین خطاب به جنگجویانش از آنان خواسته تا در جریان فعالیت هایشان از از آسیب رساندن به غیرنظامیان خودداری کنند، ادعایی که همواره از سوی دولت رد می شود.
روز گذشته در مقابل شعبه کابل بانک نو در شهر لشکرگاه مرکز ولایت هلمند، یک موتر مملو از مواد منفجره منفجر گردید و دست کم 34 تن جان خود را از دست دادند و 56 تن دیگر زخمی شدند. مقامات محلی ولایت هلمند عنوان کردند که بیشتر قربانیان این حادثه تروریستی غیرنظامیان بودند.
طالبان در پیامی مسئولیت این رویداد را به عهده گرفت.
همچنین چند روز پیش، مرگبارترین انفجار کابل طی چندین سال گذشته در چهارراهی زنبق به وقوع پیوست که در آن حادثه تروریستی، دست کم 150 غیرنظامی شهید شدند. گرچه طالبان مسئولیت این رویداد را به عهده نگرفت، اما یافته های اداره امنیت ملی کشور نشان می دهد که این حمله توسط شبکه تروریستی حقانی صورت گرفت. شبکه حقانی وابسته به گروه طالبان است.
براساس این گزارش که به تازگی افشا شده است؛ ایندیرا گاندی نخست وزیر وقت هند در سال 1980 میلادی در تلاش بوده تا ضیاءالحق رئیس جمهوری وقت پاکستان را متقاعد سازد تا به یک استراتژی منطقه ای تحت رهبری هند به منظور جلوگیری از اشغال افغانستان توسط اتحاد جماهیر شوروی ملحق شود.
گزارش می افزاید که ایندیرا گاندی به دنبال ایجاد یک گروه منطقه ای بود تا با فشارهای دیپلماتیک بر شوروی، فعالیت های این اتحادیه را در افغانستان محدود کند.
در حالیکه دولت وقت پاکستان در آن موقع نگران این بود که هند شاید می خواهد از تنش های موجود در مرز افغانستان-پاکستان سودجویی کند و یا اینکه هند شاید حمله ای پیشدستانه علیه تاسیسات هسته ای پاکستان انجام دهد.
براساس این گزارش که هفته گذشته افشا شد، مقامات وقت پاکستانی همچنین نگران این بودند که ممکن است هند و اتحاد جماهیر شوروی (به طور جداگانه و یا مشترک) در صدد بی ثبات سازی پاکستان هستند.
گزارش می نویسد: “بلافاصله پس از تهاجم 1979 شوروی به افغانستان، ایندیرا گاندی که به تازگی در آن موقع دوباره به قدرت رسیده بود، تلاش کرد تا ضیاء الحق رئیس جمهوری وقت پاکستان را متقاعد کند تا به یک استراتژی منطقه ای تحت رهبری هند برای جلوگیری از اشغال شوروی ملحق شود.”
مقامات پاکستان اما ضمن رد این پیشنهاد، طرح هند را به دیپلمات های وقت آمریکایی به عنوان «طرحی سلطه جویانه» از سوی هند توصیف کردند و در عوض پیشنهاد دریافت سلاح از سوی آمریکا را برای مقابله با تهدید شوروی قبول کردند.
در همین حال، هند نیز نگران این بود که هر گونه احیای روابط آمریکا با پاکستان به حضور گسترده تر ناوگان های آمریکا در اقیانوس هند منجر می شود، و رقابت های «برتری قدرت» را در منطقه افزایش می دهد؛ منطقه ای که هند می خواهد نفوذش بی چالش باشد.
گزارش سیا علاوه می کند: “مقامات ارشد هندی معتقد بودند که گستردگی تهدید تهاجم شوروی علیه هند و منطقه بستگی به این دارد که پاکستان می خواهد که «دولتی مدافع» باشد و یا بوسیله قبول کمک های نظامی از سوی قدرت های خارجی، در نظر دارد که «دولتی تهاجمی» باشد.”
در همین حال اما، مقامات پاکستانی در پاسخ به نگرانی های مقامات هندی مبنی بر اینکه پاکستان از آمریکا سلاح دریافت کرده است، در سال 1981 به دهلی نو پیشنهاد پیمان عدم تجاوز دادند.
گزارش می گوید که دهلی نو اما پیشنهاد پاکستان را دفع کرد.
گزارش سیا همچنین در خصوص مسایل مختلف مرتبط با روابط هند و پاکستان می نویسد که مقامات در اسلام آباد نگران این مسئله بودند که تلاش هند برای داشتن نقشی برتر در منطقه، بقای پاکستان را تهدید می کند.
آخوندزاده گفته است “به جای استفاده بی مورد از نیروی نظامی و نشان دادن قدرت، واقعیت را بپذیرید و به اشغال افغانستان خاتمه دهید.”
ملا هیبت الله آخوندزاده که اولین پیامش را پس از انتخاب شدن به عنوان رهبر جدید طالبان و در آستانه عید الفطر می فرستد گفت “پیغام ما به آمریکایی ها و متحدان اشغالگرش این است که، مردم مسلمان افغانستان نه از نیروی نظامی شما و نه از حیله های جنگی شما می ترسد. آنها شهادت را در مقابله با شما یکی از اهداف والای خود در زندگی می پندارند.”
ملا هیبت الله آخوندزاده در حالی این پیام را می فرستد که شورشیان طالبان دو روز پیش دو حمله انتحاری را علیه افسران آکادمی پولیس راه اندازی کردند که در نتیجه این حملات، 32 افسر پولیس به شهادت رسید و 78 تن دیگر زخمی شدند.
وی به مقامات در واشنگتن هشدار داد “شما برنده این جنگ نخواهید بود.”
ملا هیبت الله آخوندزاده همچنین به دیگر کسانی که از آمریکا حمایت می کنند گفت که آنها نیز در راستای عملی شدن اهداف آمریکایی ها مورد استفاده قرار گرفته اند.
رهبر طالبان همچنین اعلام کرده است که طرحی دارد که بر اساس آن می خواهند افغانستانی متحد و مستقل ایجاد کنند که بر مبنای قوانین اسلامی (قوانین اسلامی طالبان) حکمرانی می شود و از دولت افغانستان نیز خواسته است که اگر می خواهد صلح در کشور برقرار شود باید روابطش را با کشورهای غربی قطع کند.
وی خطاب به آمریکایی ها گفت که دروازه های بخشش و شکیبایی باز است. او همچنین گفته است که به دنبال انحصار قدرت در افغانستان نیست و همه اقوام و نژاده های افغانستان به یکدیگر نیاز دارند.
ملا هیبت الله آخوندزاده همچنین در پیامش به جنگجویانش گفته است که به مسلمانان حمله نکنند و اموال عمومی مانند شفاخانه ها و مکاتب را نیز تخریب نکنند و به مردمانی که در مناطق تحت حکمرانی آنان زندگی می کنند نیز آسیب نرسانند.