برچسب: لویه جرگه

سخنگویان طالبان می گویند که وضعیت در نزدیکی خیمه لویه جرگه جایی که نشست علمای دینی در حال برگزاری است به حالت عادی برگشته و آنها این نشست را از سر گرفته اند.

گفتنی است که حوالی ساعت 12 و نیم صدای چند انفجار و به دنبال آن صدای پی هم تیراندازی از محل برگزاری این نشست به گوش رسید.

ذبیح الله مجاهد سخنگوی عمومی طالبان در این خصوص گفت که حمله ای در کار نبوده و تنها نیروهای امنیتی طالبان به سوی مورد مشکوکی شلیک کرده اند.

جبهه ملی آزادگان اما با نشر بیانیه ای اعلام کرده که این حمله کار نیروهای آنها بوده و به هدف حمله به طالبان راه اندازی شده است.

نشست علمای دینی که از سوی طالبان برنامه ریزی شده امروز (پنجشنبه 9 سرطان) آغاز گردید.

مقام های طالبان می گویند که در این نشست حدود 3500 عالم دینی و بزرگان قومی اشتراک کرده اند.

محمد کریم خلیلی معاون رئیس جمهور سابق کشور شایعات تعامل خود با طالبان را رد کرده و گفته است که طالبان به جای برگزاری جرگه «درون امارتی» برای کسب مشروعیت داخلی و بین المللی، به شکل معنادار وارد گفتگوی بین الافغانی گردد.

آقای محمد کریم خلیلی رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان و معاون رئیس جمهور پیشین کشور شب گذشته (سه شنبه 7 سرطان) در یادداشتی در صفحه فیسبوکش نوشته است که طالبان باید با تفاهم با تمامی جریان های سیاسی افغانستان از طریق یک مکانیسم مشارکتی و مبتنی بر رای مردم و حقوق شهروندی، راه را برای صلح و ثبات در افغانستان هموار کند.

وی گفته است که برای او جایگاه فرد و یا حزب او اولویت ندارد، بلکه تامین جایگاه حقوقی و سیاسی مردم اش اولویت دارد و تا زمانی که تعریف واضحی از این جایگاه صورت نگیرد با طالبان وارد تعامل نمی شود.

خلیلی در یادداشتش به جنگ بلخاب نیز اشاره کرده و گفته است که در این جنگ نشانه های روشنی از جنایت علیه بشریت دیده می شود.

او علاوه کرد که طالبان نباید بخاطر زهر چشم گرفتن از مخالفین خود، غیرنظامیانی را که در جنگ دخیل نیستند، آزار و یا تحت فشار قرار دهند.

معاون سابق رئیس جمهور خاطر نشان کرد که طالبان باید تلاش می کرد تا مشکل با مولوی مهدی مجاهد، فرمانده ناراضی خود را به گونه درونی امارتی حل می کرد؛ اما اکنون که جنگ آغاز شده است، این جنگ باید در جبهات و افراد نظامی محدود گردد.

وی افزود که غیرنظامیان در بلخاب به طور مستقیم و از روی عمد مورد حمله قرار گرفته اند و خانه ها و اموال آنها نیز غارت شده است.

قابل ذکر است که از آغاز جنگ در بلخاب میان نیروهای طالبان و افراد وابسته به مولوی مهدی فرمانده هزاره تبار ناراضی طالبان حدود یک هفته می گذرد و شماری از نهادهای حقوق بشری نسبت به وضعیت غیرنظامیان در این ولسوالی ابراز نگرانی کرده اند.  

گرچه ذبیح الله مجاهد سخنگوی عمومی طالبان در واکنش به گزارش ها درباره اعدام های صحرایی غیرنظامیان و آزار و اذیت آنها در بلخاب، گفت که این گزارش ها «تبلیغات دشمن» است و مردم در بلخاب در آرامش و امنیت بسر می برند.  

ریاست دانشگاه «پولی تخنیک» کابل در اطلاعیه ای گفته است که دروس این دانشگاه سر از فردا (یکشنبه 5 سرطان) به مدت یک هفته به دلیل برگزاری لویه جرگه تعطیل است.

در این اطلاعیه آمده است کلیه دروس این دانشگاه برای محصلان روزانه، شبانه و مقطع ماستری سر از روز یکشنبه تاریخ 5 سرطان الی 12 سرطان به نسبت برگزاری لویه جرگه تعطیل می باشد.

این اطلاعیه در حالی منتشر می گردد که طالبان پیش از این بارها از احتمال برگزاری نشستی تحت عنوان «مجمع افغان ها» سخن گفته بود.

محمد محقق رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان چندی پیش در واکنش به این تصمیم، برگزاری چنین نشست هایی از سوی طالبان را «نیرنگ» و «فریب» خوانده بود و گفته بود که در آن نشست اشتراک نخواهد کرد.

رحمت الله نبیل رئیس اسبق اداره امنیت ملی افغانستان نیز ساعاتی پیش در حساب توییترش از برگزاری این لویه جرگه توسط طالبان سخن گفته بود.

آقای نبیل گفته است که طالبان به امید کسب مشروعیت داخلی که منجر به کسب مشروعیت جهانی می گردد به مشوره حامیان داخلی و خارجی خود این لویه جرگه را برگزار می کند.

وی افزوده که یکی از آجنداهای این لویه جرگه احتمالا بحث روی «فرمول جدید سیاسی» است که در زمان گفتگوهای دوحه از طرف زلمی خلیلزاد نماینده آمریکا برای افغانستان مطرح شده بود و بیشتر مشابهت با سیستم فعلی حاکم در جمهوری اسلامی ایران دارد.

توماس وست نماینده ویژه امریکا در امور افغانستان می گوید که با حامد کرزی رئیس جمهور پیشین افغانستان درباره ایجاد یک روند مشورتی ملی برای تعیین آینده افغانستان گفت و گو کرده است.

آقای وست در یادداشتی در حساب توییترش امروز (دوشنبه 15 حمل) نوشت که با حامد کرزی در خصوص علاقه مردم افغانستان برای بازگشت دختران به مکاتب و ضرورت ایجاد یک روند مشورتی ملی برای تعیین آینده افغانستان گفت و گو داشته است.  

گفتنی است که حامد کرزی تاکنون بارها پیشنهاد برگزاری لویه جرگه عنعنوی را مطرح کرده و گفته که با داکتر عبدالله این پیشنهاد را به طالبان نیز داده است.  

حامد کرزی رئیس جمهور پیشین افغانستان از پیشنهاد جرگه پشتون ها در ایالت خیبرپختونخواه پاکستان برای برگزاری لویه جرگه و انتخابات در افغانستان استقبال کرد.

آقای کرزی امروز (سه شنبه 24 حوت) در حساب فیسبوکش نوشته است که وی از پیشنهاد جرگه بزرگ قومی پشتون ها در شهر «بنو» در ایالت خیبرپختونخواه برای برگزاری لویه جرگه و انتخابات در افغانستان استقبال می کند.

لازم به ذکر است که پشتون های پاکستان، جرگه قومی بزرگی را در ایالت خیبرپختونخواه برگزار کردند که در آخرین روز این جرگه (دوشنبه 23 حوت) پیشنهاد نمودند برای پایان یافتن مشکلات در افغانستان باید لویه جرگه یا انتخابات در افغانستان برگزار گردد تا از طریق آن یک نظام «جمهوری» مورد قبول مردم افغانستان و جامعه جهانی ایجاد گردد.

آقای کرزی همچنین از پیشنهاد جرگه پشتون های پاکستان برای شمولیت زنان افغانستان در عرصه های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی نیز استقبال کرد.  

حامد کرزی رئیس جمهور پیشین تاکنون بارها در مصاحبه های مختلف خود عنوان کرده که به امارت اسلامی برگزاری لویه جرگه را به عنوان راه حلی برای پایان یافتن بحران افغانستان پیشنهاد کرده است.

حامد کرزی رئیس جمهور پیشین افغانستان می گوید «با وجود آنکه جنگ پایان یافته و دیگر شاهد جبهات جنگی و برادرکشی نیستیم، اما هنوز به صلح و ثبات دلخواه نرسیده ایم.»

آقای حامد کرزی در صحبت با خبرگزاری صدا و سیمای ایران در خصوص این که از تحولات و وضعیت فعلی افغانستان راضی است یا خیر، گفت: «از آنجا که صلح به افغانستان آمده و جنگ پایان یافته است و اکنون شاهد جنگ جبهه ای و برادرکشی نیستیم رضایت بخش است؛ اما هنوز به صلح و ثبات دلخواه ما که در اتحاد ملی نهفته است، نرسیده ایم و زمانی به صلح با ثبات و پایدار می رسیم که هر افغان در تصمیم گیری‌های کشورش شریک باشد.»

حامد کرزی بار دیگر بر برگزاری لویه جرگه تاکید نمود و ابراز امیدواری کرد که طالبان به آرای مردم مراجعه کند و اراده ملی را از طریق برگزاری لویه جرگه اجرا نماید.

رئیس جمهور پیشین کشور همچنین با بیان این که مردم افغانستان طی چهل سال گذشته در جنگ زندگی کرده اند و رنج های زیادی را متحمل شده اند، گفت خواهان صلح و آبادانی افغانستان است.

وی به روابط افغانستان و ایران نیز اشاره کرد و گفت که پس از ورود ناتو و امریکا به افغانستان در سال 2001، با وجود آنکه ایران با امریکا اختلافات سیاسی داشت، اما تهران اوضاع حساس افغانستان را به خوبی درک کرد و با کابل همکار شد.

آقای کرزی در این گفت و گو همچنین به موضوع پذیرش مهاجران افغان در ایران اشاره کرد و گفت که ایران حق همسایگی اش را به خوبی برای افغانستان ادا کرده است.

حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان، و داکتر عبدالله عبدالله، رئیس اسبق شورای عالی مصالحه ملی، در نامه ای به امارت اسلامی تاکید کردند تشکیل حکومت همه شمول و احترام به حقوق زنان از خواسته های اصلی مردم افغانستان می باشد.

در نامه کرزی و عبدالله همچنین از طالبان خواسته شده برای تفاهم سیاسی با سیاستمداران دیدار داشته باشند و زمینه برگزاری لویه جرگه را فراهم نمایند.

کرزی به رسانه ها گفت به جای سفارش های خارجی، مردم افغانستان باید در میان خودشان و از طریق تفاهم ملی و سراسری راه بیرون رفت از مشکلات کنونی را دریابند.

وی اظهارداشت: «ما پیشنهاد کرده ایم برای آغاز یک روند تفاهم سیاسی- ملی، نشستی با برخی از سیاستمداران افغانستان و به ویژه نشست با زنان و مردان افغانستان و نشستی که در آن زنان هم کاملا حضور داشته باشند، برگزار شود و سرانجام یک فراخوان ملی برای دایر کردن لویه جرگه که رسم ملی، تاریخی و قدیمی ماست نیز صورت گیرد.»

از سوی دیگر، «انعام الله سمنگانی» معاون سخنگوی طالبان نیز گفته است حکومت طالبان تلاش می کند تا زمینه های بیشتر گفت وگو میان افغان ها را فراهم کند.

تشکیل دولت همه شمول از آغاز تسلط دوباره طالبان بر افغانستان همواره به عنوان یکی از پیش شرط های به رسمیت شناختن امارت اسلامی از سوی غرب و امریکا مطرح بوده است.

کشورهای همسایه و منطقه وحتی حامیان اصلی طالبان نیز در این پیش شرط با غرب و امریکا به نظر همسویی کرده اند.

اظهارات تازه توماس وست، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، اما زاویه تازه ای از تشکیل دولت همه شمول در افغانستان از سوی طالبان را باز می کند.

توماس وست به تازگی در گفت و گویی با طلوع نیوز اظهار داشته است جامعه جهانی، سازمان ملل، امریکا و هیچ کشور دیگری نباید به طالبان فشار کند تا چهره هایی مشخص از جمله مقامات حکومت پیشین را در حکومت شان جابه جا نمایند.

به گفته آقای وست طالبان در مشورت با مردم باید در مورد ساختار سیاسی آینده افغانستان تصمیم بگیرند و برگزاری لویه جرگه در این راستا می تواند راهگشا باشد.  

وی افزود: «آنچه که باید بر آن پافشاری شود، یک روند واقعی معنادار و مشوره سراسری با مردم افغانستان از سراسر این کشور و رأی‌زنی با رهبران زن، رهبران اقوام و مردم محلی است.»

توماس وست تأکید کرد امریکا نسخه مشخصی نزد خود ندارد و باید مشخص شود که ساختار سیاسی آینده افغانستان چگونه خواهد بود.

این مقام امریکایی گفت گفت‌وگوها با طالبان در مواردی چون مبارزه با تروریسم، صادقانه است و بخش دیگری از موضوعات مورد بحث میان دو طرف، روی رعایت حقوق زنان و دختران و توقف بازداشت‌های خودسرانه و مساعدشدن فضای امن برای فعالیت روزنامه‌نگاران تمرکز دارد.

وست خاطرنشان کرد جامعه جهانی منتظر است تا ماه مارچ مکاتب در افغانستان به روی دختران باز شود.

وست در عین حال گفت مذاکرات سازنده ای بین امریکا و اعضای طالبان جریان دارد.

نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان به نشست اسلو اشاره کرد و گفت چنین نشست هایی باید در داخل افغانستان برگزار شود.

توماس وست گفت:«فکر می کنم برخی خواسته های کلیدی که آنها(غرب) از طالبان داشتند، همان خواسته ها را افغان ها از طالبان دارند. برپایی تظاهرات مسالمت آمیز، آزادی فعالین زن بازداشت شده، آزادی فعالیت روزنامه نگاران و برخی موارد دیگر. نشست اسلو بسیار سازنده بود.»

این همه در حالی ست که با گذشت بیش از پنج ماه از تسلط دوباره طالبان هنوز در مورد نوع نظامی سیاسی آینده افغانستان تصمیم خاصی صورت نگرفته و امارت اسلامی تنها یک مدل تازه برای اداره افغانستان ارائه کرده است.

 در مدل ارائه شده طالبان یک شورای دوازده نفره باید کشور را اداره کند و ریاست شورا به صورت دوره ایی انتخاب شود. در این مدل سیاسی رئیس جمهور تعریف نشده و امیرالمونین هم جایگاهی ندارد.

حمدالله محب، مشاور شورا امنیت ملی حکومت پیشین افغانستان گفته است که محمد اشرف غنی رئیس جمهور پیشین کشور می خواست که قدرت را از طریق لویه جرگه به طور مسالمت آمیز به طالبان انتقال دهد.

محب در مصاحبه اش با رادیو آزادی گفته است که با داخل شدن طالبان در تاریخ (24 سنبله 1400) به شهر کابل هرج و مرج ایجاد شد.

او در باره اینکه چرا با طالبان مذاکره صورت نگرفت؛ گفت: “تلاش برای بیرون کشیدن مردم از ارگ آغاز شد. معلوماتی را که من از وزارتخانه ها گرفته بودم، در آنجا هم وضعیت چنین بود. پس چرا من فکر کنم که بازهم فرصت وجود دارد. این یک دست و پاچگی بود، اما قوت‌ها و نیروها برای امنیت خود و کابل کار کرده می توانستند.”

آقای محب گفته است که طالبان وعده داده بودند که داخل کابل نمی شوند و نمی خواهند که در کابل جنگ کنند.

محب افزود، آن روز که حکومت سقوط کرد، قرار بود که یک هیئت برای گفتگو با طالبان راهی قطر شوند اما طالبان تا لحظاتی نهایی به وعده‌شان متعهد نماندند.

او می گوید که طالبان نمی خواستند که قدرت را به زور بگیرند.

پیش از این، زلمی خلیلزاد نماینده ویژه سابق امریکا برای افغانستان و حامد کرزی رئیس جمهور پیشین، اشرف غنی را متهم کرده بودند که اگر او کشور را ترک نمی کرد، حکومت افغانستان سقوط نمی نمود.

حامد کرزی رئیس جمهور پیشین افغانستان معتقد است مشروعیت داخلی حکومت تنها از طریق اراده مردم چه به شکل انتخابات و چه از طریق برگزاری لویه جرگه به دست می آید.

وی در گفت و گو با صدای امریکا تاکید کرد افغانستان در یک برهه زمانی حساس در تاریخ خود قرار دارد و افغانستانی ها می بایست متحد شوند و یک حکومت مبتنی بر اراده و خواست خود تشکیل دهند.

به گفته کرزی مشروعیت داخلی برای امارت اسلامی یا هر حکومت دیگر سنگ بنای به رسمیت شناخته شدن از سوی کشورهای منطقه و جامعه بین المللی به حساب می آید.

رئیس جمهور پیشین در بخش دیگری از سخنان خود گفت امارت اسلامی طالبان نیاز شدید به مشروعیت داخلی دارد تا بتواند مشروعیت و رسمیت بین المللی را کسب کند و در این راستا پاکستان نباید در امور داخلی افغانستان دخالت کند.

کرزی خاطرنشان کرد رهبران پاکستان به شمول عمران خان نخست وزیر و شاه محمود قریشی وزیر امور خارجه این کشور از امارت اسلامی حمایت کرده از جامعه بین المللی خواسته اند با حکومت تازه در کابل همکاری کنند.

قابل یادآوری ست عمران خان نخست وزیر پاکستان در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک در ماه سپتامبر گفته بود اگر به افغانستان بی توجهی صورت گیرد، بحران انسانی رخ می دهد و این عواقب جدی نه تنها برای همسایگان افغانستان که برای تمام جهان به دنبال خواهد داشت.  

عمران خان همچنین تاکید کرده بود:« ما باید حکومت کنونی افغانستان را حمایت کنیم و به خاطر خود مردم افغانستان در راستای ایجاد صلح وثبات گام برداریم. طالبان چه تعهداتی سپرده اند؟ آنها وعده داده اند به حقوق بشر احترام بگذارند، یک حکومت همه شمول تشکیل دهند و اجازه ندهند از خاک افغانستان علیه دیگران استفاده شود.»

کرزی اما در ادامه اظهاراتش تاکید کرد پاکستان نماینده مردم افغانستان نیست.

وی افزود توصیه من به کشور برادر و دوست پاکستان این است که از افغانستان نمایندگی نکند و تلاش کند یک رابطه مدنی با افغانستان برقرار سازد.

کرزی تاکید کرد:«رابطه عمیق مردمی با پاکستان داریم. انتظار ما از پاکستان این است که ارتباط خود با افغانستان را بر دخالت در امور داخلی ما و حمایت از افراط گرایی و تروریزم تنظیم نکند و در عوض ارتباط خود با افغانستان را بر اصول مدنی و ارتباطات بین المللی پایه گذاری کند و افغانستان نیز با اشتیاق اینگونه روابط را حفظ خواهد کرد.»

داعش تهدیدی برای افغانستان و منطقه

رئیس جمهور پیشین افغانستان در بخش دیگری از سخنان خود به خشونت های روز افزون توسط دولت اسلامی(داعش) در افغانستان اشاره کرد و آن را تهدیدی هم برای افغانستان وهم برای منطقه عنوان نمود.  

این در حالی ست که داعش شاخه خراسان مسئولیت چندین حمله مرگبار در هفته های اخیر در کابل، قندوز و قندهار را بر عهده گرفته است، حملاتی که صدها نفر در آنها جان باختند و ده ها تن دیگر زخمی شدند.

کرزی گفت:«حملات انتحاری خونبار هفته های اخیر داعش در مساجد در کابل، قندوز و قندهار ثابت نمود این گروه تهدیدی برای جان ها و زندگی مردم افغانستان است.»

کرزی ابراز خوشبینی نمود کشورهای منطقه به افغانستان برای مبارزه با داعش کمک خواهند کرد چون داعش تهدیدی برای امنیت ملی این کشورها نیز به حساب می آید. وی ابراز امیدواری نمود قدرت های منطقه به یک درک مشترک در افغانستان برسند.

کرزی افزود افغانستان موظف است برای رسیدن به صلح و ثبات با دیگر کشورهای منطقه کار کند.

ملا طالب، از جمله ۵۰۰۰ زندانی آزاد شده گروه طالبان که چندی پیش طی یک توافق ناکام رها شده بود و به عنوان یکی از والیان این گروه، جنگ هلمند را مدیریت می کرد دوباره توسط نیروهای دفاعی و امنیتی دستگیر شد.

این تنها یک نمونه از تعدادی زیادی از آزادشدگان دیگر طالبان هستند که در این اواخر از میدان های جنگ دستگیر شده اند.

آزادی ۵۰۰۰ زندانی طالبان دلیل اصلی شدت جنگ ، پیشروی طالبان و سقوط ولسوالی ها است.

اکنون چه کسی مسئول رهایی زندانیان خطرناک طالبان و خلق وضعیت فعلی شناخته می شود: آمریکا، حکومت و یا لویه جرگه ؟

شاید آمریکا مقصر باشد چون بر اساس توافق اش با طالبان بر حکومت فشار آورد تا زندانیان را رها کند، شاید هم حکومت مقصر است چون از آمریکا ضمانت رهایی این زندانیان را نگرفت. شاید هم لویه جرگه که تصمیم نهایی آزادی این تعداد زندانی طالبان را گرفت.

فشار و تصمیم از هر جانب به شمول حکومت که باشد همه مسوول اند و همان طور که خودشان اعتراف کردند متاسفانه اشتباه بزرگی را انجام دادند.

بلی اشتباه خیلی بزرگی بود اما وقتی اشتباهی را دوبار تکرار کنی، دیگر اشتباه نیست حماقت است.

دیگر اشتباه نخواهیم کرد چون آزادی ۷۰۰۰ زندانی طالب به معنی تسلیم دادن کامل حکومت به آنهاست است.

جواد پوپلزی

آقای صالح، پس از چاشت روز دوشنبه (۲۳ حمل)، در برگه‌ی فیس‌بوکش نوشت: «نظریات مردم عزیز و تشنه به صلح خویش را، اعم از انتقادی و حمایوی می‌خوانیم و تحلیل می‌کنیم و آنچه را به عنوان طرح ارائه کرده‌ایم، عصاره‌ای از خواسته‌های آن‌هاست.»

او در ادامه نوشت نشست استانبول یک فرصت بسیار مهم و نادر است تا فضای جنگ به فضای گفتمان و تفاهم مبدل شود، زیرا همه‌ی کشورهای دخیل در قضیه‌ی افغانستان از این نشست، حمایت و رصد می‌کنند.

آقای صالح، افزود: «آن‌هایی که از صلح و مراوده با مردم هراس و ترس دارند در برابر قضاوت داخلی و جهانی قرار خواهند گرفت. ستون مرکزی طرح افغانستان، دست‌یافتن به راه‌حلی است که مردم تطبیق کننده و حامی آن باشند و هیچ نوع دلهره و اضطراب در هیچ گوشه‌ی کشور در ارتباط به چون و چرای آن، وجود نداشته باشد.»

به گفته‌ی او،  نسخه‌ی صلح باید تأیید قلب و ذهن مردم افغانستان را از مجرای مشخص آن؛ یعنی لویه‌جرگه و انتخابات باخود داشته باشد.»

این اظهارات در حالی مطرح شده که قرار است تا چهار روز دیگر نشستی در استانبول در مورد قضیه‌ی صلح و جنگ افغانستان برگزار شود. با این حال، محمدنعیم وردک، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان گفته است که آن‌ها در این نشست شرکت کرده نمی‌توانند.

محمد اشرف غنی رئیس جمهوری اسلامی افغانستان قبل از ظهر امروز به منظور تقدیر از خدمات داکتر زلمی رسول سفیر افغانستان در بریتانیا، مدال دولتی غازی محمد اکبرخان را به وی تفویض نمود.

در فرمان رئیس جمهور در این خصوص آمده است به خاطر تقدیر از نمایندگی برجستۀ موصوف در عرصۀ دیپلوماتیک در خارج از کشور که امور محوله را با بسیار صداقت و شجاعت انجام داده و نتایج خوبی را در قبال داشته است، اعطای مدال دولتی غازی محمد اکبرخان را منظور می نمایم.

رئیس جمهور غنی در مراسمی که به این مناسبت در قصر گلخانه برگزار شده بود، گفت: «جای افتخار است که امروز از یک فرزند صدیق افغانستان تقدیر به عمل می آید.»

داکتر زلمی رسول در تمام مراحل زندگی خویش، همانند پدرش عبدالقیوم رسول که وزیر صحت عامه بود، برای نهادینه کردن نظام مشروع در افغانستان، تلاش های خستگی ناپذیر را انجام داده است.

رئیس جمهور کشور گفت تلاش ها و خدمات داکتر زلمی رسول از جوانی تا این لحظه برای آزادی و ایجاد نهضت سیاسی افغانستان بوده تا افغانستان از طریق دموکراسی به ثبات سیاسی برسد.

رئیس جمهور غنی گفت نقش داکتر زلمی رسول در ایجاد لویه جرگه به خاطر حل معضله افغانستان پس از تجاوز اتحاد شوروی سابق که بعدها زمینه ساز تدویر کنفرانس بن گردید، برجسته می باشد.

رئیس جمهور غنی با اشاره به حوصله، تحمل و تفکر داکتر زلمی رسول، گفت موصوف همیشه در بحث های ملی نقش ارزنده را بازی کرده و به همین خاطر حکومت افغانستان تلاش ها و خدمات وی را مورد تقدیر قرار می دهد.

در مقابل، داکتر زلمی رسول سفیر افغانستان در بریتانیا، از اعتماد رئیس جمهور غنی و تفویض مدال دولتی غازی محمد اکبرخان، تشکر کرده گفت من از جوانی تا این لحظه برای افغانستان تلاش و کار کرده ام و تا زمانی که زنده هستم، برای کشورم خدمت خواهم کرد و آن را وجیبه ملی خویش میدانم.

با ادامه اختلافات میان هیئت مذاکره کننده حکومت و طالبان مبنی بر نهایی سازی طرزالعمل آغاز مذاکرات رییس جمهور غنی که در سفر رسمی به قطر در شهر دوحه به سر می برد می گوید جنگ ۲۰ ساله در ۲۰ روز پایان نمی‌یابد.

آقای غنی ناوقت روز گذشته سه‌شنبه (۱۵میزان) در سخنرانی اش‌ در مرکز مطالعات منازعات و مسایل بشری دوحه گفت جنگ افغانستان جنگ داخلی نیست. او گفت این جنگ منطقه‌ای با ابعاد بین‌المللی و موج پنجم تروریسم است و باید از طریق مذاکرات حل شود.

او افزود جنگ ۲۰ ساله در ۲۰ روز پایان نمی‌یابد اما هیئت مذاکره کننده حکومت اعتماد دارد و هیچ کسی در کار این هیئت مداخله نمی‌کند.

رییس جمهور با بیان این که هر گونه توافق میان دولت و طالبان باید از سوی شورای ملی افغانستان و لویه جرگه تایید شود گفت در هیچ جای افغانستان قدرت میراثی نیست.

او تاکید کرد: «بدون دموکراسی مدیریت افغانستان ناممکن است.»

غنی با اشاره به رهایی زندانیان طالبان گفت تصمیمی که لویه جرگه افغانستان برای آزادی صدها زندانی طالبان گرفت، تصمیم آسانی نبود و لویه جرگه تصمیمی گرفت که از راه قانون ناممکن بود.

رییس جمهور با اشاره به نقش زنان در روند صلح اضافه کرد که زنان افغانستان نیاز ندارند که از آنها کسان دیگری نمایندگی کنند، آنها از خودشان نمایندگی می‌کنند و همچنین از نسل آینده شان.

او همچنان تاکید کرد: «تیم مذاکره‌کننده ما از خود توانایی، ظرفیت و حوصله بی‌نظیر نشان داده‌اند. به هیچ کسی اجازه نمی‌دهیم که در امور این تیم دخالت کند و این تیم خودشان مستقلانه تصمیم می‌گیرند.»

ادامه اختلافات در روند مذاکرات

هرچند مذاکرات صلح از سه هفته به این سو در دوحه، پایتخت قطر میان نمایندگان دولت افغانستان و طالبان جریان دارد اما تا کنون پیشرفتی بدست نیامده و نمایندگان دو طرف نتوانسته اند روی موارد اختلافی نهایی سازی طرزالعمل به توافق برسند.

گفته می شود تیم مذاکره کننده حکومت و طالبان بر دو ماده از طرزالعمل که یکی آن مسله مذهب و دیگر مبنای مذاکره است توافق نظر ندارند و این باعث شده که روند نهایی سازی طرزالعمل آغاز مذاکرات به درازا بکشد.

به تازگی ذبیح الله مجاهد سخنگوی گروه طالبان با تاکید بر موقف هیئت مذاکره کننده این گروه بر اصل مذاکرات بر مبنی توافقنامه امریکا و طالبان در توییتی نگاشته است: «توافقنامه ما با امریکایی ها به اساس قرآن و سنت امضاء شده است و مراحل بعدی نیز از همین جاده عبور خواهد کرد.»

تاکید بر حل فوری اختلافات در مذاکرات

از سوی هم محمدحنیف اتمر، سرپرست وزارت خارجه، عصر روز گذشته در نشست خبری در دوحه محورهای دیدارهای رییس جمهور غنی در جریان سفر دو روزه به این کشور و اهداف دولت از مذاکرات صلح را اعلام کرده گفت پیش‌تر تعهد شده بود که با شروع مذاکرات بین‌الافغانی، خشونت‌ها کاهش می‌یابد و مکانیزمی برای نظارت کاهش خشونت‌ها ایجاد می‌شود.

اتمر تأکید کرد که با توجه به افزایش خشونت‌ها دولت خواستار توافق فوری روی کاهش خشونت‌ها و ایجاد مکانیزم آن و نیز منتظر عملی‌ شدن این تعهد است.

او افزود که دولت سه هدف مشخص را در روند صلح و مذاکرات آن دنبال می‌کند که فرا راه توافق روی طرزالعمل مذاکرات، قرار گرفته است.

سرپرست وزارت خارجه اضافه کرد که این معضل باید هرچه زودتر حل گردد تا مذاکرات وارد مباحث اصلی خود به ‌ویژه بحث و سرانجام توافق روی آتش‌بس شود.

کرن دیکر، معاون پیشین سفارت آمریکا در کابل می گوید حکومت افغانستان برای اعتماد سازی در پروسه صلح هرچه درتوان داشته را انجام داده است. وی در گفت و گو با سلام وطن دار به موضوعات صلح، رهایی زندانیان طالبان و حکومتداری خوب و مبارزه با فساد پرداخته است.

سوال: پس از لویه جرگه ما با رئیسان کمیته‌های این جرگه صحبت کردیم و آنان گفتند در صورتی‌که آمدن صلح ضمانت شود، ما با آزادی زندانیان مشکلی نداریم. نظر شما در این زمینه چیست؟ آیا آمدن صلح تضمین شده است؟

دیکر: حتی زندگی را نمی‌توان ضمانت کرد، با این حال حکومت افغانستان هر آن‌چه را که در توانش بوده، انجام داده است؛ هر آن‌چه که به عنوان مسیری برای اعتمادسازی در نظر گرفته شده است. حکومت افغانستان برای نشان‌دادن آمادگی در روند صلح، مردم را در این مسیر مشارکت داد و توانست تصمیم بزرگ و دشواری را در مورد آزادی زندانیان اتخاذ کند. ما در مورد این موضوعات به گونۀ دوام‌دار با حکومت افغانستان در حال رأی‌زنی بوده‌ایم. بنابراین، فکر می‌کنم کارهای زیادی انجام شده است و روند صلح به مرحلۀ اجتناب‌ناپذیری رسیده است. اگر به تمام آن‌چه که پس از 29 ماه فبروری، روزی که ما با حکومت افغانستان یک بیانیۀ مشترک صادر کردیم و توافق‌نامۀ آمریکا با طالبان نهایی شد، نگاه کنید، حکومت افغانستان برای اعتمادسازی 5 هزار زندانی را آزاد کرده و تیم مذاکره‌کننده برای گفت‌وگوهای بین‌الافغانی تشکیل شده است. با در نظرداشت این گام‌ها به این نتیجه می‌رسیم که گفت‌و‌گوهای صلح شروع‌شدنی‌ست.

سوال: از زمان انتخابات مناقشه برانگیز سال 2014 که بار دیگر در سال 2019 تکرار شد، ثبات سیاسی در افغانستان با چالش مواجه بوده است. تنش میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله در مورد انتخاب وزیران و اعضای گفت‌وگوکنندۀ صلح با مشکلاتی همراه بوده است. تأثیر منفی این موضوع چه‌قدر است و آمریکا در مورد حل این مشکلات چه نقشی ایفا می‌کند؟

دیکر: من چندین سال در افغانستان بوده‌ام، به مناطق جنوب و شرق سفر کرده‌ام و مناطق شهری و روستایی این کشور را دیده‌ام. به نظر می‌رسد، صحبت‌ میان شهروندان افغانستان بیشتر روی تفاوت‌ها می‌چرخد تا آن‌چه سبب همبستگی آنان می‌شود. به نظر من این برای کشوری در حال پیشرفت یک چالش بزرگ است؛ زیرا عدم اتحاد تنها به نفع طالبان تمام می‌شود. افغانستان به لحاظ فرهنگی و قومی کشوری غنی و متنوع است و وقتی دیدگاه‌ها به این میزان متفاوت باشد، اتحاد با چالش مواجه می‌شود. نیاز است تا افغانستان به عنوان یک کشور دموکرات و مستقل حفظ شود، تا شهروندان بتوانند به اتحاد برسند. امیدوارم رئیس‌جمهور غنی و داکتر عبدالله و رئیس‌جمهور پیشین، حامد کرزی و دیگر رهبران سیاسی دیدگاه‌های هم‌سان خود را به اشتراک بگذارند؛ دیدگاه‌هایی که سبب اتحاد و نیرومندی افغانستان شود، نه دیدگاه‌هایی که سبب جدایی شود و نفعش به جانب مقابل باشد.

ما با حکومت و با داکتر عبدالله عبدالله صحبت کردیم و همین‌طور با طیف گسترده‌یی از مردم افغانستان. شناخت ما پانزده سال پیش از مردم افغانستان به اندازۀ امروز نبود و امروز بعد از بیست سال شناخت زیادی از مردم به دست آورده‌ایم. وقتی صحبت از رئیس‌جمهور غنی و داکتر عبدالله می‌شود، آنان خادمان با تجربۀ مردم و رهبران این کشورند و مطمئنم که هر دو با هم گفت‌وگو می‌کنند، مطمئناً آمریکا از تمام فعالیت‌هایی که این دو رهبر و طرفداران‌شان برای نیرومندی جمهوریت انجام خواهند داد، حمایت می‌کند.

سوال: فرانسه و استرالیا در مورد رهایی شماری از زندانیان طالبان ابراز نگرانی کرده‌اند، زیرا این زندانیان در کشتن سربازان این کشورها دخیل بوده‌اند. آیا آمریکا در بارۀ رهایی این زندانیان با متحدانش مشوره کرده بود؟

دیکر: این یکی از سخت‌ترین موضوعات بوده که من در طول سی سال فعالیتم به عنوان دیپلمات به آن پرداخته‌ام. موضوع تنها آن زندانیانی نیستند که فرانسه و استرالیا در موردشان ابراز نگرانی کردند، بل‌که موضوع آزادی جمعی از زندانیان است و آزادی هر فرد از این زندانیان تصمیم سختی بوده. تک‌تک این زندانیان قربانیانی برجا گذاشته‌اند و مسئول داغدارکردن خانواده‌های بسیاری‌اند، اما واقعیت این است که شما با دوستان‌تان صلح نمی‌کنید، برای همین و به منظور ایجاد اعتماد و نشان‌دادن آماده‌گی برای صلح، حکومت افغانستان برای آزادی زندانیان تصمیم سختی اتخاذ کرده است. زندانیانی که در حمله بر نیروهای ائتلاف دخیل بوده‌اند، زیرمجموعۀ این زندانیان‌اند و ما به گونۀ دوام‌دار با طرف‌های درگیر در این ماجرا در ارتباط هستیم و در تلاش جست‌وجوی راه‌حلی که به پیشرفت روند صلح منجر شود و برای داغ خانواده‌های قربانیان التیامی باشد. موضوع قربانیان و مصالحه و عفو یکی از دشوارترین مراحل گفت‌وگوهای صلح است.

سوال: حلقه‌هایی در افغانستان صلح را پروژه‌یی برای انتخابات آمریکا می‌دانند. فکر می‌کنید چرا آنان چنین فکر می‌کنند و شما این نگرانی را چه‌گونه توضیح می‌دهید؟

دیکر: بیش از دو سال پیش، رئیس‌جمهور ترامپ استراتژی‌اش را در مورد جنوب آسیا اعلام کرد و برای اولین‌بار در طول بیست سال مشخص شد که بحران افغانستان راه‌حل نظامی ندارد و برای پایان خشونت‌ها باید دنبال مسیری سیاسی بود تا این موضوع حمایت جمعیت قابل‌توجهی از مردم افغانستان را به همراه داشته باشد. استراتژی جنوب آسیا این احساس را به ما داد که چه‌گونه این نقشه را عملی کنیم و از دیدگاه یک آمریکایی چه‌گونه‌گی ضمانت مبارزه با تروریسم اهمیت داشت و همین دلیل شروع گفت‌وگوها میان آمریکا و طالبان بود، اما این تنها یکی از عوامل برای گفت‌وگوهای صلح بوده است. وقتی آمریکا ضمانت مورد نیاز در مبارزه با تروریسم را از جانب طالبان به دست آورد و آنان نیز خواستار کاهش نیروهای ائتلاف در افغانستان شدند، تنها راه رسیدن به پایان مشکلات، راه‌حل سیاسی و گفت‌وگوهای رودررو با هیأت حکومت افغانستان انتخاب شد. انتخابات آمریکا ام‌سال برگزار می‌شود و می‌دانم که برخی‌ها به شایعه در مورد هدف گفت‌وگوهای صلح و ربط آن به انتخابات آمریکا باور دارند، اما این گفت‌وگوها خیلی وقت پیش و به دلیل بسیار مهمی آغاز شده بود. به همین دلیل مشارکت ما در گفت‌وگوهای صلح به دلیل نگرانی‌های سیاسی آمریکا نیست، بر عکس پاسخی به درخواست گستردۀ شهروندان افغانستان برای پایان جنگ و خشونت است.

سوال: زنان نگران‌اند که گفت‌وگوهای صلح منجر به برگشت قانون طالبان شود. چه‌قدر احتمال دارد زنان از حقوق‌شان محروم شوند و آزادی‌ها و دست‌آوردهایی را که در طول 18 سال گذشته کسب کرده‌اند، آسیب ببیند؟

دیکر: این پرسشی است که باید هر روزه پرسیده شود تا مطمئن شویم چیزی پشت پرده اتفاق نمی‌افتد. فکر نمی‌کنم ممکن باشد دست‌آوردهای چند سال گذشتۀ زنان را به عقب برگردانیم، زیرا افغانستان در سال‌های آینده نیز نیازمند کمک‌های جامعۀ جهانی است و این کمک‌ها مشروط خواهد بود و در صورتی‌که حقوق زنان پامال شود، هیچ کمک‌کننده‌یی حاضر به کمک نخواهد بود. ایالات متحده در بیست سال گذشته در زمینۀ حقوق زنان سرمایه‌گذاری کرده و تمایل ندارد این روند را متوقف کند.

سوال: رئیس‌جمهور غنی همواره از حکومت‌داری خوب و مبارزه با فساد صحبت کرده است، هرچند در طول این سال‌ها برخی از نزدیکانش در فساد دخیل بوده‌اند، به ویژه وزیران مالیه و مشاوران نزدیک‌اش، که این موضوع سبب توقف کمک‌های آمریکا شد. آیا آمریکا از مبارزه علیه فساد راضی است؟

دیکر: برای مبارزه با فساد فعالیت‌های بیشتری نیاز است. من بارها به مقام‌های حکومت افغانستان، فعالان مدنی و مردم گفته‌ام که طالبان افراد را می‌کشند، اما فساد تمام کشور را بر باد می‌دهد. ما با حکومت افغانستان در مورد انتظارات خود در زمینۀ مبارزه با فساد بی‌پرده گفت‌وگو کرده‌ایم و این که نشست بعدی حمایت‌کننده‌گان چه‌گونه تنظیم شود و فساد در چنین نشستی، نقش کلیدی بازی خواهد کرد. نیاز است حکومت در مورد نقشۀ راه مبارزه با فساد گزارش دهد. خیلی خرسندم که در هفتۀ گذشته فرمان بازداشت جنرال پیکان صادر شد که بخشی از فساد در دولت بوده و امیدوارم که کرام‌الدین کریم، رئیس پیشین فدراسیون فوتبال نیز به زودی بازداشت شود. مبارزه با فساد تنها خواستۀ آمریکا نه، بل‌که خواستۀ تمام کمک‌کننده‌گان افغانستان است. آمریکا در دو دهۀ گذشته پول هنگفتی را به افغانستان کمک کرده که بخشی از این پول‌ها حیف‌ومیل شده است؛ هرچند در این مدت آمریکا نیز خطاهایی را مرتکب شده است.

سوال: شما به عنوان معاون سفارت ایالات متحده سه سال در افغانستان بودید، افغانستان را چه‌گونه یافتید؟

دیکر: افغانستان کشور شگفت‌انگیزی است، زیرا مردم آن شگفت‌انگیزاند. بخش‌هایی از افغانستان مانند مناطقی در غرب  آمریکاست که خانوادۀ من متعلق به آن‌جا اند و به همین دلیل بودن در افغانستان برایم یادآور خانۀ خودم بوده است. اما دلایلی که سبب برگشت دو باره‌ام به افغانستان شد، الهامی بود که از زنان افغانستان گرفتم؛ زنان حرفه‌یی که سبب چرخش اقتصاد کشور می‌شوند و نیروهایی که در دفاع از کشورشان قربانی می‌دهند.

سوال: توصیه‌های‌تان برای معاون بعدی سفارت آمریکا در افغانستان چیست؟

دیکر: افغانستان و آمریکا در برخی زمینه‌ها دیدگاه‌های مشترکی دارند و برای دست‌یابی به این دیدگاه‌ها نیازمند همکاری دو طرف است. توصیه‌ام به جانشینم این است که با مردم افغانستان در سراسر این کشور ملاقات کند و تنها به کابل اکتفا نکند، به آنان گوش دهد و نیت ما را نسبت به تعهد به آن‌ها ثابت سازد. دوست دارم روزی به عنوان گردشگر و توریست، بتوانم خانواده‌ام را به افغانستان بیاورم، مخصوصاً بند امیر.

در شرایطی که حکومت افغانستان این روزها سخت در تلاش است تا مقدمات برگزاری لویه جرگه مشورتی برای اتخاذ تصمیم در مورد 400 زندانی باقی مانده طالبان را فراهم کند، طالبان در تازه ترین اظهار نظر خود لویه جرگه مشورتی را مانعی فرا راه صلح عنوان کردند.

این گروه در اعلامیه خود که روز گذشته منتشر شد تاکید کردند لویه جرگه مشورتی که حکومت کابل قصد دارد برای تصمیم گیری در مورد آزادی زندانیان طالبان برگزار کند ریشه قانونی ندارد و تمام طرف ها باید از ایجاد مانع فرا روی صلح خودداری نمایند.

طالبان در اعلامیه خود افزودند افغانستان تشنه صلح و مذاکرات بین الافغانی هستند، موضوعاتی که پس از توافق برای پایان دادن به اشغال افغانستان مطرح شده است. در این راستا تمام طرف ها نیاز این بار را درک کرده از  ایجاد مشکل برای این فرصت خودداری نمایند.

در اعلامیه آمده است:«دولت کابل قصد دارد لویه جرگه را فرا بخواند تا در مورد آزادی 400 زندانی باقی مانده طالبان تصمیم بگیرد، حکومت اما احتمال دارد از لویه جرگه به عنوان ابزاری خلاف صلح و آرزوهای ملت  استفاده نماید. بنابراین برگزاری چنین لویه جرگه ای قبل از رسیدن به یک توافق جامع و کامل در مورد صلح و راه حل سیاسی به هیچ عنوان از مردم نمایندگی نمی کند و ریشه قانونی ندارد چون خود دولت کابل نامشروع است.»

طالبان در بخش دیگری از اعلامیه خود تاکید کردند هر تصمیمی که خلاف استقلال و تمامیت ارضی افغانستان، تاسیس یک نظام اسلامی و اراده مردم گرفته شود برای ملت افغان قابل قبول نیست.

نبیل اظهار داشت دولت نقش خود در پروسه صلح را به حداقل رسانده و نتوانسته از استقلال و نظام جمهوری اسلامی ذکر شده در قانون اساسی به درستی دفاع کند.

به باور رئیس پیشین امنیت ملی، دولت اگر به فکر دفاع از مردم بود از همان ابتدا که لیست زندانیان طالبان را دریافت کرده بود باید در مورد آزادی 400 زندانی طالبان اعتراض می کرد.

وی گفت مردم از همین الان نتیجه لویه جرگه را پیش بینی کرده می دانند که زندانیان طالب آزاد می شوند.

رحمت الله نبیل با برگزاری لویه جرگه مشورتی برای رهایی 400 زندانی طالبان مخالفت کرد و برقراری صلح را در گرو حسن نیت، مدیریت شفاف و فضای مملو از اعتماد دانست.

رئیس جمهور غنی روز گذشته با هیأت اداری مجلس نمایندگان دیدار و پیرامون اهمیت برگزاری لویه جرگه مشورتی برای تصمیم گیری در مورد آزادی 400 زندانی باقی مانده طالبان سخن گفت.

نکته جالب توجه در مورد این دیدار روایت متفاوت ارگ و مجلس از این دیدار است.

روایت ارگ

ارگ ریاست جمهوری گفته است این دیدار روز گذشته سه‌شنبه (۱۴اسد) صورت گرفت و رییس جمهور غنی بر ضرورت تدویر لویه جرگه مشورتی صلح به خاطر تعیین سرنوشت ۴۰۰ زندانی طالبان با هدف آغاز مذاکرات بین الافغانی معلومات داده است.

به گفته ارگ آقای غنی در این دیدار تاکید کرده که در جرگه مشورتی صلح در روشنایی اجماع و نظریات مردم و نمایندگان شان به شمول صلح، روی مسایل مهم ملی تصمیم گرفته خواهد شد.

او همچنان نشست سران دو قوه را مثال عمدۀ آغاز مشوره ها خوانده است.

در خبرنامه ارگ تاکید شده: «در پایان این نشست، رئیس ولسی جرگه حمایت مردم از نظام و مشورت های آنان را در مسایل ملی و سرنوشت ساز، مهم خواند و از همکاری خویش در این عرصه اطمینان داد.»

روایت مجلس

دفتر مطبوعاتی میر رحمان رحمانی، رییس مجلس، اما گفته است آقای رحمانی در این دیدار مراجعه به نظریات مردم در مورد مسائل مهم ملی را یک اصل خوانده اما برگزاری لویه جرگه مشورتی صلح را خلاف قانون دانسته است.

رحمانی خاطرنشان کرده تا زمانی که نمایندگان واقعی مردم در دو مجلس شورای ملی حضور دارند، تدویر هر گونه لویه جرگه مشورتی غیر قانونی است.

در خبرنامه دفتر آقای رحمانی آمده است این نشست پس از بحث های طولانی به نتیجه‌ی نرسیده اما ریاست جمهوری خواستار برگزاری نشست مشابه با رئیس، هیئت اداری، کمیته روسا و مسوولان گروپ های پارلمانی مجلس نمایندگان شده است.

لویه جرگه مشورتی صلح

این در حالی است که رییس جمهور غنی در بیانیه عیدی‌اش در روز جمعه گذشته گفته بود برای تصمیم‌گیری در مورد رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان که موارد حق‌العبدی را مرتکب شده‌اند، لویه‌جرگه مشورتی برگزار می‌کند.

او افزوده بود بر اساس قانون اساسی و قانون جزا صلاحیت رهایی ۴۰۰ زندانی طالبان را ندارد و به همین دلیل، در نظر دارد که برای مراجعه به تصمیم مردم، لویه‌جرگه مشورتی تشکیل دهد.

آقای غنی آن زمان از مجلس نمایندگان خواسته بود که برای انجام این کار از رخصتی‌ تابستانی‌شان برگردند.

این جرگه که قرار است در تاریخ ۱۷ اسد (جمعه آینده) برگزار شود تنها رهایی ۴۰۰ زندانی طالب را بررسی نمی کند بلکه به گفته سخنگوی ریاست جمهوری مسایل مهم دیگر شامل اجندای این جرگه است.

جرگه مشورتی که قرار است برگزار شود در کنار موافقان، مخالفانی نیز داشته است. شماری از مخالفان آنرا تعلل حکومت در روند صلح می دانند.

از لویه‌‌جرگه، به‌عنوان یک گردهمایی سنتی-تاریخی یاد می‌‌‌‌شود. تدویر لویه‌‌جرگه‌‌‌‌ها در تاریخ افغانستان، روند پر فرازونشیب داشته است. از انتخاب احمدشاه ابدالی در لویه‌‌جرگه‌‌ی قلعه‌‌ی نظامی نادرآباد قندهار در سال ۱۷۴۷ میلادی گرفته تا لویه‌‌جرگه‌‌ی ۱۸۴۱ میلادی در خانه‌‌ی عبدالله اچکزایی در کابل که در برابر انگلیس‌‌‌‌ها اعلان جنگ کند. یا لویه‌‌جرگه‌‌ی ۱۸۶۵میلادی در کابل، در دوران عبدالرحمن‌‌‌‌خان و تأیید معاهده‌‌ی خط دیورند به‌عنوان مرز بین افغانستان و هند بریتانیایی تا لویه‌‌جرگه‌‌ی ۱۹۲۳ میلادی در دوران پادشاهی امان‌‌‌‌الله‌‌‌‌خان و تصویب نخستین قانون اساسی کشور. همچنان لویه‌‌جرگه‌‌ی ۱۳۸۱ خورشیدی و انتخاب حامدکرزی به‌عنوان رییس حکومت انتقالی و لویه‌‌جرگه‌‌ی ماه قوس ۱۳۸۲ خورشیدی و تصویب قانون اساسی فعلی افغانستان. آخرین لویه‌‌جرگه با نام «جرگه‌‌ی مشورتی صلح» در سال ۱۳۹۸ خورشیدی، پیرامون صلح و نحوه‌‌ی مذاکره با طالبان برگزار شد. البته در این میان، چندین لویه‌‌جرگه‌‌ی دیگر در طی نزدیک به سه‌‌‌‌صد سال برگزار شده است.

لویه‌‌جرگه‌‌‌‌ها، ممکن گاه حل مشکل کرده باشند و تدویر آن، یک ضرورت پنداشته شود. مانند لویه‌‌جرگه‌‌‌‌های سال‌‌‌‌های ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ خورشیدی که در فقدان یک قانون اساسی مورد پذیرش همه جریان‌‌‌‌های سیاسی و یک نظام سیاسی برگزار شد. گرچند لویه‌‌جرگه در قانون اساسی، تحت شرایط تعریف‌شده جواز برگزاری دارد؛ اما این کوره‌‌‌‌ راه قانونی، به معنای آن نیست که هر زمان دلت خواست به تدویر آن اقدام کن. تا به بهانه‌‌ی لویه‌‌جرگه، هر فرایندی که معمولا به ضرر حاکمیت است دور بزند. لویه‌‌جرگه‌‌‌‌ها در طول تاریخ افغانستان، دو ویژگی تقریبا ثابت داشته‌اند. یکی ریشه در فرهنگ قبیله‌‌‌‌ای داشتن و دوم، نتیجه‌‌ی آن به نفع حکومت بر سر قدرت تمام شدن.

لویه‌‌جرگه از هیچ نهاد مشخصی نمایندگی نمی‌‌‌‌کند. نه از پارلمان، نه از احزاب سیاسی، نه از نهادهای مدنی و نه حتا از توده‌‌‌‌های مردم. کسانی که به نمایندگی از مردم از ولایات می‌آیند، اکثریت‌شان فرمایشی و در تعامل با والیان، ولسوالان و کسانی که به‌نحوی با حاکمیت در ارتباط‌اند، انتخاب می‌‌‌‌شوند.

از طرفی، در لویه‌‌جرگه‌‌ی مشورتی صلح در سال گذشته، ظاهرا طالبان حق معرفی نماینده نداشتند. اما کسانی بودند که با تفکر طالبانی، زیر عنوان نماینده‌‌ی مردم شرکت کردند و با استفاده از شرایط مساعد پیش‌آمده، به نفع طالبان فعالیت و حتا در بسیاری موارد، موضوعات را به نفع طالبان سمت و سو دادند. این امکان سوءاستفاده از دارایی ملی و فضای امن ایجادشده زیر چتر حکومت، در لویه‌‌جرگه‌‌ی پیش‌‌‌‌رو نیز دور از احتمال نیست.

اگر بگذریم از این‌‌‌‌که چه مباحثی در لویه‌‌جرگه‌‌ی پیش‌‌‌‌رو طرح خواهند شد و نتیجه چگونه پایان خواهد یافت، این لویه‌‌جرگه، دو رقیب شکست‌‌‌‌خورده دارد که عبارت است از:

۱. احزاب سیاسی. نیم قرن از عمر احزاب سیاسی می‌‌‌‌گذرد؛ احزابی که در کانون حوادث نیم قرن پسین در افغانستان بوده‌اند، اما هیچ‌‌‌‌گاه موفق به تشکیل یک حکومت سرتاسری در کشور نشد. تنها احزاب خلق و پرچم با حمایت اتحاد جماهیر شوروی وقت، توانست بخشی از خاک کشور را برای مدتی حفظ کنند. ولی احزاب جهادی، نه‌تنها موفق به ایجاد حکومت در پایتخت و مراکز ولایات نشدند، برعکس، کابل پایتخت را به خونین‌‌‌‌ترین جبهه‌‌ی جنگ تبدیل کردند و خط مقدم جنگ از ولایات به پایتخت منتقل شد. به‌‌‌‌رغم تاریخ پرآشوب احزاب سیاسی، اما جایگاه حقوقی و قانونی آن‌‌‌‌ در طی بیست‌‌‌‌سال اخیر، تعریف‌‌‌‌شده بوده و هیچ مانعی برسر راه فعالیت سیاسی این احزاب وجود نداشته است.

تدویر لویه‌‌جرگه، در نبود نهادهای تعریف‌‌‌‌شده‌‌ی قانونی ضروری پنداشته می‌‌‌‌شود. تا پیش از نیم قرن، عملا حزب سیاسی وجود نداشت که بتواند در عرصه‌‌ی سیاسی عرض‌اندام کند. همچنان پس از آن، کشور در مراحل مختلف، دچار بحران‌‌‌‌های عمیق شد که به معنای واقعی کلمه، شیرازه‌‌ی حکومت‌‌‌‌داری را از هم پاشاند. ولی در دو دهه‌‌ی پسین، حداقل فرصتی که پیش آمد؛ باعث شد تا نهادهای قانونی ایجاد گردند. مانند پارلمان، نهادهای مدنی و رسانه‌‌‌‌ها. همچنان احزاب سیاسی فرصت یافتند تا از حالت فعالیت نظامی تغییر شکل دهد و به فعالیت سیاسی روی آورند.

لویه‌‌جرگه‌‌ی پیش‌‌‌‌رو، به احتمال زیاد زمینه‌‌‌‌ساز حضور طالبان در قدرت سیاسی خواهد شد. حضور طالبان در بدنه‌‌ی حکومت، تنها شکل و شمایل نظام اداری افغانستان را متأثر نخواهد کرد. بل‌‌‌‌که مهم‌‌‌‌تر از آن، منش و کردار سیاسی را عمیقا تحت‌‌‌‌الشعاع قرار خواهد داد. در بعد سیاسی، این احزاب سیاسی‌اند که باید تصمیم بگیرند، نه لویه‌‌جرگه‌‌ی متشکل از اعضایی که نیت سیاسی آنان مشخص نیست که طالبانی‌اند یا متعهد به ارزش‌‌‌‌های دموکراتیک. حضور طالبان، پیش از آن که جایگاه اشرف غنی یا هر حاکم دیگر را تنگ کند، جایگاه احزاب سیاسی را ضیق خواهد کرد. احزابی که نیم قرن را به بهای خون هزاران انسان این سرزمین راه آمده‌اند و اکنون، بدون راهکار و چشم‌‌‌‌اندازی از آینده، گویا منزوی می‌‌‌‌شوند. یکی از خطاهای احزاب سیاسی در سال‌‌‌‌های آخر حکومت وحدت ملی این بود که برای تضعیف اشرف غنی، به‌جای آن‌‌‌‌که در زیر چتر قانون اساسی و با استفاده از امکانات موجود در داخل کشور، با آقای غنی رقابت کنند؛ به طالبان چراغ سبز نشان می‌‌‌‌دادند و به‌نحوی از انحا از طالبان قباحت‌‌‌‌زدایی می‌‌‌‌کردند.

در این تردیدی نیست که رییس‌جمهور غنی، در حاشیه راندن احزاب سیاسی تعمد دارد. اما بر احزاب سیاسی است که در چنین فضای رقابتی، نگذارند تا اشرف غنی پیروز میدان گردد. احزاب سیاسی فرصت و زمینه‌‌ی آن را دارد تا از طریق نمایندگان خود در پارلمان و درون حکومت، روی آقای غنی فشار وارد کنند تا به خواست‌‌‌‌های سیاسی آنان تمکین کند.

اگر اعضای لویه‌‌جرگه، نمایندگان واقعی مردم‌اند. روشن‌‌‌‌ترین پیام این سخن، این است که اعضای پارلمان و احزاب سیاسی، نمایندگان واقعی مردم نیستند. نفس تدویر لویه‌‌جرگه در شرایط کنونی، نماینده‌‌‌‌بودن اعضای پارلمان و احزاب سیاسی را منتفی می‌‌‌‌کند. گرچند در لوی جره‌‌ی سال گذشته بعضی احزاب سیاسی آن را تحریم کردند. اما این تحریم، مانع ایجاد آن نشد. این‌‌‌‌ها نشانه‌‌‌‌های زوال احزاب‌اند. این جریان‌‌‌‌های سیاسی باید مانع این نشانه‌‌‌‌های زوال شوند  و الا سقوط‌شان حتمی است.

۲. شورای عالی مصالحه. رقیب دیگر در حال شکست این لویه‌‌جرگه، شورای عالی مصالحه است. حکومت فعلی برآمده از دل یک منازعه‌‌ی انتخاباتی است که یک طرف مدعی پیروزی، رییس‌جمهور شد و طرف دیگر، رییس شورای عالی مصالحه. شورای عالی مصالحه، با مدیریت صلح و چالش‌‌‌‌های مرتبط با آن، موضوعیت پیدا می‌‌‌‌کند. اگر قرار باشد، رییس شورای عالی مصالحه و طرف‌‌‌‌داران آن، عضو لویه‌‌جرگه باشند؛ پس تفاوت آن با بقیه اعضایی که حتا ممکن پنهانی نمایندگان طالبان باشند یا تفکر طالبانی داشته باشند در چیست؟ و از طرفی، آن زمان جایگاه حقوقی و وزنه‌‌ی سیاسی رییس و اعضای شورای عالی مصالحه، به‌شدت زیر سوال خواهد رفت.

داکتر عبدالله عبدالله، در صورت شرکت در این لویه‌‌جرگه، پیش از نشستن بر چوکی لویه‌‌جرگه‌‌ی پیش‌‌‌‌رو، باید به این پرسش پاسخ دهد که در صورت عضوشدن در لویه‌‌جرگه، از کدام آدرس آمده است. پارلمان؟ احزاب سیاسی؟ نهادهای مدنی؟ رسانه‌‌‌‌ها؟ یا نمایندگان مردم از روستاها؟ این پرسش در فراروی شورای عالی مصالحه، یک پرسش تکنیکی در راستای مدیریت صلح نیست، بل‌‌‌‌که یک سوال ماهیتی از فلسفه‌‌ی وجودی این شورا است. شورای که با پشتوانه‌‌ی رأی مردم ایجاد شد؛ جایگاهش در توافق‌‌‌‌نامه‌‌ی سیاسی مشخص شد و فلسفه‌‌ی وجودی آن، تلاش در راستایی تحقق صلح می‌‌‌‌باشد. اکنون، عضو لویه‌‌جرگه‌‌‌‌ای قرار است شود که به مثابه‌‌ی «داغ ننگ بر پیشانی» آن، شعار ما صلح می‌‌‌‌خواهیم را به‌عنوان عضو سر خواهد داد.

اگر رییس شورای عالی مصالحه، بگوید این جلسه به خواست یا مشوره‌‌ی او دایر شده است، با دستان خود، بخشی کلیدی از صلاحیت‌‌‌‌هایش را به یک نهاد حاشیه‌‌‌‌ای تفویض کرده است؛ چرا در روز اعلان، صدای تدویر لویه‌‌جرگه از حلقوم رییس شورای عالی مصالحه بیرون نشد؟ به هرصورت، در این لویه‌‌جرگه بازی، آقای غنی و طالبان در موقعیت بردبرد قرار دارند. ولی بازنده‌‌ی اصلی، احزاب سیاسی و شورای عالی مصالحه‌اند.

موسی شفق

اطلاعات روز