طالبان در سال‌های ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۴ بانام جنبش اسلامی طالبان و با شعار اجرای شریعت ظهور کردند. به زودی تا سال ۱۹۹۵ به پیروزی‌های نایل شد و تا سال ۱۹۹۶ موفق به تصرف کابل شدند. طالبان موفق به تصرف ۹۰ درصد خاک کشور شدند.
طالبان با القاعده همسو شد به حیث یک تهدید بزرگ جهانی عمل کردند. برج‌های دوگانه امریکا هدف قرار گرفت و به زودی امریکا علیه این گروه وارد اقدام شده، تا سرانجام در سال ۲۰۰۱ امارت طالبانی سرنگون شد.
دلیل اصلی پیروزی طالبان در آن وقت تداوم جنگ‌های تنظیمی و فقدان حکومت منظم و مقتدر بود. جنگ‌های داخلی فرصت را به طالبان داد و مردم نیز که خسته از جنگ بودند در نقش بی‌تفاوت عمل می‌کردند.
رقابت میان تنظیم‌های سیاسی وقت سبب شده بود که هرکس برای برداشتن حزب رقیب راه را برای طالبان هموار کنند.
مردم روزهای سخت و سیاه را در دوران طالبان سپری کردند. افغانستان عملا به زندان بزرگ برای مردم خصوصا زنان بدل شده بود.
رابطه افغانستان با جهان قطع بود. تماس‌های تلفنی با پیش شماره های پاکستان وصل می‌شد و تنها سه کشور امارت را به رسمیت شناخته بود
رفتار طالبان با مردم و نوع حکومت‌داری این گروه سبب نفرت مردم شده بود و به حیث یک خاطره تلخ در حافظه جمعی ثبت شده است.
اکنون افغانستان پس از توافق بن به حیث کشور مستقل و شریک خوب جامعه جهانی عرض اندام کرده و طی بیش از بیست سال تغییرات عظیم در همه عرصه‌ها رونما شده است.
مردم طی بیش از بیست سال با دست‌آوردهای مهم همراه شده است. افغانستان امروز با دوره عصر ظهور طالبان کاملا تفاوت دارد و به همین دلیل است که شانس موفقیت طالبان صفر خواهد بود. به رغم انتقادهای که علیه حکومت است، اما همه از کلیت نظام حمایت می‌کنند.
مردم امروز پس از سال‌های طولانی دارای قانون اساسی، نظام، نهادها و ساختارهای مختلف شده اند. حفظ و توسعه این دست‌آوردها برای مردم مهم است.
نیروهای امنیتی و دفاعی کشور یک سرمایه قوی و بزرگ برای دفاع از افغانستان و مردم است.
وحدت ملی و خود آگاهی میان همه اقوام راز موفقیت امروز در برابر طالبان است.
مردم طعم آزادی، دموکراسی و انتخابات را تجربه کرده اند هرگز اسیر نظام طالبانی نخواهند شد. باز گشت به گذشته را مردم هرگز قبول ندارد.
همبستگی ملی، اجماع قشر سیاسی، خودآگاهی نسل جوان عامل موفقیت جمعی است. شاید برخی افراد ضعیف و سست عنصر اسیر فریب طالبان شوند و یا از روی ناخودآگاهی به صدای آنان بدل شود.
دنیا با مردم افغانستان و در کنار حکومت و نیروهای امنیتی و دفاعی قرار دارند. طالبان حمایت مردم و جهان را باخود ندارند.
نسل امروز در از آزمون بزرگ قرار دارند. همه باید نشان دهند که از این آزمون چگونه با سربلندی بیرون می‌شوند. حفظ نظام و حمایت از نیروهای امنیتی و دفاعی برای همه اولویت مهم است.
جهان خصوصا منطقه خطر طالبان را درک کنند. بیست گروه تروریستی زیر چتر طالبان است. هرکدام برای منطقه و جهان تهدید است.
جهان نباید نسبت به رفتار و نقض حقوق بشری از سوی طالبان بی تفاوت باشند. بازنگری در توافق نامه امریکا و طالبان، بسته شدن دفتر قطر و منع سفر برای رهبران طالبان مهم است.
شاه حسین مرتضوی، مشاور ارشد رئیس جمهور غنی
