برچسب: آزادی بیان

زنان افغان که در روزهای اخیر علیه قوانین سخت گیرانه امارت اسلامی در کابل تظاهرات کرده اند معتقدند برگزاری نشست اسلو خیانت به آنها بوده است.

نشست اسلو اولین گفت و گوی رسمی کشورهای اروپایی با مقامات امارت اسلامی از زمان تسلط آنها بر افغانستان در اواسط آگوست سال گذشته میلادی، تاکنون به شمار می رود.  
هیات پانزده نفره امارت اسلامی به ریاست امیرخان متقی، وزیر امور خارجه امارت اسلامی، با یک پرواز درجه یک که از سوی دولت ناروی فراهم شده بود برای گفت و گو با مقامات اروپایی و اعضای جامعه مدنی افغان دو روز پیش عازم اسلو پایتخت ناروی شده اند.

تظاهرات های کوچک و پراکنده فعالین زن در کابل با واکنش همراه با ارعاب امارت اسلامی روبرو شد و اکنون این فعالین زن از فعالیت های دیپلماتیک عصبانی هستند.

وحیده امیری که از زمان تسلط دوباره طالبان بر افغانستان به طور منظم علیه امارت اسلامی در کابل تظاهرات کرده می گوید برای کشور ناروی بابت میزبانی نشست اسلو و گفت وگو و معامله با تروریستان متاسف است.

وی به خبرگزاری فرانسه گفت:«نشست اسلو به شدت مرا غمگین ساخت. دنیا باید بابت قبول این نشست و باز کردن دروازه ها برای طالبان احساس شرم کند.»

باید گفت ده ها فعال زن در کابل، بامیان و مزار شریف با احساس ترس از برپایی تظاهرات در سرک ها، داخل خانه هایشان علیه امارت اسلامی تظاهرات و عکس هایش را در فضای مجازی منتشر نمودند.  

یکی دیگر از فعالین زن از بامیان که خواست نامش فاش نشود نیز به خبرگزاری فرانسه گفت:«کشور ناروی از تروریستان و جنایتکارانی که هیچ احترامی به حقوق زنان و حقوق بشر ندارد، دعوت کرده است.»

طالبان ضد زن و انسانیت هستند و به آزادی بیان اعتقادی ندارند.

یکی دیگر از فعالین زن در بامیان نیز تاکید کرد زنان نگران معامله شدن حقوق شان پشت درهای بسته در اسلو می باشند.

این در حالی ست که امارت اسلامی وعده سپرده قوانین ملایم تری نسبت به دور اول خود بین سال های 1996 تا 2001 میلادی داشته باشند: در دور اول  امارت اسلامی زنان بدون محرم نمی توانستند از خانه خارج شوند و مجبور بودند سرتاپای خود را با برقعه بپوشانند.

بسیاری از زنان اما اکنون به این وعده طالبان اعتماد ندارند و از امارت اسلامی می ترسند.

از سویی هم حقوق زنان در بیست سال اخیر و در دوران ریاست جمهوری کرزی و غنی تا حدودی تنها در شهرها توسعه یافته بود.  

براساس گزارشات هفته گذشته دو فعال حقوق زن به نام های «تمنا زریابی پریانی و پروانه ابراهیم خیل» از خانه هایشان در کابل به دلیل تظاهرات علیه طالبان توسط نیروهای امارت اسلامی بازداشت شدند.

این در حالی ست که آنیکن هویتفلد، وزیر امور خارجه ناروی، نشست اسلو با طالبان را به معنای به رسمیت شناختن امارت اسلامی نمی داند.

حفیظ الله رجبی

استخبارات طالبان در ولایت بدخشان از کتابفروشی ها و ناشران در این ولایت تعهد گرفته است که از این پس به هیچ عنوان حق چاپ و فروش کتاب های ضد سیاست های امارت اسلامی را ندارند.

خبرنگار رها از ولایت بدخشان می گوید که به تازگی استخبارات طالبان در این ولایت تعهدنامه ای به تمامی کتابخانه ها، کتابفروشی ها و ناشران توزیع کرده است که به اساس آن، از این پس آنها حق فروش، توزیع و یا چاپ کتاب هایی که محتوای ضد سیاست های امارت اسلامی داشته باشد را ندارند.

وی علاوه می کند که این تعهدنامه در شهر فیض آباد مرکز ولایت بدخشان توزیع شده که در آن از تمامی ناشران و کتابفروشی ها تعهد اخذ می گردد که حق فروش و چاپ کتاب که بر ضد سیاست های امارت اسلامی و یا به نحوی در طرفداری از گروه های تروریستی باشد را ندارند.

در همین حال، احمد نبیل قاضی زاده مدیر کتابفروشی قاضی زاده در ولایت بدخشان به خبرنگار رها می گوید مسئولیت کنترل بر محتوای نشر و یا فروش کتاب ها بر عهده ریاست اطلاعات و فرهنگ می باشد و نه استخبارات؛ این در حالیست که استخبارات با توزیع این تعهدنامه ها که نه تاریخ و نه شماره دارد، از حیطه وظایف خود عدول می کند.

این اخذ تعهد برای عدم توزیع و یا فروش کتاب های ضد سیاست های امارت اسلامی در حالی توزیع می گردد که یکی از خواسته های جامعه جهانی برای مشروعیت بخشی به نظام امارت، آزادی بیان شهروندان می باشد.

این در حالیست که طالبان حدود پنج روز پیش استاد فیض الله جلال استاد دانشگاه را به اتهام دیدگاه های انتقادی اش نسبت به رویکرد طالبان به مدت چهار روز بازداشت کردند.

استاد فیض الله جلال روز گذشته سه شنبه 21 جدی آزاد شد.

ولادیمیرپوتین رئیس جمهور روسیه در نشست خبری سالانه اش که معمولا پیش از کریسمس برگزار می گردد گفت نمی توان توهین به پیامبر اسلام را آزادی بیان دانست.

او گفت که این گونه اقدامات به نفرت پراکنی و افراط گرایی بیشتر دامن می زند.

ولادیمیر پوتین همچنین در این نشست در خصوص به رسمیت شناختن طالبان گفت که با شرکای بین المللی و جامعه جهانی به صورت دسته جمعی در این باره تصمیم خواهد گرفت.

شاه محمود قریشی وزیر خارجه پاکستان روز جمعه 3 جدی در توییتی ضمن قدردانی از گفته های پوتین گفت که توهین به پیامبر اسلام در واقع تجاوز به آزادی های مذهبی است و نمی توان آن را آزادی بیان دانست.

وزارت خارجه طالبان نیز در پیامی از اظهارات ولادیمیر پوتین استقبال کرده است.

وزارت امور خارجه جرمنی می گوید که دستورالعمل طالبان در مورد فعالیت رسانه های افغانستان سبب ضعیف شدن آزادی بیان در این کشور می شود.

وزارت خارجۀ آلمان در صفحه توییترش در این مورد ابراز نگرانی کرده و گفته است که اقدام طالبان و امارت شان خلاف تعهدات آنها است.

طالبان در دستورالعمل هشت ماده‌ای گفته بودند که مجریان و خبرنگاران زن در تلویزیون‌ها باید حجاب اسلامی را رعایت کنند.

دستور العمل وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان به رسانه‌ها در افغانستان قرار ذیل بود:

1- رسانه‌ها، سریال‌های که در آن زنان نقش بازی کرده اند را نشر نکنند.

2 – نشر برنامه‌های طنزی و کمیدی که در آن افراد تحقیر می‌شوند، ممنوع است.

3- نشرفلم‌ها و ویدیوهای که عورت مردان را نمایان میکند، ممنوع است.

4- فلم‌های داخلی و خارجی که مخالف شریعیت و اصول افغانی باشد، ممنوع است.

5 خبرنگاران زن باید حجاب اسلامی را مراعات کنند.

6- پخش سریال ها و برنامه‌های که نقش صحابه و انبیا در آن باشد، ممنوع است.

7-  تلویزیون ها باید فلم های مخالف شریعت اسلام پخش نکنند.

8 رسانه‌ها از نشر برنامه‌ها و سریال‌های که در آن به دین اسلام و کرامت انبیا توهین شده است، خودداری کنند.

قابل یاد آوری است که قبل از این نهادهای مدافع حقوق خبرنگاران نیز در این مورد ابراز نگرانی کرده بودند و آنرا تلاشی برای محدود کردن آزادی بیان و رسانه‌ها در افغانستان دانستند.

قاری سعید خوستی سخنگوی وزارت داخله طالبان روز دوشنبه (10 عقرب) در مراسمی جهت هماهنگی بیشتر میان دولت طالبان و رسانه ها گفت که امارت اسلامی از آزادی بیان رسانه ها در چارچوب ارزش های اسلامی و منافع ملی افغانستان حمایت می کند.  

آقای خوستی علاوه کرد که طالبان به هیچ کس اجازه نخواهد داد تا مانع آزادی بیان رسانه ها گردد.

این گفته ها در حالی از سوی سخنگوی وزارت امور داخله طالبان مطرح می گردد که اخیرا قضایای خشونت علیه خبرنگاران به شدت افزایش یافته است.

دو تن از خبرنگاران روزنامه اطلاعات روز توسط نیروهای امارت اسلامی در حوزه سوم شهر کابل مورد لت و کوب شدید قرار گرفتند به حدی یک تن از آنان یک پرده گوشش پاره شد و 40 فیصد بینایی اش را از دست داد.

خبرنگار خبرگزاری خامه پرس نیز این هفته مورد لت و کوب افراد ناشناس قرار گرفت. علیرضا شریفی تصویربردار تلویزیون ایران در کابل نیز مورد یک حمله مسلحانه قرار گرفت اما جان سالم بدر برد.

و در کنار شمار زیادی دیگری از این موارد، بسیاری از رسانه ها بخاطر تهدیدات امنیتی و یا مشکلات اقتصادی پس از سقوط دولت پیشین تعطیل شده اند و کارکنان آنها یا از کشور خارج شده اند و یا بخاطر مشکلات اقتصادی مجبور به انجام کارهای شاقه برای امرار معاش شده اند.  

ملا خیرالله خیرخواه، سرپرست وزات اطلاعات و فرهنگ طالبان در پیام ویدیویی اعلام کرد رسانه‌ها باید مطالبی را نشر کنند که خیر دنیا و آخرت فراهم شود.

وی فعالیت رسانه‌ها را برای ذهنیت‌سازی جوانان موثر دانسته و گفته رسانه ها باید مطابق شرع اسلامی، آداب و عنعنات افغانی فعالیت کنند.

این در حالی است که رسانه‌ها پیش از ورود طالبان به کابل در نشر مطالب خود آزاد بودند و منافع ملی و مسائل دینی را در نظر می‌گرفتند.

به دنبال سقوط پی هم ولسوالی‌ها و تخریب تأسیسات دولتی به دست جنگ‌جویان طالب، محمدطاهر زهیر، سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ، از مردم افغانستان می‌خواهد تا در هر جایی که حضور دارند، مانع تخریب و یا سرقت آبدات تاریخی و میراث‌های فرهنگی شوند.

آقای زهیر که روز چهارشنبه -۲ سرطان- در یک نشست خبری صحبت می‌کرد، گفت: «در این اواخر، برخی از مشکلات امنیتی پیش آمد و سبب شد تا برخی از مناطق، میان نیروهای امنیتی و طالبان دست‌به‌دست شود. نیروهای امنیتی، به زودی ساحات از دست رفته را پس می‌گیرند؛ اما نگرانی ما این است که در جریان این دست‌به‌دست شدن‌ها، به آبدات تاریخی آسیب برسد.»

به گفته‌ی او، آبدات تاریخی و میراث‌های فرهنگی، ملکیت هیچ فردی نیست؛ هویت، سند تاریخی و عزت تمام مردم افغانستان است و مردم مسؤولیت اخلاقی و وجدانی دارند تا در راستای حفاظت و جلوگیری از تخریب و سرقت آن توسط مافیا، از هیچ تلاشی دریغ نکنند.

آقای زهیر گفت: «از تمام مردم افغانستان می‌خواهم که در قسمت حفاظت از آبدات تاریخی توجه کنند. نگذارند که گروه‌های مافیایی و قاچاق‌چیان، با استفاده از شرایط پیش‌آمده، به آبدات تاریخی و میراث‌های فرهنگی دست‌برد بزنند.»

سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ، با اشاره به این که حکومت افغانستان، به آزادی بیان احترام و متعهد به حفظ آن است، از رسانه‌ها خواست تا در چنین شرایطی، به جای گزارش‌دهی در باره‌ی سقوط مناطق، دست‌آوردهای نیروهای دفاعی و امنیتی را بیش‌تر بازتاب دهند.

او افزود: «تروریستان با چند موتر سایکل، مالک و حافظ هیچ جایی شده نمی‌توانند. آن‌ها تنها ویران می‌کنند. ما نباید عمل‌کردهای ویران‌گرایانه‌ی آن‌ها را برجسته‌سازی کنیم. به جای آن، شجاعت نیروهای امنیتی را بازتاب بدهیم.»

این در حالی است که در یک ماه گذشته، ده‌ها ولسوالی به دست جنگ‌جویان طالب سقوط کرده است. وزارت دفاع اما؛ بارها گفته که نیروهای دفاعی و امنیتی، برای جلوگیری از گسترش تلفات، عقب‌نشینی تکتیکی کرده اند و پس از گذشت چند روز، با راه‌اندازی عملیاتی، مناطق از دست رفته را پس گرفته اند.

شورای عالی مصالحۀ ملی امروز (پنج‌شنبه، شانزدهم ثور) با نشر خبرنامه‌یی نوشت طالبان و هیچ طرف دیگری نمی‌تواند با تهدید و ارعاب رسانه‌های کشور را مطیع خود بسازند و به بلندگوی تبلیغاتی یک گروه خاص تبدیل کند.

خبرنامه می‌افزاید تهدید خبرنگاران و کارمند رسانه‌های کشور قابل قبول نیست و طالبان سعی کنند شرایط کنونی افغانستان را درک کنند.

بر اساس این خبرنامه، شورای عالی مصالحۀ ملی به هیچ صورتی اجازه نمی‌دهد که ارزش آزادی بیان در کشور به معامله گرفته شود.

گفتنی است که روز گذشته رییس عمومی امنیت ملی و سخنگوی طالبان برخی از رسانه‌های کشور را به رعایت نکردن اصل بی‌طرفی در نشر رویدادهای مربوط به این گروه متهم کرده‌اند.

سخنگوی طالبان این رسانه‌ها را تهدید کرده است که با آنان برخورد خواهد شد. ریاست عمومی امنیت ملی اما می‌گوید که سخنان آقای سراج تحریف شده و هدف او از تهدید رسانه‌ها نبوده است.

نمایندگان دیپلماتیک چهارده کشور و سازمان بین‌المللی در افغانستان با صدور اعلامیۀ مشترکی خواهان حفظ و تقویت آزادی بیان در کشور شده‌اند.

نمایندگی‌ دیپلماتیک امریکا، بریتانیا، سویدن، ناروی، نیوزیلاند، ایتالیا، جرمنی، فرانسه، فنلند، دانمارک، کانادا، آسترالیا، سازمان ملل متحد و اتحادیۀ اروپا امروز (دوشنبه، سیزدهم ثور) به مناسبت روز جهانی «آزادی بیان» اعلامیۀ مشترکی را صادر کرده‌اند.

در این اعلامیه بر حفظ و تقویت آزادی بیان و رسانه‌های آزاد در افغانستان تأکید شده است. بر اساس این اعلامیه، آزادی بیان و رسانه‌های آزاد یکی از مهم‌ترین دستاوردهای شهروندان افغانستان در بیست سال پسین شمرده می‌شود و این دستاورد نباید با محدودیتی مواجه شود.

در این اعلامیه همچنان آمده که کشورهای یاد شده در کنار خبرنگاران افغانستان قرار دارند و برای تقویت آزادی بیان با جامعۀ رسانه‌یی این کشور همکاری خواهند کرد.

طبق این اعلامیۀ مشترک، فعالیت رسانه‌های آزاد برای اقناع کسانی که به روند صلح باور ندارند بسیار موثر است. از این رو، این نماینده‎گی‌های دیپلماتیک از حکومت افغانستان می‌خواهند که برای تقویت رسانه‌های آزاد در این کشور تلاش بیشتری به خرج دهد.

بر اساس این اعلامیه، هر نوع محدودیتی فراروی آزادی بیان، خبرنگاران و رسانه‌های آزاد در این افغانستان پذیرفتنی نخواهد بود.

بخشی از این اعلامیه به کشتار هدف‌مند خبرنگاران در کشور پرداخته است. بر اساس آن، قتل‌های هدف‌مند جنگ مستقیم با آزادی بیان و رسانه‌های آزاد است و دولت باید برای پیش‌گیری از آن اقدام کند.

این همه در حالی است که قتل‌های هدف‌مند در افغانستان که بیشتر خبرنگاران را هدف قرار می‌دهد در جریان دو سال پسین افزایش یافته است. تاکنون مشخص نیست چه گروهی در عقب این حمله‌ها قرار دارد، اما نهادهای امنیتی کشور و سازمان ملل متحد طالبان را در این حمله‌ها مقصر می‌دانند.

در اعلامیه‌ای که روز یک‌شنبه (۲۲ حمل)، از سوی نی نشر شد، آمده است: «از آقای خلیل‌زاد رسما می‌خواهیم تا در نشست استانبول، اصل آزادی بیان و دست‌آوردها‌ی رسانه‌های افغانستان را به‌عنوان خط سرخ تعریف کرده و از دو طرف گفت‌وگوکننده بخواهد تا به آن احترام بگذارند.»

در اعلامیه آمده است جامعه‌ی رسانه‌ای افغانستان، از سرنوشت آزادی بیان و رسانه‌ها نگران است تا مبادا در نشست استانبول، این ارزش‌ها نادیده گرفته‌شده یا مورد معامله قرار گیرد.

نی افزوده است آزادی بیان و فعالیت‌های رسانه‌ای، از جمله حقوق اساسی شهروندان در قانون اساسی افغانستان است و باید در نشست استانبول، به آن حرمت گذاشته شود.

نی، از حکومت افغانستان و گروه طالبان نیز خواسته است به خواست‌های قانونی و مشروع شهروندان و جامعه‌ی رسانه‌ای افغانستان حرمت گذاشته و نگذارند به دست‌آوردهای ۱۹ ساله‌ی جامعه‌ی رسانه‌ای، صدمه‌ا‌ی وارد شود.

این در حالی است که قرار است در شانزدهم اپریل، شهر استانبول ترکیه میزبان گفت‌وگوهای صلح افغانستان باشد.

در فرهنگ عمومی افغانستان: به فردی که مکلف به حفظ و پاسبانی از مال یا ارزشی است؛ اما نه‌تنها از آن محافظت نمی‌کند که هم‌دست دزد و مجرم نیز می‌شود، می‌گویند: «با دزد دهن جواله می‌گیره!» فرمان رییس‌جمهوری برای ازمیان‌برداشتن بست‌های سخنگویی ولایت‌ها، نمونه‌ای از کارکردی است که او را در ردیف این افراد قرار می‌دهد.
رییس‌ جمهور، به‌عنوان رییس عمومی دولت و رهبر همه‌ی قوای مسلح افغانستان، مکلف به پاسبانی از آزادی بیان است؛ اما زمانی که او در کنار سایر گروه‌های خشونت‌گر که آزادی بیان – حق اساسی شهروندان- را از آن‌ها می‌دزد، می‌ایستد، کنشگری هم‌سو با این گروه‌ها را به نمایش می‌گذارد.
این نوع برخورد دولت در برابر حق آزادی بیان که دسترسی به‌موقع به اطلاعات را نیز در بر می‌گیرد، تلاشی در راستای سانسور آزادی بیان است؛ با این تفاوت که این خشونت به دلیل ویژگی خشونت‌پذیری جامعه، زیاد خودش را برجسته نمی‌کند؛ اما به هر حال این حرکت دولت، در حقیقت محدودکردن حق آزادی بیان است. عملی که در ساختار دولت‌های دموکراتیک و شهروندمحور جای نمی‌گیرد. ادعایی که دولت از نوعیت ساختار حقوقی-سیاسی کشور زیر نام جمهوریت دارد.
بر اساس تصمیم حکومت، از این‌ پس، تنها والیان ولایت‌ها مسئولیت شریک‌سازی اطلاعات با رسانه‌ها را دارند؛ مسئولیتی که پیش از این بر عهده‌ی سخنگویان ولایت‌ها بود.
این اقدام دولت به خودی خود نقض قانون از سوی حکومت است؛ نهادی که باید خود از اجرای آن پشتیبانی کند. با این حال، این اقدام حکومت از آن‌جا بیش‌تر نگران‌کننده است که حکومت و شهروندان، در حال حاضر در جنگ با طالبان و دیگر گروه‌های هم‌سو با آن قرار دارند. گروه‌هایی که پیوسته تلاش کرده‌اند حق آزادی بیان شهروندان را از آن‌ها بگیرند و تا اندازه‌ای به این هدف نیز رسیده‌اند.
حذف بست‌های سخنگویی و سپردن مسئولیت اطلاع‌رسانی به خود والی، هرچند در ظاهر عادی می‌نماید؛ اما با اندکی درنگ، روشن می‌شود که والیان به دلیل حجم کار اداری و مسئولیت‌هایی که دارند، نمی‌توانند به‌موقع به رسانه‌ها اطلاع‌رسانی کنند. کم‌ترین رقم رسانه‌های چاپی، شنیداری و تصویری افغانستان را اگر ۵۰۰ رسانه در نظر بگیریم؛ آیا ممکن خواهد بود که شخص والی بتواند به‌موقع به این شمار رسانه‌ها اطلاع‌رسانی کند؟
زمانی که رسانه‌ها و خبرنگاران نتوانند به‌موقع به اطلاعاتی که نیاز دارند و روی زندگی شهروندان اثرگذار است، دسترسی پیدا کنند، شهروندان نیز نمی‌توانند این اطلاعات را به دست بیاورند. نداشتن حق دسترسی به‌موقع به اطلاعات برای شهروندان، در حقیقت سلب حقی است که قانون اساسی به آن‌ها داده است.
این در حالی است که دولت به اساس مکلفیت‌های قانونی‌اش در برابر شهروندان، پیوسته باید زمینه‌های آسان دسترسی به اطلاعات را برای آن‌ها فراهم آورد و سهولت‌هایی را ایجاد کند تا شهروندان بتوانند زود‌به‌زود و بدون مانع به اطلاعات دسترسی پیدا کنند.
محدود کردن آزادی بیان از سوی حکومت، در حالی که خلاف قانون اساسی نیز است، بسترهای اعتمادکشی به دولت را نیز در جامعه هموارتر می‌کند؛ چیزی که «گروه‌های تروریستی در حال جنگ با دولت» نیز خواستار آن استند.
نداشتن آگاهی از آن‌چه در درون ولایت و دفتر والی می‌گذرد؛ یا تصمیم‌هایی که در مورد باشندگان یک ولایت گرفته می‌شود، باعث می‌شود که شهروندان به حکومت‌های محلی بی‌اعتماد شوند. این امر می‌تواند در درازمدت، تأثیر فزاینده‌ای در روند جذب شهروندان به سمت گروه‌های تروریستی داشته باشد.
در حال حاضر نیز بخشی از جنگ‌جویان گروه‌های تروریستی در ولایت‌های افغانستان، آن‌هایی‌اند که از حکومت‌های محلی ناراضی بوده و برای نشان دادن نارضایتی‌شان به این گروه‌ها پیوسته‌اند.
از سوی دیگر این نوع برخورد حکومت با آزادی بیان، نه‌تنها که اعتماد به دولت را در ولایت‌ها کاهش می‌دهد؛ بلکه می‌تواند زمینه‌ساز کاهش اعتماد نسل آگاه جامعه در برابر دولت نیز شود.
حرف آخر این‌که دولت با دنبال کردن کنشگری‌های سلطه‌گر، نه‌تنها که نمی‌تواند، پایه‌های دوام خود را قوی‌تر بسازد؛ بلکه با ازمیان‌برداشتن اعتماد شهروندان نسبت به خود، پایه‌های حاکمیت را نیز سقوط می‌دهد؛ زیرا صاحب‌خانه‌ای که با دزد دهن جوال را می‌گیرد، داشته‌های خودش را به او داده است.

صبح کابل

اطلاعات روز و ساموفقیت روزنامه اطلاعات روز و آغاز به فعالیت تلویزیون “سا” دو رخداد فرهنگی مهم و قابل ستایش است که در هفته گذشته بوقوع پیوست. با توجه به کمیت رسانه‌ها و وجود آزادی بیان، استفاده از دموکراسی رسانه‌ای تعبیر غریبی نخواهد بود. رسانه‌ها تا کنون در ایفای دو نقش پرکردن اوقات فراغت و تولیدی شادی و اطلاع رسانی موفق بوده است.

تنوع برنامه‌ها و مخفی نماندن هیچ مطلبی از چشمان تیزبین رسانه‌ها، شاهد بر مدعا است. یک نمونه آن موفقیت روز نامه اطلاعات روز است. لازم است که این موفقیت را به خانواده رسانه‌های چاپی کشور و مخصوصا تیم روزنامه اطلاعات روز و جوان پر تلاش ذکی دریابی تبریک و شادباش عرض‌کنم.

اما انتظار می‌رود که رسانه‌ها، مخصوصا رسانه‌های تصویری و شنیداری به کارویژه‌های افزایش علم، ارتقای تفکر و رشد خرد انتقادی بیشتر توجه کنند. رسانه‌ها زمانی به سه کار ویژه مذکور به خوبی عینیت می‌بخشند که خود را از سلطه قدرت و بازار رها کرده باشند. در این صورت است که انسان‌های عالم، خردمند، پیشرو، فرهیخته، حکیم و منتقد پرورش می‌یابد. هنر فاخر، ماندگار و تاریخ ساز تولید می‌شود. زیرا هنر ناب و ماندگار زاده ژرف اندیشی و تفکر ناب است نه محصول برانگیختگی خیال، عواطف و احساسات.

هدف کار فرهنگی پرورش انسان‌های فرهیخته و ژرف اندیش است نه انسان خیالی و احساسی. زمانی به دوست عزیزم آقای رویش و همکارانش این موفقیت را، تبریک عرض می‌کنم که از وضعیت موجود فراتر رود و “سا” را در جایگاه واقعی آن مانند “معرفت” قرار دهد تا خلای موجود رسانه‌ای را پرکند؛ تولید علم، اندیشه، ژرف اندیشی، خرد انتقادی و در یک کلام حرکت به سمت پرورش انسان توانمند و هنر ناب و فاخر.

داکتر امان فصیحی

صدیق صدیقی، سخن‌گوی ریاست‌جمهوری، در واکنش به سخنان اخیر گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی، گفت مردم افغانستان در برابر این نوع حرف‌ها بی‌تفاوت اند.

آقای صدیقی، روز یک‌شنبه (۴ عقرب)، در برگه‌ی تویترش نوشت: «در کشور ما آزادی بیان است و‌ حکومت هم به آزادی‌های سیاسی متعهد است. این آقا اما، در چهار دهه‌‌ی اخیر، به غیر از چنین جمله‌هایی و مخالفت با نظام‌ها بر سر اقتدار،هیچ پیام دیگری به مردم افغانستان نداشته است، مردم در برابر این نوع سخنان بی‌تفاوت اند.»

گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی، روز یک‌شنبه (۴ عقرب)، در یک نشست خبری گفت گروه طالبان، حکومت برحال را نمی‌پذیرد و به همین دلیل، حکومت موقت تنها راه حل است.

او که در مورد نتیجه‌ی سفر اخیرش به اسلام‌آباد سخن می‌ گفت، افزود صلح در افغانستان تامین خواهد شد و او این کار را انجام خواهد داد. به گفته‌ی آقای حکمتیار، دولت پاکستان اطمینان داده که در روند صلح افغانستان صادقانه کار خواهد کرد.

گلبدین حکمتیار، چند روز پیش در سفری به اسلام‌آباد، با مقام‌های بلندرتبه‌ی پاکستان به شمول عمران خان، نخست‌وزیر و شاه‌محمود قریشی، وزیر خارجه‌ی این کشور، دیدار و گفت‌وگو کرد.

صدیق صدیقی، سخن‌گوی ریاست‌جمهوری، گفت دولت افغانستان، دسترسی به اطلاعات را حق هر شهروند می‌داند و به صیانت و پاسداری از آن، متعهد است.

آقای صدیقی، روز دوشنبه (۷ میزان)، در پیامی به مناسبت «روز جهانی دسترسی به اطلاعات»، گفت بزرگ‌ترین بستر آزادی بیان که بیان‌گر اراده و تعهد مشترک دولت و شهروندان برای داشتن یک جامعه‌ی باز و شهروندمحور می‌باشد، اکنون شکل گرفته است.

به گفته‌ی او، تاریخ معاصر افغانستان، «متاسفانه» پیوسته به سرکوب آزادی‌های شهروندی و جلوگیری از یک نظام مردم‌سالار اشاره داشته است؛ اما در حال حاضر، حکومت، به پاسداری از ارزش‌های ۱۹ سال گذشته، متعهد است.

آقای صدیقی، افزود دولت افغانستان، به مردم اطمینان می‌دهد که آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات، حساب‌دهی و پاسخ‌گویی، هم‌چنان به عنوان حقوق بنیادی شهروندان پابرجا خواهد بماند.

از روز جهانی دسترسی به اطلاعات، در حالی در افغانستان گرامی داشت به عمل می‌آید که بیشتر خبرنگاران، از عدم دسترسی به اطلاعات، شاکی اند.

بازماندگان قربانیان جنگ در افغانستان با صدور بیانیه‌ای می گویند که صلح بدون در نظر گرفتن حقوق مادی و معنوی قربانیان، یک صلح شکننده است و باید سهم موثری به بازماندگان قربانیان جنگ در افغانستان داده شود.

صلح پر چالش

افغانستان در هفته‌های اخیر، روزهای دشواری را می‌گذراند. مذاکرات صلح افغان ها در دوحه، شرایط جنگ یا صلح را بعد از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان تعیین می کند.

در حالی که مذاکرات صلح نمایندگان دولت افغانستان با طالبان وارد مرحله سرنوشت ساز می شود، جمعی از بازماندگان قربانیان در تپه موسوم به «گلزار شهدای دانایی» بر سر مزار عزیزانشان گرد آمدند، تا بگویند که از تبعیض و بی عدالتی خسته شده اند و می خواهند نمایندگانی داشته باشند تا حقوق قربانیان را بعنوان یکی از مهمترین دستورالعمل‌ها در مذاکرات صلح با طالبان مطرح کند.

تعدادی از کاربران شبکه‌های اجتماعی افغانستان نیز کارزاری به نام #من-_هستم راه انداخته‌اند تا به طرف‌های مذاکره صلح در دوحه گوشزد کنند که خواسته‌های مردم در مذاکرات صلح مدنظر گرفته شود. همزمان، نهاد حمایت کننده رسانه های آزاد افغانستان اعلام کرده است که نگران «قربانی شدن» آزادی بیان در مذاکرات صلح است.

اخیرا رسانه‌ها گزارش داده اند که طرف های مذاکره کننده به هتلی دور از دسترس خبرنگاران انتقال داده شده اند، به این ترتیب اولین نشست نمایندگان دولت و طالبان بدون خبرنگاران برگزار شده است.

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در تازه‌ترین واکنش ها به مذاکرات صلح دولت افغانستان با طالبان گفته است که ادامه حمایت های اتحادیه اروپا از دولت افغانستان مشروط به حفظ «ارزش های جمهوری» است.

روایت یک فاجعه

محب الله مرادی در کنار مزار دوستش، عطالله گریه می کند، آن ها دو سال پیش برای ورود به دانشگاه آماده می شدند. عطالله بارها به محب الله گفته بود که روزی وزیر اقتصاد خواهد شد ولی یک روز در صنف/ کلاس امادگی کنکور در «کورس موعود»، ناگهانی با صدای مهیبی زندگی او و تمام هم کلاسیهایش دگرگون شد. عطالله به همراه ده ها تن از همکلاسیهایش در حمله انتحاری در کلاس درسی جان باخت. محب الله به یورونیوز می گوید: «امروز قوی تر و مستحکمتر شدم و نمی خواهم دیگر این طوری زندگی کنیم و فقط قربانی باشیم. ما حرکتی را اغاز کردیم برای شناسایی عوامل این فاجعه و بزودی فرجام خواهی (دادخواهی) می کنیم.»

سحر گوهری از زخمی های این فاجعه، چهار سال قبل پدرش را در حمله انتحاری از دست داد، او به یورونیوز می‌گوید که در حالی که چهار چره/تیر به پشت شانه اش اصابت کرده بود، تلاش کرد که از میان بدن های قطعه قطعه شده همکلاسی هایش بگذرد و راهی برای نجات از فاجعه پیدا کند.

اجساد بعضی از همکلاسی های سحر بعد از حمله، قابل شناسایی نبوده و به همین خاطر در دو قبرستان دفن شده اند، بخشی از دست و پاها در یک قبر و بخش دیگر بدنشان در قبرستان عمومی دفن شده است.

او می گوید که بعد از این فاجعه بخاطر تیرهایی که در پشتش مانده بود، دردهای زیادی را تحمل کرده و دوبار قربانی جنگ شده است، با این حال امیدوار است که صلح بیاید و مذاکرات صلح با طالبان نتیجه بخش باشد همان طور که امیدوار است تیرهای باقی مانده در پشتش به سمت بیرون بدنش تغییر مسیر بدهد.

کامله احمدی که شاهد جان باختن دوستانش بوده است، به یورونیوز می گوید که هنوز هم نمی تواند باور کند که دوستانش را در ان حادثه از دست داده و برای مدت ها به مشاورهای روانشناس برای بازیافتن روحیه خود مراجعه کرده است تا بتواند به زندگی معمولش برگردد.

او امیدی به برقراری صلح ندارد و می گوید که طالبان حتی در مذاکرات صلح هم دست از جنگ برنداشته اند و در گوشه و کنار افغانستان، مردم را می کشند.

سیما احمدی، بعد از گذشت دو سال هنوز هم خواب همکلاسیش را می بیند که بدنش نصف شده بود. نیمی از بدنش به یک طرف در ورودی کلاس و نیمه دیگر به سویی افتاده بود، در حالیکه لباس های سیاه بر تن داشت. تیری به پشت گردن سیما و چند تیر به بازو و دستش اصابت کرده بود و در این سالها، پزشکان تیرها را از گردن و بازوی سیما بیرون کشیدند اما هنوز هم تیر در داخل دست سیما گاهی آزارش می دهد. سیما می گوید که حمله کنندگان به کلاس درسی، می خواستند مانع تحصیل آن ها شوند ولی سیما با وجود زخم های حادثه در کلاس های درس شرکت می کرد.

سیما، دوستی به نام شکریه دارد که بعد از این فاجعه، دو پایش کاملا بی حس شده است و برای اینکه دوباره روی پای خودش بایستد باید پول هنگفتی بدهد که از توان خانواده شکریه خارج است.

امید توام با تردید

ناصر پدر ربابه از جان باختگان حادثه، برای گذران زندگی چوکی دار/ نگهبانی ساختمان را برعهده دارد. همسرش در نانوایی زنانه، کار می کند تا در کنار هم بتوانند شرایط تحصیل فرزندانشان را فراهم کنند. بعد از انفجار در کلاس درسی فرزندش، هنوز امیدوار است که بتواند فرزندانش را راهی دانشگاه کند. او امیدی به آمدن صلح ندارد و می گوید: «همان طور که من نمی خواهم بین دسترسی فرزندانم به تحصیل فرق بگذارم، برای من سخت است که فردا طالبان بیایند و بگویند دختران حق بیرون امدن از خانه و تحصیل را ندارند.»

کمیسیون مستقل حقوق بشر در افغانستان بارها و بارها، خواستار توجه به حقوق بازماندگان قربانیان جنگی در مذاکرات صلح شده است.

این روزها توجه افکار عمومی افغانستان به جریان مذاکرات صلح در دوحه قطر جلب شده است، با این حال بسیاری از مردم به نتایج مثبت این مذاکرات به دیده تردید می نگرند.

همزمان با آزادی اخرین گروه از زندانیان طالبان، جنگ در مناطق مختلف افغانستان شدت گرفته است.

شماری از خبرنگارانی که از قطر برگشته‌اند، می‌‎گویند حکومت با ایجاد برخی موانع، آنان را از ماندن در دوحه و تعقیب روند مذاکرات صلح منصرف کرده است.

این خبرنگاران می‌گویند، حدود سه هفته پیش از سفر به قطر، بحث سفر مطرح شد. آنان به وزارت دولت در امور صلح مراجعه کردند و به صورت رسمی درخواست دادند تا در این سفر اشتراک کنند.

به گفتۀ این خبرنگاران، دو روز پیش از سفر به آنان گفته شد که آمادۀ سفر باشند. این خبرنگاران می‌گویند شب سفر به آنان گفتند، کسانی که تا ساعت 12 شب پیام دریافت کنند، می‌توانند به قطر سفر کنند و کسانی که پیام دریافت نکنند، در این سفر نخواهند بود.

خبرنگاران می‌گویند برای شمار اندکی از آنان پیام فرستاده شد و به مابقی گفته شد اگر می‌خواهند به قطر بروند، باید خودشان اقدام کنند و با هزینۀ شخصی سفری ترتیب دهند. اما یکی از مسئولان وزارت دولت در امور صلح پس از چانه‌زنی این مشکل را حل کرد و تمامی خبرنگارانی که درخواست اشتراک در نشست دوحه را داده بودند، به دوحه رفتند.

یکی از خبرنگاران که نمی‌خواهد نامش در گزارش ذکر شود، می‌گوید، پس از این که به میدان هوایی قطر رسیدند، پاسپورت‌شان از آنان گرفته شد و چند روزی که در قطر بودند، نتوانستند آزادانه گشت‌وگذار کنند.

این خبرنگار می‌گوید، هیأت حکومت افغانستان و هیأت گروه طالبان در دو هتل جداگانه بودند و دوری آن‌ها سبب شد تا ما به اطلاعات دقیق دست‌رسی نداشته باشیم.

وحید پیمان که از آدرس روزنامه هشت صبح به دوحه رفته بود، می‌گوید  قبل از سفر، شرایط سفر از سوی مسئولان حکومتی به آنان گفته شد، اما در مورد مشکلات ناشی از کرونا که ممکن بود در قطر برای آنان پیش بیاید، هیچ چیزی گفته نشد.

آقای پیمان می‌گوید، پس از ختم نشست افتتاحیه، کارمندان وزارت خارجه به آنان گفتند اگر می‌خواهند روند گفت‌وگوها را پوشش دهند، باید دوباره به افغانستان برگردند و درخواست ویزه دهند. به گفتۀ او، در صورتی که آنان این کار را بکنند، دو هفته در دوحه قرنطینه خواهند شد.

به گفتۀ آقای پیمان، حاشیه‌های مذاکرات دوحه فربه‌تر از متن این اتفاق بود. او افزود حکومت افغانستان علاقه‌مند نبود تا این حاشیه‌ها رسانه‌یی شود. تیم هماهنگ‌کنندۀ حکومت به شماری از این خبرنگاران گفته‌اند، ممکن است افشای حاشیه‌ها به روند مذاکرات آسیب برساند.

شاه‌حسین رسولی، خبرنگار سلام‌وطندار می‌گوید، حکومت به آنان گفت که فقط می‌توانند 5 روز در قطر بمانند، در حالی که ویزه‌شان یک ماهه بوده است.

آقای رسولی می‌گوید، کارمندان وزارت خارجه به آنان گفتند، در صورتی که بیش‌تر از 5 روز در قطر بمانند، هیچ همکاری‌یی از سوی آنان صورت نخواهد گرفت.

نرگس هورخش، خبرنگار ایران انترنشنل که در قطر مانده است، می‌گوید ویزه آنان مشکل دارد. زمان ختم ویزه آنان یک ماهه است، اما خبرنگاران فقط اجازه دارند 5 روز در قطر بمانند.

خانم هورخش می‌گوید اصلاً به اطلاعات و محل گفت‌وگوها دست‌رسی ندارند.  به گفتۀ خانم هورخش، آنان حتا نمی‌توانند در محوطۀ هتلی که گفت‌وگوها جریان دارد، حضور پیدا کنند.

او افزود آنان چندین ساعت تلاش کردند تا به محل گفت‌وگوها برسند، اما از سوی نیروهای امنیتی از ساحه بیرون رانده شدند. خانم هورخش می‌گوید هیچ کسی حاضر نیست در مورد گفت‌وگوها با آنان صحبت کند.

خبرنگار ایران انترنشل می‌گوید نهادهای حامی رسانه‌ها باید به حکومت فشار وارد کنند تا معلومات با آنان شریک شود.

واحد حیدری، خبرنگار روزنامه اطلاعات روز، از خبرنگاران دیگری است که در قطر مانده است. او می‌گوید تا هنوز نتوانسته است با هیچ یک از اعضای هیأت حکومت افغانستان یا طالبان گفت‌وگو و یا مصاحبه داشته باشد.

ضیا شریعتی، مسئول فرهنگی در سفارت افغانستان در قطر به رسانه ها گفت تمام مسئولیت سفر خبرنگاران به قطر به دوش وزارت دولت در امور صلح بود و سفارت افغانستان در قطر تمام تلاشش را برای ایجاد سهولت برای خبرنگاران انجام داده است.

آقای شریعتی افزود حکومت قطر به آنان به صورت شفاهی گفتند خبرنگاران تا 72 ساعت می‌توانند در قطر بمانند و در این مدت، تمام هزینه‌‌ها از سوی حکومت قطر پرداخت خواهد شد، در صورتی که بیش‌تر از این بمانند، باید شرایط حکومت قطر را قبول کنند.

به گفتۀ آقای شریعتی، شرایط قطر برای ماندن خبرنگاران خیلی سنگین است و خبرنگارانی که می‌خواستند بمانند باید شرط‌ نامه امضا می‌کردند.

 مجیب خلوتگر، رئیس اجرایی نی می‌گوید، حکومت افغانستان و قطر باید بر مبنای تعهدات بین‌المللی، به خبرنگاران اجازه دهند تا بر مذاکرات نظارت داشته باشند و معلومات و مشاهدات‌شان را با مردم شریک کنند.

به گفتۀ او، دولت قطر تنها به تعهدی که با طالبان دارد، عمل کرده است.

صدیق‌الله توحیدی، مسئول کمیته مصونیت خبرنگاران نیز گفت حکومت تعهد به اطلاع‌رسانی دارد و هیأت گفت‌وگوکنندۀ حکومت افغانستان سخن‌گو دارد که روزانه باید اطلاعات را در دست‌رس خبرنگاران قرار دهد.

آقای توحیدی می‌گوید در مورد بازگشتاندن شماری از خبرنگاران نیز با حکومت صحبت شده است و به‌زودی نتایج آن روشن خواهد شد.

شماری از آگاهان حقوق رسانه می‌گویند که ادامه روند گفت‌وگوها در غیبت رسانه‌ها پذیرفتنی نیست و احتمال از دست رفتن داشته‌های نسل نو زیاد است.

حکومت تاکید می‌کند از آزادی بیان و رسانه‌ها همچون یک اصل جمهوریت در پروسۀ صلح با تمام قوت دفاع خواهد کرد.

صدیقی صدیقی، سخنگوی ریاست جمهوری در تویت یک ساعت قبل خود گفت ارزش‌های جامعۀ باز، چهارچوب موقف اصولی دولت در پروسۀ صلح را تشکیل می‌دهد.

این درحالیست که با سپری شدن مرحله اول توافقنامه‌ی امریکا و طالبان در ۱۳۵ روز گذشته و مکمل شدن تقریبی تبادلۀ زندانیان، تلاش‌ها برای آغاز گفتگوی بین‌الافغانی که احتمالاً در قطر برگزار خواهد شد، سریع‌تر شده است.

به گزارش رها، ارگ ریاست جمهوری افغانستان اعلام کرد: قانون حق دسترسی به اطلاعات آزاد افغانستان با کسب ۱۳۹ امتیاز از مجموع ۱۵۰ امتیاز، مقام نخست را در سطح جهان کسب کرده است.

وب‌سایت بررسی حق دسترسی جهانی به اطلاعات که از سوی مرکز حقوق و دموکراسی در کانادا تهیه می‌گردد، اعلام کرده که در سال جاری، افغانستان با کسب ١٣٩ امتیاز از مجموع ۱۵۰، امتیاز در میان ۱۰ کشور برتر جهان برای دسترسی آزاد به اطلاعات، در جایگاه نخست قرارگرفته است.

در  بیانیه ارگ آمده است: دولت افغانستان در بخش ارائه اطلاعات و اجرای قانون حق دسترسی آزاد به اطلاعات مانند گذشته همکاری همه‌جانبه خواهد داشت.

ارگ ریاست جمهوری تأکید کرد: حق دسترسی آزاد به اطلاعات باید به عنوان یک ارزش در جامعه نهادینه  شود و در نهایت به یک فرهنگ در ادارات دولتی تبدیل گردد.

 

به گفته ی این مسئولان، ولایت غزنی بدترین ولایت برای آزادی بیان است.

مجیب خلوتگر رئیس اجرایی “نی” گفت: “آزادی بیان هر روز در ولایت غزنی محدود میشود و هیچ مصونیتی برای خبرنگاران وجود ندارد.”

او در همین حال گفت که شورشیان طالبان از رسانه های محلی در ولایت غزنی مالیات دریافت می کنند، در حالیکه مقامات محلی در این ولایت هیچ گونه رسیدگی به این وضع نمی کنند.

آقای خلوتگر گفت که معاون امنیت این ولایت نیز با تمسخر به رسانه ها از آنان می خواهد که به شورشیان طالبان مالیات بدهند.

او همچنین علاوه کرد که بسیاری از رسانه ها مانند رادیو کلید، تلویزیون های ملی، آفتاب و رادیو امید جوان تعطیل شدند و یک رادیوی محلی به نام رادیو دهکده نیز به یک رادیوی محلی تبدیل شده است.

او با بیان این موضوع که دسترسی اطلاعات در این ولایت در پایین ترین سطح ممکن قرار دارد، از مسئولان مربوطه به شمول وزارت اطلاعات و فرهنگ خواست تا زمینه فعالیت های رسانه های محلی را در این ولایت مساعد کند.

دفتر مطبوعاتی ریاست اجرایی کشور در خبرنامه ای نوشته است در این برنامه که امروز (چهارشنبه ۳ عقرب) در کابل برگزار شده بود، رییس اجرایی کشور ضمن قدردانی از تلاش‌ها و فعالیت‌های مسوولان کمیسیون نظارت بر حق دسترسی به معلومات، از آنان خواست که تشکیل دقیق و بودجه مشخص این کمیسیون را ترتیب نمایند تا در راستای اجرایی ‌سازی آن اقدامات لازم صورت گیرد.

در همین‌ حال، آقای عبدالله به مسوولان این کمیسیون اطمینان داد که در مورد مسایل مربوط به تقنین با وزارت عدلیه صحبت نموده و مشکلات فرا راه شان را حل می‌ کند.

وی دسترسی مردم به اطلاعات را از حقوق اساسی آنان دانست که برای رسیدن به آن مشکلات زیادی را متقبل گردیده و قربانی ‌های فراوانی داده ‌اند و اکنون هم به دفاع از آن متعهد هستند.

رییس اجرایی کشور با ابراز این ‌که کتمان حقایق و پنهان نمودن اطلاعات باعث ایجاد فاصله میان حکومت و مردم می‌گردد، تصریح کرد که اطلاعات وارونه چالش‌ ها و پیامدهای زیان ‌باری را به دنبال خواهد داشت.

او گفت “هیچ مقام دولتی‌ حق ندارد که به صورت غیرقانونی رسانه‌ یی را مورد تهدید و ارعاب قرار دهد.”

عبدالله عبدالله از تمام رسانه‌ های همگانی خواست تا در صورت برخورد با چنین چالش‌ هایی با رهبری حکومت و به ویژه ریاست اجرایی تماس گیرند تا به مشکلات شان رسید‌گی صورت گیرد.

رییس اجرایی کشور در بخش دیگر از سخنانش تصریح کرد که فعالیت ‌های سیاسی حق هر شهروند افغانستان است و این فعالیت ‌ها باید در برگیرنده منافع ملی و مصالح علیای کشور باشند.

آقای عبدالله در همین‌ حال گفت که نیروهای امنیتی کشور باید مسوولیت‌های خویش را بدون آنکه تحت تأثیر مسایل سیاسی قرار داشته باشند، انجام دهند و هیچ کسی حق استفاده از این نیروها را برای متوقف ساختن فعالیت ‌های سیاسی ندارد.

او تأمین عدالت و دسترسی مردم به حقوق اساسی و به ویژه حق دسترسی به اطلاعات را متضمن اطمینان و اعتماد آنان به دولت دانست و بار دیگر به متعهد بودن حکومت به برآورده ساختن این خواست‌ های مردم تأکید نمود.