برچسب: نظام سیاسی

با تسلط دوباره طالبان بر افغانستان برخی تصورات بر این بود که این گروه دیگر سیاست های سختگیرانه دور اول امارت اسلامی خود را در حق زنان روا نمی دارد چون گفته می شد طالبان در مقایسه با گذشته تغییراتی داشته و اصلاحاتی در ذهنیت آنها نسبت به برخی مسائل از جمله حقوق زنان ایجاد شده است.

با گذشته چند ماه از حکومت دوباره امارت اسلامی بر افغانستان اما هنوز مکاتب و دانشگاه ها به روی دختران و زنان افغانستان بسته است و آینده ای بخش بزرگی از جمعیت این کشور در هاله یی از ابهام قرار دارد.

وب سایت خبری «آسیا تایمز» طی مطلبی منتشر شده در سیزده دسامبر زن ستیزی طالبان را وحشتناک توصیف می کند.

نویسنده مطلب می گوید طالبان آزار و اذیت زنان در افغانستان را در محور توجه دولت مالامال از هرج و مرج خود قرار داده است.

مطلب طالبان را یک دسته اوباش زن ستیز توصیف می کند که هیچ برنامه ای برای حکومتداری در کشوری که از بحران انسانی رنج می برد، ندارند. کشورهای غربی کمک های مالی شان به امارت اسلامی را به رعایت حقوق زنان و اقلیت ها و تشکیل یک دولت همه شمول مشروط ساخته اند.

در این میان یک نکته را نباید فراموش کرد: مطیع ساختن زنان در هسته اصلی پروژه سیاسی طالبان قرار دارد. طالبان از این طریق به رده های مختلف نظامی خود تفهیم می کنند که وظیفه دارند وعده های ایدئولوژیک خود را انجام دهند.

از طریق اجبار زنان به ماندن در خانه و محرون ساختن آنها از مراقبت های صحی، آموزش و کار طالبان نیمی از جمعیت افغانستان را از صحنه محو کرده است. این عملکرد نمی تواند اقدامی تصادفی باشد و به صورت هدفمند صورت می گیرد. طالبان با تغییر فضای عمومی در  افغانستان به این روش، در حقیقت می خواهند به حامیان خود نشان دهند که قدرتمند هستند.

با تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، تمام وزارت خانه های دولت پیشین به این گروه رسید. طالبان اما در اقدامی زن ستیزانه وزارت امور زنان را ملغی و وزارت امر به معروف و نهی از منکر را جایگزین نمود.

در بخش دیگری از مطلب آمده است طالبان به جای تمرکز بر خروج افغانستان از سقوط  اقتصادی، خود را با قوانین سخت گیرانه علیه زنان سرگرم کرده است. ایجاد اتاق های انتظار برای دانشجویان دختر در دانشگاه ها برای جلوگیری از نگاه های نامحرم به دختران از جمله قوانین خنده دار و سخت گیرانه امارت اسلامی علیه زنان در افغانستان می باشد.

طالبان در برخی شهرها به اجبار زنان را به عقد نیروهای خود درآورده اند. گزارشاتی از شلاق زدن زنان در ملا عام نشر شده است. به نظر می رسد آزار و شکنجه زنان در هسته اصلی پروژه سیاسی طالبان قرار دارد و مشروعیت این گروه در ادامه این روند می باشد.  

مترجم: حفیظ الله رجبی

یک عضو کمیسیون نظامی گروه طالبان به اسپوتنیک روسیه گفته است که این گروه قصد دارد روز جمعه پیش رو، چارچوب و ساختار نظام سیاسی جدید را اعلام کند اما اعضای این ساختار تاکنون مشخص نشده است.

این مقام که خواسته نامش فاش نشود می گوید اینکه چه کسانی اعضای نظام سیاسی جدید خواهند بود و فرمت این نظام سیاسی چگونه است، تاکنون مشخص نیست.

این گفته ها در حالی مطرح می گردد که از زمان تصرف افغانستان به دست طالبان، آنها همواره اعلام کرده اند که به دنبال تشکیل یک نظام سیاسی همه شمول است و به تمامی عقاید ها و اقلیت ها احترام می گذارد.

همچنین پیش تر گزارش هایی مطرح شده بود که قرار است نحوه حاکمیت در نظام سیاسی جدید به صورت شورایی متشکل از 12 نفر باشد. حتی برخی گزارش ها حاکی از آن بود که آقایان حامد کرزی، عبدالله عبدالله، ملا عبدالغنی برادر و گلبدین حکمتیار از اعضای این شورا خواهند بود.  

آقای کرزی امروز (سه‌شنبه، ۲۲ سرطان) در یک نشست خبری در کابل گفت افغانستان به زودی از وضعیت جاری عبور خواهد کرد.

آقای کرزی افزود گفت‌وگوهای جدی صلح میان دولت افغانستان و گروه طالبان در روزهای نزدیک در قطر آغاز خواهد شد. او اما تاریخ دقیق آغاز این گفت‌وگوها را مشخص نساخت.

رییس‌جمهور پیشین کشور از دولت و گروه طالبان می‌خواهد به درگیری‌ها پایان دهند و تلاش‌های خود را برای تأمین صلح در کشور به خرج دهند.

آقای کرزی خطاب به طالبان می‌گوید از ادامۀ جنگ و تخریب زیربناهای کشور دست بردارند. او همچنان خواستار حفظ ساختار نظام سیاسی در کشور است.

رییس‌جمهور پیشین کشور تصریح می‌کند که اردوی ملی و نهادهای امنیتی کشور به بسیار سختی روی پای خود ایستاده‌اند و این نیروها باید در هر حالت حفظ شوند.

این اظهارات آقای کرزی در حالی مطرح می‌شود که میزان خشونت‌ها از دو ماه به این‌سو در کشور شدت گرفته است. به تازه‌گی اما تلاش‌هایی در پیوند به صلح به راه افتاده است. هیأت‌های اعزامی دولت افغانستان و گروه طالبان هفتۀ پیش در تهران دیدار کردند و نمایندۀ ویژۀ امریکا برای صلح افغانستان نیز به تازه‌گی وارد قطر شده است.

جک سالیوان، مشاور امنیت ملی امریکا، گفته است پس از خروج سربازان امریکایی از افغانستان، هیچ کسی نمی‌تواند آینده‌ی این کشور را تضمین کند.

آقای سالیوان، روز یک‌شنبه (۲۹ حمل)، در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز، گفته است او و هیچ کس دیگری نمی‌تواند تضمین کند که در داخل افغانستان چه اتفاقاتی خواهد افتاد.

او در پاسخ به این پرسش که اگر افغانستان به سرنوشت عراق دچار شود، ایالات متحده دوباره به این کشور سرباز می‌فرستد یا خیر؟ گفت: «جو بایدن، رییس‌جمهور امریکا، هیچ قصدی برای فرستادن دوباره‌ی سربازان امریکایی به افغانستان ندارد. ما نمی‌توانیم آینده‌ی این کشور را تضمین کنیم؛ اما امریکا بر تهدیدات تروریستی‌ای که از افغانستان منشا می‌گیرد، متمرکز باقی می‌ماند.»

به گفته‌ی آقای سالیون، آن چه که در توان ایالات متحده بود، انجام داد، به ویژه جمع‌آوری کمک‌ها به دولت و مردم و آموزش و تجهیز سربازان افغانستان.

او خاطرنشان کرد زمان آن فرا رسیده تا سربازان امریکایی به خانه‌های شان برگردند و مردم افغانستان از کشورشان دفاع کنند.

چند روز پیش، جو بایدن، رییس‌جمهور امریکا، اعلام کرد که روند خروج سربازان امریکایی در ماه می آغاز و تا یازدهم سپتمبر تکمیل خواهد شد. به دنبال آن، ناتو اعلام کرد که سربازانش را هم‌زمان با سربازان امریکایی از افغانستان خارج می‌کند.

رییس‌جمهور غنی نیز، در واکنش به این موضوع، گفت که نیروهای دفاعی و امنیتی افغانستان، توانایی دفاع از کشورشان را دارند و در دو سال اخیر، بیش از ۹۰ درصد عملیات نظامی را به تنهایی داده‌اند.

گروه طالبان، ایالات متحده را به نقض توافق‌نامه‌ی قطر متهم کرد و گفت که عواقب آن به دوش امریکا خواهد بود.

با این حال، منابع استخباراتی امریکا، هشدار داده‌ اند که طرح خروج سربازان امریکایی از افغانستان، ممکن است زمینه را برای احیای دوباره‌ی گروه‌های تروریستی به ویژه القاعده و داعش فراهم کند

وجه تشبیه نظام سیاسی به علم در کارآمدی و توان آن‌ها در حل مشکلات است. علم برای حل مشکلات یک جامعه است. علمی که از حل مشکلات یک جامعه ناتوان باشد، می‌میرد و از میان می‌رود؛ مثل جادوگری و طب سنتی. هیچ علمی به صورت یکسان در جوامع قابل کاربرد نیست. بودند جوامع و انسان‌هایی که خوشبخت‌تر از ما زندگی می‌نمودند، بدون آنکه نیازی به علم رایج امروز داشته باشند و یا اساسا آن را بشناسند. جوامع معاصر به دلیل ابتلا به بیماری به علم مدرن به عنوان والاترین و مقدس‌ترین شی نگاه می‌کنند و عالمان را در والاترین درجات جای می‌دهند.‌ بر نظام‌های سیاسی نیز همین حکم جاری است؛ حکم الامثال فی‌مایجوز و فی‌ما لایجوز واحد. اولا به شهادت تاریخ مطلق نظام‌های سیاسی موجود و مرسوم مانند نظام طبیعت دارای حتمیت، ضرورت و عمومیت نیست تا همه جوامع فقط و فقط از آن‌ها استفاده نمایند و هیچ نو آوری نباشد. این‌ تنظیمات و ترتیبات همه دستاورد چند سده اخیر بشر است که برای انحراف افکار خود از متن زندگی برساخته‌اند. همانگونه که فیلسوفان به خطا خصوصیات بر ساخته شده انسان مدرن را به تمام انسان‌ها تعمیم داده و براساس آن در مورد همه قضاوت نموده‌اند. متاسفانه عالمان و دانشمندان ترتیبات جهان انسانی را طبیعی جلوه داده‌اند تا از خود در برابر عذاب وجدان دفاع نمایند؛ از این طریق نه تنها خود بلکه انسان‌ها و جوامع را در قفس آهنین خود ساخته اسیر نموده‌اند و قدرت فراروی را گرفته‌اند. ثانیا حال که توان طرح نو در انداختن نداریم و بخاطر عافیت طلبی و تنبلی به رونوشت همراه با جابجایی کلمات، حاشیه نویسی، توضیح واضحات و خلاصه تقلید اکتفا می‌کنیم باید به این نکته توجه کنیم که تولد، تداوم و مطلوبیت یک نظام‌ سیاسی مانند علم به کارامدی آن بستگی دارد نه شکل و ساختار آن. از این رو زمانی ما به الگو برداری از یک نظام مجاز هستیم که قبل از همه به کارآمدی آن در جامعه مقصد اطمینان یابیم. ثالثا موفقیت ذاتی یک نطام نیست، بلکه مرهون تطابق و سنخیت آن با شرایط اجتماعی از یکسو و کارگزاران نظام از سوی دیگر است.

باتوجه به آنچه ذکرش رفت پیش شرط طراحی هر نوع نظامی قبل از همه داشتن تصویر روشن از شرایط جامعه و مناسبات اجتماعی است. البته علاوه بر ان داشتن نگاه بی‌طرف، جامع و خیر خواهانه نسبت به مصالح همگان. در غیر آن صورت مانند خیاطی می‌ماند که بدون دانستن اندازه مصرف کننده جامه بدوزد. می‌توان گفت طراحان نظام بدیل کمیته تخنیکی شورای عالی مصالحه، تصویر خود از جامعه و انگیزه خیر خواهانه خود را اپوخه نموده و نظامی را طراحی نموده‌اند که تنها مشکل یک کتله خاص را حل نماید، اما هوشمندانه آن را در قالب زبان عام و راه حل برون رفت از تمرکزگرایی بیان کرده‌اند. خوشبینانه این است که بگوییم از سوی اشخاص برون از حلقه اصلی، نفهمیده امضا شده است. ولی این احتمال هم وجود دارد که بخاطر دیدن جایگاه طفیلی برای خود، به آن مهر تایید زده‌اند. این طرح مانند پوشاندن لباس طفل به تن بزرگسال می‌ماند. درست است که در طرح موقعیت‌ها میان اقوام تقسیم نشده است، ولی گفته‌های پیشین ایشان و واقعیت‌های عینی بهترین شارح طرح است.

برای جلوگیری از تمرکزگرایی و برون رفت از مشکلات موجود باید به الگوهای متوسل شد که متناسب با شرایط عینی جامعه ما باشد؛ چون تبدیل ریاست جمهوری به یک نهاد و تقسیم صلاحیت‌ها میان معاونین، تقویت صلاحیت نظارتی پارلمان و روش‌های دیگری که متخصصان حقوق عمومی و عالمان علم سیاست مطرح نموده‌اند.

داکتر امان الله فصیحی

آقای دانش، این موضوع را روز سه‌شنبه (۱۷ حمل)، در دیدار با استیفانو پونته کورو، سفیر غیرنظامی ناتو در افغانستان مطرح کرده است.

آقای دانش، در این دیدار گفته است که انتخابات یکی از دست‌آوردهای مهم و اساسی مردم افغانستان در دو دهه‌ی اخیر است و مشروعیت قانونی و سیاسی نظام را تضمین می‌کند.

او افزوده است: «صلح باید منجر به ثبات و تداوم نظم سیاسی، امنیتی و اداری موجود شود و از فروپاشی نظام و تکرار گذشته‌های تلخ، جلوگیری کند.»

آقای دانش، هم‌چنان گفته است که حکومت افغانستان برای تأمین صلح در کشور، بر تداوم نظام و قانون اساسی و تعدیل قانون بعد از توافق صلح تأکید دارد؛ اما طرح حکومت موقت و لغو قانون اساسی قابل قبول نیست.

معاون دوم ریاست‌جمهوری، گفته است، بحث در باره‌ی نوع نظام سیاسی در افغانستان اعم از نظام ریاستی یا پارلمانی و یا نظام متمرکز یا غیرمتمرکز زمانی می‌تواند مطرح شود که زمینه‌ی تعدیل قانون اساسی فراهم باشد تا این بحث‌ها به صورت واقع‌بینانه مورد بررسی قرار گیرد و برآیند آن، نظامی باشد که قابل قبول همه باشد.

از سویی هم، سفیر غیرنظامی ناتو در این دیدار گفته است که انتقال قدرت در افغانستان، باید طوری باشد که منجر به صلح، ثبات و حفظ دست‌آوردهای مردم افغانستان شود.

او گفته است که ناتو بر اساس تعهد خود، از نیروهای امنیتی افغانستان تا سال ۲۰۲۴ حمایت مالی و نظامی می‌کند و بعد از آن نیز به حمایت خود از این نیروها ادامه خواهد داد.

نادر نادری عضو تیم مذاکره کننده دولت افغانستان امروز دوشنبه(۷میزان) در نشستی خبری به رسانه‌ها گفت تیم های تماس حکومت و طالبان امروز نیز نشست خواهند داشت.
آقای نادری افزود در این نشست روی طرح آجندا بحث خواهد شد و تیم مذاکره کننده حکومت موضوع آتش بس را مطرح می کند.
به گفته او، نشست‌های گروه تماس دو تیم ادامه می‌یابد تا زمانی که روی یک آجندای مشخص به توافق دست یابند.
او گفت از جانب دولت، ارزش‌های جمهوریت، دستاوردهای دو دهه اخیر، آتش‌بس و نظام سیاسی مطرح شده و مطرح خواهد شد.
براساس گزارش های رسیده از دوحه تیم های تماس حکومت و طالبان شب گذشته نیز نشست داشتند.

محمدنعیم، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان نیز در توییتی نوشت در نشست شام روز گذشته روی موضوعات مربوط به اصول کاری و کارشیوۀ گفت‌وگوهای بین‌الافغانی بحث شد.

 وی افزود این نشست‌ها تا به دست آمدن یک توافق نهایی ادامه می‌یابند و با حل این اختلاف‌‌ها، گفت‌وگوهای بین‌الافغانی آغاز خواهد شد.

گفت‌وگوهای بین‌الافغانی صلح در دوحۀ قطر در تاریخ بیست‌ودوم سنبله آغاز شد، اما هنوز هیأت دولت جمهوری اسلامی افغانستان و هیأت طالبان نتوانسته‌اند که اختلاف‌ها بر سر کارشیوۀ گفت‌وگوها را از میان بردارند و گفت‌های بین‌الافغانی آغاز شود.

از آغاز نخستین نشست گفت‌وگوهای بین‌الافغانی صلح هیأت‌های گروه‌های تماس دولت افغانستان و طالبان چندین نشست برگزار کرده‌اند، اما تاکنون این نشست‌های هیچ نتیجه‌یی در پی نداشته است.

از این‌که آیا اختلافات در یکی از تیم‌های انتخاباتی تا چه اندازه وجود دارد و یا نه؟ حل می‌شود یا خیر؟ چه تغییرات و تحولات در تیم انتخاباتی مورد نظر به میان خواهد آمد که بگذریم. خواستم به چند مورد اشاره نمایم.

یکم: برخی از کاربران و یا منتقدین چهره‌های سیاسی که با هم تیم‌های شان اختلاف نظر پیدا کرده‌اند را به مسخره می‌گیرند. برخورد این جماعت از منتقدین خیلی سطحی است. در صورتی که بحث عادی نیست. گپ تغییر نظام است. هر دو طرف حق دارند اختلاف نظر داشته‌باشند و چانه‌زنی کنند.

دوم: در مورد جریان سیاسی موج تحول افغانستان به مثابه یکی از جریان‌های تاثیرگذار، مستقل و غیر وابسته به رهبری بانو فوزیه کوفی باید عرض کنم‌که در خطوط اساسی و مرامنامه‌ی مان تغییر نظام از ریاستی به نیمه ریاستی درج است و یکی از اهداف درشت سیاسی مان را شکل می‌دهد.

سوم: موج تحول افغانستان در این راستا کارهای فراوان انجام داده‌اند ما در یکی از برنامه‌های مان گفتمان نظام سیاسی در افغانستان را با بررسی کاستی‌ها و برتری‌های نظام‌های پارلمانی و ریاستی دایر کردیم. از بدوتاسیس تا اکنون موضع‌گیری‌های روشن و مشخصی داشته‌ایم، دیدگاه و نظریات رهبر و بنیانگذار جریان سیاسی موج تحول، پیش از ایجاد این جریان سیاسی بگونه‌ی واضح تبارز یافته‌است.

چهارم: از منظر ما گفتمان مسلط و حاکم بر هر دوره و فرهنگ، برای هرکسی که می‌خواهد در چهارچوب آن فعالیت کند یا بر آن تاثیرگذار باشد، ضروری است و شاید تا اندازه ا‌ی هماهنگی و همراهی نیز با آن لازم باشد تا اولا زمینه‌ی بیان و گفتار او فراهم شود و ثانیا در آینده آن را تغییر و اصلاح کند و یا به زیر بکشد. گفتمان‌ها همواره مسلط نمی‌مانند و گفتمان‌ها مربوط دوره‌های ویژه‌ فرهنگی و دورانی است.

پنجم: ساختار نظام ریاستی در افغانستان از دید ما یک گفتمان است و نیازمند کالبد شکافی و در میان سیاست‌گذاران، کارگذاران و کارشناسان سیاسی قابل بحث می‌باشد. در حوزه هر کس و گروهی که نظام غیر متمرکز می‌طلبند چه در گذشته و چه حال و در آینده کار می‌کنند. راه اندازی گفتمان به مفهوم غالب بودن نظریه‌های دیگران نیست، چون اولا هیچ گفتمانی برای همیشه مسلط نیست و دوما شیوه‌ای  ریاستی و فدرالی کشور مسلط و غالب نبوده‌است.

ششم: افغانستان جامعه‌ی سنتی، توسعه نیافته مبتنی بر افکار و اندیشه‌های قومی و قبیله‌ی است.  فرهنگ سیاسی سنتی مانع ارائه و ایجاد گفتمان‌ها نشده‌است. رهبر موج تحول افغانستان بارها تصریح کرده اند: نظام‌های سیاسی تجربه شده طی پنجاه سال پسین نظام ریاستی متمرکز  ۱۵ سال اخیر در جهت برآورده شدن خواست‌های مردم جوابگو واقع نگردیده است و تنها بدیلی که می‌تواند قدرت به مردم برگرداند نظام پارلمانی است.

هفتم: جریان سیاسی موج تحول افغانستان با راه اندازی و پیگیری این گفتمان در گام‌های بعدی در مورد چگونه اجرایی کردن آن حرف‌های برای گفتن دارد. جریان سیاسی موج تحول به مثابه‌ یکی از جریان‌های تاثیرگذار در قضایا و تحولات سیاسی اخیر گام‌های نخستین را در رابطه به کاستی‌ها و برتری‌های نظام ریاستی و پارلمانی چند سال پیش  برداشت و خوشبختانه به گفتمان غالب و مورد بحث مبدل شده‌است.

هشتم: جریان سیاسی موج تحول افغانستان به مبارزات سیاسی و مدنی خویش تا رسیدن به نظام غیرمتمرکز ادامه می‌دهد. موج تحول افغانستان شیوه‌ی پارلمانی را برای کشور کارساز می‌داند. از این دید نظام ریاستی و فدرالی در شرایط حاضر پاسخ نمی‌دهند و این مدل از نظام‌ها را در شرایط کنونی  رد می‌کند. از سوی دیگر افکارعمومی آماده پذیرفتن نظام فدرالی نیست و نظام ریاستی مفید واقع نگردید. یکی از تفسیرها و برداشت‌هایی که از این جریان سیاسی صورت می‌گیرد “تحول” در این شکی وجود ندارد که باورمند به تحول و تغییر نظام غیر متمرکز بوده/ هستیم.

نهم: موضوع دیگری که بایستی بدان پرداخته شود، موضوع نخست وزیری است. حرف موج تحول افغانستان روی افراد نیست که چه کسی، از کدام تبار، قوم و مذهبی نخست وزیر این کشور باشد. بحث ما روی ساختار و تغییر سیستم است. رهبری موج تحول افغانستان در دوره کارزارهای مبارزات انتخاباتی ۲۰۱۴ زمانی که از تیمی حمایت کرد، بالای تغییر نظام صحبت کردند و با همین رویکرد وارد کارزار مبارازت انتخاباتی در همان وقت شد.

دهم: پیوستن به یکی از تیم‌ها و یا همراهی کسانی‌ که از این بحث حمایت می‌کنند یکی از دلایل و عوامل عمده‌اش تغییر نظام از مجرای قانونی است.
صبور بیات